Қыздарымыздың өзге ұлтқа тұр мысқа шығуы жай мәселе емес, ұлттық



жүктеу 0.67 Mb.

бет6/6
Дата09.01.2017
өлшемі0.67 Mb.
1   2   3   4   5   6

Негізінен, біз – көпбалалы 

аналарды қолдаушы мемлекет-

тердің біріміз. Дегенмен елдегі 

көпбалалы аналарға әлі де жоғары 

деңгейде көмек бере алмай отыр-

ғанымыз бар. Көршілес Ресей бұл 

ретте «Мате ринский капитал» 

бағдарламасын іске асырып келеді. 

Жапон елінің «Ба ла капиталы» 

бағдарламасы да айтуға тұрарлық. 

Осы елдер тәрізді бізде де жаңа 

туған балаға мемлекет тара пынан 

қомақты көлемде инвестиция 

бөлінсе, халықтың әлеуметтік 

жағ дайы анағұрлым жақсарар ма 

еді?! Бұл турасында не айтар едіңіз?

– Өзіңіз айтып отырғандай, ана мен 

баланы әлеуметтік қолдауда мемлекетіміз 

тарапынан орасан зор қолдау көрсетіліп 

отыр. Әр елдің өзіндік даму жолы бол ға-

нындай, қамқорлық тұрғысынан да әдіс-

темелері әртүрлі болуы мүмкін. Сіз ай тып 

отырған Ресей, Жапон елдеріндегідей қам-

қорлық біздің елімізде де жасалуда, тек 

біздегі қамқорлықтың пішіні, әдістемесі 

өзгеше. Сөзім жалаң болмас үшін біздің ел-

дегі ана мен балаға жасалып отырған қам-

қорлық жайлы айтып шығайын. Біздің елі-

мізде дүниеге келген әрбір балаға және 

оның бір жасқа толғанша күтіміне арналған 

балалар жәрдемақысы қарасты 

рылған. 

Мысалы, бала туылғанда берілетін жәрдем-

ақы отбасында дүниеге келген әрбір бірінші, 

екінші, үшінші балаға 30 айлық есептік 

көрсеткіш немесе 45 360 теңге мөлшерінде 

беріледі. Баланың күті 

міне арналған 

жәрдемақы отбасындағы баланың туу 

ретінің санына қарай бірінші балаға – 8 316 

теңге, екінші балаға – 9 828 теңге, үшінші 

балаға – 11 340 теңге, төр тін ші және одан 

кейінгі балаға – 12 852 теңге мөлшерінде 

белгіленген. Сонымен қатар 2010 жылдан 

бастап елімізде демо 

графиялық ахуалды 

арттыру үшін сондай-ақ қоғамда көпбалалы 

аналардың дәре жесін көтеру мақсатында 

төртінші және одан кейінгі туылған 

балаларға  берілетін біржолғы жәрдемақы 

мөлшері 30-дан 50 айлық есептік көрсет-

кішке дейін арттыры лып, ағымдағы жылы 

оның мөлшері 75 600 теңгені құрады. 

Аталған жәрдем ақы лардың мөлшері жұмыс 

істемейтін отба сыларына және отбасының 

табысына тәуел 

сіз төленетінін айта кету 

қажет. Нақты санға жүгінсек, 2010 жылы 

бізде 329,2 мың адам бала тууына бай-

ланысты 15,2 млрд теңге мөлшерінде 

жәрдемақы алса, бала күтіміне байланысты 

жәрдемақымен 130,6 мыңдай адам қам-

тылып, оған жұм салған қаржы көлемі 19,1 

млрд теңгені құрады. Бұған қоса 2008 

жылдан бастап әлеуметтік сақтандыру 

жүйесіне екі қосым ша әлеуметтік тәуекел 

енгізіліп, жұмыс істейтін әйелдерге Әлеу-

меттік сақ тан дырудың мемлекеттік қорынан 

жүкті лігіне және тууына, жаңа туған баланы 

асы рап алуына байланысты, бала бір жасқа 

тол ғанға дейін оның күтімімен айналысуына 

байланысты әлеуметтік төлемдер төле неді. 

Осыған орай жұмыс істейтін әйел: 



а) мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру 

қорынан жүктілігі және босануы жөніндегі 

әлеуметтік төлемді (табысына қарай); 

ә) республикалық бюджеттен, жоғарыда 

көрсетілгендей, әрбір туылған балаға рет 

санына қарай 30 немесе 50 АЕК мөлше-

рінде бала тууына байланысты біржолғы 

мемлекеттік жәрдемақыны;

б) бала бір жасқа толғанға дейін оның 

күтіміне байланысты әлеуметтік төлемді 

ала ды, оның мөлшері әлеуметтік аударым-

дар есептелген табыстың 40 пайызын құ-

райды. Ал әлеуметтік төлемдердің ең төмен 

мөлшері – Мемлекеттік сақтандыру қоры-

нан берілетін бала бір жасқа толғанға дейін 

оның күтімі жөніндегі ай сайынғы мемле-

кеттік жәрдемақының мөлшерінен кем 

болмайды. 

Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру 

қорынан жүктілігі және босануы жөніндегі 

әлеуметтік төлемді 2010 жылы 128,9 мың 

адам 26,0 млрд теңге көлемінде және бала 

бір жасқа толғанға дейін оның күтіміне 

байланысты әлеуметтік төлемді 267,6 мың 

адам, жалпы сомасы 25,7 млрд теңге көле-

мінде алды.

Сондай-ақ 2010 жылдан бастап көп-

балалы аналарды әлеуметтік қолдау жө-

нінде қосымша шаралар іске асырылуда:

«Алтын алқа» және «Күміс алқамен» 

марапаттау шарттары өзгертілді. Оның 

ішінде қолданыстағы заңнамада «Алтын 

алқамен» марапаттау үшін олар туған және 

тәрбиелеген бала саны оннан жетіге, ал 

«Күміс алқа» сегізден алтыға дейін азай-

тылды. «Алтын алқа» және «Күміс алқа» 

белгілерімен, І және ІІ дәрежелі «Ана даң-

қы» ордендерімен марапатталған, «Батыр 

ана» атағына ие көпбалалы аналарға 

арнаулы мемлекеттік жәрдемақы 2010 жы-

лы 1,5 есеге көбейтіліп, 2011 жылы оның 

мөлшері ай сайын 9 240 теңгені құ рады. 

Осынау іс-шаралар демогра фия лық жағ-

дайға және елде бала туудың артуы на игі 

әсер еткені анық. Айталық, 2003 жылы елде 

248 мың бала өмірге келсе, 2007 жылы 

шамамен – 322 мың, ал 2009 жылы 357 

552 бала туды. Пайым 

дасаңыз, айыр-

машылық бар емес пе? Бұл өзгеріс тердің 

барлығы өз кезегінде көп балалы аналардың 

беделі мен абыройын көтеруге, олардың 

бала тәрбиесі, отбасын нығайтуға және де-

мографиялық ахуалды жақсартуға ықпалын 

тигізері сөзсіз. Жалпы, біздің мем лекетіміз 

–  демографиялық  ах уал  ды  кө теруге,  ана 

мен бала денсаулығына жіті назар аударуға, 

көпбалалы аналарға қол 

дау жасауға аса 

мән беріп отырған елдердің бірі. Өз басым 

болашақта қазақ 

тың саны артып, өсіп-

өркендей беретініне сенемін және үнемі 

сондай тілеудің үстінде жү ремін.

Сұхбаттасқан 

Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ

АЛАШ АЗАМАТЫ



?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Еуропадан әкелінетін тауарды қалай рәсімдеу керек? Таулы аймақтарда апаттан қалай сақтану керек?



АЛАШҚА АЙТАР ДАТЫМ...

Соңғы кездері біздің қоғамда ұлттық кәсіби жұмысшы табын көтеру жайы 

жиі қозғалады. Осыған байланысты елімізде бүгінде мамандарды даярлау 

және қайта даярлау, «Жол картасы» жобасы мен индустрияландыру жобасын 

іске асыру үшін қажетті және елімізге шетелдік мамандар тартылатын 

мамандықтар бойынша дайындау жүргізілуде. Осы мақсатта индус трия-

ландыру жобаларына мамандықтар даярлауға, мемлекеттік білім тап-

сырысын арттыруға ерекше назар аударылуда. 

Осыған орай, еңбек нарығын қамтамасыз ету елімізде жеткілікті дәрежеде 

орындалуда. Сонымен бірге 2011 жылы кадрларды даярлау «Бизнестің жол 

картасы - 2020» бағдарламасы аясында жалғасын табады. 

Жол картасы аясында қабылданған шаралар еңбек нарығындағы 

жағдайға және жалпы еліміздегі жұмыссыз халық санын тұрақтандыруға оң 

әсерін тигізді. ҚР Статистика жөніндегі агенттігінің мәліметтері бойынша 2009 

жылы жұмыссыздық деңгейі 6,6 пайызды құраса, 2010 жылдың IV тоқсанында 

алдын ала мәліметтер бойынша бұл көрсеткіш 5,5 пайызды құрап отыр. 

Бағамдасақ, елдегі жұмыссыздық деңгейінің көрсеткіші төмендеп келеді. 

Ендігі кезекте біз ұлттық кәсіби жұмысшы табын қалыптастыруға баса назар 

аударғанымыз абзал. Елде ұлттық кәсіби жұмысшы табын қалыптастыру 

еңбек белсенділігін арттырып қана қоймайды, бұл үрдіс қазақ ұлтының 

ұйысып береке-бірлігінің арта беруіне үлкен ықпал етеді. 

ДАТ!


Гүлшара ӘБДІХАЛЫҚОВА, 

еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі:

Табысы төмен отбасыларға 

әлеуметтік көмек көрсету – 

отбасының өмірлік проблемаларын 

тұрақты шешетін әрекет емес

ИННОВАЦИЯЛЫҚ ЖОБА

ТЕК

СЕРІС


Чехиядан бренділік киім-кешек әкеліп сатумен айналысатын едік. Кәсібіміз 

уақытша тоқтап тұр. Бірақ келесі айдан бастап Еуропаға баруды қайта қолға 

аламыз. Ол жақтан әкелетін тауарды қалай рәсімдеуіміз керек, рәсімдеусіз 

қанша көлемде тауар әкеле аламыз?

 

     Лаура 

ДӘУРЕНБЕКОВА, 

Ақтөбе қаласы

ҚР Қаржы министрлігі Кедендік ба-

қылау комитеті мамандарының мәлі-

метінше, Че хиядан тауар әкелу үшін және 

оны кеденде рәсімдеу үшін сыртқы эконо-

микалық сауда-саттықты растайтын немесе 

тауарға иелік етуді растайтын (келісімшарт, 

жалға алу, есепшот-фактура т.б.) және 

көлікпен тасымалдауға қажетті құжаттар 

керек, яғни сіздің жағдайыңызда тауарлар 

міндетті түрде рәсімделуі тиіс. Ал халық-

аралық пош та қызметімен жө нел тілетін, 

жеке мақ 

сатқа қолданылатын тауарлар 

ғана рә сімдеуге жатпайды. Сонымен бірге 

жалпы құны 1000 евродан және салмағы 

31 келіден аспайтын тауарлар үшін Ке-

дендік одақ аумағында жеке тұлға кедендік 

төлемдерден босатылады. Алайда мұндай 

тауарлар айына бір реттен көп жөнелтілетін 

болса, кедендік төлемдер қарас-

тырылған.  

Төтенше жағдайларға жауапты ма-

мандар тауда тынығып жүрген кез 

де, 

кенеттен қар көшкіні басталса, аман қалу 



үшін мынадай ережелерді есте ұстау 

қажеттігін ескертеді:

– қар сырғи бастағанын байқай салы-

сымен сабыр сақтап, қолды рюк 

зак, 

шаңғы сияқты дүниелерден бо 



сату 

керек;


– ширақ қимылдап, ағаш, жартас 

сияқты берік тіректерді қарману қа жет;

– қар астында қалып қойған кезде 

тұн 


шығып қалмау үшін бетті мойын 

-

орағышпен немесе бас киіммен тұм-



шалаған дұрыс;

– тізені бүгіп, жүресінен отырып алған 

жөн, бұл аяқты қимылдатып, қар 

ды 


тепкілеп, құрсаудан шығуға көмектеседі;

– қолды да шынтақтап, бетті бүр-

кемелей ұстаған жөн;

– қол-аяқтың үсіп кетуіне жол бермей, 

тоқтаусыз қимылдата беру қажет.

Ал осындай қауіп-қатерге тап болмас 

үшін таулы өңірлерге барарда ауа райын 

болжайтын мамандардың хабарла-

маларын біліп алған жөн.

Қазір Алматының таулы аймақтарында спорттық сайыстар өтіп жатқанын 

білеміз. Егер тауда қар көшкіні болса, қалай сақтану керек? 

 

    

Нұрлыбек, Алматы қаласы

Қостанайдағы әлеуметтік 

бейімделу орталығының 

тұрғындары өздерінің заңды 

құқықтарының бұзылып 

жатқандығын айтуда. Олардың 

шағымына сәйкес, аталмыш 

мекемеде мемлекеттік 

тексерулер басталды.

Үй-күйсіз жүрген жандарға жәрдемдесу 

мақсатымен құрылған Қостанай бейімделу 

орталығы баспанасыз қаңғырып жүрген 

кезбелерге уақытша пана болып табылады. 

Әсіресе қыстың қақаған аязында бұл 

орталықта ине шаншар жер қалмайды. 

Тендерлік құжаттардағы көрсеткіштерге 

сүйенер болсақ, бейімделу орталығына 

келген әр азаматқа жатар орын мен үш 

мезгіл ыстық тамақ үшін 409 теңге бөлінеді 

екен. Алайда орталықты жағалап барған 

«бомждар» мемлекеттен бөлінетін қаржы-

ның мақсатсыз жұмсалып жатқандығын 

айтып арыздануда. «Бұған нақты дәлел – 

бізге үш мезгіл ыстық тамақ берілмейді, 

ыстық ботқаның орнына кешегі нан мен 

шайды бере салады», – дейді олар. 



Жеңіс ҚИЫЛМАНОВ, 

Қостанай әлеуметтік бейімделу 

орталығының директоры:

– Тендер бойынша қызметтері 

үшін ең төменгі баға ұсынған 

тасымалдаушы жеңіп шықты. Және ол 

тамақ мәзірін өзгертуге құқылы, ең 

бастысы – азықтың құнарлығы 

сақталса болды. Оның үстіне, азық-

түліктің де бағасы қымбаттап барады.

Қалай болған күнде де көше кезіп, 

панасыз жүрген жандардың да құқығына 

кепілдік берілген. Сондықтан істің ақ-

қарасын бейімделу орталығын тексеруге 

кіріскен прокуратура мен СЭС қызмет-

керлері айқындайды деп күтілуде.

Әсел МИЗАМҚЫЗЫ

Қаңғыбастар 

өз құқығын 

қорғауға кірісті

Қазақстан – астық, ұн 

өнімдерін әлемге экспортқа 

шығарушы мемлекеттердің бірі. 

Бірақ cоған қарамастан, елімізде 

ұннан өндірілетін тағамдар ішкі 

сұранысты толық қамтамасыз 

ете алмайды. Мәселен, 

макаронның ішкі тұтыну көлемі 

қарқынды өсу үстінде, яғни 

соңғы жылдары макарон 

өнімдерін ішкі тұтыну өсімі 

өндіріс көлемі өсімінен артық 

екендігін көрсеткен. 

2010-2014 жылдарға арналған мем-

лекеттік индустриялық-инновациялық 

даму бағдарламасы аясында өткен жылы 

162 кәсіпорын іске қосылған болатын. 

Солардың бірі ретінде Семей қаласынан 

макарон өнімдерін шығаратын жаңа цех 

ашылды. Жаңа макарон цехының жос-

парланған қуаты – сағатына 800 келі ма-

карон. Айына – 400-450 тонна, жылына 

5-5,5 мың тонна көлемінде макарон 

шығарады. Әзірге макаронның сегіз түрі 

даярлануда. 

Серік АНИБАЕВ, «Тамаша» макарон 

фабрикасының атқарушы директоры:

– Индустриялық-инновациялық 

даму бағдарламасы аясында бізге 2 

млн доллар көлемінде қаражат 

бөлінді. Өткен жылдың шілде-жел-

тоқсан айларында цехта монтаждау 

жұмыстары жасалды. Жұмыс-

шыларымызды итальян мамандары 

келіп оқытып кетті. Қазір макаронның 

алғашқы партиясын да шығарып 

үлгердік. Жаман емес, қазірдің өзінде 

қоймамыз бос. Барлығы дерлік өтіп 

кетті. Демек, нарықта сұраныс бар. 

Және бағасы да жергілікті базар-

дүкендегілерден арзан. 

 Жаңа өндірісті құрудағы мақсат – ЖШС 

өндірісінің номенклатурасын арттыру және 

кәсіпорынның нарықтағы үлесін сақтау, 

бәсекелестікке қабілетті өнім шығару. 

Макарон фабрикасы «Қазагрофинанстан» 

лизингіге алынған соңғы үлгідегі Ита-

лияның «Текалит» фирмасынан әкелінген 

жаңа құрал-жабдықпен жұмыс істейді. 

Кәсіпорынды модернизациялау және 

кеңейту жөніндегі инвестициялық жоба 

бойынша цехты ашу қосымша 25 жұмыс 

орнын ашуға мүмкіндік беріп отыр.

Меруерт САФАЕВА

Макарон цехы 

ашылды

e-mail: info@alashainasy.kz


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№20 (472) 5.02.2011 жыл, сенбі



www.alashainasy.kz

7

e-mail: info@alashainasy.kz

ҚОҒАМ

   


?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Алимент төлемегені үшін әкелік құқығынан айыруға бола ма?

АЛАШ-АҚПАРАТ

ДАБЫЛ


ТҮЙТКІЛ

жағдайға келтірілуі қажет», – деп көр сетіл-

ген.

Алайда тексеру барысында жер қой-



науын пайдаланушы тарапынан тұрғын-

дар дың өмірі мен денсаулығын қамтамасыз 

ету мақсатында ҚР Заңдарында белгіленген 

тәртіппен №99 кен орны шахтасында кон-

сервация жасалмағандығы анықталған.

Нәтижесінде шахтаның қасында үйілген 

бірнеше мың тонна жер астынан шыққан 

құрамы әртүрлі болып келетін тұз үйінділері 

жаңбыр, қар суымен еріп, тұзды су жерге 

сіңіп, айналасындағы жерлерді ластап 

жатыр. Аталған шахта елді мекенге жақын 

ор наласқан. Оның жұмыс жасап тұрған 

кезінен бастап ұдайы бөлініп келе жатқан 

метан газының бірнеше жыл бойғы қоры 

да осы жерде жинақталған. Қолда бар мә-

ліметтерге сүйенсек, шахта ішіндегі қойма-

ларда 6 тоннаға жуық адам өміріне қауіпті 

аммонит жарылғыш заты сақталып тұрған 

көрінеді. Қазіргі кезде қысым салдарынан 

жарылып кету қаупін туғызып отыр. Алла 

бетін әрі қылсын, дегенмен ал да-жалда 

бірдеңе бола қалса, техно гендік сипаттағы 

төтенше жағдайдың орын алуы мүмкін.

Қоймадағы 6 тоннаға жуық аммонит 

жарылса, кім жауап береді?

Ерболат ОМАРОВ, 

Облыстық табиғи ресурстар және 

табиғатты пайдалануды реттеу 

басқармасы бастығының орынбасары:

– 2007 жылдың 12 желтоқ-

санында біздің басқарма мен 

«Индер Салт» ЖШС 

келісім  шартқа  отырған  болатын. 

Бірақ аталған ЖШС-нің өзіне 

жүктелген міндеттерді орындамауына 

байланысты келісімшарт біржақты 

тәртіппен бұзылған. Содан соң біз 

2008 жылы басқарма ЖШС-нің 

қаржылық міндеті мен ликвидация 

салдарын күштеп орындату туралы 

Атырау облысының мұнай кешені, 

сырт  қы экономикалық байланыстар және 

инвестициялық саясат басқармасы мен 

«Индер Салт» ЖШС арасында Ин 

дер 


ауданындағы №99 кен орны шахта сынан 

ас тұзын өндіру бойынша 20 жыл мерзімге 

жер қойнауын пайдалану құқығын беру 

туралы 2003 жылы келісімшарт жасалады. 

Бірақ жер қойнауы пайдаланушы тара-

пынан келісімшартта белгіленген міндет-

темелерін орындамауына байланысты 

Табиғи ресурстар және табиғат пайда-

лануды реттеу департаментінің 2007 

жылғы бұйрығымен келісімшарт біржақты 

тәртіпте бұзылады.

Сол кездегі қолданыстағы ҚР «Жер 

қойнауы және жер қойнауын пайдалану 

туралы» 1996 жылдың 27 қаңтарындағы 

№2828 Заңының 66-бабының 1-тарма-

ғына сәйкес, «жер қойнауын пайдалану 

опера цияларын тоқтату немесе уақытша 

тоқтата тұру кезінде жер қойнауын пайда-

ланушының барлық өндірістік объектілері 

және жер учаскелері тұрғындардың өмірі 

мен денсаулығының қауіпсіздігін, қор-

шаған ортаны қорғауды қамтамасыз ететін 

Асырап алған балаға жәрдемақы беріле ме?

Мен 2010 жылдың 14 наурызында туылған баланы туылған күнінен бастап асырап алдым. 

Асырап алуды заңдастыруға байланысты қажетті құжаттарды жинауға және сотқа әзірлеуге 

біршама уақыт кетті. Сот шешіміне сәйкес бала асырап алу заңдастырылды. «Сот шешімінің 

2010 жылдың желтоқсан айында шығуына байланысты, бала туылғандағы жөргек ақысы, 

баланы бір жасқа дейінгі күтуге бөлінетін жәрдемақы берілмейді» дейді. Осы заңды ма? 

 Сәбира ТҰРМАНОВА, Қостанай облысы

«Балалы отбасыларға берілетін мемлекеттік 

жәрдемақылар туралы» Қазақстан Респуб 

ли-


касының Заңына сай, бала туғанда берілетін және 

бала бір жасқа толғанға дейін оның күтіміне 

берілетін жәрдемақыларды тағайындау үшін 

негізгі құжат тардың бірі ата-анасының аты-жөні 

көрсетілген баланың тууы туралы куәлігі болып 

табылады. Бала асырап алған ата-аналар, бала 

асырап алу туралы сот шешімі күшіне енген күннен 

бастап жәрдем ақыларды тағайындауға өтініш 

берулеріне болады. Сол себептен егер сіз баланы 

асырап алу туралы сот шешімі күшіне енген күннен, 

яғни 2010 жылдың желтоқсан айынан, асырап 

алынған бала 1 жасқа толғанға дейін, яғни 2011 

жылдың наурызына дейін, жәрдемақыларды 

тағайындау үшін жергілікті Зейнетақы төлеу жө-

ніндегі мемлекеттік орталыққа өтініш беруіңіз 

керек.


 Гүлжан КӨШЕРОВА

МӘСЕЛЕ


«Сәулеліктер» сәулесіз отыр

Мен күйеуіммен ажырасқанмын. Екі жасар балам бар. Күйеуім жұмыс 

істемейтіндігін сылтауратып, алимент төлемейді. Ата-анамның үйінде сегіз адам 

болып тұрамыз. Алимент төлемегені үшін күйеуімді әкелік құқығынан айыра 

аламын ба? Жалғызбасты ана ретінде пәтер алуда және әлеуметтік жәрдем алуда 

жеңілдіктер бар ма? 

 Ақерке СЕРҒАЗИНА, Шығыс Қазақстан облысы

Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, жал-

ғызбасты аналарға әлеуметтік кепіл де мелер 

жалпы негізде қаралған. Отба сы ның орта 

есеппен жан басына шаққандағы табысы 

азық-түлік себетінің құнынан төмен болған 

жағдайда, 18 жасқа дейінгі балаларға 

арналған жәрдемақы алуға құқығы бар. 

Жәрдемақының мөлшері әр балаға 1 АЕК 

(1512 теңге) құрайды. Соны 

мен қатар 

азаматтардың отбасының жан басына 

шаққандағы орташа айлық табысы облыста 

белгіленген кедейлік ше  гінен төмен болған 

жағдайда, мемлекеттік атаулы әлеуметтік 

көмекке үміткер бола аласыз. Алимент 

төлемеу, әке құқығынан айыру мәселелері 

бойынша сот орган 

дарына жүгінуіңізге 

кеңес береміз. Үй бөлу мәселесі жергілікті 

атқарушы ор гандардың құзырына кіреді, 

сондықтан сіз аталған мәселе бойынша 

жергілікті әкімдікке хабарласуыңыз қажет.

Атырау облысына қарасты Индер аудандық прокуратурасы 

осындай мәлімет таратып отыр. Көпшілікке түсінікті болу 

үшін басынан бастап баяндасақ, ұзын-ырғасы мынау – Индер 

аудандық прокуратурасы аудандық төтенше жағдайлар 

бөлімінің мамандарымен біріге отырып, Индербор кентінде 

орналасқан ұзындығы 56 шақырым, тереңдігі 300 метр №99 

тұз шахтасын тексерген болатын. Нәтижесінде біраз былық-

шылықтың беті ашылды.

сотқа талап-арыз бердік. 

Бірақ сот тек қаржылық міндеттерді 

орындау туралы бөлігін 

қанағаттандырды да, ликвидация 

салдарына қатысты бөлігін 

қанағаттандырмады. 

«Индер Салт» ЖШС соттың осы 

шешіміне сүйеніп, осы уақытқа дейін 

өз міндеттерін орындаудан бас тартып 

отыр. Біздің басқарма тарапынан да 

бірнеше рет талапты орындау туралы 

хаттар жіберілгенімен, ол әлі күнге 

дейін орындалған жоқ.

Жанар НИЗАМИ, 

Атырау

 Мұндағы жарықты Ильич шамының 

алғашқы үлгісі деуге болады. Май шамнан 

артықшылығы жоқ. Кеш батса сығырайған 

болар-болмас жарыққа телмірген жұрттың 

шыдамының да көбесі сөгілді. Әкімшілікке, 

басқа да құзырлы органдарға шағым айта-

айта бүгінде жақтары талды. Шағын аудан-

ның айналасында әскери гарнизон, түзету 

мекемесі бар. Заманауи талапқа сай етіп 

салынған еңселі ғимараттарда барлық 

жағ дай жасалынған. Алайда тиіп тұрған 

шағынауданды ұмыт қалдырған. Мұндағы 

қуат көзін тарататын трансформаторлардың 

бірі жекенің иелігінде болса, енді бірі – 

мемлекеттік мекеменің балансында. Транс-

форматорлардың бүкіл шағын 

ауданды 


жарықпен қамтуға шамасы жетпей отыр. 

Өйткені трансформаторға мөлшерден көп 

нысандардар қосылған. Соның салдарынан 

осы уақытқа дейін қаншама транс фор-

матор талай рет атылып, жарылып кетіп, 

жарықсыз отырған күндер де болған. Тұр-

ғындардың басым бөлігі электр қуатын 

тұтынғаны үшін айына 2-4,5 мың теңге 

төлейді. Бұл қайдан шыққан баға екені 

тағы белгісіз. Жаңа жылдан кейін қуат көзі 

тағы да қымбаттап, енді қаншаға шарықтар 

екен деп, күдік-күмәнға бой алдырғандар 

көп. Бұл – бір ғана «Сәуле» шағынауда-

нын 


дағы жағдай емес. Қала шетіндегі 

«Құрсай», «Нұртас», «Ақниет» атты шағын-

аудандардың барлығының басындағы 

кеп. 


Шымкенттің Ташкентке 

шыға беріс бөлігінде 

орын тепкен «Сәуле» 

атты шағынаудан бар. 

Аты жақсы болғанымен, 

мұндағылар жарық 

сәулеге зар болып отыр. 

90-жылдары алғашқы 

қоныстанушылар қазығын 

қаққан шағынаудан, 

әу баста, «Нахаловка» 

деп аталатын. Жол, су, 

жарық деген атымен 

жоқ болатын. Әйтеуір, 

кейінірек бұл жаққа 

Үкіметтің назары түсіп, су 

кіргізіп берді, жол салды. 

Алайда жарық мәселесі 

сол басы ашық күйінде 

қалып отыр.

Жасырары жоқ, кезінде қаланың ше-

тіндегі жер учаскелері ешқандай комму-

никациясыз сатылып кеткені белгілі. Тұр-

ғындар үй тұрғызып алған соң, су, жа рық 

керек емес пе? Тіршілік көзі суды қоя 

беріп, ең қажеттісі жарықты тартып алуға 

күш салатыны белгілі. Құны пәлен миллион 

теңге тұратын трансформаторды қара-

пайым тұрғындардың қаржы жинап қоя 

алмасы тағы аян. Қалталылар транс-

форматор қойып, кейіннен тұрғындардан 

ақшасын шығарып алатыны бар. Әрине, 

үстемесімен. «Нұртас» шағынауданының 

тұрғындары трансформатордың жекенің 

қолында екенін, одан әр үйге жарық тарту 

үшін 80-100 мың теңге төлегендерін 

айтып шағымдануда. Оған да шүкір деп 

отыр 

ғандар да жетерлік. Оған қажетті 



электр сымдарын, бағаналардың бағасын 

бөлек төлеу қажет көрінеді. Оның үстіне, 

тұтынған электр қуатына қосымша тағы да 

ақша төлеу қажет екен. Бұл – бүгінгі ша-

ғын  ау дандардың  барлығының  ба сындағы 

жағ дай. Облыс көлемінде электр қуатын 

таратушы «Оңтүстік Жарық Тран зит» ЖШС-

нің бас ауруы да осы жекенің иелігіндегі 

трансформаторлар болып отыр. Энерге-

тиктерге апатқа ұшы 

раған кез келген 

электр жүйелеріне жөндеу жүргізуге тура 

келеді. Оның ішінде осы жеке электр 

қуатын таратушы құралдар да бар. Ма-

ман 

дар мемлекет меншігіндегі транс-



форматорларға қарағанда жеке жүйе-

дегілерде апатты жағдай көп орын 

ала  тынын  алға  тартады. 

Дәулет ИБРАЕВ, 

«Оңтүстік Жарық Транзит» 

ЖШС коммерциялық директоры: 

– Жаңадан бой көтерген 

шағынаудандарда тұрғындар 

трансформаторларды өздері қойып 

алады. Басым бөлігінің жобасы, 

техникалық құжаттары жоқ. Тіпті 

трансформаторлардың кейде 

ешқандай құжаты жоқ болып 

шығады. Ескі, тізімнен шығарылған 

жерінен бір мекемеден сатып алады. 

Апат бола қалған жағдайда, оларды 

жөндемеуге құқымыз жоқ. Құзырлы 

органдар талап бойынша оларды сот 

арқылы алып, жарық таратушы 

мекемеге өткізуі керек.

Расында, бұл мәселе энергетиктердің 

бас ауруына айналғалы қашан. Заң талап-

тарына сәйкес, жер телімдері сатылар 

алдында барлық коммуникациялық желі-

лер жүргізілген болуы керек. Су да, жарық 

та, табиғи газ да тартылуы қажет. Алайда 

мұндай «жұмақ» жерлер Шым 

кентте 

жоқтың қасы. Қаланың әр қиырынан «су 



жоқ, жарық жоқ» деген жоқтаудың жиі 

естілуінің себебі де – осында. Бүгінде об-

лыс бойынша 214 трансформатор – 

жекенің иелігінде. Көбісінің иесі жоқ, 

іздестірілуде екен. Оның бәрін тізімдеп, 

заңдастыру жұмыстары енді жүргізіліп 

жатыр... 

Сәрсенәлі ЕГЕМБЕРДИЕВ, 

Облыстық энергетика және коммуналдық 

шаруашылық басқармасының 

электроэнергия бөлімі бастығының 

міндетін атқарушы:

 – Бүгінде барлық аудандардағы 

электр желілерін Азаматтық кодекстің 

талаптары бойынша рәсімдеу жүргі-

зіліп жатыр. Рәсімдеу құжаттарына 

Түр кістан ауданы – 2 миллион теңге

Түлкібас ауданы 388 мың теңге бөліп 

отыр. Құжаттарды рәсімдеп болған-

нан кейін әкімшіліктің коммуналдық 

шаруашылық бөлімі меншігіне алып, 

содан кейін «Оңтүстік Жарық Транзит-

тің» қара мағына өткізеді. «Сәуле» 

шағын ауда нына келер болсақ, мұнда 

кезінде инженерлік инфрақұрылым-

дар жүр гізілмей жатып халық 

қоныстанып алған. Ендігі жерде қатаң 

талап бойын ша, инженерлік инфра-

құры лымдар жүргізілмей жатып, 

қоныстануға рұқсат етілмейтін 

бо лады. Бүгінде Шымқалада 29 

шағынаудан бар. Оның төртеуіне 

электр қуаты жөніндегі жобалық-

сметалық құжаттарын жасап, дайын-

дап қойдық. Республикалық бюд-

жеттен бекітілуі тиіс. Ол төрт 

ша ғын ауданның  ішін де  «Сәуле», 

«Шұғыла», «Нұртас», «Самал-3» бар. 

Қалған 18 шағынау данның жобалық-

сметалық құжаттары жасалып жатыр. 

Оған 8-9 миллиард теңге қажет. 

Алдағы екі-үш жылдың ішінде бұл 

жағынан проблема бол майды. Толық 

шешілетін болады. 

ҚАЙЫРЫЛУ

Газетіміздің 3 ақпан күнгі №18 

санындағы «ЖОО-лардың санын 

қысқарту білім сапасын арттыра ала 

ма?» деген сауалнамада экономика 

ғылымының докторы, профессор 

Әбдіжапар Сапарбаевтың пікірінің 

бұрмалануына байланысты сұхбат 

берушіден кешірім сұраймыз.

Қазақстан мен Қытай 

шекарасының түйіскен жерінде 

орналасқан «Қорғас» 

халықаралық ынтымақтастық 

орталығына сел қаупі төніп тұр. 

Екі елдің экономикалық 

әлеуетіне зор серпін береді деп 

жоспарланған орталық 

құрылмай жатып-ақ, табиғат 

апатынан көптеген шығынға 

батуы мүмкін. Кеше осы туралы 

ақпаратты «Қазгидропроект» 

институтының жобалар 

жөніндегі бас инженері 

Владимир Шикуновтың 

мәліметіне сілтеме жасаған 

ақпарат агенттіктері таратты. Ал 

«Қорғастағы» мамандар бұл 

туралы бейхабар болып шықты.

«Қазгидропроект» маманының сөзіне 

қарағанда, «Қорғас» орталығы тау көл-

деріне жақын орналасқандықтан, селдің 

астында қалудың аз-ақ алдында тұр. «Ауа 

температурасы 30 градустан жоғары 

көтерілгенде жаңбыр жауып, таудағы 

көлдер өз арнасынан асады, осы кезде мол 

су төмен қарай ағады. Қорғастың жоғарғы 

жағында осындай 18 көл бар. Сондай-ақ 

жылғалардың жолында басқа өзен 

салалары тағы бар. Егер таудан сел ағатын 

болса, ол жолындағының бәрін жапы-

рады», – дейді В.Шикунов. Сонымен бірге 

маман сел қаупі «Қорғастың» Қазақстан 

жағына төніп тұрғанын айтты. Себебі 

Қытай жағы тектоникалық қауіпсіз жерде 

орналасқан, ал Қазақстан өзен жолында 

тұр. Қазіргі күні маман қауіпсіздік жұмыс-

тарын қайта жүргізу керектігін айтып отыр. 

Оның сөзіне қарағанда, «Қорғасты» 

селден сақтап қалу үшін бірнеше инже-

нерлік жобалар керек екен. Айта кету 

керек, қазақ-қытай халық 

аралық орта-

лығын құру туралы бастама 2006 жылы 

көтерілген. Оны құрудағы негізгі мақсат – 

екіжақты еркін экономи 

ка 

лық сауда 



айналымын жолға қою. Бола шақта орта-

лықта сауда, саяхат, логистика және басқа 

да халыққа қызмет көрсететін орындар 

құру жоспарланған. Жоба бойынша 

орталық екі бөліктен тұрады: негізгісі – 

4,63, ал қосымшасы 9,73 шар 

шы ша-

қырымды құрайды. Алдын ала берілген 



есеп бойынша орталықтың құны 1-1,2 

млрд АҚШ доллары тұрады. Қа зақстан 

тарапы алғашқы кезеңде құры лыстарды 

жүргізу үшін 35 миллион АҚШ долларын 

салуды көздеген. 

Владимир ШИКУНОВ, 

«Қазгидропроект» институтының 

жобалар жөніндегі бас инженері:

– Сел қаупін төндіретін 

өзендердің бойы нан мұндай 

құрылыстарды салуға болмайды. 

Енді біз құрылыстарды барынша 

қорғауымыз керек. Қорғас 

ауданында екі өзен арнасы бар. 

Оның бірі – Қазақстанда, екіншісі – 

Қытай жерінде. Біз жақтағы арнадан 

таудан ағатын судың 60 пайызы 

өтеді. Міне, сондықтан да дамба 

құрып, оны Қорғастағы жаңа 

көпірдегі дамбамен жалғау туралы 

шешім шығарылды. Істелетін жұмыс 

істелді. Бірақ көп кешікпей біз бұл 

жобаның дұрыс еместігіне көз 

жеткіздік. Себебі барлық тау суы тек 

Қазақстан жағындағы арнадан ақты. 

2010 жылы 19 маусым айында 

таудан аққан су жолындағы біраз 

құрылысты зақымдады. Көпір қалды, 

төмендегі дамбалар шайылып кетті. 

Енді біз қорғаныс жұмыстарын қайта 

қолға алуымыз керек. 

Қайрат МАТЫБЕКОВ, 

«Қорғас» халықаралық ынтымақтастық 

орталығының баспасөз хатшысы: 

– Біз «Қазгидропроект» 

институты мамандарының болжамын 

естіген жоқпыз. Селдің болатын-

болмайтынын білмейміз. Өйткені біз 

кеден саласының өкілдеріміз. 

Мұнымен арнайы мамандар 

айналысатын болар.

Нұрмұхаммед МАМЫРБЕКОВ

«Қорғас» 

орталығына сел 

қаупі төніп тұр ма?

Шығыста ауа райы күрт 

жылы нып,  сы нап  бағасы 

+0 градусқа дейін жоғарылады. 

Ақпандағы аяз сынып, күн 

райының өзгеруі жолдарды көк 

мұзға айналдырды. Су аралас 

қардан көліктер тайғанап, Семей 

қаласында кешеден бері көлік 

кептелісі орын алды. 

Ақпанның 3-і күні Шемонайха – Семей 

тас жолында жол-көлік апаты болып, бір 

жолаушы қаза тапты. Ал қақтығысқан екі 

көліктің жүргізушісі мен бірнеше жолаушы 

түрлі дене жарақаттарымен ауруханаға 

жеткізілген. Сондай-ақ көктайғақтың сал-

дарынан Семей қаласынан Өскеменге 

бағыт алған жолаушы автобусы тайып, жол 

шетіне шығып кеткен. Семей қала сындағы 

төтенше жағдайлар бас 

қармасынан 

хабарлағандай, құтқару шы лар «Семей – 

Өскемен трассасының 86-шақырымында 

жолаушылар автобусы жыраға құлады» 

деген ақпараттан құлағ дар бола сала көмек 

көрсетуге жол тартқан. Олар оқиға орнына 

жеткенше автобус жүргізушісі 30 жо-

лаушымен бірге көлікті жырадан шығарып 

алған. Абырой бол 

ғанда, зардап шек-

кендер жоқ. Жолдар көктайғақ болға-

нымен, Семейден барлық бағытқа жол 

бүгін де ашық. Төтенше жағдайлар де-

партаменті халықтың жолда абай болуын 

ескертіп жатыр.



Бауыржан МЫРЗА,

Семей

Шығыста – 

көктайғақ

Қызылжарда 

қазақ мектептері 

24,1 пайыз ғана

Облыстық статистика 

департаментінің хабарлауынша, 

2010-2011 оқу жылының 

басында облыста сабақ тек қазақ 

тілінде жүргізілетін 148 мектеп 

жұмыс істеген. Бұл жалпы 

мектептер санының 24,1 

пайызын құрайды. Орыстілді 357 

мектеп бар (58,0 пайыз). 

Сонымен бірге 110 мектепте оқу 

екі тілде жүргізіледі. Қазақ 

тілінде оқитын оқушылардың 

жалпы саны 22,1 мың оқушыны 

(27,9 пайыз) құрады, 57,0 мың 

оқушы (72,1 пайыз) орыс тілінде 

оқиды. Мемлекеттік тілде 

оқитындардың үлес салмағы 

былтырғы оқу жылымен 

салыстырғанда 1,1 пайызға 

көбейген.

Облыс мектептерінде білім беру 

бағдарламасы аясында ұлттық тілдерді 

факультатив түрінде оқыту ұйым-

дастырылған. Үстіміздегі оқу жылында 

834 оқушы өздерінің ана тілдерін оқиды, 

соның ішінде полякша – 679, әзірбайжанша 

– 35, шешенше – 28, армянша, немісше, 

татарша – 20 оқушыдан, украинша – 12, 

еврейше – 10, белорусша, корейше 5 оқу-

шыдан оқиды.

Облыстың 495 мектебінде 72 пайыздан 

астам оқушы шет тілдерді, атап айтқанда, 

54788 оқушы – ағылшын тілін, 2675-і – 

неміс, 259-ы – түрік және 112 оқушы 

фран цуз тілін оқиды.



Ербақыт АМАНТАЙҰЛЫ,

Қызылжар

А

б



ай ОМАРОВ (к

о

лла



ж)

Алдағы тәуліктерде Алматы, 

Жамбыл және Оңтүстік 

Қазақстан облыстарында сел 

жүруі мүмкін. Мамандар тау 

өзендері маңындағы елді мекен 

тұрғындарына қауіптен сақ 

болуды ескертеді.

«Қазгидромет» кәсіпорны мен ҚР Тө-

тенше жағдайлар министрлігі маман да-

рының хабарлауынша, бүгін-ертеңдері 

жауын-шашынның мол түсуі болжанып 

отыр  ғандықтан, осы күндері Алматы облы-

сының еңіс таулы өңірлеріндегі өзендердің 

суы тасып, сел жүруі мүмкін. Метеорологтер 

алдағы үш тәулік ішінде Оңтүстік Қазақстан 

мен Жамбыл облыстарындағы өзен-су-

ларда да су деңгейі көтеріледі деп отыр. 

Ма 


мандардың мәліметінше, ақпанның 

5-інен бастап, ел аумағының басым 

бөлігінде тағы да құбылмалы ауа райы 

қалыптасады. Атмосфералық таралымдар-

дың әсерінен жаңбыр, қар, қар аралас 

жаңбыр жауып, күшті жел тұрады, боран 

соғып, тұман түседі. Күшті боран Ақмола, 

Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Алматы, 

Жамбыл, Қызылорда, Атырау, Батыс Қа-

зақстан облыстары аумағында болады деп 

болжанып отыр. 

Болатбек МҰХТАРОВ

А

УА Р



АЙЫ

Жауын-шашынның 

әсерінен сел қаупі 

күшейіп отыр

А

б



ай ОМАРОВ (к

о

лла



ж)

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№20 (472) 5.02.2011 жыл, сенбі                  



www.alashainasy.kz

8

e-mail: info@alashainasy.kz

ДУМАН

№20 (472) 5.02.2011 жыл, сенбі                 



www.alashainasy.kz

8

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ



e-mail: info@alashainasy.kz

К

е



зекшi  ред

ак

тор – Кәмша



т СА

ТИЕВ


А

Республикалық

қоғамдық-саяси 

ақпараттық газет

Бас редактор  – Серiк ЖАНБОЛАТ 

Мұратқали ДҮЙСЕНБАЕВ 

Бас ред


ак

тордың бiрiншi орынб

ас

ары


Мақсат ӘДIЛХАН 

Бас ред


ак

тордың орынб

ас

ары


Айдын ҚАБ

А – ж


а

уапты х


а

тшы


Талға

т КIРШIБ


АЕВ  – 

ж

а



уапты х

а

тшының орынб



ас

ары


Нұрлыб

ай ИТЕКБ


АЕВ  – 

те

х.ред



ак

тор


Күләш НАҚЫПОВ

А – 


аға к

оррек


тор, т

е

л.: 



388-80-76

Газе


т 2008 жылдың 17 қар

ашасынд


а ҚР Мәдение

т және ақпар

а

т  


минис

трлiгiнде тiрк

е

лiп, бұқар



алық ақпар

а

т құр



алын есепк

е қою 


тур

алы №9650-Г  к

уәлiгi берiлг

ен.


Р

ед

акция авт



орлар мақаласы мен ж

арнама мазмұнына ж

а

уап 


бермейдi.

Авт


орлар қо

лж

азб



асы өңде

лмейдi және к

ерi қайт

арылмайды.

Көлемi екi к

омпью


терлiк бе

тт

ен (14 к



ег

ль) ас


а

тын ма


териалд

ар 


қабылд

анб


айды.

«Алаш айнасынд

а» ж

арияланған ма



териалд

ар мен с


уре

тт

ердi 



көшiрiп немесе өңдеп б

ас

у үшiн ред



акцияның ж

азб


аша рұқс

а

ты 



алынып, г

азе


тк

е сiлт


еме ж

ас

алуы мiнде



ттi.

Құрылтайшысы және меншiк 

иесi – «ТОЛҒАУ» ЖШС

Директор –  

Александр Филимонович АН

Тар


а

ту қызме


тi 

те

л.: 



8 (727) 388-80-88

Ж

арнама бөлімі



те

л.: 


8 (727) 388-81-00

Алма


ты  қаласы «Дәуiр» РПБК ЖШС 

Қалд


аяқов көшесi, 17-үй. Т

ел.: 


8

 (727) 273-12-04, 273-12-54

Тапсырыс – №879

А

ст



ана  қаласы «А

ст

ана-По



лигр

афия»,


Бр

усиловский көшесi, 87-үй. Т

ел.: 

8

 (7172) 37-05-59

Тапсырыс – №224

Шымк


ент қаласы «Оңтүс

тiк по


лигр

афия» б


аспалар үйi» ЖШС

Байтұрсынұлы  көшесi, 18-үй. Т

ел.: 

8

 (7252) 30-03-30, 30-03-31

Тапсырыс – №2122 

 

 



 

   


Бағасы  к

е

лiсiмдi



Таралымы – 10 000 дана

Газе


т сейсенбi, сәрсенбi, бейсенбi, жұма, сенбi күндерi шығады.

«А

ла



ш а

й

на



сы» г

аз

ет



е ж


аз

ы

лу



 и

нд

екс



i: 6

42

59



Ре

да

кц



и

ян

ы



ң ме

ке

нж



ай

ы



А

лм

ат



ы

 қ

ал



ас

ы

,05



0

0

51



, Б

ег

ал



и

н кө


ш

ес

і, 1



4

8/

1 А



Те

ле

ф



он

8(



7

2

7

)3

8

8-8

0

-6

0, ф

акс


8(

7

2

7

)3

8

8-8

0

-6

1

e-

m



ail

inf



o

@

a

lashainas

y.

kz

Аймақтағы тiлшiлер:

А

тыр



ау – Нарғыз ҒАБДУ

ЛЛИНА, т


ел.: 8702 5876587

Қар


ағанды – Серiк САҒЫНТ

АЙ, т


ел.: 8777 3909779

Ж

амбыл – Гүлж



ан КӨШЕРОВ

А, т


ел.: 8701 7711648

Қызылж


ар – Ерб

ақыт АМАНТ

АЙ, т

ел.: 8 705 4418255



Қызылорд

а – Әділж

ан ҮМБЕ

Т, т


ел.: 8777 7054466

Өск


емен – А

зама


т ҚА

СЫМ, т


ел.: 8777 3554114

Шымк


ент – Шадияр МО

ЛДАБЕК, т

ел.: 8705 9877799

Бөлiм редакторлары:

Құб


аш МЕҢДIҒА

ЛИЕВ – с


аяси бюро, т

е

л.: 



388-80-72

Берiк ӘШIМОВ – нарық, т

е

л.: 


388-80-69

Қалд


ар КӨМЕКБ

АЕВ – қоғам, т

е

л.:


 388-80-65

Алма


т ИСӘДIЛ – өрк

ение


т, т

е

л.: 



388-80-64

Нұрғазы СА

САЕВ – дод

а (спор


т), т

е

л.: 



388-80-74

Бо

ла



тбек МҰХТ

АРОВ – ж


аңалықт

ар, т


е

л.: 


388-80-68

Дарх


ан БЕЙСЕНБЕКҰЛЫ – меншiк

тi 


тiлшiлер қосыны, т

е

л.: 



388-80-62

Астана бюросы:

Мек


енж

айы: Сейфу

ллин көшесi, 31, офис 215

Те

л.:



 8 (7172)  54-27-31

E-mail: aa_as

tana@mail.ru

Айбын ШАҒА

ЛАҚОВ – 

А

ст



ана бюросының ж

ет

екшiсi 



Салт

ан СӘКЕН – тiлшi

Бүркiт НҰР

А

СЫЛ – тiлшi



Қана

т Т


ОҚАБ

АЕВ – тілші

Эльвир

а ЕРКІНБЕК



ОВ

А – үйлес

тір

уші


БҮГІН:

Сс

Ср



Бс

Жм

Сн



Жк

Дс

Сс



Ср

Бс

Жм



Сн

Жк

Дс



Сс

Ср

Бс



Жм

Сн

Жк



Дс

Сс

Ср



Бс

Жм

Сн



Жк

Дс

AҚПАН

1

2

3



4

5

6



7

8

9



10

11

12



13

14

15



16

17

18



19

20

21



22

23

24



25

26

27



28

Ақпанның 5-і

Алаштың атаулы күні

• 1220 жылы Шыңғысхан Отырарды хорезмдіктерден азат етті.

• 1991 жылы Фрунзе қаласының аты өзгертіліп, Бішкек аталды. 

Туған күн иелері

Ермек Жұмабеков (1945) – Жалпы генетика және цитология 

институтының директоры, биология ғылымының докторы, 

профессор;

Элеонора Баталова (1949) – «Алматыкітап» ЖШС президенті;

Манас Сихымов (1950) – генерал-майор;

Түсіпхан Түсіпбеков (1953) – Шығыс Қазақстан облысы әкімінің 

орынбасары;



Бағдат Сәмединова (1954) – әнші, Қазақстанға еңбегі сіңген 

әртіс.


Ахметжан Сәрсембаев (1955) – Қостанай облысы бойынша ҰҚК 

департаментінің бастығы, полковник;



Бейбіт Мамыраев (1957) – С.Аманжолов атындағы Шығыс 

Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры, филология 

ғылымының докторы, профессор; 

Ермек Сейсенбаев (1959) – Солтүстік Қазақстан облыстық сотының 

азаматтық істер бойынша алқасының төрағасы; 



Жәнібек Нұрсейітов (1959) – экономика ғылымының докторы; 

Ақжан Ештай 

(1961) – Ақмола облыстық сотының төрағасы;



Диар Қонаев 

(1961) – «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының 

директоры, филология ғылымының кандидаты;

Тимур Әбижанов (1963) – Астана қаласы Есіл ауданы әкімінің 

орынбасары; 



Шығуы 

 

        Ұзақтығы 

 

          Батуы

 08:04  

 

            10.05 

 

           18:09    

Сәтбаев көшесі

Абай даңғылы

Құрманғазы көшесі

Қабанбай батыр көшесі

Достық даңғылы

Луганский көшесі

Бегалин көшесі

Бегалин көшесі

«Алаш айнасы» газетiне жазылу индексi: 64259

Редакцияның мекенжайы:

Алматы қаласы, Бегалин көшесі, 148/1 А

Телефон: 8(727)388-80-60,

Факс: 8(727)388-80-61

e-mail: info@alashainasy.kz

Республика

сарайы

Коккинаки көшесі

Байтасов көшесі

«АЛАШ АЙНАСЫ»

Бегалин

көшесі, 148 а

Сұрақ-жауап:

– Көке, Ирбидің басы неге үлкен?

– Азиада өткізем деп басы қатып кеткен шығар...

***

Бас дәрігер облыстық газеттің бас редакторымен бірге 

науқастар жататын бөлмелерді аралап жүр:

– Қалай, жазылдыңыздар ма?

– Иә, бір жылға бір-ақ жазылдық.

***

Қырғызстан азаматы емханаға қаралуға келеді:

– Дәрігер, көмектесіңізші, мені үнемі ел экономикасы 

алаңдатады, түнімен жаман түстер көріп, ұйықтай 

алмаймын.

– Қайдағы экономика?! Сіз де жоқ нәрседен қорқып...

***

Жол бойында көлік иесін тоқтатқан МАИ қызметкері:

– Неге жүргізуші куәлігінде тойыңызға шақыру 

билетіндегі сурет тұр?

– Көлікті әйеліміз екеуіміз кезектесіп жүргіземіз...

 ***

Мейрамханада:

– Маған макбрендходдогграндтоффичизбургерфаст-

фудчохохбилифрутто қосылған бәліш беріңізші.

– Кешіріңіз, макбрендходдогграндтоффичизбургер-

фастфудчохохбилифрутто қосылған не дедіңіз?...

Алматтың әзілдері

 

 

  



СІЗ ЕСТІДІҢІЗ БЕ?

Әлемнің әуе компаниялары 

жыл сайын жолаушылардың 

25 млн сөмкесін жоғалтады екен. 

Бұл мәлімет SITA халықаралық 

компаниясының Baggage Report 

кезекті есебі барысында жария 

етілді.

Мамандардың мәліметінше, жыл 

сайын әуе қатынастары кезінде жоғалып 

кететін 25 млн жолсөмкенің 850 мыңы 

иесін ақыры таппай кетеді екен. Еуроодақ 

ережелеріне сәйкес, із-түссіз кететін 

багаждар үшін жылына 2,3 млрд доллар 

өтемақы төленетін көрінеді. Ал жүгі 

қолына тимеген жолаушылар кем дегенде екі күн әуре-сарсаңға түседі. 

Зерттеуге алынған уақыт аралығында, яғни бір жыл ішінде ұшақтарды 

2,2 млрд жолаушы пайдаланған. Жөлсөмкелер, негізінен, бір ұшақтан 

екінші әуе көлігіне ауысу кезінде әуежай қыз меткерлерінің кінәсінан және 

жолаушылардың өзінің ұмытшақтығынан жоғалып кетеді екен. 

Жолаушыларға төленген ең жоғарғы өтемақы көлемі 1134 евроны 

құраған.

Жыл сайын жолаушылардың 

25 млн сөмкесі жоғалады

Бөгдеғаламшарлықтармен 

байланыстыратын тіл пайда болды

Халықаралық астрофизиктер тобы 

бөгдеғаламшарлық өркениет 

өкілдерімен байланысуға мүмкіндік 

беретін тіл ойлап тапты. METI әмбебап 

қатынас құралы жерден тыс әлемнің 

беймәлім сырларын ұғуға жол ашпақ.

Астрофизиктер айрықша дыбыстар хат-

тамасын осы кезге дейін бөгде ғалам шарлардан 

алынған алуан түрлі дабылдарға жауап ретінде 

жасап шығарды. Оны Жерден тыс кеңістіктерге 

жолдау үшін 1.42 және 4.46 гигагерц жиілік 

пайдаланылады. Мамандар жолданатын 

дыбыстарға міндетті түрде жауап беріледі деп 

үміттенеді. Бөгде ғаламшарларға алғаш рет 

1974 жылы кодталған ақпарат жіберілген. Бірақ кейін ғарыш кеңістігіне 

басқа да сансыз дыбыс жолданғандықтан, қандай да бір нәтижеге қол 

жеткізу мүмкін болмады. Енді METI-дің көмегімен Жерге жеткізілген түрлі 

дыбыстар зерттеліп, мәні ашылатын болады. Дегенмен жаңа қатынас 

құралы жетілдіруді қажет етеді, сондықтан астрофизиктер өз жұмыстарына 

түрлі сала мамандарымен қоса, түрлі ұлттың, дін мен мәдениеттердің 

өкілдерін тартқалы отыр.



Құрастырған Айтқазы МАЙЛЫБАЙ

СКАНВОРД


Газетіміздің  №19 (471)  санында жарияланған сканвордтың жауабы 

КӨЛДЕНЕҢІНЕН: 

Бытпылдық. Ау. Аутсайдер. АЕК. Дана. Орхон. Апорт. Пәс. Тәубе. Бас. Ат. Пеле. «Уайт». Кеа. То. 



ТІГІНЕН:

 

Қыруар. Әмен. Техас. Епископ. Бек. Нота. Слайд. Рәсуа. Дуда. Ту. Ене. Байт. Оқыра. Нетто.



Ауа райы

Қатықсыз 

көже

Қашық


Әскери 

сынақ


алаңы

Сүттегі


күрделі 

ақуыз


Дәнді

дақыл


Жылқылар-

ды зерттей-

тін ғылым

Атмос фе -

раның

құйынды


күйі

Би, кино


Хал-

жағдай


Аласа

үстел


Қызылша

қалдығы


Бөтен

Қансорғыш 

қанатты 

жәндік


Мандатты

адам


Мергендер 

ататын


табақша

Хим.


элемент,

металл


Қытай.

ұзындық 


өлшемі

Ешкі 


терісінен 

жасалған


былғары

С. Бай-


тереков -

 тің  әні

Гектар

Бұтақтары 



әсемдік үшін 

кесілген 

ағаштар 

қатары


Өттің 

әсерінен 

ыдырайтын 

зат


«Шыңғыс-

хан» 


роман 

авторы


Жансүгіров -

тің


поэмасы

Кеме жыл-

дамдығын 

ақтайтын 

құрал

-

Үздік



Ауыз

шеті


Қуанышты

жиын


Сыр, мән

Мадияр Алдоңғаров (1963) – Қызылорда облысы әкімінің бірінші 

орынбасары; 



Дидар Амантай (1969) – «Қазақфильм» ҰҚ бас редакторы, жазушы, «Дарын» 

мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты; 



Болатбек Баймешов (1974) – Президент теле-радио кешенінің продюсері.

Ақпанның 6-сы

Алаштың атаулы күні

• 1928 жылы «Жаңа әдебиет» (қазіргі «Жұлдыз) журналының алғашқы саны 

жарыққа шықты.

• Халықаралық бармен күні.



Туған күн иелері

Аманжол Сейітжанов (1946) – Ақмола облысы әкімінің кеңесшісі; 

Сансызбай Жорабеков (1950) – Жамбыл облыстық мемлекеттік сәулет-

құрылыс бақылауы басқармасының бастығы;



Әбілғазы Құсайынов (1952) – көлік және коммуникация министрі;

Кеңесбек Махамбетов (1952) – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау 

министрлігінің департамент директоры;



Бақытжан Жақыпов (1953) – Жоғарғы сот судьясы;

Мәриям Қабденова (1955) – әділет полковнигі;

Абай Қарпықов (1955) – кинорежиссер, продюсер, киносценарист, актер;

Мергенбай Жаппаров (1960) – Қарағанды облыстық ішкі істер департаменті 

бастығының бірінші орынбасары, полковник;



Хамардин Махашев (1960) – KazEmir Group компаниясының бірінші вице-

президенті;



Шалқар Байбеков (1967) – Астана қаласы Есіл ауданы бойынша салық 

басқармасының бастығы;



Ғали Есқалиев (1970) – «Қазақстан даму банкі» АҚ басқарма төрағасы;

Болат Тілепов (1978) – Астана қаласы әкімдігі ішкі саясат басқармасының 

бастығы. 



Ақпанның 7-сі

Алаштың атаулы күні

• 81 жыл бұрын (1930) Созақ көтерілісі басталды. Көтерілісті ұйымдастырушы 

Сұлтанбек Шолақұлы хан болып сайланды. Көтерілісшілер «Кеңес үкіметі 

құрысын!», «Хандық өкімет жасасын!» және «Қазақ үкіметі жасасын!» деген 

ұрандар тастады. 

Туған күн иелері

Ерқара Аймағамбетов (1947) – Қарағанды экономика университетінің 

ректоры, экономика ғылымының докторы, профессор, академик;



Болат Берекетов (1947) – генерал-майор;

Сұлтанбек Ысқақов (1947) – Астана қалалық мұрағаттар және құжаттандыру 

басқармасының бастығы;



Қалқазбек Әжібеков (1948) – «Нұр Отан» ХДП Қызылорда облыстық филиалы 

партиялық бақылау комиссиясының төрағасы; 



Ислам Медеубаев (1948) – Ақтөбе облыстық мұрағаттар және құжаттандыру 

басқармасының бастығы;



Талғат Тілеуов (1948) – тарих ғылымының докторы, профессор, академик;

Владимир Түзіков 

(1951) – запастағы генерал-майор;



Асылбек Бөрібаев (1955) – «ҚазАгроЭкс» АҚ президенті;

Ибрагим Қабдығалиев (1957) – Ақмола облысы Жақсы ауданының әкімі;

Еділ Қазыханов (1962) – техника ғылымының докторы;

Арман Ізбасов 

(1971) – «Ақсайгазсервис» АҚ бас техникалық жетекшісі;



Диас Жамаш (1976) – Қазақстанға еңбек сіңірген спорт шебері, Қазақстанның 

бірнеше дүркін чемпионы, ушу-саньдадан әлем чемпионы, Қытайда өткен әлем 

чемпионатының абсолюттік чемпионы;

Елдар Сыздықов (1980) – Президент Әкімшілігі әлеуметтік-экономикалық 

мониторинг бөлімі меңгерушісінің орынбасары;



Айбын Шағалақ (1980) – «Алаш айнасы» газеті Астана бюросының 

жетекшісі. 



Мерейлі күндеріңіз мерекеге ұласып, 

мәртебелеріңіз арта берсін!

«Алаш айнасы»

Белгілі есімнің белгісіз сыры

ДИАР – қазақтың аяулы ұлы Дінмұхаммед Қонаев (інісі) пен классик 

жазушы Мұхтар Әуезов (қызы) құда болып, немерелеріне осы есімді берген. 

Дінмұхаммед есімінен «Ди», Мұхтар есімінен «ар» жалғауларын қосып, «ДИАР» 

ныспысын дүниеге әкелді. Есімі ел-халқының жүрегінде сақталатын жақсы 

азамат болсын, алғысқа бөленсін деген жақсы ниетпен ырымдалып қойылған. 

Ел ішінде сирек кездесетін есім. Және де араб тілінде «Диар» сөзі – «Отан, өлке, 

аймақ» мағынасын білдіреді. 

 -7 -9

о

 

  -16-19

о

 

-5 -6



о

 

 

-9-10



о

 

-8 -10



о

 

-15-16

о

 -2 -4

о

 

 -9-11

о

 

 +2+4



о

 

 

0 -1



о

 -13-15

о

 

 -18-20

о

         



-12-14

о

 

 

-16-18



о

 -7 -9

о

 

  -13-15

о

 

-1 -3



о

 

-7 -8

о

 

0 -2



о

 

 -4 -6

о

-7 -9

о

 

  -12-14

о

 -7 -9

о

 

  -14-16

о

  

-6 -8

о

 

 -

13-15

о

 

-10-12

о

 

   -20-22

о

 

0  +1

о

 

 -4-5

о

 

-2 -4

о

 

 

-5-7

о

 -5-7

о

 

    -9-11

о

          



-15-16

о

 

 

-18-20



о

Document Outline

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8


1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал