ЖҰмыс бағдарламасы кегль 26, буквы прописные, шрифт полужирный Расстояние между строками шесть интервалов



жүктеу 0.93 Mb.

бет1/6
Дата12.09.2017
өлшемі0.93 Mb.
түріЖұмыс бағдарламасы
  1   2   3   4   5   6

бағдарламасы

                                                                            Ф СО 

ПГУ 7.01.1/05

Қазақстан Республикасының ғылым және білім

министрлігі

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті

Генетика және биотехнология  кафедрасы

Орманшылық пәні бойынша

050807 «Орман шаруашылығы ісі»

мамандығының студенттеріне арналған



ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

    


Кегль 26, 

буквы


прописные,

шрифт


полужирный

Расстояние

между

строками-



шесть

интервалов 

Кегль 14, 

буквы


строчные,

кроме первой

прописной

   Кегль 14, 

буквы

строчные,



кроме первой

прописной



Павлодар

                                                                                               

      

Мамандықтың  мемлекеттік жалпыға



бірдей білім стандарты және типтік оқу

бағдарламасы  негізінде әзірленген 

жұмыс бағдарламасының  бекіту 

парағы


Ф СО ПГУ 7.18.1/06

БЕКІТЕМІН

Оқу ісі жөніндегі 

проректор 

____________Н.Э.Пфейфер

«___»__________ 200__ж.

Құрастырушы: а.ш.ғ.к., доцент Сулейменов А.А. 

Генетика және биотехнология кафедрасы

Орманшылық пәні бойынша 

050807   Орман   шаруашылығы   ісі   мамандығы   студенттеріне

арналған


ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

Жұмыс   бағдарламасы   мамандықтың   ҚР   МЖМБС     3.08.365   -

2006 мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты  және РОӘК-

тің 2006 жылғы 22 маусымдағы хаттамасымен бекітілген 

Кафедра отырысында  ұсынылған  26.06. 2007 ж, хаттама  №

11

Кафедра меңгерушісі  ___________________ Т.К. Бексеитов



  Биология   –   химия   факультетінің   әдістемелік   кеңесімен

мақұлданды

«04»07.2007 ж. Хаттама  №10 

ӘК төрайымы _______________________ К.Х. Жапарғазинова 



КЕЛІСІЛДІ 

Факультет деканы __________________  Базарбеков К.У.

2007ж. «____»  ____________  

ЖжӘҚБ МАҚҰЛДАНДЫ

ЖжӘҚБ  бастығы  _____________________  Головерина Л.Т.



2007ж. «____»  ____________  

  «Оқу     пәнінің   мақсаттары   мен   міндеттері,   оның   оқу

процесіндегі орны».

Пәннің мақсаты: 

Орындалған

 

шаралар


 

әсеріне


 

байланысты

деградациялық-демутациялық динамика жағдайындағы

орман орманшылық пәнінің қарастыратын сауалы болып

табылады.   Тиімді,   үздіксіз   және   таусылмайтын

пайдалану   негізінде   орманның   биосфералық   қоршаған

ортаны   реттейтін   және   су   қорғау,   қорғаныш

функцияларын   сақтау   және   күшейту   барлық

орманшылық   шаралардың   жетекші   міндеттері   болып

саналады.

                 Орман туралы білім ертеден басталған. Орман

жайлы   ғылымның   пайда   болуы   мен   дамуы   әрқашан

орманды   пайдалануы   мен   сипатына,   қоғамның   тарихи

дамуындағы   ролінің   өзгеруімен   байланысты.

Орманшылық   өнер   ретінде   алдымен   Ежелгі   Қытайда,

Грецияда және Римде болған.

           Ресейде орман туралы ғылым ХІХ ғасырда пайда

болған.   Осы   уақытқа   дейін   кңапиталисттік   қарым-

қатынасқа, өнеркәсіппен сауданың дамуына байланысты

сүректі тұтыну өсіп отыр.

        Петербургте 1807 жылы Орман институтының (қазір

Орман технмкалық академиясы) ашылуы Ресейдің орман

ғылымының маңызды даму кезеңі болған.

        Айта кету керек, ХІХ ғасырдың екінші жартысында

орманшы ғалымдар орман туралы біртұтас ілім түрінде

кең   ғылыми   байыту   үшін   теориялық   алғышарттарды

өңдеп шығарды.

                 Бұл   ілімді   ХХ   ғасырдың   басында   Санкт-

Петербургтегі   Императорлық   Орман   институтының

профессоры, атақты орманшы ғалым Георгий Федорович

Морозов (1867-1920 ж.) ойлап шығарды.

               Қазіргі заманда орманшылық көптеген елдерде,

оның ішінде Қазақстанда да табысты даму үстінде.  

                                                     



Пәннің  міндеттері:

 орман өсіру теориясын,шаруашылықта қолдану  

мәселелерінде  орман бітімін жақсарту негіздерін зерттеп, 

екі бір – бірімен байланысты  құрамдардан  құрастырылады 

«Ормантану» - оның теориялық  негізі,орман мен қоршаған  

ортаның  қатынасын, ағаш  тұқымдарынң  шаруашылық  

сипаттамасын және оның  қоршаған ортамен  өзгеруін,  

зерттейтін және  «Орманшаруашылығы»  - орманды тезірек 

қайта құрастыруды  және оларды қорғау, ол үшін  орман 

шабуды  дұрыс жүргізіп, шабу  жүйесін  орындауды  

зерттейді.



Студент нені білу керек :

-

орманның морфологиялық құрылысын;



-

орманның   биологиясы   мен   экологиясының   теориялық

негіздерін,орманның типтерін;

-

орманның тұқыммен   және вегетациялық қалпына келу



ерекшеліктерін, ағаш түрлерінің алмасуын;

-

басты және аралық пайдалану кесулерінің тәсілдерін;



-

орманның табиғи жаңаруына әсер ету  әдістерін;

-

өртке қарсы қолданылатын шаралардың жүйелерін;



-

қосалқы   пайдалану   түрлерін,   олардың   көп   түрлілігін

білуі тиіс;

-

күту кесулері мен басты   пайдалану кесулері бойынша



кеспеағаш   жұмыстарын   жүргізуді  

  және


ұйымдастыруды;

-

орман   қорларын   тұрақты   және   үздіксіз   пайдалану



принципі бойынша нарық экономикасының жағдайында

орман   мекемесінің   шаруашылық   іс   әрекетін   саутты

ұйымдастыруға;

-

орманды   өрттен   қорғауды   қамтамасыз   етуді   және   өрт



болған жағдайда сөндіруді дұрыс ұйымдастыруды істей

білуі тиіс.

Орманшылық   пәндері   орман   ресурстары   есебі,   орман

пайдалану,   орман   өсіру   технологиясы,   орман

селекциясын   және   елді   мекендерді   көгалдандыру

пәндерімен тығыз байланысты.

                                                     

                       

                

 

                                                                                   



Пәннің тақырыптық жоспары

                                                                  Ф 

СО ПГУ 7.18.1\14

                                                                  

 Пәннің тақырыптық жоспары (3семестр)

№ 

Тақырыптың  аты



Сағат саны

Сарам


андық

Зерт.


СӨЖ

1

2



3

4

5



6

1

Кіріспе



1

-

-



-

2

Ормантану



1

1

1



6

3

Ағаштарды  бөлу  .  Ормандағы



табиғи сұрыптау

1

2



2

6

4



Орманның негізгі элементтері

1

2



2

6

5



Орман және климат

1

-



-

6

6



Орман және жарық

1

2



2

6

1



2

26

7



Орман және жылу

1

-



-

6


рм

ан



жә

не

же



л

8

Орман және ауа құрамы



1

-

-



6

10 Орман және ылғал

1

2

2



6

11 Орман және топырақ

1

-

-



6

12 Орман және фауна

1

2

2



6

13 Орман жаңаруы

1

-

-



6

14 Ағаш


 

тұқымдастарының

алмасуы

1

2



2

6

15 Орман түрлері 



1

-

-



6

П

ән

ні

ң

та

қ

ы

р

ы

пт

ы

қ

ж

ос

па

р

ы

(4

се

м

ес

тр

)

11616


17

Ор

ма



нш

ыл

ық.



Ор

ма

нд



ы

кү

тіп



,

ба

пт



ау

ма

қс



ат

ын

да



ке

су.


1

Күту   үшін   кесу   жүргізу

техникасы

1

2



2

6

18 Күту   үшін   кесу   жұмыстарын



ұйымдастыру

1

2



2

6

19 Орман



 

күтіп-


 

баптау


мақсатында     кесудің   ерекше

түрлері


1

2

2



6

20 Басты   мақсатқа   пайдалану

үшін кесу

4

-



-

6

21 Орманның табиғи жанаруына



ықпал ететін әдістер

1

2



2

6

22 Орманды қосымша пайдалану



2

-

-

6

23 Орманды қорғау



1

2

2



6

24 Орман өрттері

1

-

-

6

25 Орман   кәсіпорындары   өртке



қарсы  қызмет ұйымдастыру

1

2



2

6

26 Орман өртін сөндіру



1

2

2



6

Ба

рл

ығ

ы:

30

30

30

150

Жалпы:

240

сағат

Пәннің теориялық бөлімінің мазмұны

                         Кіріспе.  Пән мақсаты мен мәселелері. Зерттеулер

обьекті және әдістері. Басқа жаратылыс-ғылыми пәндермен

қарым   -   қатынасы   және   орны.   Орман   шаруашылығы   даму

болашағы.



1 Орман тану

                 Орман   туралы   түсінік.   Көгалдандыру   мақсатында

егілген   екпе   ағаштар   мен   бақтардан   айыратын   орман

ерекшеліктері.   Табиғи   ормандар   мен   екпе   ормандар.

Ресей   мен   Қазақстан   орман   ғылымы   және     орман

шаруашылығы   даму   тарихы.   Жоғарғы   орман   ілімін

жетілдіруге,   ғылыми   мектептердің   (қазақстандық)

құрылуына   және   орман   мамандықтарын   дайындауға

қосқан қазақстандық ғалымдардың үлесі.



        

Ағаштарды бөлу. Ормандағы  табиғи сұрыптау.

                 Орманда және еркін өскен ағаштардың құрылысы.

Ағаштар   құрылысындағы   айырмашылық   себептері.

Крафтың   жіктеуі.   Сүрекдіңнің   өзін-өзі   табиғи   сирету

үрдісі.Бәсекелестік және ағаш топтарында көрінуі. Крафт

жіктеуінің орман табиғи сұрыптауындағы айқын көрінісі.

             Орманның негізгі элементтері.  Сүрекдің-орманның

бастапқы   элементі.   Майда   тоғай,   топырақ   үстіндегі   тірі

қорғанымы,   олардың   ормандық   және   шаруашылық

мағынасы.

                 Орман   төсеніші,   олардың   қоректілік  және  топырақ

құрастыру   үрдісіндегі   орны.Сыртқы   қабаттағы   өсімдіктер.

Өскіндер, жас шыбық және қолдан себу.Орман фаунасы. 

                 Орман   және   климат.  Климат   және   ормандар

жайылуы,   олардың   заңдылықтары.   Г.Н   Высоцкийдің

ылғалдылық

 

коэффициенті.Г.Т



 

Селяниновтың

гидротермиалық коэффициенті.

         Көлденең аймақтық және тік белдеу. Қазақстан табиғат

аймақтары және республика ормандарының таралуы.

                 Орманшылықтағы орман таралуының географиялық

заңдылықтарын пайдалану және маңызы. 

         Орман және жарық. Күн радиациясы, оның жайылуы,

күннің   белсенділік   кезеңдері,   күн   сәулесінің   түсуінің

климатқа   әсері.Құрғақшылық   жылдар   мен   орман

өртеннуі.Орман тіршілігінде жарықтың ролі. Инсоляция және

жарықтандыру. Жарықтың физиологиялық ролі.

               Жарық экологиялық фактор. Жарықтың өсімдік өсіп-

дамуына, өнімділігіне әсері. Орман шымылдығындағы жарық

таралуы және әр түрлі қабаттағы өсімдіктер құрамы.Жарық



сүйгіш және көлеңкеге төзімді ағаштар. Ағаштардың жарық

сүйгіштігін   анықтайтын   әдістер:   көзбен   өлщеу,

Я.С.Медведевтің

 

таксациялық,



 

М.К.Турский

 

мен


В.Никольскийдің екпе орманға этиолирлеу әдісі, И.Сурождің

анатомиялық,   И.Визнердің   фотометриялық,   Л.А.Иванов   пен

В.Н.Любимовтың   физиологиялық   әдістері.   Ағаштардың

жарық   сүйгіштік   шкаласы.   Сыртқы   ортаның   басқа   да

факторларына байланысты ағаштардың жарыққа қатынасы;

географиялық   жағдайлар,   жарықтандыру   тәртібі,   жылу

тәртібі,   жасы,   топырақ   құнарлығы   және   ылғалдану

тәртіптері.Фрикенің тәжірибесі. Жарықтың ағаш өнімділігіне,

гүлдеуіне және жемістенуіне әсері.

            Орман және жылу.  Жылу экологиялық фактор. Ағаш

тұқымдастардың   жылуға   қатынасы.   Ағаштардың   жылу

таралу аймақтары. 

               Вегетациялық   кезең.   Ағаш   тұқымдастары   жіктеінің

жылуға   қатынасы.   Орманға   төменгі   температура,

физиологиялық,   механикалық   әсерлер,   өскіндердің

сығылуы,радиациялық,адвективтік,ерте

 

күздік



 

және


көктемдік үсіктер.Аяздың түсуі.

               Орманға   жоғары   температура   әсері.Өскіннің   солып

қалуы,   қабықтың   күйуі,   ыстық   жел.Орманды   және   жазық

жэердегі температураның тәуліктік ауытқуы. Орманды және

жазық жердегі топырақ тоңдануы мен жібуі.

               Орман     және   жел.  Орман   тіршілігіндегі   желу

мағынасы:   гүл   тозаңдануы,   ұрық   шашылуы,   ауа   құрамын

реттеуші   Жел   физиологиялық   фактор.   Желдің   ағаш   діңі

құрылысы   мен   бөрікбасына   әсері.Н.С.Нестеров   тәжірибесі.

Жазықты қорғаушы жолақтар мен жол бойы қорғаныс екпе

ағаштар. Ормандағы дауылдар. Орманның желге әсері.

               Орман және ауа құрамы.  Атмосфера құрамы. Көмір

қышқылының     мағынасы.Орманның   әр   түрлі   қабатындағы

өсімдіктер   фотосинтез   жиілігіне   көмірқышқыл   газының

толысу көздері.

               Булану   әсері   туралы   түсінік.Атмосферадағы

көмірқышқыл   газы   концентрациясының   ұлғаюына

байланысты   климаттың   жылынуы.   Оттегі,   оның   орман

тіршілігінде ролі.

               Атмосферадағы   оттегі   құрамы.   Өнеркәсіп   қажетіне

жұмсалатын   оттегінің   көбеюі.Оттегінің   жаңаша   тепе-теңдігі

және өзгеруі.Орман оттегінің өндірушісіОзон.Атмосфералық

азот.Өсімдіктер   қорегіндегі   оның   маңызы.Өндірістік

кәсіпорындардың зиянды заттар бөлуі, ағаштардың ауадағы


газдар мен шаң-тозаң сіңіруге қатынасы.Фитонцидтер.Орман

ауа тазалаушы және сауықтырушы.



               Орман   және   ылғал.    Ылғал   негізгі   экологиялық

жағдай.   Судың   физиологиялық   маңызы.   Жауын-шашын

түрлері: жаңбыр, шық, қар, қырау.

        Жауын-шашынның орман шаруашылықтық маңызы.Жер

асты суы және топырақ ылғалдылығы.Ауа ылғалдануы және

өнімділігі.

               Топырақтағы   ылғал   мен   ағаштардың   ареалы

арасындағы   байланыс.   Г.Н.Высоцкий   мен   Н.С.Нестеровтың

ылғал   тепе-теңдігі.Орман   шымылдығында   жауын-шашын

(қатты   және   сұйық)   таралуы.Жауын-шашынның   таралуы

толымдылық   құрамына,   су   қорғау   және   су   реттеудегі

ролі.Орман   төсеніші   –   гидрологиялық   фактор   болып

табылады.Орман өсірудің топтамалық және жолақ жазықтық

түрлері.Г.Н.Высоцкий   тезисі:»Орман   даланы   құрғатады,

тауды суландырады».

               Орман   ішіндегі   және   орман   сыртындағы   ауаның

ылғалдануы.   Орман   –   ылғал   сақтаушы   және

тазалаушы.Орманның гидрологиялық ролі.



               Орман және топырақ.  Аналық таулы   жыныс және

орман.Топырақ.

 

Топырақ


 

құнарлығы.Құнарлылық

факторлары.Топырақ   қалыңдығы,   қалыңдық   қабаты

тежегіштері,топырақ

 

қалыңдығы



 

бойынша


бөлінуі.Топырақтың   қалыңдық   қабаты   маңызы.Тамыр

жіктелуі.Ағаштардың   тамыр   жүйелері.   Топырақтың   тамыр

жүйелері

 

құрылысына



 

әсері.Топырақтың

 

күлдік


элементтері.Топырақ   гумусы   түрлері   және   олардың   құрылу

жағдайлары.

        Ағаш тұқымдастарының,шалғын шөптерінің және дәнді

дақылдарының   қоректену   элементтерін   қажет   етуі.Ағаш

тұқымдастарының қоректену элементтерін қажет етуі және

олардың топырақта болуын талап етуі.Орманның топыраққа

әсері.Ормандағы   топырақ   құнарлығының   жолдары.Ағаш

тұқымдастары микротрофтылығы. 



             Орман   және   фауна   (жануарлар   дүниесі).  Орман

жануарлар мекені. Орман өзгерісімен фауна құрамы өзгеруі.

Азықтық   база   динамикасына   байланысты   фауна

құрамындағы   циклдық   өзгерістер.Трофикалық   жалғасулар.

Жануарлар миграциясы.Сүтқоректілердің орманшылық және

шаруашылық маңызы. Орман және құстар.Әр түрлі құстарды

әр келкі орман түрлері мен өсімдіктерді қабаттарына үйрету. 

       Құстар орман санитарлары.Жырқыш құстардың пайдасы.

Құстар аңшылық объектісі.Құстарға келтірілетін зиян. Орман


және   жәндіктер.Жәндіктер   орман   компоненті.Пайдалы

жәндіктер:тозаңдандырғыштар,санитарлар,жыртқыштар

және   паразиттер.Жәндіктер   орман   зиянкестері.Орман

зиянкестерінің   жаппай   көбеюінен   орманға   келтірілген

шығын.Зиянды   жәндіктермен   химиялық   және   биологиялық

күрес тәсілдері.

               Алдын алу шаралар.Орманның патологиялық қызметі

және   оның   маңызы.   Орман   топырағы   фаунасы   және   оның

маңызы.

               Орман   жаңаруы.  Ағаш   тұқымдастарының

гүлдеуі.Гүлдеу   мезгілдері:   ерте   және   кеш   гүлдейтін   ағаш

тұқымдастары.Пісіп   жетілген   шақ   және   оның

тұқымдастарынан,климаттан,өсу

 

жағдайынан,сүректің



толымдылығынан   және   басқаларынан   тәуелділігі.Бір   ұялы

және   екі   ұялы   тұқымдастар.Екі   жынысты   және   әр   түрлі

жынысты   гүлдерАғаш   гүлдеуіне   ауа   райының   әсер   етуі.

Тозаңдану.   Тозаңдануға   әсер   ететін   факторлар.Бүршіктің

пайда   болуы.   Ағаштардың   жеміс   беруі.Тұқым   пісу

мезгілдері.Жемістенудің кезеңділігі. Жемістену кезеңділігінің

өсу жағдайына, климатқа тәуелділігі.Тұқым шығымдылығын

есептеудің:   О.Г.Каппер,   Н.С.Нестеров,   В.Д.Огиевский,

М.М.Орлов әдістері.Тұқым таралуы (жел,су,құстар,жануарлар

арқылы).   Орманның   вегетативтік   жаңаруы.   Вегетативтік

жаңару

 

туралы



 

түсінік.


 

Вегетативтік

 

жаңару


тәсілдері:өскін,тамыр   атпасы   арқылы,сабақтан   өнген,

қалемшемен,ұластыру   арқылы   және   басқалары.Тұқымдық

немесе вегетвтивтік жаңаруда берілетін тұқым қуалаушылық

белгілері.Н.П.Кренкенің   өсімдіктер   жасаруы   және   кезеңдік

қартаюы   жайлы   теориясы.Ағаштардың   тұқымдық   және

вегетативтік   салыстырмалы     бағасы.Жоғары   діңді,төмегі

діңді және орташа орман.

        Вегативтік жанарудың биологиялық және шаруашылық

маңызы.Орман  

  жанаруын   бағалау   әдістері.Бағалау

мақсаты.Жаңару   жағдайының   сандық   бағалануы:көзбен

өлшеу,сынақ   алаңшаларындағы   өскіндерді   жаппай   санау,

есептеу   алаңшалары   әдісі.Жаңарудың   сапалық   бағалануы

(тіршілікке икемділерді бағалау).

               Тіршілікке икемділерді бағалау шкаласы.Осы бағалау

әдістерінің жағымды жақтары мен кемшіліктері. Эталондық

әдіс.

                 Әдістерді   өңдеу   кезектілігі.Тіршілікке   икемді



өскіндердің жастық топтары.                                                      Ағаш

тұқымдастарының   алмасуы.  Тұқымдар   алмасу   туралы

түсінік.   Г.Ф.Морозов   пен   В.Н.Сукачев   бойынша   ағаш



тұқымдастары   алмасу   жіктеуі.Алмасу   үрдісі   –   орман   өсіру

жағдайы   мен   ағаштардың   орманшылық   қасиеттерімен

байланысу

 

әсері



 

жиынтығы.Шыршаның

 

жұмсақ


жапырақтылармен

 

алмасуы,қарағайдың



 

шыршамен


алмасуы,еменнің   шыршамен   алмасуы,қарағайдың   көктерек

және


 

аққайыңмен

 

алмасуы,


 

еменнің


 

жұмсақ


жапырақтыларымен   алмасуы,қарағайдың   еменмен   алмасуы

және басқа да алмасу түрлері.

                 Қазақстанның әртүрлі табиғат аймағында тұқымдар

алмасудың   орман   шаруашылықтық   және   шаруашылықтық

мағынасы

 

           

 Орман   түрлері.  Орман   типалогиясының

бастауы.Морозов   кезеңіне   дейінгі   бірінші   типологтар   –

Рудский,   Генко,Густорович.   Морозов   мектебі   типологтары:

Крюденер,   Алексеев,   П.С.Погребняк,   В.Н.Сукачев,

Б.П.Колесников   және   И.С.Мелехов   типологиясы.Орман

түрлерінің   орманшылық   және   шаруашылық   маңызы.Орман

типологиясының   жаңаша   жағдайы.Қазақстанның   орман

түрлері.


                                               2 Орманшылық 

        Орманды күтіп - баптау мақсатында кесу. Түсінік. .

Орман   күту   үшін   кесудің   шығу   тарихы.   Орман   күту   үшін

кесудің биологиялық негіздері және мақсаты.



  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал