Жауапты міндеттер жүктеп отыр



жүктеу 47.87 Kb.

Дата07.05.2017
өлшемі47.87 Kb.

 

8

      19 ақпан

     2015 жыл

Жаңа қоғамның дамуындағы оң бетбұрыстар арнайы білім 

беру саласының мамандары үшін де мүмкіндігі шектеулі 

тұлғаны оқыту мен тəрбиелеу, оны қоғамға араластыруда 

жауапты міндеттер жүктеп отыр. Баланың психофизикалық 

даму  ерекшеліктерін  есепке  ала  отырып,  мүмкіндігі 

шектеулі балаларды да жан-жақты қалыптастыру, оларға 

мүмкіндігінше дұрыс тəрбие берудің  қажеттілігі ғылыми 

түрде  дəлелденген.  Дамуында  кемшілігі  бар  балалар  

тобындағы көру қабілетінен айырылғандарды оқыту мен

тəрбиелеудің  өзіндік  жеке  ерекшеліктерін  ескерсек,

олардың  бойындағы  кемшіліктерді  компенсациялауда

есту  қызметі  арқылы  кеңістікті  бағдарлау  қабілетін

қалыптастыруды сезіне алу мүмкіндіктері зор. Көрмейтіндер 

мен нашар көретіндердің ішкі дүниесінде заттық кейпін 

құрау, затты қашықтықтан қабылдауға мүмкіндік беретін 

есту ерекше маңызды. Дыбысты қашықтықтан қабылдаудың 

өзара қатынасынан шыққан дыбысты белгі ретінде алдын ала 

пайдалануға  мүмкіндік береді. Дыбыс затқа жəне қимылға 

байланысты белгіге айналғанда көрмейтіндердің əлеуметтік 

ортадағы  ісі  дəл,  əрі  анық  болады.  Көретін  жандарға 

қарағанда  көрмейтіндердің  өмірінде  жəне  іс-əрекетінде  

естудің маңызы өте жоғары. Дауыс ырғағы интонациясына, 

қатты немесе жəй сөйлеуіне қарап,  көрмейтіндер  адамдар-

ды тани алады, оның көңіл-күйін, мінезін, қоршаған ортаға 

көзқарасын, адамның психикалық хал-ахуалын анық біледі.

Тифлопсихология  тарихында  Д.Дидро,  Клейн  Дюфо: 

«Көрмейтіндердің есту қабілетінің артуы, жоғалған көру 

ырғақты есту, сезіну қабілеттерін дамыту

Адам  қандай  жаста  болсын  үнемі 

толғаныста  болғаны  абзал.  Толғаныста 

болған  тұлғалар  өмірдің  барлық  жағ-

дайларына ерекше сезіммен қарайды.Осы 

тұрғыда биыл екі жылдан асты  Ақмола об-

лысы бойынша педагог қызметкерлердің 

біліктілігін арттыру институты қаладағы 

зейнет  жасындағы  қарт  аталарымыз 

жəне  апаларымызға  арналған  арнайы 

сабақ жүргізу үрдісін бастаған болатын. 

Əлбетте, сабақ дегенде біз баяғы мектеп 

табалдырығын аттағандағы сəттерді көз 

алдымызға елестетеміз. Оларды 45 ми-

нут сабақ тыңдауға үйретіп, білім нəрін 

олардың  бойларына  қалыптастырмақ 

болып. Осы арада қоғамда үлкен «өмір» 

деген академияны соңдарына қалдырған 

ақ сақалды қариялар, ақ жаулықты апалар 

нені оқиды деген сұрақ туындауы сөзсіз. 

Білім  түпсіз  теңізге  сай,  сондықтанда 

қарттар  білгендеріміз  бір,  білмегеніміз 

тоғыз – деп қарттық жаста білімге деген 

ынталарын  жандандыруда.  Олар  жас 

шақтарында қолдарын жеткізе алмаған 

білім шыңдарына бүгінге дейін ынтазар 

екендіктерін көрсетіп, бір-біріне рухани 

байлықтарымен  алмасып  тренингтерге 

қатысып, сабақтарының маңызды болу-

Бір ғасыр өмір сүрсең – бір ғасыр оқы...



Адамзат  баласы  туғаннан  білім  алып  сол  білімімен  өмір  сүреді.

Білікті  бірді  жығар,  білімді  мыңды  жығар  деген  сөз  тегін  айтылмаса 

керек.  Осыған  байланысты  адамзат  неғұрлым  білімді    болса  оның  ой 

өрісі  терең  болатыны  анық.  Білім  арқылы  адам  баласы  қуанады  неме-

се  небір  жан  толғанысына  түседі.  Осы  тұрғыда  биыл  екі  жылдан  асты 

Ақмола  облысы  бойынша  педагог  қызметкерлердің  біліктілігін  артты-

ру  институты  қаладағы  зейнет  жасындағы  қарт  аталарымыз  жəне 

апаларымызға арналған арнайы сабақ жүргізу үрдісін бастаған болатын. 

БАҒАЛЫ БАСТАМА



Марат САЙДАЛИН,

Ақмола облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін 

арттыру институтының жұртшылық жəне баспа қызметімен 

байланыстар бөлімінің маманы

Көруі  төмен  балалардың  музыкалық 

ын қалап, кейбір аталарымыз ағылшын 

тіліне,  компьютерлік  техникаға  зейін 

қойса,  араларынан  сурет  салу  өнеріне

де қызығушылықтарын танытуда.

Сабақтың қызықты болуының дəлелі 

класс  толық,  олар  өзара  пікір  алмасып 

аталған  үрдіс  осы  қысқа  аралықтарда 

игі  дəстүрге  айналған.  Филиалдың 

директоры  Еркін  Исимбаевтың  ай-

туына  қарағанда  ересектерді  оқыту 

орталықтары  əлем  бойынша  əсіресе 

Скандинав  мемлекетінде  кең  тараған, 

ал  Қазақстанда  енді  ғана  қанат  жаю-

да.  Осы  тұрғыда  біздің  жұлдызымыз 

жанып  тұр.  Түсіндіре  кетсек  біздің 

халықаралық  əріптесіміз  Нина  Лит-

винова  Санкт-Петербург  қаласында 

«Европа  Үйі»  қарттарға  арналған 

университеттің  жетекшісі  бізбен 

іс-тəжірибелерімен  бөлісіп,  біздің 

туындаған  бастамаларымызға  бағыт 

бағдарлама  жасауда  өз  көмектерімен 

санаспауда.  Осы  орталықтың  фи-

лиалдары  Көкшетау  қаласындағы 

мектептерде  бастау  алды.  Біздің 

іс-əрекетімізде  аталған  оқу  үрдісінің 

қарқын  алуына  институт  филиалы 

болашақта жан-жақты жағдай жасауға 

дайындалуда.

Мен  бір  сабақтың  куəсі  болдым.

Таң  қалғаным  оқушылардың  талғам-

дарының  сан  қырлы  жəне  де  өмірге 

деген  оптимистік  көзқарастарына, 

құштарлықтарына  дəн  риза  болдым. 

Аталған  сабақты Көкшетау қаласының 

белгілі суретшісі Александр Трофимов-

Черный өткізді. Суретші бір суретті са-

луды  бастағаннан, борды тақтадан ал-

май аяқтағанда оқушылар асқан ынта-

ларымен суретшінің шеберлігіне тəнті 

болды.  Одан  əрі  оқушылар  келесі 

сабақта Александр Петровичтің сурет 

көрмесін  тамашалауды  жоспарлауда. 

Атам қазақ «Алпысқа келгеннен ақыл 

сұра»  деген,  сол  қағида  осы  біздің 

оқушыларға арналғандай. Олар сабаққа 

қатысып  жас  шақтарында  іске  асыра 

алмаған  тың  ойларын,  бүгін  орта-

ларына  салып  əлі  де  өздерінің  ақыл 

ойларымен қоғамға белсене аралассам 

деген көзқарастары келешек жастарға 

үлгі  боларлық  десем,  қателеспеймін.



А.ТАКАУОВА,

«Бөбек» бөлімінің музыка терапеві

қабілетінің  өтемі болып табылады»,  – деп атап көрсетті. 

Күнделікті тəжірибемізде көріп жүргендей, есту арқылы

кеңістікті  бағдарлау  көрмейтіндерден  дыбысты,  шуды, 

дыбыс  шығарып  тұрған  жерді,  дыбыс  толқындарының 

бағытын  ажырата  білуді  талап  етеді.  Сондықтан  да 

түрлі іс-əрекетті орындау  барысында есту қабілетін жиі 

пайдаланатындардың  есту  сезімталдығы  арта  түседі. 

Жалпы психологияда сезінудің, қабылдаудың,  елестеудің 

үш  түрі  бар:  тілдік,  музыкалық  жəне  шу.  Көрмейтін 

тұлғаларда  дамыған  фонематикалық    есту  көретіндер 

секілді сауаттылықты меңгерудің негізгі көзі болып та-

былады. Сауаттылық  сөздің дыбыстық құрамын елестету 

мен музыкалық ырғақты есту, тек оқыту үрдісінде ғана 

қалыптасады. Көрмейтін жəне нашар көретін балалардың 

музыкалық  ырғақты  сезіну  қабілетін,  арнайы  мектеп

бағдарламасына енген коррекциялық ритмика (данстера-

пия) сабақтарында түрлі əдіс-тəсілдерді пайдалана отырып 

қалыптастыруға болады. Данстерапия сабақтарында му-

зыка тыңдау, сабақтың мақсаты мен  міндеттерін шешуде 

музыкалық  дидактикалық,  сюжеттік,  қимыл-қозғалыс 

ойындарын  ойнау, ой қозғау, музыканың ырғағына сай 

түрлі  қимылдар  жасау,  музыка  жанрын  ажырата  білуге 

баулу басты міндеттер болып табылады. Сонымен қатар, 

түрлі  іс-əрекеттер  көмегімен  баланың  сезімін  ояту, 

музыканың жұмбақ сырын сезім арқылы саналы түсінуге 

дағдыландыру, ырғақты сезіну қабілетін қалыптастыру 

міндеттері  тұрады.  Есту,  есте  сақтау  қабілеті  арқылы 

қол-қимылдың қозғалысындағы үйлесімділікті, дəлдікті, 

дене мен қолдың қозғалысқа жүйелілікті қалыптастыру 

жұмыстары  қатар  ұйымдастырылып  отырады. 

Коррекциялық түзету жұмысының мақсаттары: музыка 

ырғағы  арқылы есте сақтау қабілетін қалыптастыру; му-

зыка ырғағы  арқылы ортада еркін қозғалыс белсенділігін 

дамыту, кеңістікті бағдарлай білуге үйрету; ырғақ стиму-

ляциясын дамыту; музыка арқылы эмоциалық көңіл-күйді 

реттеу. 

Көздері көрмейтін  балаға  музыка ырғағымен үйлесімді 

қозғалу  қиындық  туғызады.  Сондықтан  мұндай  бала-

мен    жеке  жақындасу  жұмыстары  өткізіледі.  Музыка 

ойнаған сəтте  бұзылу бағыттарын көрсетуде қателеспес 

үшін сылдырмақ  қағысының көмегін пайдаланған жөн. 

Музыканың  тұнығына  бойлаған  сайын  оның  сан  сала-

лы,  тіпті  ғажайып  сырлы    құдіретін  сезіне  бастайсың. 

Сондықтан сабақтар алуан тақырыптармен алынып жəне 

тақырыпқа сəйкес сазды əуендермен  түрлендіріліп оты-

рылады. Балалардың нəзік сезімді, ұшқыр қиялды, алғыр, 

мейірбан болып  өсуіне елеулі ықпал жасау бағытында  

іс-тəжірибемді жинақтап, «Ерте жастан бастап сəбилердің 

музыкалық дамуы» атты əдістеме мен «Ырғақты-қимыл 

жаттығулары»  аудио  диск  жинақтарын  шығардым. 

Сəнді  ұлттық  киімдер  киген  «Бари» 

армян этномəдени бірлестігінің өкілдері 

дəстүрлі  армян  тойының  салты  тура-

лы  айтып  берді.  Сондай-ақ,  іс-шараға 

қатысушылар  көктемнің  басталуын 

бейнелейтін,  «Трндез»  көне  армян  мей-

рамымен  таныстырды.  Шырағданмен 

өрілген  əдемі  қыздар  биін  тамашалап, 

армян  ұлттық  тағамдары  –  долма,  хаш-

лама  мен  кəуаптан  дəм  тату  ешкімді 

 

Салт-дәстүрлерін насихаттады  



Көкшетау  қаласының  тарихы  музейі  Қазақстан  халқы  Ассамблеясының  20  жылдығына 

арналған  «Бейбіт  аспан  астында»  шарасын  өткізді.  Ондағы  мақсат:  Ақмола  облысын 

мекендейтін  халықтардың  өзіндік  мəдениетін  көрсету,  оқушылар  бойында  басқа  ұлт 

өкілдерінің  салт-дəстүрлері,  отбасылық  əдет-ғұрыптарына  құрмет  сезімін  қалыптастыру.

бейжай  қалдырмады.  Армян  халқының  

ұлттық  мақтанышы,  көрнекті  ғалым 

жəне  дін  қызметшісі  Мерап  Маштоц 

құрастырған  жəне  еш  өзгеріссіз    бір 

мың алты жүз жылдай қызмет етіп келе 

жатқан  əліпби  болып  табылады.  «Бари» 

армян этномəдени бірлестігінің өкілдері 

қолмен жүннен жасалған кілем ұсынды, 

оның  өрнектері  əліпбиінің  əріптерінен 

құралған.  Сондай-ақ,  көрермендер  на-

зарына  көне  ағаштан  жасалған  үрмелі 

музыкалық  аспап  дудук  көрсетілді.  

Музыкалық  аспап  пен  дудук  музыкасы 

армян халқының мəдени жəне  қоғамдық 

өмірінің ажырамас бөлігі болып табыла-

ды. Ұзақ жылдар бойы ол армян халқының 

өміріндегі  барлық  маңызды  əлеуметтік 

оқиғаларды: халықтық мерекелерді, сал-

танаттарды, əндер мен билерді, той жəне 

жерлеу дəстүрлерін өткізуде қолданылды. 

2005  жылы  армян  дудугінің  музыкасы 

ЮНЕСКО-ның материалдық емес мəдени 

мұрасының əлемдік үлгісі болып таныл-

ды.  Өзбек  этномəдени  орталығының 

өкілдері  отбасының  əдет-ғұрпын,  салт-

дəстүрлерін,  соның  ішінде,  көне  өзбек 

«Бешиктуйи» дəстүрін көрсетті. Аталған 

дəстүрдің  қазақтың  «Бесікке  салу» 

дəстүрімен  ортақ  ұқсастықтары  бар.  Іс-

шараға  арнайы  əзірленген  көрмеде  ата-

бабаларының  қолөнерін  сақтап  қалған, 

бүгінгі  таңда  өнерлері  барлық  əлемге 

танымал  өзбек  ұсталарының  дəстүрлі 

бұйымдары ұсынылды. Ұлттық тағамдар 

–  палаудан,  тандырда  пісірілген  жұқа 

наннан,  шығыс  тəттілерінен  дəм  та-

тып,  ұлттық  əндері  мен  билерді  та-

машалай  отырып,  өзбек  халқының 

қонақжайлылығын  сезінуге  болады.   






©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал