Жаратылыстану ғылымдары және медицина естественные науки и медицина natural sciences and medicine



жүктеу 0.6 Mb.

бет1/5
Дата19.03.2017
өлшемі0.6 Mb.
  1   2   3   4   5

Региональный вестник Востока

  

 



 

 

 



        

Выпускается ежеквартально



ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ҒЫЛЫМДАРЫ ЖӘНЕ МЕДИцИНА

ЕСТЕСТВЕННЫЕ НАУКИ И МЕДИцИНА

NATURAL SCIENCES AND MEDICINE

ӘОЖ 592.595.07.



А.А. БУЛЬТЕКОВА, Қ.К. БУРУНБЕТОВА 

С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті

Өскемен қ., Қазақстан 

ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАННЫҢ 

ЖАРТЫЛАЙ ҚАТТЫҚАНАТТЫЛАРЫ 

(HETEROPTERA) ФАУНАЛЫҚ ҚҰРАМЫНА

Жартылай  қаттықанаттылар  немесе  қандалалар  (Heteroptera)  –  толық  түрленіп 

дамымайтын  жәндіктердің  ішіндегі  ең  үлкен  отряд.  Қазіргі  уақытта  жер  шарында 

жартылай қаттықанаттылардың 50 тұқымдасқа бірігетін 40000-нан астам түрі бар.

Түйін  сөздер:  жәндіктер,  жартылай  қаттықанаттылар,  зиянкестер,  түр,  туыс, 

тұқымдас.

К ФАУНИСТИЧЕСКОМУ СОСТАВУ ПОЛУЖЕСТКОКРЫЛЫХ 

(HETEROPTERA) ВОСТОЧНОГО КАЗАХСТАНА

Полужесткокрылые, или клопы (Heteroptera), представляют самый крупный отряд 

насекомых с неполным превращением. В настоящее время известно свыше 40 000 видов 

клопов приблизительно из 50 семейств, распространенных по всему земному шару.

Ключевые слова: 

насекомые, полужесткокрылые, вредители, вид, род, семейство.

TO THE COMPOSITION OF HETEROPTERA FAUNA (HETEROPTERA) 

OF EASTERN KAZAKHSTAN

Heteroptera, or bugs (Heteroptera), is the largest order of insects with incomplete meta-

morphosis.  Currently  there  are  over  40,000  species  of  bugs  of  approximately  50  families, 

distributed around the globe.

Keywords: insects, Heteroptera, pests, species, genus, family.

Жартылай  қаттықанаттылар  немесе  қандалалар  (Heteroptera)  –  толық 

түрленіп  дамымайтын  жәндіктердің  ішіндегі  ең  үлкен  отряд.  Қазіргі  уақытта 

жартылай  қаттықанаттылардың  50  тұқымдасқа  бірігетін  40000-нан  астам  түрі 

бар.  Бұл  отряд  өкілдері  өздерінің  атауларын  алдыңғы  қанат  құрылысының 

77


78

Тоқсанына бір рет шығарылады

  

 

 



 

         



Шығыстың аймақтық хабаршысы

ерекшелігіне байланысты алған.

Жартылай  қаттықанаттылар  –  биоценоздағы  биологиялық  үрдістерде 

маңызды орын алатын және әртүрлі биотоптарда мекен ететін ерекше жәндіктер 

отряды. Қандалалардың арасында жыртқыш, аралас қоректілері де бар, алайда 

өсімдік  қоректілері  басым.  Олар  уақ-уақ  жаппай  көбейіп  ауылшаруашылық 

өсімдіктеріне (астық тұқымдастар, мал азықтық өсіміктер, жемістер, көкөністер), 

шалғындар мен ормандарға едәуір шығын әкеледі. Ал кейбір өкілдері жыртқыш 

болғандықтан  мәдени  өсімдіктер  мен  ормандардың  зиянкестерін  қорек  етіп 

пайдасын да тигізеді [1, 2].

Буынаяқтылар типі – Arthropoda.

Кеңірдектыныстылар тип тармағы – Tracheata.

Алтыаяқтылар класс үсті – Hexapoda.

Ашық жақты жәндіктер класы – Jnsecta – Ectognatha.

Жартылай қаттықанаттылар отряды – Heteroptera.

Жартылай қаттықанаттылар заманауи жүйелеу бойынша 7 инфраотрядтан 

тұрады:  Enicocephalomorpha,  Dipsocoromorpha,  Nepomorpha,  Gerromorpha, 

Pentatomomorpha,  Cimicomorpha,  Leptopodomorpha,  (Aukema,  Rieger,  1995, 

1996,  1999,  200,  Aukema,  Kerzhner,  2005).  Бұлардың  барлығын  тропиктік 

Enicocephalomorpha  инфроотрядын  қоспағанда  Қазақстанның  жартылай 

қаттықанаттылар  фауналық  құрамында  кездеседі,  яғни  1250  түрді  біріктіретін 

35  тұқымдас  пен  411  туысқа  кіреді  [3].  Шығыс  Қазақстан  территориясын-

да  кездесетін  жартылай  қаттықанаттылардың  фауналық  құрамы  1-кестеде 

көрсетілген. 

Сонымен,  Қазақстан  территориясында  кездесетін  инфроотрядтардың 

ішінен  Шығыс  Қазақстанда  кездесетіндері: 

Pentatomomorpha,  Cimicomorpha, 

Leptopodomorpha.  Қазақстанда  кездесетін  35  тұқымдастың  зерттеу  аймағында 

13-і, 88 туысы мен 132 түрі таралған.

Зерттеу аймағы территориясында Nepomorpha Popov, 1968 инфроотрядынан 

тек  Corixidae  Leach,  1815  тұқымдасы  Arctocorisa  Wallengren,  1894  туысының 

Arctocorisa  carinata  lansburyi  Jansson,  1979  түрімен  ғана  кездеседі.  Тұқымдас 

өкілдері  Қазақстанның  барлық  жерінде  таралған,  ағынсыз  су  қоймалары  мен 

баяу ағатын суларында кездеседі.

Arctocorisa carinata lansburyi Jansson, 1979 түрі жоғарғы таулы аймақтардың 

өзендері  мен  көлдерде  тіршілік  етеді,  зоофитофага,  моновольтты  түр,  терең 

қатпайтын су қоймасында имаго түрінде қыстайды.

Leptopodomorpha  инфраотрядынан  1  Saldidae  тұқымдасы  2  туыс 

(Macrosaldula Leston Southwood, 1964, Salda Fabricius, 1803) және 5 (Macrosaldula 

jakowleff  (reuter,  1891),  M.  oblonga  acetabularis  Cobben,  1985,  Salda  littoralis 

(Linnaeus,  1758),  S.  muelleri  (Gmelin,  1790),  S.  sahibergi  Reuter,  1870),  түрімен 

ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ҒЫЛЫМДАРЫ ЖӘНЕ МЕДИЦИНА



79

Региональный вестник Востока

  

 



 

 

 



        

Выпускается ежеквартально

кездеседі.  Бұл  инфроотряд  өкілдері  су  қоймаларының  жағасында,  шөпті 

алқаптарда, ылғалды жерлер мен ылғалды топырақтарды мекендейді.

1-кесте – Шығыс Қазақстан территориясында кездесетін жартылай қаттықанаттылардың 

фауналық құрамы

Инфроотряд

Тұқымдас


Туыс

Түр


Nepomorpha Popov, 1968 Corixidae Leach, 1815

1

1



Leptopodomorpha

Saldidae Amyot & Serville, 1843

2

5

Cimicomorpha



Tingidae Laporte, 1832

4

5



Nabidae A. Costa, 1853

5

12



Cimicidae Latrielle, 1802

1

2



Reduviidae Latrreille, 1807

15

22



Pentamomorpha

Aradidae Brulle, 1836

1

4

Lygaeidae Schilling, 1829



26

37

Berytidae Fieber, 1851



1

1

Rhopalidae Amyto Serville, 1843



5

5

Coreidae Leach, 1815



9

14

Plataspidae Dallas, 1851



4

6

Scutelleridae Leach, 1815



14

18

4



13

88

132



Macrosaldula  jakowleff  (reuter,  1891)  түрінің  мекендейтін  орны:  тұзды 

өзендер жағасында, күнді аймақтарда, ылғалды көгалдар мен сазды жерлерде, 

гигрофилды, зоофаг, монлвольтты түр, имаго түрінде қыстайды.

Macrosaldula  oblonga  acetabularis  Cobben,  1985  түрінің  мекен  ету  орны: 

өзен  жағалаулары  мен  көлдер,  бұлақтар  мен  теңіз  жағалауларында  ылғалды 

шабындықтар мен  батпақтар, гигрофилды  зоофаг,  моновольтты  түр,  жерлерде 

имаголары қыстайды.

Salda  littoralis  (Linnaeus,  1758)  түрі  су  қоймаларының  жағалауында, 

шөпті, дымқыл, дымқыл топырақты жерлерде мекендейді. Гигрофилды зоофаг, 

моновольтты түр, жерде имаголары қыстайды. Жас имаголар қанаттанып шілде-

тамыз айының басында жұмыртқа салады. Бәлкім олар да қыстайды (Southwood, 

Leston, 1959).

Cimicomorpha  инфраотрядынан  Tingidae  Laporte,  1832  тұқымдасының  4 

туысы (Agramma Stephens, 1829, Dictyla Stal, 1874, Kalama Puton, 1876, Tingis 

Fabricius, 1803) және 5 (Agramma minutum Horvath, 1874, Dictyla subdola (Horvath, 

1905),  Kalama  henschi  (Puton,  1892),  Tingis  reuteri  (Horvath,  1906),  T.crispata 

А.А. БУЛЬТЕКОВА, Қ.К. БУРУНБЕТОВА. 2 (70) 2016. Б. 77-84 

 

 



                ISSN 1683-1667 

80

Тоқсанына бір рет шығарылады

  

 

 



 

         



Шығыстың аймақтық хабаршысы

(Herrich-Schaeffer,  1838)  түрімен  кездеседі.  Тингидалар  Қазақстанда  барлық 

жерлерде  таралған.  Agramma  туысы  шөлді  және  шөлейт  жерлерде,  тоғандар 

жағасында тіршілік етеді.

Agramma minutum Horvath, 1874 түрі. Хортобионт (құрғақ егінді далалар-

ды, шөлейттерді, құрғақ тау беткейлерін, өзен жарларын мекендейді), мезоксе-

рофил, олгофитофаг, моновольтты түр, имаголары қыстайды.

Nabidae A. Costa, 1853 тұқымдасы 5 (Himacerus Wollf, 1811, Nabis Latrielle, 

1802,  Anthocoris  Fallen,  1814,  Orius  Wolff,  1811, 

Lyctotoris  Hahn,  1836

),  11 

(Himacerus (Stalia) boops (Schidte, 1870), Nabisflavomarginatus Scholtz, 1847, N. 



brevis brevis scholtz, 1847, N. brevis ferghanensis Remane 1964, N. ferus (linnaeus, 

1758),  N.  rugosus  (Linnaeus,  1758), 

Anthocoris  pilosus  (Jakovlev,  1877),  Orius 

horvathi (Reuter, 1884), O. minutus (Linnaeus, 1758), O. vicinus (Ribaut, 1923), O. 

niger (Wolff, 1811), Xulocoris modestus Kerzhner & Elov, 1976

) түрді біріктіреді. 

Himacerus (Stalia) boops (Schidte, 1870) түрі. Герпето-хортобионтты, (жер 

бетіне  жақын  шөптер  мен  сабақтар  арасында  кездеседі,  ыстық  және  суық  ауа 

райында шөпті өсімдіктерге көтеріледі) мезофил, зоофаг, (жұмсақ денелі кене-

лер және ұсақ жәндіктермен қоректенеді) моновольтты, жұмыртқасы қыстайды. 

Cimicidae Latrielle, 1802 тұқымдасы 

Cimex Linnaeus, 1758 туысы және Cimex 

lectularius Linnaeus, 1758, C. pipistrelli Jenyns, 1839 түрлерімен ғана сипатталған. 

Түрлер  қан  соратын  адамдар  мен  жылы  қанды  жануарлардың  эктопаразиті 

ретінде  кең  танымал.  Төсек-орында  кездесетін  қандала,  синантроптар  және 

эктопаразиттер. Мезофил, ациклді. 

Reduviidae Latrreille, 1807 тұқымдасында 15 (Empieoris wolff, 1811, Coranus 

Curtis,  1883, 

Rhynocoris  Hahn,  1833,  Phytocoris  Fallen,  1814, 

Polymerus  Hahn, 

1831, 

Stenodema  Laporte,  1833,  Anapus  Stal,  1858,  Myrmesophyes  Fiber,  1870, 



Оrthoseрhalus  Fiber,  1864,  Piezosranum  Horvath,  1877,  Scirtetellus  Reuter,  1890, 

Orthotylus  Fieber,  1858,  Camptozorus  Kerzhner,  1996,  Рsallopsis  Reuter,  1901, 

Rsallus Fieber, 1858

) туыс және 22 (Empieoris culieciformis (De Geer, 1773), 

Coranus 

woodroffei P.V. Putshkov, 1982, Rhynocoris nigronitens (Reuter, 1881), Phytocoris 

sauricus  Muminov,  1998,  Polymerus  unifasciatus  (Fabricius,  1794),  P.  vulneratus 

(Panzer, 1806), Stenodema calcarata (Fallen, 1807), Anapus rugicollis Jakovlev, 1877, 

Myrmesophyes  monticola  Horvath,  1927,  Оrthoseрhalus  brives  (Panzer,  1798),  O. 

niger Reuter, 1879, О. saltator (Hahn, 1835), Piezosranum medvedevi V.G. Putshkov, 

1961,  Scirtetellus  brachycerus  Kerzhner,  1962,  S.  kerzhneri,  Medvedeva,  1975, 

Orthotylus lenensis Lindberg, 1928, O. fieberi fieberi Frey-Gessner, 1864, O. marginalis 

Reuter, 1883, O. melanotylus Kerzhner, 1962, Camptozorus lactucae Kerzhner, 1996, 

Рsallopsis neglecta Konstsntinov, 1997, Rsallus anticus (Reuter, 1876)

) түр бірігеді. 

Empieoris culieciformis (De Geer, 1773) түрі э

вробионт. Тұрақты стациялық 

және  белдеулік  тұрақтылығы  жоқ,  сондықтан  әртүрлі  биотоптарда  кездесе 

ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ҒЫЛЫМДАРЫ ЖӘНЕ МЕДИЦИНА


81

Региональный вестник Востока

  

 



 

 

 



        

Выпускается ежеквартально

береді.  Мезофил,  жер  бетінен  және  бұталардан,  ағаштық  қабығының  үстінен, 

астынан,  топырақ  астынан,  топырақ  үстінен,  кейде  құстардың  ұяларынан  да 

табуға болады. Зоофаг, қорегі: масалар, кітап және шаң биттері, астық қоймасы 

зиянкестері,  шөп  жегіштер:  Liposсelis  divinatrium,  Trogium  pulsatorium.  Ұрпақ 

саны белгісіз, ересектер мен ересек дернәсілдері қыстайды. Қысқы баспанасы: 

құстардың ұяларын, сызаттар, ағаш қабығы, ағаш қуыстары, құрғақ жапырақтар 

мен шөптер (Пучков, 1987). Жарықта ұшады. 

Polymerus  unifasciatus  (Fabricius,  1794)  түрі  хортобионт.  Мезафил, 

орман,  дала,  шөлейт,  өзен  аңғарларында,  мезофитті  аралас  типті  шөптесін 

шалғындықтарда,  800-1300  м  биіктіктегі  тауларда  кездеседі.  Жұмыртқалары 

қыстайды. 

Pentamomorpha  инфроотряды  зерттеу  аймағында  кездесетін  ең  ірі  ин-

фроотряд  болып  табылады.  Инфроотрядқа  7  тұқымдас: Aradidae  Brulle,  1836, 

Lygaeidae Schilling, 1829, Berytidae Fieber, 1851, Rhopalidae AmytoServille, 1843, 

Coreidae Leach, 1815, Plataspidae Dallas, 1851, Scutelleridae Leach, 1815 кіреді. 

Aradidae Brulle, 1836 бұл тұқымдастың құрамында 

Aradus Fabricius, 1803 

туысы мен 4 түр (

Aradus cinnamomeus Panzer, 1794, A. corticolis Linnaeus, 1758, 

A. hieroglyphicus J. Sahlberg, 1878, A. lugubris Fallen, 1807) кіреді. Түрлер көбінде 

дендробионттар, ағаш қабығы мен қуыстарында, Fomes marginalіs қарағай мен 

басқа да ағаштарда, Daedalea quericina емен мен қарағайда мекендейді. Мезофил, 

саңырауқұлақтар шырыны мен қоректенеді. Барлық жастағы дернәсілдері мен 

имаголары қыстайды (Heiss.1979).

Lygaeidae Schilling, 1829 тұқымдасына 26 (Paranysius Horvath, 1895, Nysius 

Dallas, 1852, 

Ortholomus Stal, 1872, 

Cymus Hahn, 1832, Dimorphopterus Stal, 1872, 

Georis Fallen, 1814, Cymophyes Fiber, 1870, Heterogaster Schilling, 1829, Bianchilla 

Reuter,  1907,  Leptodemus  Reuter,  1900,  Metapoplax  Fieber,  1860,  Oxycarenus 

Fiber, 1873, Drymus Fieber, 1860, Eremocoris Fiber, 1860, Ischnocoris Fiber, 1860, 

Scolopostethus  Fiber,  1860,  Trapezonotus  Fiber,  1860,  Lamprodema  Fiber,  1860, 

Sphragisticus Stal, 1872, Aellopus Woiff, 1811, Panaorus Kiritshenko, 1951, Peritrechus 

Fieber,  1860,  Plinthurgus  Kiritshenko,  1911,  Xanthochilus  Stal,  1872,  Stygnocoris 

Douglas Scott, 1865, Piesma Leprlrtier Serville, 1828) туыстарымен 37 (Paranysius 

fraterculus fraterculus Horvath, 1895, Nysius helveticus (Herrich-Schaeffer, 1850), N. 

thymi thymi (Wolff 1804), Ortholomis punctipennis (Herrich-Schaeffer, 1838), Cymus 

aurescens Distant, 1883, C. claviculus (Fallen, 1807), C. glandicolor Hahn, 1832, Di-

morphopterusblissoides  Baerensprung,  1859,  Georis  arenarius  (Jakovlev,  1867),  G. 

grylloides  (Linnaeus,1761),  G.  itonis  Horvath,  1905,  G.  oshanini  (Jacovlev,  1871), 

Cymophyesochroleuca Fiber, 1870, Heterogaster urticae Fabricius, 1775, Bianchilla 

adelungi  Reuter,  1907,  Leptodemusminnutus  Jakovlev,  1874,  Metapoplaxorigani 

Kalenati, 1845, Oxycarenus pallens (Herrich-Shaeffer, 1850), Drymusbrunneusbrun-

А.А. БУЛЬТЕКОВА, Қ.К. БУРУНБЕТОВА. 2 (70) 2016. Б. 77-84 

 

 

                ISSN 1683-1667 



82

Тоқсанына бір рет шығарылады

  

 

 



 

         



Шығыстың аймақтық хабаршысы

neus  (R.F.  Sahlberg,  1848),  D.  sulvaticus  (Fabricius,  1775),  Eremocorisfenestratus 

(Herrich-Schaeffer,  1839),  Ischnocoris  angustulus  Boheman,  1853,  Scolopostethus 

lethierryi  Jakovlev,  1877,  Trapezonotus  anorus  (Flor,1860),  Lamprodema  rufipes 

Reuter, 1891, Sphragisticus nebulosus (Fallen, 1807), Aellopus praeustus (Jakovlev, 

1904), Panaorus adspersus (Mulsant Rey, 1852), Peritrechus lundii (Gmelin, 1790), 

Plinthurgus sogdianus (Kiritshenko, 1914), Xanthochilus turanicus (Wagner, 1961), 

Stgnocoris fuligineus (Geoffey, 1785), S. pygmaeus (R. F. Sahlberg, 1848), S. rusticus 

(Fallen,  1807),  S.  sabulosus  (Scilling,  1829),  Piesma  caoitatum  (Wolff,  1804),  P. 

maculatum (Laporte, 1833) түрлері кіреді. 

Paranysius  fraterculus  fraterculus  Horvath,  1895  түрі  герпетебионт.  Ксеро-

фил, құмды шөл және шөл далаларда кездеседі. Монофитофаг, Syteria sliculosa 

мен қоректенеді. Моноволтті. Имагосы қыстайды (Kerzhner, 1979). 

Nysius  thymi  thymi  (Wolff  1804)  түрі  хортобионт.  Мезо-ксерофилді, 

мезо-  және  ксерофитті  шалғындықтарда,  сирек  өсімдікті  дала  аймақтарында 

кезінде,  өзен  аңғарларында,  сирек  өсімдікті  құмды  топырақтарда,  орман 

алаңқайларында, орман жолақтарында, 1800 м биіктікті тауларда кездеседі. По-

лифитофаг, крестгүлді өсімдіктердің: Lepidium, Bertera; қарақұмықтәрізділерден: 

Poligonum;  күрделігүлділерден:  Achillea,  Artemisia,  Filago,  Senecio,  Artemisia; 

раушангүлділерден:  Potentilla;  астықтұқымдылардан:  Pheleum,  Festuca, 

Agropyron; көктемдік эфемерлілермен қоректенеді. Имагосы қыстайды.

Cymus  claviculus  (Fallen,  1807)  түрі  хротобиоинт,  шөпті  жерде  мекен 

етеді, көбіне Carex spicata, C. compacta және т.б. осоколарда кездеседі (Гидятов, 

1982). Мезофил, өзен аңғарларында, дымқыл және батпақты шалғындықтарда, 

бақтар  алаңқайларында,  өзендер  мен  бұлақтар  жағасындағы  әртүрлі  өсімдікті 

шалғындықтарда, тауларда 1800-2500 м биіктікке көтеріледі. Полифитофаг, Carex 

soongorica,  Junus  articulates  және  т.б.  өсімдіктермен  қоректенеді.  Моновольтті. 

Имаголары қыстайды.

Metapoplax  origani  Kalenati,  1845  түрі  хортобионт,  күрделігүлділерде 

кездеседі.  Мезо-ксерофил,  дала,  өзендер  жайылмалары,  сортаң  жерлерде,  жол 

жиектерінде,  орман  алаңқайларында,  теңіз  құмдарында,  таулы  аймақтарда 

биіктігі  2000  м  дейін  кездеседі.  Олигофитофаг,  әртүрлі  күрделігүлділермен 

қоректенеді: Asteraceae, Atrophaxis, Achillea. Имагосы қыстайды. 

Oxycarenus pallens (Herrich-Shaeffer, 1850) түрі хортобионт, мезо-ксерофил 

әртүрлі:  дала,  шөлейт,  өзен  жағасы  мен  тасты  және  құмды  шөл  далаларда 

кездеседі  (Асанова,  1968).  Олифитофаг,  күрделі  гүлді  өсімдіктердің  гүлінде, 

Centaurea,  Spiraea,  мекен  етіп  тұқымымен  қоректенеді.  Моновольтті.  Имагосы 

қыстайды (Есенбекова 2004).

Berytidae  Fieber,  1851  тұқымдасына  Berytinus  Kirkaldy,  1900  туысы  мен 

Berytinus minor minor (Herrich-Schaeffer, 1835) түрі кіреді. 

ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ҒЫЛЫМДАРЫ ЖӘНЕ МЕДИЦИНА


83

Региональный вестник Востока

  

 



 

 

 



        

Выпускается ежеквартально

Rhopalidae  AmytoServille,  1843  тұқымдасы  5  (Corizus  Fallen,  1814, 

Stictopleurus Stal, 1872, Chorosoma Curtis, 1830, Myrmus Hahn, 1832, Megalotomus 

Fieber, 1860) пен 5 (Corizus tetraspilus Horvath, 1917, Stictopleurus subtomentosus 

(Rey, 1888), Chorosoma macilentum Stal, 1858, Myrmus glabellus Horvath, 1901, 

Megalotomus junceus (Scolopi, 1763)) түрді біріктіреді. 

Coreidae  Leach,  1815  тұқымдасына  9  туыс  (Coriomeris  Westwood,  1842, 

Ulimicola Kirkaldy, 1909, Enoplops Amyot Serville, 1843, Cydnus Fabricius, 1803, 

Adomerus Mulsant Reyn1866, Canthophorus mixtus Asanova, 1964, Ochetostethus 

Fieber, 1860, Sehirus Amyot Serville, 1843, Tritomegas Amyot Serville, 1843), 14 

(Coriomerisdenticulatus  (Scopoli,  1763),  Umicolaspinipes  (Fallen,  1807),  Enaplop-

seversmani Jakovlev, 1881, E. scapha (Fabricius, 1794), E. sibiricus (Jakovlev, 1889), 

Cydnusaterrimus (Forster, 1771), Adomerusbiguttatus (Linnaeus, 1758), Canthorus-

niveimarginatus Scott, 1874, C. melanopterusmelnopterus (Herrich- Schaffer, 1835), 

Ochetostethusopacus  (Scholtz,  1874),  Sehirusovatus  (Herrich-Scaeffer,  1840),  S. 

parens  Mulsant  Rey,  1866  (Herrich-Scaeffer,  1840), Tritomegas  bicolor  (Linneaus, 

1758), T. maculatus (Rambur, 1842) түр кіреді.

 Plataspidae Dallas, 1851 тұқымдасы келесі 4 туыстарды біріктіреді: Coptosoma 

Laporte,  1833, Acanthosoma  Curtis,  1824,  Elasmotethus  Fieber,  1860,  Elasmucha 

Stal, 1864 және 6 түр: Coptosoma mucronatum Seidenstucker, 1963, Acanthosoma 

spinicolle Jakovlev, 1880, A. haemorrhoidale (Linnaeus, 1758), Elasmotethus breves 

Lindberg 1934, E. ferruguta (Fabricius, 1787), E. dorsalis (Jakovlev, 1876) жатады. 

Scutelleridae Leach, 1815 тұқымдасына қалған 14 туыс: Phimodera Germar, 

1839,  Irochrotus  Amyot  Serville  1843,  Odantascelis  Laporte,  1833,  Troilus  Stal, 

1868, Antheminia Mulsant Rey 1866, Rissibia Horvath, 1888, Acrosternum Fieber, 

1860,  Pentatoma  Olivier,  1789,  Rhapigaster  Laporte,  1833,  Phaeocoris  Jakovlev, 

1887, Capnoda Jakovlev, 1887, Asaroticus Jakovlev, 1884, Ventocoris Hanh, 1839, 

Dybowskyia Jakovlev, 1876) біріккен. Бұл туыстар 18 түрді біріктірген: Phimodera 

amblgonia Fieber, 1839, P. reuteri Kieitshenko, 1910, P. laevilinae Stal, 1873, Irochrotus 

caspius Jakovlev, 1875, I. caucasicus Jakovlev, 1876, Odantoscelis hispidula Jakovlev, 

1874, Troilus Luridus (Fabricus, 1775), Antheminia pusionlongiceps (Reuter, 1844), A. 

varicornis (Jakovlev, 1778), Risibia xanthocilla Horvath, 1888, Acsosternum breviceps 

(Jakovlev, 1889), Pentatoma rufipes (Linneaus, 1758), Rhapigaster brevispina Horvath, 

1889,  Phaeocoris  ellipticus  (Herrich-Scaeffer),  Capnoda  nigroaneaJakovlev  1887, 

Asaroticus ogloblini Kirirshenko, 1926, Ventocoris fischeri (Herrich-schaeffer, 1851), 

Dybowskyia reticulata (Dallas, 1851). 

Шығыс Қазақстан территориясында кездесетін тұқымдастар, туыстар мен 

түрлер  2015-2016  жылар  аралығында  жеке  зерттеулер  мен  әдеби  деректерге 

талдау жасау барысында анықталды. 

Зерттеу  аймағында  кездесетін  инфроотрядттардың  ішіндегі  ең  көп  түрді 

А.А. БУЛЬТЕКОВА, Қ.К. БУРУНБЕТОВА. 2 (70) 2016. Б. 77-84 

 

 

                ISSN 1683-1667 



84

Тоқсанына бір рет шығарылады

  

 

 



 

         



Шығыстың аймақтық хабаршысы

біріктіретіні – Pentamomorpha, құрамында 7 тұқымдас, 85 түр бар, келесі орында 

– 

Cimicomorpha, инфроотрядына 5 тұқымдас пен 46 түр кіреді



ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1.  Асанова  Р.Б.  Полужесткокрылые  (Heteroptera)  Восточного  Казахстана.  (Деп.

ВИНИТИ №7506-В86). 

– 

Алма-Ата, 1986. 



 15 с. 


2.  Есенбекова  П.А.  Материалы  к  фауне  полужесткокрылых  Маркакольской 

котловины / П.А. Есенбекова // Межд. конф. «Биоразнообразие животного мира Казах-

стана, проблемы сохранения и использования». Инст. зоологии МОН РК. 

– 

А., 2007. 



– 

С. 14-16. 

3. Есенбекова П.А. Полужесткокрылые (Heteroptera) Казахстана / П.А. Есенбекова. 

– 

А., 2013. – 342 с.



REFERENCES

1. Аsаnоvа R.B., Polushestkokrylye. Heteroptera. Vostochnogo Kazahstana. Аlma Аtа. 



1986, 15. DepVINITI 7506 В86 (in Russ).

2.Еsenbekova P.А., Маtrialy k faune polushestkokrylyh Markakolskoi kotloviny. Меshd. 



konf. Bioraznoobrasie zivotnogo mira Kazachstana, problem sohranenia i ispolzovania. Inst.

zзооlofii МОN RK. Аlmaty. 2007, 14, 16 (in Russ).

3.  Еsenbekova  P.А.,  Polushestkokrylye.  Heteroptera.  Kazahstana.  Аlmaty.  2013  (in 



Russ).

УДК 582.998.16




  1   2   3   4   5


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал