Жиһадқа аттанған қазақстандықтарды азаматтығынан айыру керек пе?



жүктеу 2.93 Mb.

бет6/22
Дата31.01.2017
өлшемі2.93 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22

Дайындаған Қуаныш ӘБІЛДӘҚЫЗЫ

Азат 

ҚОНЫСБЕК, 

кәс

кәс

іпк

іпк

ер:

ер:

– Халықтың сұранысына ие болуы үшін ең алдымен 

отандық өнімнің сапасы мықты болуы керек. Сапасы 

шетелдікінен озып тұрса, бәрі отандық көлікке ұмтылар еді. 

Тіпті шетелдіктердің өзі біздің көлікке қол жеткізуге асығар еді.

Кө

Кө



бі

бі

не



несе

се ссу 


у

жа

ж



ңа отандық көліктен гөрі б

б

ір



ірне

е

ше



ше

ж

жыл



ыл м

мін


ін

іл

іл



ге

ге

н



н

бо

болс



лс

а

а



да

да

,



,

ше

шетелдік көлікті алуға ұмтт



ыл

ылад


ады.

ы.

Б



Б

ағ

ағас



ас

ы

ы бі



бірд

рд

ей



ей

 

болса да, сапасы мықты шетелдік көнеге қызығады. Жапонияда 



он жыл мінілген көліктің отандық су жаңа көлікке қарағанда 

ұзағырақ мінілетінін қазір кез келген отандасымыз айтады.

Сондықтан ең алдымен отандық көліктің сапасын арттыруымыз

керек. Екіншіден, отандық көліктердің сапасына қарамастан, 

бағасы қалта

таңд


ңд

ы 

ы 



те

те

сі



сі

п 

п 



жі

ж

бе



бе

ре

ре



ж

жаз


азда

да

йд



йд

ы.

ы



М

М

ұның өзі көпшілікті



қашыратынд

ндай


ай

ссеб


еб

еп

еп



. Қа

Қаза


зақс

қста


танд

ндық


ықта

та

рд



рд

ы

ы отандық автокөлік



сатып алуға ынталандыруды жолға қою үшін сол баға мен

сапаға мән беру керек. 

ОЙ-КӨКПАР

Б

ас

ы 1-

бе

тт

е

М

М



Ә

Ә

С



ЕЛЕ

М

6-



6-жа

жасқ


с

а дейінгі балалардың 86,

,

6

6 па



пайы

йы

зы



зы

,

,



3

3 жа


жаст

стан 6 жасқа дейінгі балал

лар

арды


дың 98

98

пайызы балабақшамен  қамтылған  деген



дерек бар. Солай бола тұрса да, облыста

12 мыңнан астам бала кезекте тұр. Сол

себепті 2015 жылға дейін 2555 орынға 11

балаба


ақш

қ

а 



а 

тұ

ұ



рғ

р

ызылад



ад

ы

ы де



д

п кү


ү

тілу


у

де. Бұл


– бі

р 

р 



ай

айма


мақт

қтағ


ағы

ы

жа



жа

ғд

ғдай



ай.. Мұ

Мұнд


ндай

ай

 мәселе



кез келген өңірдің басында бар. 

Бұдан соңғы мектепалды даярлықтағы

ахуал да үмітіңізді алдағы күнге жалғауға

мәжбүрлейді. Мысалы үшін даярлық сы-

ны бындағы балаға оқулық жыл сайын өз-

ге

ге



ре

реді


ді

. Күз бойы ата-аналар сол кі

кіта

тап


пта

тар-


р-

ды

ды і



ізд

здеумен шаршайды. Бір ба

а

ла

ланы



ның 

ң ба


ба-

-

сында кемі – 15 оқулық. Ол 15-ті 5 жасар



ба 

ла қалай оқып, миына қондырады.

Әзір ге  ата-аналар үшін жұмбақ. Бірақ бі-

лім бағдарламасы сондай. Бұл әуелгі ірге-

тас тың бір бөлшегіндегі ахуал. 

МЕ

Е

КТ

КТЕП

ЕП

КЕ

КЕ

Р

РЕФ

ЕФОР

ОРМА

МА

Н

НЕ 

Е

Б

БЕРДІ?

Кейбір сараптамалар дамыған елдерді 

білім саласында реформа 10 жылда бір 

жүргізіледі дейді. Ал бізде министр ауыс-

қан сайын. Мысалы, кейінгі жиырма жыл-

да бізде онның жуан ортасына жуық ре-

форма, кемі бес тұжырымдама, дәл

әл сон


он

ша 


ст

стан


анда

да

рттар қабылданыпты. 



Е

Есесіне, апатты жағдайдағы мектептер 

мен материалдық-техникалық базасы, 

мұғалімдері жетіспейтін мектептер аз 

емес. Апатты жағдайдағы мектептердің 

ба сым бөлігі ауылда екені және белгілі. 

Мәселе

ле

н,



н

ж

ж



ал

ал

пы



пы Қ

Қаззақ


ақ

ст

стан



ан

да

да



ғы

ғы апатты 

мект

т

еп



епті

ті

ң 



ң  93

93 п


пай

айыз


ызы

ы

қа



қа

за

за



қт

қт

ың



ың

қ

қ



а

аймағы 


саналған ауылдардың пешенесіне жа-

зылған. 


ҒЫЛЫМНЫҢ ХАЛІ НЕШІК?

Еліміздің қай саласында болмасын ин-

но

но

ва



в ци

ц

ялық технологияларды



,

,

ко



ко

мп

мпью



ью--

те

терл



рл

ік

ік



б

б

ағ



ағда

да

рл



рлам

ам

аларды пайдалану кеңі-



н

нен


н ет

етек


ек а

алғ


лған

ан. 


Қ

Қазіргі дамуды онсыз елес-

тету мүмкін емес. Ал оның түп бастауында 

ғылым тұр. Зиялылықтың да, зияттылық-

тың да негізгі арқауы. Ақпараттар селдей 

тасыған мына  заманда ғылымның алар 

орны алабөтен  ер

ерек


екше

ш

. Ғылым үш



үшін қ

қ

ай 



саланың да мат

т

ер



ериа

иа

лд



лд

ық

ық



-тех


ех

ни

ника



ка

лы

лы



қ

қ ба


ба-

засының, зертхана жабдықтарының, оқу 

және әдістемелік әдебиеттердің зама науи 

талаптарға жауап беретіндей бол 

ғаны 

жөн.


Ғылым соңғы кезде іске асатын қандай 

же

жеті



ті

ст

стік



ікте

терг


рг

е

е



же

жеті


т

пті. Қаншама ұсыныстар 

жа

жа

са



саға

ғаны


ны

ме

мен,



н, о

о

н



ның нәтижелері көңіл то-

лар лықтай емес. «Қазіргі таңда қолы жет-

кендер Мәскеуге, аяғы жеткендер Біш-

кекке барып докторлық, кандидаттық ғы-

лыми дәрежелерін бұрынғыдай алып ке-

ліп жатыр» дейді ғаламторда мұң шаққан 

мұңлықтар. Рас

с

,



,

қа

қазі



з

р

р



ғы

ғы

лы



лы

м

м



то

т қы


қы

ра

ра



п

п

тұ



тұ

р.

р.



 

Нұрлан ДУЛАТБЕКОВ, заң ғылымының 

докторы, профессор, ҚР Ұлттық Ғылым 

академиясының корреспондент-мүшесі:

– Қазір университеттерде бұрынғы-

дай Ғылыми кеңес жоқ. Содан барып 

ЖО

ЖО

О-ларда ғылыми атағы бар оқыту-

шы

шы

ла

лар 

р 

құ

құра

рамы

м

ның пайыздық деңгейі

і 

тоқтап қалды. Көтерілмейді. Неге? 

Өйт кені ғылыми атағы болғанымен, 

көбі университетке келіп жұмыс істе-

мей ді.  Ал  қорғағысы келетін білімді із-

де нушілер қорғай алмайды, жүйе бас-

қа. Енді PhD д

док

ок

то

о

р 

р

де

де

ге

ген 

н шы

шықт

қт

ы.

ы.

О

О

л 

л да

да

 

дұрыс шыға

ға

р.

р.

Б

Бір

ірақ

ақ м

мұн

ұн

да

да

т

т

ал

ал

ап

ап

ө

өте

те

 

қатаң. Бұл жүйе арқылы қорғау үшін 

импакт-фактормен мақала шығуы 

керек. Ол – әлемнің бірнеше елінде 

ғана шығарылатын ғылыми журнал. Ал 

оған қатардағы мұғалімнің мақала 

шы

шы

ға

ға

ру

ру

ға

ға

ш

ш

амасы келмейді. Себебіі 

Дариға НАЗАРБАЕВА,

ҚР Парламенті Мәжілісінің әлеуметтік-

мәдени даму комитетінің төрайымы: 

– Қазақстандық білім жүйесін, бұл 

жиыр

р

ма ж

ж

ылда

д

н  бері айтылып келе 

жа

жа

ты

ты

р,

р, р

реф

ефор

ор

ма

мато

торл

рл

ық әуестенушілік 

жайлап алды. Біз көптеген, аяғына де-

йін жетілдірілмеген  реформалардың 

куәсі әрі қатысушысы болып келе жа-

тыр мыз.  Халықаралық стандарттар ға 

сілтеу сәнге айналып кетті. Оның айту-

ын ша,  барлық-дерл

рлік

ік

д

дам

амығ

ығ

ан

ан

елд

лд

ер

ер

 

қазіргі мақтан тұт

ұт

ат

ат

ын

ын

с

ста

та

нд

нд

ар

ар

тт

ттар

арға

ға 

жеткенше ұзақ және күрделі даму жо-

лы нан өтті.Біз сәулеті, дәулеті, келісті 

мектептер салуды үйрендік. Бірақ бұл 

жеткіліксіз. Білім жүйесінің жүрегі ұстаз 

болып табылады. Біз ұстаздардан қыс-

қа

қа

у

у

ақ

ақ

ыт

ыт

та

та

м

м

үм

үм

кі

кі

н 

н 

ем

ем

ес дүниелерді та-

ла

лап 

п е

ете 

е

ал

алма

ма

йм

йм

ыз

ыз. О

Ол үшін ұстаздарға 

барлық жағдайды жасау  керек. Олар 

ағылшын тілінде сөйлеп, компьютерлік 

сауаттылықты меңгеруі үшін батыс білі-

мін алып, халықаралық стандарт тар ды 

тәжірибеге енгізуі үшін тиісті жағдай 

керек. Бүгінгі күні мұ

мұ

нд

н ай

ай

 жағдай жо

о

қ.

қ

 

Сондықтан бұл са

ала

лада

дағы

ғы

р

р

еф

еф

ор

ор

ма

ма

ла

лар

р 

өте баяу жүріп жатыр

БІЛІМ ІРГЕТАСЫ БЕРІК ПЕ?

Елдегі білімнің іргетасы саналатын ба-

лабақша, ресми тілмен айтқанда, мектеп-

ке

ке



д

д

ей



ейін

ін

гі



г

ттәр


әр

би

бием



ем

ен

ен



қ

қ

ам



амту әлі күнге өзек-

ті

ті



лі

л гі


гі

н

н



жо

жойғ


йған

ан

ж



жоқ

оқ.


.

Мы

Мы



салы, елде бала-

бақ ша кезегінде 458 мың бала тұрса, Қа-

ра ғанды облысында ол көрсеткіш 12 мың-

ды құрайды. Оған себеп, білім басқарма-

сы ның айтуынша, туу көрсеткішінінің 2,3 

па йызға артуы. Бұған қарамастан, мектеп-

ке дейінгі тәрбиемен

ен қ


қам

амты


тылғ

лғ

ан



ан

  1-д


ен

ен



 

ба

ба

ға

ға

сы

сы ө

өте

те ж

жоғ

оғ

ар

ар

ы.

ы.

О

О

йл

й

ап қараңыз, 

оқ

оқы 

ыту

тушы

шы е

екі

кі

а

айл

йлық

ық ж

жал

ал

а

ақысына мақа-

ла шығара ма әлде бала-шағасын асы-

рай ма? Рас, мақала шығару математи-

ка, физика, техника секілді нақты ғы-

лым саласындағыларға жеңілірек. 

Өйткені бұл бағытта бізд

д

ег

егі ғы

ғы

лым де

д

ң-

ң

гейі шетелден жоғары

ы

ж

жән

ән

е 

е жу

жу

рн

рнал

ал

ға

ға 

осы  бағыттағы ғылыми мақалалар 

қабылданады. Олардың мүддесіне сай 

келмейтін біздегі қазақ әдебиеті, қазақ 

тілі, Қазақстан тарихы немесе қазақ 

философиясы, қазақ құқығына қатыс-

ты

ты

м

м

ақ

ақ

ал

алал

ал

ар

ар

ш

шығ

ығ

ар

ар

ыл

ылма

м

йды. Шетел-

ді

дік

к 

ба

ба

сы

сылы

лымғ

мғ

а

а  мұ

мұ

ны

ның

ң қажеті жоқ. 

Айталық, қазақ тіліндегі етістік, көсем-

ше нің  жұрнағы я қазақ әдебиетіндегі 

қандай да бір кейіпкердің  рөлі ағыл-

шынның импакт-факторы бар жур-

налға қажет пе? Қажет емес! Міне, 

осыдан келіп біз тығыр

ыр

ық

ыққа

қа

т

т

ір

ір

ел

ел

ді

ді

к.

к

 

Мысалы, ғылыми атақ 

қ

ал

ал

у

у үш

үш

ін

ін

і

і

зд

зден

ену

у-

ші лердің көбісі Қырғызстанға ағылуда. 

Бұл не деген сұмдық?! Қазақ ғалым-

дары енді барып қырғыздың ғылымын 

көтере ме? Бұл мәселені ойланып ба-

рып іске асыру қажет еді. Ғылыми ке-

ңе

ң стерді жап

пқа

қ нда, осындай салдары 

ес

ес

ке

ке

рі

рілі

ліп

п  ба

бары

рып 

п  қа

қа

да

дам 

м

жасалуға тиіс 

еді.

і

А

А

й

йталық, Ғы

Ғ

лыми кеңестер жабы-

лады деген хабар тарағаннан кейінгі 

соңғы бес айда кімдер қорғағанын 

білесіз бе? Қорғағандардың басым 

бөлігі – таныс-тамыры барлар. Ал ғы-

лымға шын жанашырл

рлар

ар

ды

ды

ң 

ң 

кө

кө

бі

бісі

с  

далада  қалды. Осы іс

с

те

те

ғ

ғ

ыл

ылым

ымға

ға

б

б

а-

а

ғыт-бағдар болып отыратын министр-

лік тиісті қадамға бара алмады, мә се-

ленің оң шешім табуы жолындағы үде-

ден шыға алмады. 

Қарағанды

Оңғар қажы ӨМІРБЕКҚМ

ҚМДБ

Д  «Иман» 

ан» 

журналының

ың

б

б

ас

ас р

р

ед

едак

ак

то

то ы

о

о

ры

ры

Әзімбай ҒАЛИ, саясаттанушы: 

– Ата-анасының, айналасындағылардың сөзін құлаққа 

ілмей қайдағы бір әділдік үшін күресетін жиһадшыларды 

то

т

қт

қт

ату 

у қи

қ ын. Бұ

Бұл 

л тұұрғ

р

ыд

д

а Қа

Қ зақстанның тәжірибесіздігі 

өз

өз

ге

геле

лер

р үш

үш

ін

ін п

пай

ай

да

да

лы

лы

д

да 

а 

бо

бо

лмақ. Сондықтан азаматты

ы

қт

қтан

ан 

айыру аса қажет деп ойламаймын. Себебі біздің қазақ

баласын теріс ағымға жетелеп жүргендердің көздегенінің өзі 

– осы. Біз мұны ұмытпағанымыз жөн. Оларды азаматтығынан 

айырып, соншама азаматты керексіз қылып тастасақ,

қайсыбіреулер соны қатты пайдалануы ғажап емес. Сондықтан 

бұл жерде ондай қатаңдық танытудың қажеті жоқ. Оларды 

керексіз қылып тастамау керек. Жиһадқа еріп кеткендердің 

барлығы ақымақ емес. Керісінше, солардың діни сауаттылығын 

ар

р

ттырып

п





кәде

д ге жар

ратқанымыз жөн. Сонда ғана те

те

рі

р

с 

с 

ағымда

д

 

жү

жүрг

рг

ен

ен қ

қ

ау

ау

ым

ымды

ды д

дұр

ұры

ыс жолға бағыттай аламыз

.

Бі

Бі

з 

з ол

олар

арда

да

н

н 

сырт айналмауымыз керек. Олардың бізге пайдасының 

тигізгенін, қоғамнан алыстамай дұрыс жолға түсуін үнемі 

қадағалап отырғанымыз жөн. Сонда ғана олар қазақ қоғамына

керектігін сезініп, дәстүрлі дінді мойындай бастайды.


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал