Жалғасы 3-бетте иә



жүктеу 0.71 Mb.

бет1/6
Дата09.01.2017
өлшемі0.71 Mb.
  1   2   3   4   5   6

Жалғасы 3-бетте

иә

– Мұндай заң міндетті түрде қажет. Аборт­

қа  ең  алғаш  рет  Португалия,  Польша  сынды 

католик  елдерінде,  Скандинав  түбе гін дегі 

халықтарда,  АҚШ­тың  кейбір  штат тарында 

ты йым салынған. Оған жол берме ген себебі, 

олар өз азаматтарын жан­жақты қор ғауға ты­

рысады. Мәліметтерге сүйенсек, Қазақ стан да 

бір  жылда  175  аборт  жаса ты ла ды  екен,  бұл 

санаққа ілінгені ғана. Ал санаққа ілін бей қал­

ғандарды  қоса  есептегенде,  елі міздегі  аборт 

жасататын қыздардың саны 200 мыңға жете­

ді.  Бұл  –  туылған  нәрес те лер дің  үштен  бір 

бөлігі жарық дүниені көре ал май ды деген сөз. 

Аборт жасататындар кім дер? Олар қалаға оқу 

қуып, жұмыс іздеп келген өзі міздің ауылдың 

қаракөздері. Бір айтқым кел гені, көп қыздар 

өзін­өзі  жүк тіліктен  қорғай  алмайды,  соның 

салдарынан біл местікпен ба ла көтеріп қояды. 

Қыздары мыз аборт жа сат қаннан кейін, екінші 

рет  ба ла  көтере  ал майды.  Мұны  екін ші  бе­

деулік деп атайды. 



Жоқ 

–  Аборт  жасау  –  әркімнің  өз  еркі.  Сон­

дықтан  да  оған  тыйым  салатын  заңның 

керегі  жоқ.  Ең  алдымен,  біз  қоғамның  са­

насын өзгертуіміз керек. Ол қалай дей сіздер 

ғой?  Бұл  жерде  мен  тек  әйел  адам дарды 

айтып  отырған  жоқпын,  ер  адам дарды  да 

бұл мәселеге бей­жай қарамауға үйретуіміз 

керек.  Себебі  әйелдер  өздерінің  ерлеріне 

сенеді.  Ал  ер  адам  әйелінің  ден саулыған 

назар аударып, барынша қор ғауы тиіс. Ме­

ди цина  мамандарының  ай туынша,  аборт 

жасату әйелдердің денсау лығына үлкен зия­

нын  тигізеді.  Көп  қызда рымыз  осы  опера­

циядан кейін бала кө тере алмайды. Әрине, 

бұл демографиялық ахуалға кері ықпал етуі 

мүмкін. Бірақ біз, ең алдымен, азаматта ры­

мыздың  құқын  бірінші  орынға  қоюымыз 

керек қой. Біз босанғысы келмейтін әйелге 

«бала тап» деп талап қоя алмаймыз. Оның 

денсау лығында  ақау  болуы  мүмкін  немесе 

басқа да күрделі себептер бар шығар. 



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

Эдуард КоКойты, 

танылмаған  Оңтүстік  Осетия 

республикасының Президенті: 

«Гүржістанның мемлекет болу­

да тәжірибесі жоқ, сондықтан ерік­

ті ел бола алмайды­ау. Украина да 

дірілдеп­қалшылдап  отырған  жоқ 

па?»


(www.ura-inform.com сайтынан)

№139 (139) 

15 тамыз

сенбі


2009 жыл

 

...де



дiм-ай, а

у!

3-бетте

әсем БиБАтыРоВА, 

заңгер:

Мақаш тәтіМоВ, 

демограф:

БЕ

зБЕ



н

2-бет

4-бет

7-бет

Ой­КөКПАр 

Шторк 

шеттеткен 



шеберлер

өзіміз емес , 

өзгелер білген 

батыр офицер 

қыз – Алтыншаш 

нұрғожинова

Эмомали рахмон 

жоғалып кетті



www.аlashainasy.kz

150,77

214,97

4,72

22,06



234,20

9398,18

1054,57

1294,94

73,68

956

әлиханнан қалған белгі – 

жүз жылдық тал ғана...

Жасанды түсік жасатуға тыйым салатын заң қажет пе? 

«Аборт» деген сөз қазақ ұғымына 

жат болғанымен, тіршілігімізге 

әлдеқашан сіңісіп кетті. оның қажеттілігі 

мен зияны туралы да қоғамда әр алуан 

пікір айтылып жүр. Дегенмен 

медициналық қызметтің осы бір 

жалбағай түрі қыздарымыздың жеңіл 

жүріске салынуына жол ашып, 

аналарымыздың көпбалалы болу ниетін 

азайтып отырғаны – бүгінгі өмірдің 

шындығы. Жасанды түсікке деген 

жеккөрінішті көзқарастың қалыптасуы 

осыдан болар. Ал осы түсік тастатуға 

заңмен тыйым салсақ не болады? 

ой-көкпарына тастап отырған бүгінгі 

сауалымыз осындай. 

Түр


ТК

і

Шекпені бар, шамасы жоқ құрылым

Бұл күнді оның әнімен тербеліп өскен ұрпақ жақсы 

біледі  деген  сенімдеміз.  Алайда  тамызда  туған 

Шәмшідей шексіз талант иесін бүгінгі ұрпақ жаңылмай 

тани  ала  ма?  Қазіргі  заман  жастарының  музыкаға 

деген талғамы басқаша. Оның үстіне жаңа ғасыр жаңа 

идеалдар мен өзгеше құндылықтар алып келді. Әйтсе 

де  қандай  да  бір  заман  орнамасын,  дүние  қанша 

құбылып,  өзгермесін  –  Шәмші  әні  жасаған  үстіне 

жасай бермек. Әрине, бүгінде Тәуелсіз елдің Әнұра­

нына  айналған  «Менің  Қазақстаным»  әнін  бесіктегі 

бала дан  еңкейген  қарияға  дейін  жатқа  біледі,  мақ­

танышпен айтады. Қазақтың кез келген үлкенді­кішілі 

той­томалағы Шәмшінің шалқыма әндерінсіз өтпей ді. 

Жалпы,  Шәмші  Шәмші  болғалы  оның  әні  шырқал­

маған бірде­бір күн болған емес. Қазақ Шәмшісімен 

мақтанады.  Дегенмен  біз  оның  әнін  білсек  те  өзін 

терең  ұғына  қойған  жоқпыз.  Қазақ  үшін  Шәмшінің 

әнін айтып қана қою тым аздық етеді. Қайткен күнде 

де ұлыларды ұлықтау, әсіресе, ұрпақ үшін ұлағатты іс 

болғаны абзал.

Осы орайда кеше Қр Ұлттық кітапханасының Мә­

де ни  бағдарламалар  орталығында  «Шәмші  Қалдая­

қов тың  қазақ  мәдениеті  мен  өнеріндегі  орны»  атты 

дөң гелек үстел мен «Мәңгілік өлмейтұғын ән қалдыр­

ған» атты кітап көрмесі болып өтті. Көрмеге композитор 

шығармашылығын  арқау  еткен  әр  жылдары  жарық 

көрген мақалалар, сұхбаттар, естеліктер жарияланған 

басылымдар мен кітаптар қойылды.



Жалғасы 5-бетте

Әсілінде, ӘКК миссиясы – мемлекеттік 

және  жеке  секторларды  шоғырландыру, 

клас терлік тәсілдің негізінде бірыңғай эко­

номикалық  нарық  құру  жолымен  өңір­

лердің  экономикалық  дамуына  жәрдем­

десу.

Индустрия  және  сауда  вице­министрі 



Ерхат  Есқалиев  жедел  индустриалды­ин­

новациялық  дамуы  жөніндегі  үйлестіру 

кеңесінің  жанындағы  қаржы  құралдары 

мен  инвестициялыр  жөніндегі  жұмыс  то­

бының отырысында: «Шын мәнінде – ӘКК 

қызмет  ету  бағыты  анықталған  жоқ.  Яғни 

барлық  жерде  жұмыс  істеу  деген  тым  ар­

тық.


Жалғасы 2-бетте

қалдаяқов мұрасы 

қалдыбекке ғана 

керек пе?

Бүгін «қазақ вальсінің королі» 

атанған, ұлтымыздың маңдайына 

біткен ән жұлдызы, көрнекті 

композитор, мемлекеттік әнұран 

авторларының бірі, қазақстанның 

Халық әртісі Шәмші қалдаяқовтың 

туған күні.

Желтаудың сай-саласы, жалама жартасы, 

таз қойтасы таңбаға толы. Ай мүйізді арқарлар, 

аң қуған салт аттылар, ұрысқа ұрандай енген 

сарбаздар, біз көрмеген алып жануарлар... 

тарихтың тасқа ауысқан келбеті тұтас ұлттың 

тағдыр-жазуы секілді. ХіХ ғасырда осы таудың 

бөктерін Арқадағы төре тұқымына еншілеп беріпті 

ел. Желтау бөктеріндегі қасым қыстауында 1866 

жылдың ерте көктемінде Алаштың көсемі әлихан 

Бөкейханов дүниеге келген. 

Жеке және заңды тұлғалар үшін:  индекс – 64259. 

«қазпошта» Ақ-тың барлық бөлімшелерінде жазылуға болады

2009 жылдың екінші 

жартыжылдығына 

жазылу жалғасады

«Алаш айнасына» 

жазылу жалғасады

ДАТ!

6-б

етте

Мыңжасар МАҢҒытАЕВ:

ШӘМШі – 


өз ҚҰПИЯСын 

өзі АрҚАлАП 

өТКЕн АДАМ

әкімшілік реформа аясында осыдан екі 

жылдай бұрын жеті бірдей әлеуметтік-

кәсіпкерлік корпорация құрылғалы бері әКК 

туралы алып-қашпа әңгіме тыйылған емес. 

ә дегеннен аймақтағы «жарты патша» әкім 

мен аймақтық әКК арасынан кілтипан шықты. 

Саясаттанушылар әкім мен әКК аймақтағы 

тепе-теңдіктен гөрі қарама-қайшылыққа 

әкеп соқтырып, іс мандымайды дескен еді. 

Көпшілікке түсініксіз әКК-нің қызметі, бағыты 

әлі де көмескі тартып тұрғанын жақында 

индустрия және сауда вице-министрі Ерхат 

Есқалиев та ашық айтты. осы ретте әзірге 

әупірімдеп келе жатқан азуы алты қарыс 

әКК-нің «әттегенайлары» мен аяқ алысы 

төңірегінде аз-кем әңгіменің басын қайыра 

кетудің сәті түсіп тұр. 

құбаш САҒиДоллАұлы

қабылсаят әБіШЕВ, 

Еңбек  және  халықты  әлеуметтiк  қорғау  министрлігі  Көші-қон  комитетінің 

төрағасы, заң ғылымының докторы, әлихантанушы:

–  Әлихан  Бөкейхановтың  өз  қолымен  жазған  өмірбаянында  осы  Желтау 

бөктеріндегі  Қасым  қыстағында  туғаны  туралы  анық  жазылған.  Туған  жылы 

туралы  кейінгі  зерттеушілер  шатыстырып  алды.  Дегенмен  барлығы  орнына 

келтіріледі.  Қазір  Қасым  қыстағында  жан  жоқ.  Кеңес  үкіметі  қыстақтан 

жоғарырақ  үш  шақырым  жерге  басқа  қыстақ  салды.  Ал  Әлекеңнің  туған 

жерінде қыстауының орны, бала кезінде өзі отырып кітап оқыған жалпақ тасы 

әлі күнге жатыр. Кезінде ауылдың ақсақалдары апарып көрсетіп еді. Әлекеңнің 

туған жерінде еш белгі тұрмағандығы қынжылтады. Ерекше қорғауға алынып, 

белгі  қойылып,  жұрт  көріп,  тарихын  танитын  орын  болса  деген  арман  бар. 

Оны тұтас ел, барша Алаш болып жүзеге асыруымыз керек...


2

РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№139 (139) 

15.08.2009 жыл, сенбі

www.alashainasy.kz

Шекпені бар, шамасы жоқ құрылым

? Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Әлемде БҰҰ таныған 193 ел бар

Президенттер тірегі – партиялар

Жалпы, әлемде қанша ел, мемлекет бар? Нақты анықтамалар бар ма?

Сәулет ЫдЫрЫСов, Шығыс Қазақстан облысы

Әлемде қандай елдердің мемлекет басшылары прези дент 

әрі партия жетекшісі болып табылады?

Күнсая СерғазЫқЫзЫ, Алматы

СаяСи Бюро

ТМД

ТағайынДау



Эмомали рахмон жоғалып кетті

зауытбек Тұрысбеков 

ресейге елші болып барады

БезБен


Президентке  жақын  ортадан  та­

рал ған мәліметтерге сәйкес, Э.Рахмон 

тамыздың  8­і  күні  жергілікті  «Самон 

айр» әуе компаниясының рейстік ұша­

ғымен Душанбеден Мәскеуге аттанған 

көрінеді.  Домодедово  әуежайынан 

Ше реметьевоға  жеткен  тәжік  елінің 

басшысы  сол  жерден  Праганы  бетке 

алған.  Бұл  мемлекеттік  сапар  емес, 

тіпті  ол  Чехия  Президентінің  ар найы 

шақыруымен де кетпеген. Бір қы зығы, 

ресми  билік  өкілдері  бұл  ту ралы  тіс 

жармай  отыр.  Конституция  бойын ша, 

халқына кепіл болып отыр ған елдің ең 

жоғарғы  лауазым  иесінің  бұл  әрекеті 

жергілікті  ақпарат  құрал дары  мен  ел 

тұрғындарына  түсініксіз  күй де  қалып 

отыр.  Эмомали  Рахмон ның  бұл  өрес­

кел қылығы осыдан екі жыл бұрын да 

байқалған екен. Жасырын шекара ас­

қан ол Германияда емделіп қайт қанға 

ұқсайды. Ол туралы тәжік халқы билік 

мәлімдемелерінен 

емес, 


немістің 

«Шпи  гель»  газеті  арқылы  біл ген.  Әр­

түрлі жорамалдарға сүйенсек, Рахмон­

ның  із­түзсіз  жоғалуы  оның  денсау­

лығының сыр бергенінен деседі. Сон­

дықтан ол Чехияның демалыс аймақ­

тарының біріне кеткен көрінеді. 

Әзірлеген Жарқын ТүСіпбеКұлЫ

Сонымен  қатар  бұған  дейін  Қа­

зақстанның  Өзбекстан  Республика­

сындағы төтенше және өкілетті елшісі 

болған зауытбек Тұрысбеков қызме­

тінен босатылды. 

57  жастағы  з.Тұрысбеков  2007 

жыл     дың  қараша  айынан  бастап 

Қазақстан  Республикасының  Өзбек­

стандағы елшісі болып жұ мыс істеді. 

ал  оған  дейін  2005­2007  жылдары 

ҚР  Мемлекеттік  қызмет  істері  жө­

ніндегі  агенттік  төрағасы,  2003  – 

2005  жыл дары  ішкі  істер  министрі 

бо лып  қызмет  етті.  Сондай­ақ  әр 

жыл дары 

Президент 

Әкімшілігі 

басшы сының  орын басары,  ҚР  Көші­

қон  және  демо графия  жөнін дегі 

агент тік төр аға сы, Оңтүстік Қазақстан 

об лы сының  әкімі  болып  жұмыс  іс­

теген.

Кеше  журналистермен  болған  баспа­



сөз мәслихатында Білім және ғылым ми­

нистрлігінің  ресми  өкілі  Серік  ырсалиев 

осылай  деп  мәлім  етті.  Оның  айтуынша, 

еліміз  жастарының  білім  алуы  үшін  ірік­

теліп  алынған  бұл  200  оқу  орны  «Тайм» 

және  «Шанхай»  рейтингтері  бойынша 

алдыңғы  қатарда  тұрған  әлемдегі  ең  үз­

«болашаққа» - 16 жыл!

дік,  ең  танымал  әрі  сапалы  білім  беретін 

оқу орындары екен. Биыл әлемнің түкпір­

түкпірінде білім алуға аттанған 826 түлек 

елімізге оралып, шетелде игер ген маман­

дықтары  бойынша  жұмысқа  орналаса 

бастайды. 

Биыл  «Болашақ»  бағдарламасының 

жү зеге  асырыла  бастағанына  16  жыл  то­

лып  отыр.  Осы  уақыттан  бері  аталмыш 

бағ дарлама  бойынша  елімізден  әлемнің 

үздік  деген  429  оқу  орындарынан  екі 

мыңға жуық маман дайындалып шыққан. 

«Олар дың  басым  көпшілігі  елімізге  ора­

лып,  мем лекеттік  және  жеке  құрылым­

дарда  түрлі  қызметтер  атқарып  жатыр. 

аталмыш  бағдарлама  бойынша  білім 

алған  азаматтардың  11  пайызы  мемле­

кеттік  қыз метте  жүр.  Олардың  әрбір  11­

іншісі бюджеттік мекемеде жұмыс істейді. 

Үш тен  бірі  ұлттық  және  мемлекеттік 

компания ларда  еңбек  етіп  жүрсе,  әрбір 

екінші түлек жеке секторда қызмет етуде. 

Олардың тек 1 пайызы ғана үкіметтік емес 

ұйымдармен  жұмыс  істеуде.  Түлектердің 

Тәжік халқы бір апта бойы мемлекет басшысынсыз отыр. 

Жеті тәулікке жуық уақыт бойы халыққа билік органдарынан 

президент туралы ресми мәлімдеме берілмеген, тіпті 

президенттің интернет-сайтында да Эмомали рахмонның 

қайда жүргені туралы ақпараттар мен түсініктемелер жоқ. 

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев ресейдегі елші 

қызметіне зауытбек Тұрысбековті тағайындады. елбасы 

елшіні тағайындау туралы Жарлыққа кеше қол қойды. 

басым  бөлігі  астана  мен  алматы  қала­

ларында. Тек 11 пайызы ғана республика 

аймақтарында қызмет етуде», – деді рес­

ми өкіл.

Өткен жылы «Болашақ» бағдарламасы 

бойынша 2884 жас білім алуға аттанған. 

Олар әлемнің 21 мемлекетінде білім алып 

жатыр. Ресми өкілдің мәлім деуінше, білім­

ге құштар жастардың көбісі Ұлыбритания 

еліне  баруға  ниет  етеді  екен.  Болашақ­

тықтардың 29 пайызы қазір осы елде білім 

алып жатыр. ал екінші орынды 28 па йыз­

дық  көрсеткішпен  аҚШ  иеленіп  отыр. 

Сон дай­ақ жастардың 14 пайызы Ресейде 

білім дерін ұштап жатыр. 

«Биыл  көштің  басында  Ресей  мен 

Канада мемлекеттеріндегі университеттер­

ге  өтініш  көп  түсті.  Сондай­ақ  қазақ­

стандықтар Швейцария, Германия, Фран­

ция,  австрия,  австралия,  Скандинавия 

елдері мен Оңтүстік Корея және Жапония 

сияқты елдерде білім алуда», – деді ресми 

өкіл.


Сондай­ақ ресми 16 жыл ішінде «Бо­

лашақ»  бағдарламасы  бойынша  білім 

алып жатқан жастардың тек 68­і ғана үл­

геріміне  байланысты  білім  алуын  тоқтат­

қанын мәлімдеді. «Бұл көрсеткіш аталмыш 

бағдарламаның  жемісті  жұмыс  жасап 

жатқанын көрсетеді. Осындай үлгерімі на­

шар немесе өздеріне қойылған талаптарға 

жауап  бере  алмай,  оқудан  шығарылған 

не месе  түрлі  себептермен  бағдарлама 

бойын ша  білім  алудан  бас  тартқан  аза­

маттар мемлекеттен жұмсалған шығынды 

өтеп, 10 пайыз айыппұл төлейді. Тек соңғы 

жартыжылдықтың  өзінде  ғана  мемлекет 

бюджетіне  44  миллион  теңгеден  астам 

қаржы қайтарылды», – деп атап өтті ол. 



Астана

еліміздегі ТМд елдері 

түгіл, батыс елдерінің 

көбінде жоқ әрі мемлекет 

қаржыландырып 

отырған теңдесі жоқ 

жоба – «болашақ» білім 

беру бағдарламасы 

бойынша білім алатын 

оқу орындарының 

саны биыл екі есеге 

қысқартылды. Өткен 

жылдары бұл көрсеткіш 

485 болса, биыл олардың 

саны 200 ғана болып 

отыр. бұл – «болашақ» 

бағдарламасы бойынша 

білім алып жатқан 

жастардың білім сапасын 

арттырып, олардың 

бәсекеге қабілеттілігін 

күшейту үшін жасалып 

отырған шара. 

Білі


М

бүркіт НұраСЫл

Биылғы жылдың басында жасалған 

әлемнің  саяси  картасына  193  тәуелсіз 

мемлекеттің территориясы түскен екен. 

Бұл  мемлекеттер  халықаралық  құ­

қықтың  толыққанды  субъектілері  бо­

лып табы лады. ал «дүниежүзі бойын­

ша қанша ел бар?» деген сұрағыңызға 

нақты жауап жоқ. Себебі жер бетіндегі 

елдердің саны кейбір деректерде 250­

ден  аса  деп  көрсетілсе,  енді  бірінде 

230  деп  жа зылған.  Себебі  белгілі  бір 

халықтан  құралған  елдер  көп,  бірақ 

тәуелсіздігі  басқа  мемлекеттер  тара­

пынан  мойын далмаған.  Мысалы,  аб­

хазия, Оңтүстік Осетия, Косово, Таулы 

Қарабақ сияқты елдер өздерінің тә  уел­

сіздігін 

жария лағанмен, 

Біріккен 

Ұлттар Ұйымына мүше мемлекеттердің 

басым  көпшілігі  мойындамаған.  Тіпті 

Оңтүстік  Осетия  мен  абхазияның 

тәуел сіздігін Ресей мен никарагуа ғана 

таныды.  ал  мұндай  ел дер  халықара­

лық  саясаттың  толыққан ды  субъектісі 

бо лып табылмайды. 

Бұл  тәжірибе  әлемде гі  пре­

зи денттік 

республикалардың 

көп        ші лігінде  бар.  Посткеңестік 

елдердің ішінде Әзірбайжанның 

«ени Әзірбайжан» билеуші пар­

тиясының  жетекшісі  –  Ильхам 

Әлиев,  Қырғызстанның  «ақ 

жол» билік партиясының басшы­

сы  –  президент  Құрманбек  Бә­

киев,  Тәжікстан  халықтық­де ­

мократиялық партиясының көш­

бас шысы  –  Эмомали  Рахмон. 

Со нымен  қатар  Түрікменстан 

пре зиденті  Құрбанқұлы  Берды­

мұ хаммедов  пен  Гүржістан  бас­

шысы  Михаил  Саакашвили  де 

елдегі  билік  партияларын  бас­

қарады.  ал  алыс­жақын  елдер­

дегі  президент­партия  жетекші­

лері ангола, Боливия, Ботсвана, 

Венесуэла,  египет,  Камерун,  Ту­

нис, ОаР т.б. елдерде кездеседі. 



басы 1-бетте

Және бұл тәуекел менеджменті тұр ғы­

сынан алғанда, түсініксіз. Инвестициялық 

саясаттың құралдары анықталмаған, яғни, 

шын  мәнінде,  ӘКК­нің  өнімдік  желісі  тү­

сініксіз,  оның  не  ұсынатыны  түсініксіз. 

ӘКК­ні  мемлекеттік  бюджеттен  қаржы­

лан дыру  механизмі  де  жолға  қойылма­

ған» деген вице­министрдің ойынша, же­

кеменшік  бизнестің  ӘКК­мен  жұмыс  іс­

теуге ниет тудыратын тетіктер құрылмаған. 

Міне, гәп қайда жатыр? Тура бір жыл бұ­

рын  елбасы  нұрсұлтан  назарбаев  Қоста­

най да Үкімет мүшелері мен ӘКК басшыла­

рымен кеңес өткізіп, серпінді жобаларды 

жүзеге асыруда ӘКК­нің маңыздылығына 

тоқ талған еді. Сонда елбасы атап өткендей, 

ӘКК  –  таза  экономикамен  айна лы сатын 

ұйым.  Олар  әкімдіктерді  экономи калық 

жүктемелерден  босатады.  «Әкім дік тердің 

әлеуметтік  және  саяси  сипаттағы  қамы 

онсыз  да  көп.  Сондықтан  ӘКК  мен 

әкімдіктер  тығыз  өзара  іс­қимыл  жа сау­

лары  керек,  бірақ  бір­біріне  кедергі  жа­

самауы  тиіс»,  –  деген  еді  Президент 

нұрсұлтан  назарбаев.  елбасы  ӘКК­мен 

қатар функцияларды жүзеге асыратын құ­

рылымдарды  құруға  әуес  кейбір  әкім дік­

тердің  тәжірибесін  қатты  сынға  алып: 

«Мен бұған үзілді­кесілді тыйым саламын. 

Әкімдер  кейде  біздің  экономикалық  сая­

сатымызға  қарсылық  жасайды.  Олар  әлі 

күнге  дейін  ӘКК­ге  активтерді  беру  мә­

селелерін  аяғына  дейін  шешкен  жоқ. 

Әкімдіктер корпорациялардың жұмысына 

кедергі келтіре отырып, басқа тәсілдермен 

өтімді  мүліктер  шығарады,  активтердің 

бағасын  көтеруде.  Мұның  бәрінің  жолын 

кесу керек. Мен соңғы рет ескертемін», – 

деген  болатын.  2007  жылы  елбасы  нұр­

сұлтан  назарбаевтың  халыққа  жолдауы 

мен  елдің  аумақтық  даму  стратегиясына 

сәйкес, Қазақстанда жеті әлеуметтік­кәсіп­

керлік  корпорация  құрылған  болатын. 

Олар:  «Сарыарка»  ӘКК  (Қарағанды,  ақ­

мола  облыстары  мен  астана  қаласы); 

«Батыс»  ӘКК  (ақтөбе  мен  Батыс­Қа зақ­

стан  облыстары);  «ертіс»  ӘКК  (Шығыс 

Қазақстан  мен  Павлодар  облыстары); 

«Жетісу»  ӘКК  (алматы  облысы  мен  ал­

маты қаласы); «Каспий» ӘКК (Маңғыстау 

мен  атырау  облыстары);  «Оңтүстік»  ӘКК 

(Жамбыл,  Қызылорда  және  Оңтүстік  Қа­

зақ стан  облыстары);  «Тобыл»  ӘКК  (Қос­

танай мен Солтүстік Қазақстан облысы). 

айта  кетейік,  2006  жылы  Үкіметтің 

қаулысымен  өңірлік  әлеуметтік­кәсіп кер­

лік корпорациялар құру туралы тұжы рым­

дама  қабылданған  еді.  2007  жылы  ӘКК 

құру  туралы  елбасы  Жарлығы  шықты. 

Был тыр Индустрия және сауда министр лі гі 

Парламентте 

«Әлеуметтік­кәсіпкерлік 

кор     по рациялар туралы»  заң жобасын  та­

ныстыру  рәсімін  өткізген  болатын.  Бір 

жиын да  ӘКК  әкімдіктер  мен  кәсіпкерлер 

ара сындағы  жалғастырушы  буын  екен ді­

гіне  тоқталған  премьер­министрдің  бі­

рінші орынбасары Өмірзақ Шүкеевтің ай­

туынша, кәсіпкерлердің әлі келмеген тап­

сырыстарды  осы  ӘКК  қолға  ала  алады. 

Әлеу меттік­кәсіпкерлік 

корпорациялар 

Үкі  меттің инфрақұрылымдық, әлеуметтік, 

ком муналдық  тапсырыстарын  орындауға 

жұ мылдырылады. Бұл әкімдіктердің қыз­

метіне де көмегін тигізбек. Үкімет әзірлеген 

«ӘКК  туралы»  заң  жобасында  көрсетіл­

ген дей, ӘКК­нің жалғыз акционері «Самұ­

рық­Қа зына» ұлттық әл­ауқат қоры болып 

табы лады. ал оның акциялары ұлттық қор 

ие лігінен  шығарылмайды.  «Әлеуметтік­

кә сіпкерлік корпорациялар (ӘКК) – бұл өз 

қыз метін  өндірістен  және  тауарлар  мен 

қыз мет  сатудан  пайда  табу  мақсатында 

ұйым дастыратын  тұрлаулы  бизнес­құры­

лымдар. ӘКК­нің коммерциялық корпора­

циялардан  басты  айырмашылығы  сонда, 

олар  алынған  пайданы  өздері  мүддесін 

көздеп  құрылған  сол  өңірдегі  халықтың 

әлеуметтік, экономикалық немесе мәдени 

мақсаттары үшін қайтадан жұмсайды. Яғ­

ни  ӘКК  кәсіпкерлік  қызметті  жүзеге  асы­

рады,  ал  одан  түсетін  таза  пайданың  ке­

мінде елу пайызы ол құрылған сол өңірлер 

халқының мүдделерінде әлеуметтік жо ба­

ларды іске асыру үшін қайта инвести ция­

лауға  жатады.  Бизнестің  бетін  әлеуметтік 

салаға  бұрудың  қиындығын  ескерсек, 

әлеу меттік­кәсіпкерлік  корпорациялар­

дың мемлекет пен халыққа пайда әкелер 

бірегей құрылым екендігіне көз жеткізеді. 

Пайдасын  қақ  бөліп  беретін  осындай 

бизнес құрылымдар әлемде жоқтың қасы. 

Дегенмен  оған  ұқсас  игі  тәжірибе  аҚШ­

та,  Оңтүстік  Кореяда,  Данияда  бар  екен. 

«Әлеуметтік­кәсіпкерлік  корпорациялар 

ту ралы»  заң  жобасын  қабылдаудың  ке­

шеуіл деуіне  әлдебір  мүдделі  топтар  бар 

сияқты. Бұл арада жер қойнауындағы қаз­

ба байлықтардың ӘКК иелігіне берілуі де 

әлдекімдердің  иегін  қышытпай  тұра  ал­

майды.  Осы  ӘКК  арқылы  әкімдердің  не­

месе  шетелдіктер  қонышына  басқан  жер 

ре сурстары мен қазба байлықтарды мем­

лекет  иелігіне  қайтаруға  мүмкіндік  бар. 

Кейбір  әкімдердің  аймақтағы  ӘКК­нің 

қыз метінің кемшін тұстарын сынға алуын­

да  да  сыр  болуы  мүмкін.  Жергілікті  әкім­

шілік  тұрғанда,  әкімдер  ӘКК­нің  тиімді 

жұ мыс істеуіне мүдделі бола қояр ма? 



  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал