Жерге дейін созылып жатқанын айтқан



жүктеу 3.62 Mb.

бет1/27
Дата16.03.2017
өлшемі3.62 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

ҚА

З



АҚ ЖЕРІНІҢ ХИКМЕ

Т

ТЕРІ



ОҚИҒА

Ғалымдар бір заманда Каспий теңізінің етегі осы 

жерге дейін созылып жатқанын айтқан. Яғни Аққұм 

Орал тауларынан аққан өзендердің теңізге құйған 

жері, атырабы болса керек. Ел ішіндегі аңыз бойынша 

Ақ құм өте ертедегі үлкен қаланың орны көрінеді. Қала 

дегенде қалмақ ханы Алшағырдың ордасы болған 

екен. Қара қыпшақ Қобыланды келіп, тас-талқан етіп 

қират қаннан кейін осындай өркеш-өркеш құмдардың 

үйіндісіне айналыпты-мыс. Дәл осы құмнан Кеңес өкі-

меті кезінде ескі құмыраның сынығы, жебенің ұшы, 

қылыш басқа да көненің заттары көптеп табыл ған. 

Аққұмның оңтүстік-шығыс бетіндегі қара талды 

орман қарауытып көрінеді. Құмның бұл беті – әр жер-

де шоқ-шоқ талы, Қалдығайты өзенін жағалай тоғайы 

бар, арасы кең жайылымдық жерлерге бай, орманды 

алқап. «Қобыланды батыр» жырында да бұл аймақ 

көп аталады. Қобыланды қалмақ ханы Алшағырды 

шаһа рында өлтіріп, кегін алғасын, бірнеше күн көп 

қал мақты аралап, егізі Хансұлуды іздейтіні, сөйтіп, кең 

тоғайдың ішіндегі қалың жылқыға таяп баратыны ойға 

еріксіз орала кетеді. Маңғыстаулық Мұрын Сеңгір бек-

ұлының нұсқасы – «Қобыланды батыр» жырында осы-

лай беріледі. Ал «Қарғабойлы Қазтуған» жырын да ғы: 



Асанқайғы көшкен жер,

Шыңғырлау, Торыатбасы еді.

Қыземшекті Саршоқы

Осы судың қасы еді.

Асанқайғы Туғанның

Бөлінген жері осы еді, – деп келетін жолдардағы 

Қыземшек – дәл осы жерден 50 шақырымдай ғана 

жер.

ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігі 



баспасөз қызметінің хабарлауынша, «ZHERSU AVIA» 

ЖШС-нің Боралдай – Қараөзек бағытындағы рейсті 

жүзеге асырушы Bell 206L3 тікұшағы Бақанас елді 

мекенінің маңында қонуға мәжбүр болды. Оқиға бол-

ған жерге ҚР Көлік және коммуникация министр лігінің 

Авиациялық апаттар мен оқиғаларды зерттеу 

басқармасының мамандары жіберілді. Алматы 

облыстық төтенше жағдайлар департаменті маман да-

рының мәліметінше, тікұшақ бортында бес адам, оның 

ішінде төрт турист және бір ұшқыш болған. Жолау-

шылардың біреуі ғана жарақаттанған, қалғандары дін 

аман. 


Аңызға толы Аққұм

Оқыс қонған тікұшақ 

елді қорқытты

ОЙ-КӨКПАР



Күрес түрлерінің Олимпиада ойындары бағдарламасынан шет қалуы ұлттық спортқа кесірін тигізбей ме?

МӘСЕЛЕ


Жалғасы 6-бетте 

Жалғасы 2-бетте 

Жалғасы 2-бетте 

Жалғасы 2-бетте 

 Беймәлім нысанның әуеде жары-

луы Ресейдің Челябинск, Ека те рин-

бург, Түмен қалалары тұрғындарының 

зәресін ұшырды. Оқыс жары лыстан 

ғимараттардың терезесі сы 

нып, 

шатыр-қабырғалары селкілдеді, ұялы 



байланысқа кедергі келді. Көп ұзамай 

беймәлім құбылыстың метео рит екені 

анықталды. Әуеде жарылған ғарыш-

тық дененің екпінді толқыны 

Челябинск қаласының халқын есең-

гі ретіп тастады. Қалада мырыш зауы-

тының шатыры құлап түсті. «Мегафон» 

деген байланыс операторының опти-

калық кабелі үзіліп қалды. Түрлі 

нысандардың қақырап құлауы кезін-

де 400-ден астам адам жарақат 

алыпты. Ауруханаға өте ауыр халде 

жеткізілгендер де бар. Ресейдің Орал 

округіндегі ірі өнеркәсіп орталығының 

үстінен ауған отты ұшқын жарылмас 

бұрын еліміздің аумағын басып өтті. 

Соңғы кездердегі түрлі әуе апат та-

рынан үрейленіп қалған жергілікті 

халық біраз дүрлігіп қалды. Беймәлім 

құбылысты қостанайлықтар мен 

ақтөбеліктер анық байқаған. 

Бауыржан БӨГЕНБАЕВ,  оқиға 

куәгері: 

– Көкжиектен отты шар ұшып, 

оның арты будақтаған көк түтінге 

айналғанын байқадым. Кәдімгі 

құлап бара жатқан ұшаққа ұқсас 

көрініс болды. Тіпті ұялы теле фо-

нымның бейнекамерасына жазып 

үлгердім. 

Осы өңірдегі мамандардың хабар-

лауынша, жарқыраған шар Қос танай 

облысы үстінен жергілікті уақыт 

бойынша сағат 09:00 шама 

сында 


көрін ген. Метеорит немесе қалдық із 

қал 


дыра отырып, Ресейдің Челябі 

облысы аумағына қарай өтті. Төтен ше 

жағдайлар қызметі бұл құбылыстың 

салдарынан ешқандай адам зардап 

шеккен жоқ деп отыр. Ақтөбе облы-

сының төтенше жағ дай лар қызметі де 

өздеріне ондаған тұрғынның аспаннан 

отты беймәлім нысан көргенін айтып 

хабарласқанын жеткізді.

Алматы


-2..  -4

о

-9..  -11



о

-9 .. -11

о

-16..  -18



о

Астана


ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

ИƏ

ЖОҚ

АҢДАТПА

Сталинградты 

қорғаған 

қазақстандықтар



-бетте

-бетте

-бетте

5

4



7

ДАТ!

Деректану ғылымын 

дамытпасақ, 

тарихымыз ешқашан 

дұрыс жазылмайды

150,50

201,76

24,15

13982,91

1131,98

1650,10

5,00

1,34

1583,18

117,72

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

с

с



с

с

...дедім-ай, ау!



Дмитрий МЕДВЕДЕВ,

РФ премьер-министрі:

– Бүгін Челябі облысы мен Түмен-

нің және тағы бірнеше жердің үстінен 

метеоритті жаңбыр жауып өтті. Бұл 

біздің экономикалық форумның 

символы болуы мүмкін.



(Кеше Красноярскідегі экономикалық 

форум кезінде айтқаны,

utro.ru сайтынан)

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

Аспанда жойқын жарылыс болды

Жаңаберген ҚАРМАНДАЕВ, 

Қазақстан күрес 

федерациясының бас 

хатшысы:

Елемес ӘЛІМХАНҰЛЫ, 

Қазақтың спорт және туризм 

академиясының вице-

президенті, қазақ күресінің 

жанашыры:

бетте

6

Батыс Қазақстан мен Ақтөбе облыстарының 



шекарасына жақын, бір бөлігі Қаратөбеде, 

екінші бөлігі Шыңғырлауда жатқан осы бір 

бұйратты өңірдің қойнына бүккен сыры көп. Ел 

аузында құмының ерекше түсіне орай Аққұм 

атанған аумақ алыстан көз тартады. Қорғауға 

алынған қорық аумағы 7,5 мың гектар жерді 

алып жатыр. 

Кеше түс ауа әлеуметтік желілерде еліміздің 

аумағында тікұшақтың құлағаны туралы суыт 

қауесет тараған еді. Бірақ бұл ақпарат расталмады. 

Маман дардың айтуынша, Алматы облысы аума-

ғын дағы Бақанас елді мекеніне жақын жерде 

тік  ұшақтың апатты жағдайда қонуға мәжбүр 

бол ғаны ғана расталды. Әуе көлігінде 

болғандардың бәрі аман. 

№ 25 (936) 

16 ақпан, сенбі

2013 жыл


Жастар үйленбей тұрып ВИЧ-тестіден өтуі тиіс пе?

Осы орайда ұлттың ұрпақ арқылы 

қалып тасатынын ескерсек, жас жұбай лар-

дың өздерінің денсаулығына деген 

жауапкершілігін арттыру қажеттілігі сезіледі. 

Өкінішке қарай, елімізде үйленер алдында 

жас жұбайлардан денсаулығы туралы 

анық тама талап етілмейді. Шындығында 

біз ол анықтамаға жай қағаз ретінде емес

ұлттық қауіпсіздік тұрғысынан қарауымыз 

керектігі ұмыт қалып отыр. 

Мақпал ТОҚТАРОВА, Алматы қалалық 

әділет департаментінің қызметкері: 



– Елімізде некеге отырар алдында 

жас жұбайлардан денсаулығы туралы 

анықтама талап етілмейді. Бірақ некеге 

отыруға өтініш берген кезде өтініштің 

астың ғы жағында «некеге отыру шарт-

та рымен таныстық, бір-біріміздің ден-

саулығымыз туралы білеміз» деген 

секілді бөлімдерге қол қояды. Яғни олар 

өздері үшін ғана денсаулықтарын 

медициналық тексеруден өткізіп көруге 

болады. Ал біздің тарапымыздан оларға 

ондай талап жоқ. Бұл «Неке (ерлі-

зайып 

тылық) және отбасы туралы» 

кодекс тің 13-бабында анық көрсетілген. 

Сол кодекстің негізінде ғана жас жұбай-

лардың үйленер алдындағы өтінішінің 

астыңғы жағына бөлім енгізгенбіз. 

Осылайша заңымызда да, некеге 

тіркейтін АХАЖ бөлімдерінде де жас 

жұбайлардың  денсаулығына  алаң дау шы-

лық байқалмайды. Заң «денсаулығын өз-

дері үшін тексертсін» десе, АХАЖ-дықтар 

қағаз жүзінде жастардың «өзара бір-

біріміздің денсаулығымызды білеміз» деген 

мақұлдауына малданып отыр. Әрине, 

ауруы жанына батпай дәрігер алдына 

бармайтын ұлтымыздың қанына сіңген 

әдеті жас жұбайларды отау тігіп, үй болар 

алдында да өз еріктерімен дәрігер алдына 

сүйремесі белгілі.



Сәби денінің саулығы тікелей ата-анасының 

денсаулығына байланысты. Ата-ананың 

бойындағы қандай да бір жұқпалы дерт міндетті 

түрде болашақ ұрпақтың бойында қылаң береді 

екен. Сондықтан Қытай елі жас жұбайларды 

денсаулығы туралы анықтама әкелген соң ғана 

некеге тіркейді. Егер жас жұбайлардың біреуі дерт 

жұқтырған болса немесе денсаулығынан кінәрат 

табылса, онда оларға некеге отыруға тыйым 

салынады. Осылайша болашақта өмірге келетін 

сәби денсаулығына алаңдап, дені сау ұрпақ 

қалыптастыруды мақсат еткен қытайлықтардың 

негізгі мақсаты ұлт қауіпсіздігін қамтамасыз 

ету болып отырғаны анық. Өйткені мамандар 

соңғы кезде еліміздегі ВИЧ, СПИД секілді 

қауіпті дерттерді жыныстық жолмен жұқтыру 

фактілерінің күрт көбейгендігін айтып отыр. Оның 

ішінде заңды некедегі ерлі-зайыптылардың 

өмірге ВИЧ індетін ала туатын ұрпақтар санын 

көбейтіп отырғаны алаңдатарлық жағдай. 

Қамбар АТАБАЕВ:

– ХОК-тың бұл шешімі төбе міз-

ден қойып қалғандай күйге түсірді. 

Не айтып, не ойларымызды да біл-

мей қалдық. Шыны керек, сең соқ-

қандай халде жүргеніміз жасырын 

емес. Ақылға сыймайтын шешім. 

Күрес түрлерін Олимпиада ойын да-

рының бағдарламасынан алып тас-

тайды деген ой ешкімнің түсіне де 

кіріп шықпаған шығар. Олай дей ті-

нім, күрессіз Олимпиаданың не 

қызы 

ғы қалады? Сонау бастан 



Олим пиада бағдарламасында бар. 

Тарихы тереңде жатыр. Ежелден 

келе жатқан өнер. Дегенмен Олим-

пиа да бағдарламасынан шет қалса, 

онда, шыны керек, ұлттық спорт 

түр леріне де кері әсер етуі мүмкін. 

Өйт кені халық күрестің барлық тү рін 

бірдей қабылдайды. 

– Жалпы, күрес түрлерін, бокс, 

дзюдо секілді спорт түрлерін Олим-

пиа 

да ойындарының бағдар 



ла-

масынан алып тастау керек деген 

әңгіме бұрыннан айтылып келе 

жатыр ғой. Соңы қалай боларын 

кім білсін. Менің ойым, біреудің 

қай ғы сынан  бақыт  іздемей-ақ 

қоялық. Бәрі сәтті аяқталады деп 

үміттенейік. Деген 

мен, шыны 

керек, егер Олим пиада ойын да ры-

ның  бағдар ла ма сынан  күрес  түр-

лері алынып тас та лынса, бұдан ұлт-

тық спорт, оның ішін 

де ұлттық 

күрес ешқандай зиян шекпейді. 

Қайта тынысы кеңеюі әб ден мүм-

кін. Қазақ күресін дамытуға да 

кере мет мүмкіндіктер ашылар еді. 

Өрісі кеңейіп, бүкіл әлемге таратуға 

жағдай болар еді.  



-бетте

3

Әлқисса, Олимпиада ойындары ең алғаш 1896 жылы Афиныда өткен. Күрес 



түрлері – содан бері төрт жылдық доданың бағдарламасында. Тек 1900 

жылғы Олимпиада ғана күрессіз ұйымдастырылды демесеңіз, 

қалғандарының барлығы да балуандардың қатысуымен өткен. Тіпті 

2004 жылдан бастап әйелдер күресі де Олимпиада ойындарының 

бағдарламасына енген. Дегенмен жақында Халықаралық Олим-

пиада комитетінің (ХОК) Атқару комитеті бүкіл әлемнің күрес сүйер 

қауымын дүрліктірген шешім шығарып, 2020 жылғы Олим пиада 

ойындарының бағдарламасына енген спорт түр лерінің 

арасына күресті қоспады. Бұған күрес мамандары мен 

балуандар аң-таң. «Бұл шешім ұлттық спортқа да ке сірін 

тигізеді» дейді жанкүйерлер. Бірақ, керісінше, «күрес 

түрлерінің Олимпиада бағдарламасынан шет қалуы 

ұлттық спорттың тынысын ашады» деушілер де бар. 

Ендеше, көпшіліктің көкейінде жүрген осы мә се лені 

білікті мамандардың ой-көкпарына салып көрелік.

Жерге ірі астероидтің салыстырмалы түрде мейлінше 

жақын келуінен метеориттер немесе басқа да ғарыштық 

қал дықтардың түсуі тағы да жиілеуі мүмкін. Ресейдің Орал 

өңірінде әуеде жарылып, Челябинск қаласына жойқын тол-

қы нын тигізген кешегі метеориттен соң мамандар осындай 

болжам айтты. Жарылған метеорит әуелі ұшқындата отырып 

еліміздің батыс және солтүстік өңірлерінің үстінен ағып өткен. 

Бұл аймақтарда мамандар оның құлауы мүмкін қалдықтарын 

іздестіріп жатыр.

Абай ОМАРОВ (коллаж)

Адам капиталын

60 пайызды  межеге 

алай жеткіземіз?!

Қазақ балалар әдебиеті 

«қартайып» бара 

жатқан жоқ па?



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

 

e

e

e

e

e

-

--

-

m

m

m

m

m

a

a

a

a

iil:

:

:

:

:

:

 ii

i

n

n

n

n

n

n

f

f

f

ff

f

o

o

o

oo

@

@

@

@

@

@

а

а

а

аа

ll

l

l

a

a

a

a

a

ss

s

s

hainasy.kz

ҚА

З



АҚ ЖЕРІНІҢ ХИ

КМ

М



ММ

М

ЕТЕ



ЕЕ

Е

ТЕРІ



О

Қ

ИҒИҒ



ИҒ

ИҒ

Ғ



Ғ

АА

АА



А

Ғалымдар бір заманда Каспий теңізінің етегі осы

жерге дейін созылып жатқанын айтқан. Яғни Аққұм 

Орал тауларынан аққан өзендердің теңізге құйған 

жері, атырабы болса керек. Ел іш

ш

ш



ш

ш

ін



ін

і

і



де

де

де



де

е

гі аңыз бойы



ы

ы

нш



н

а

Ақ



Ақ

Ақ

Ақ



Ақ

қ

қ



қ

қ

қ



қ

қ

ұ



ұұм өте ертедегі үлкен қаланы

ны

ны



ны

ны

ны



ң

ң

ң



ң

ң

ң



ор

ор

р



ор

ор

р



ны

н

ны



ны

ны

ны



к

к

к



к

к

к



өр

өр

өр



өр

ө

өр



ін

н

н



нед

ед

ед



ед

д

д



і.

і.

і.



і.

.

Қ



Қ

Қ

Қ



Қ

Қ

ал



ал

л

ал



ал

л

а 



а 

а 

а



а

а 

дегенде қалмақ ханы Алшағырдың ордасы 



б

б

бо



б

б

лған 



екен. Қара қыпшақ Қобыланды келіп, тас-талқан етіп 

қират қаннан кейін осындай өркеш-өркеш құмдардың 

үйіндісіне айналыпты-мыс. Дәл осы құмнан Кеңес өкі-

меті кезінде ескі құмыраның сынығы, жебенің ұшы, 

қылы

ы

ы



ы

ы

ш



ш

ш

ш



ш

ба

ба



ба

ба

ба



сқ

сқ

қ



қ

а 

а 



а 

да

да



д

д

д



 көн

өн

н



н

н

ен



ен

ен

ен



н

н

ің



ің

ң

ң



зз

з

ат



ат

ат

ат



та

та

та



та

ры

ры



р

р

 көптеп табыл ған. 



Ақ

Ақ

Ақ



Ақ

Ақ

Ақ



құ

құ

құ



құ

құ

құ



мн

мн

мн



мн

мн

мн



ың

ың

ың



ың

ң

о



о

о

о



о

о

ңт



ң

ң

ң



ң

үс

үс



үс

үс

үс



ү

ті

ті



ті

іі

і



к-

к-

к-



к-

к

шы



шы

шы

шы



шы

шы

ғы



ғы

ғы

ғы



ғы

ы

с



с

с

с бе



б

б

б тіндегі қара талды 



орман қарауытып көрінеді. Құмның бұл беті – әр жер-

де шоқ-шоқ талы, Қалдығайты өзенін жағалай тоғайы

бар, арасы кең жайылымдық жерлерге бай, орманды

алқап. «Қобыланды батыр» жырында да бұл аймақ

көп аталады. Қобыланды қалмақ ханы Алшағырды 

ша

ш



ш

ш

ш



һа

һ

һ



 рында өлтіріп, кегін алға

ға

ға



а

а

а



сы

сы

сы



сы

сы

сы



н,

н,

,



,

б

б



б

б

б



ір

ір

ір



не

не

не



не

не

не



ше

ше

ше



ше

к

к



к

к

к



к

үн

үн



үн

үн

үн



үн

к

к



к

өп

өп



п

өп

өп



п 

 

қа



қа

қа

қ



қа

л 

л



л

л

л



л

м

м



мақты аралап, егізі Хансұл

л

уд



уд

у

уд



уд

уд

ы



ы

ы

ы



ы

ы

із



із

із

іі



з

де

де



де

де

е



йт

йт

йт



й

й

ін



ін

ін

н



ін

н

і



і

і,

і



і

с

ссс



с

өй

өй



өй

өй

й



ө

ті

ті



ті

ті

ті



п

п,

п



п к

к

кең



ең

ең

ең



ң

ң

 



тоғайдың ішіндегі қалың жылқыға таяп баратыны ойға 

еріксіз орала кетеді. Маңғыстаулық Мұрын Сеңгір бек-

ұлының нұсқасы – «Қобыланды батыр» жырында осы-

лай беріледі. Ал «Қарғабойлы Қазтуған» жырын да ғы: 



Асанқа

қ

қ

қ

қ

йғы көшкен жер,

Шы

Шы

Шы

Шы

Шы

Шы

ңғ

ңғ

ңғ

ңғ

ңғ

ыр

ыр

ыр

ыр

ыр

ы

ла

ла

ла

а

ла

ла

у,

у,

у,

Т

Т

ТТ

ор

р

р

р

р

р

ыа

ыа

ыа

ыа

ы

тб

тб

тб

тб

б

ас

ас

ас

ас

ас

с

ы 

ы

ы 

ы

ы

ед

ед

ед

ед

е

і.

і.

і

і

Қы

Қы

Қы

Қы

Қы

Қы

ззе

зе

земш

мш

мш

ш

ш

ек

ек

ек

ек

е

і

ті

ті

ті

С

С

С

С

ар

ар

ар

р

р

шо

шо

шо

қы

қы

қы

Осы судың қасы еді.

Асанқайғы Туғанның

Бөлінген жері осы еді, – деп келетін жолдардағы

Қыземшек – дәл осы жерден 50 шақырымдай ғана 

жер.

р

р



ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігі

басп


п

п

п



п

ас

ас



ас

ас

ас



с

өз

ззз



з

қ

қ



қ

қ

ыз



ыз

з

ыз



з

ме

ме



ме

м

м



ті

ті

ті



ніің 

ң 

ң



ң

ң 

ха



ха

ха

х



ха

ха

ба



ба

ба

рл



рл

рл

рл



р

ау

ау



ау

ау

ын



н

н

н



ша, «ZHERSU AVIA» 

ЖШ

Ш



Ш

Ш

Ш



Ш

С-

С-



С-

С-

С-



С-

ні

ні



ні

ні

ні



ні

ң

ң



ң

ң Бо


Бо

Бо

Бо



Бо

Бо

ра



ра

ра

ра



ра

р

лд



лд

лд

лд



ай

й

й



й

й

й





– Қ


Қ

Қ

Қ



Қ

ар

ар



ар

р

р



р

аө

аө



аө

аө

аө



аө

зе

зе



зе

зе

з



к

к

к 



к

к

бағытындағы рейсті 



жүзеге асырушы Bell 206L3 тікұшағы Бақанас елді

мекенінің маңында қонуға мәжбүр болды. Оқиға бол-

ған жерге ҚР Көлік және коммуникация министр лігінің 

Авиациялық апаттар мен оқиғаларды зерттеу 

басқармасының мамандары жіберілді. Алматы

облыстық төтенше жағдайлар деп

еп

еп

еп



еп

п

ар



ар

р

р



та

т

т



т

менті мама

ма

ма

а



н

н

н



н

н

да



д

д

-



ры

ры

ры



ры

ры

ры



н

ны

н



н

н

н



ң мәліметінше, тікұшақ б

б

б



б

бор


ор

ор

ор



ор

ор

ты



ты

ты

ты



ты

ты

нд



нд

нд

нд



нд

нд

а 



а

а

а



а

а

бе



бе

бе

е



е

е

сс 



с 

сс

с



ад

ад

ад



ад

д

ад



ам

ам

ам



ам

м

м



,

,,

,



,

он

он



он

о

о



о

ың

ың



ың

ың

ың



 

 

ішінде төрт турист және бір ұшқыш болған. Жолау-



шылардың біреуі ғана жарақаттанған, қалғандары дін 

аман. 


ОЙ-КӨКПАР

М

Ә



Ә

Ә

ӘӘ



Ә

С

С



СС

С

С



ЕЛЕ



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал