Историческая память обновленные названия



жүктеу 4.26 Mb.

бет1/46
Дата08.09.2017
өлшемі4.26 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   46
12478

ТАРИХИ ЗЕРДЕ – 

ЖАҢҒЫРҒАН АТАУЛАР

Атауы өзгерген елді мекендер, көшелер, нысандар

Переименованные населенные пункты, улицы, объекты

Тараз 2016

ИСТОРИЧЕСКАЯ ПАМЯТЬ – 

ОБНОВЛЕННЫЕ НАЗВАНИЯ

ӘОЖ 81,373.2 (03)

Т 21


ISBN 978-601-7211-58-5

Редакция алқасы:

Ғ. Б. Боранбаева – Жамбыл облысы әкімдігінің Тілдерді дамыту басқармасының басшысы

Б. Ақпаев – еңбек ардагері, қоғам қайраткері

Т. Молдақынов – «Ежелгі Тараз ескерткіштері» тарихи-мәдени қорық мұражайының 

директоры

З. Құламанова – М.Х. Дулати атындағы ТарМУ-дың доценті, ф.ғ.к.

Кітапты орысшаға аударған – К. Оршабеков 

 

Кітапта Алтынбек Қартабай, Василий Сутулов, Самат Құсайыновтардан алынған 



фотосуреттер пайдаланылды. 

Редактор –  П. Дүйсенбин 



Кітап Жамбыл облысы әкімдігінің  

Тілдерді дамыту басқармасының қолдауымен жарық көрді

Т 21   Тарихи зерде – жаңғырған атаулар. Атауы өзгерген елді мекендер, көшелер, нысандар. 

(қазақ және орыс тілдерінде) – Ғылыми-танымдық басылым. – «Люкс Медиа Груп» баспасы,   

2016 – 538 бет.

 

Оқырмандарға ұсынылып отырған анықтамалық кітапқа 1991–2016 жылдар 



аралығында облыс көлемінде атаулары өзгертілген елді мекендердің, көшелердің, білім 

нысандарының жаңғырған атаулары енгізілген. Сонымен бірге кітап тарихи орындардың, 

көне қалалардың, табиғаты сұлу, көрікті жерлердің суреттерімен безендіріліп, танымдық 

мәліметтермен толықтырылған.

Кітап Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдық мерейтойына арнап 

шығарылған.

ӘОЖ 81,373.2 (03)

© «Люкс Медиа Груп»  баспасы,  2016

ISBN 978-601-7211-58-5


Екі ғасыр тоғысында, жаңа мыңжылдық табалдырығында өшкен жанып, өлген тіріліп, 

кеткен есе түгенделіп, жығылған ту қайта желбіреп, жоғалған елдік қайта оралып, құлаған орда 

қайта бой көтергеніне де куә болып отырмыз.

...Отаршыл заманды еске алып, халықтың намысына тиетін атауларды да, тілдің 

өзіндік заңдылығын, табиғи үндестігін бұзып тұратын атауларды да ауыстырмаса болмайды. 

Ендеше ештеңеден қысылмастан халықтың ұлттық рухын көтеретін, Қазақстан мемлекетінің 

мемлекеттілігін танытатын ұлттық атауларды беріп, елді мекен атауларын өзгертуден еш 

қымсынудың қажеті жоқ деп есептеймін. Ата-бабаларымыздың жүріп өткен әрбір жолы, әрбір 

қазған құдығының атауы бар, ал атау – тұнып тұрған тарих, соны зерттейік, жинастырайық.

Нұрсұлтан Назарбаев



Қасиетті қазақ жері – ата-бабаларымыздың даңқты 

тарихын атының тұяғымен жазып кеткен жер.



* * *

Қазақ халқы – тамырын жеті қабат жер астына жіберген 

алып бәйтеректей, өзегін ғасырлар тереңінен тартып, осынау 

қасиетті ұлы даласынан табан аудармай, дауылдармен 

алысып, тағдырымен қарысып, өсіп-өркендеп келе жатқан 

байырғы халық.



* * *

Тарихты танып, зерделеу керек, тарихты таразылау керек, 

сонда тағдырыңды, бүгінгі тұрпатыңды танисың, келешегіңді 

бағдарлайсың, алдағы жүрер жолыңның сілемін табасың.



* * *

Бізге, байырғы ұлы халықтардың ұрпақтарына, өзгелердің 

қаңсығын таңсық еткен жарамайды, өзіміздің өткенімізге, 

бүгінімізге және болашағымызға жіті үңілетін кез жетті.



* * *

Жалпақ жұртыңды, иісі алашыңды құрметтеу, алдымен, 

өзің тұрған өлкенің тарихын, табиғатын танудан, адамдарын 

ардақтаудан басталады.

Нұрсұлтан Назарбаев

ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ

4


КӘРІМ КӨКІРЕКБАЕВ

Жамбыл облысының әкімі

асырдан ғасырға, ұрпақтан ұрпаққа жетіп отырған жер-су атаулары тұнып тұрған бай 

қазына, тарихи жәдігер, тозбас мәдени мұра. Кез келген өңірдің, өлкенің жері мен суының 

атауларынан терең мағына мен құпия сырларды аңғаруға болады.

Қоғам дамуының әр кезеңiнде ономастикалық атаулардың тарихи маңызы зор болды. Адамзат 

қоғамдастығының бiрде-бiрi, бiрде-бiр мемлекет даму үдерiсiнде өздеріне ғана тән антропонимдер 

мен топонимдер кеңістігінен тыс жағдайда өмiр сүрген емес. Олардың ежелгi тарихи дәуiрде 

қалыптасқан ұлттық ономастикалық жүйесi бар.

Қазақстанның көптеген ғасырлар бойы қалыптасқан ұлттық ономастикалық жүйесi ХIХ 

ғасырдың екiншi жартысынан бастап түбегейлi өзгерiстерге ұшырады және патша үкiметiнiң 

отаршылдық мүдделерiне, кейiннен Кеңес жүйесiнiң тоталитарлық саясатына қызмет етуге мәжбүр 

болды. Отаршылдық пен тоталитарлық режимдердiң идеологтары ономастиканы қоғамның тарихи-

мәдени санасына әсер етудiң саяси құралына айналдырды. Нәтижесiнде қазақ ономастикасының 

Ғ

5

ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ



өзiндiк болмысына, ұлттық ерекшелiгiне, әсiресе оның топонимикалық және антропонимикалық 

жүйелерiне орасан зиян келтiрiлдi.

2015 жылы бүкіл республика жұртшылығы Қазақ хандығының 550 жылдық мерейтойын 

салтанатты түрде атап өтті. Бұл қоғамдық-саяси маңызы зор іс-шараның Жамбыл облысында 

аталып өтуі тектен-тек емес. Себебі кезінде құдіретті Қарахан мемлекеті салтанат құрған құтты 

өлкеде Қазақ хандығы ірге көтеріп, ту тіккен. 1465 жылы Әбілхайыр ханнан іргесін ажыратып, 

өзбек-қазақ атанған қалың қауымды Керей мен Жәнібектің осы күнгі Шу өңіріне, Мойынқұмдағы 

Хантау, Қозыбасы алабына бастап келіп, табан тіреуі – халқымыздың сан ғасырлық тарихындағы 

ұлы бетбұрыс кезеңі болды.

Қазақ хандығы құрылған кезеңнен бастап, 1991 жылы тәуелсіздік алғанға дейінгі кезеңде 

халқымыз небір қиын-қыстау, күрделі, шиырлы шырғалаңы мол жылдардың соқтықпалы 

соқпағымен жүріп өтті. Сонау «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаның» сұрапыл дәуірін бастан 

кешті. Одан беріде оңтүстік өңір Қоқан хандығының езгісін көрді.

1731 жылдан басталып, 1865 жылға дейін созылған Ресей империясының экспансиялау сая саты 

Қазақстанда толық жүзеге асты. Міне, осы кезең аралығында қазақ жерлерінің байырғы атаулары 

түгелге дерлік жойылып, ең шұрайлы жерлердің тарихи атаулары ауыстырылды. Оның айқын 

мысалы, сонау Оңтүстік Қазақстан облысындағы таулы өңірлердің баурайынан, етегінен басталып, 

шығыстағы Жетісу алабына дейінгі тау бөктерлерінде орналасқан елді мекен атаулары түгелге 

жуық орыстандырылды. Бір ғана Жуалы ауданындағы елді мекендердің бұрынғы атауларын сана 

төрімен өткізіп көрсек, оған көзіміз толық жетеді. Оны аудандағы орыс атауларымен аталған 26 

елді мекеннің аты ауыстырылған дерегінен көруге болады. Қалаларымыздағы, аудандарымыздағы, 

ауылдарымыздағы көше аттарына назар аударып көрсек, ұлттық рухымыздың үнемі тапталып, 

өктемшіл идеология саясатының құрбаны болып келгендігі ақиқат. Бүгінгі таңда елімізде сартап 

болған сананы өзгертіп, Тәуелсіздік әкелген рухани еркіндігімізді баянды, бекем ету үшін белсенді 

әрекет жасауға тиіспіз.

Облысымызда бұрынғы идеологиялық тұрғыдан мүлдем ескірген, халықтық болмысымызға 

көлеңке түсіретін атауларды ұлттық рухымызды көтеретін атаулармен алмастыру ісі облысымыз-

да біршама атқарылды. Тәуелсіздік жылдары бүкіл облыс бойынша Тараз қаласынан бастап, 

аудан, ауыл, кент, стансалардағы көше атауларын өзгерту, жаңарту жұмыстары белсенді жүзеге 

асырылды. Оны 146 елді мекен, 172 нысан, 1924 көше атауларының жаңғыртылып, жаңаша аталған 

деректерінен айқын көруге болады. Мына қолдарыңызға тиіп отырған еңбекте Тәуелсіздігімізге 

толық ие болған 25 жылда атқарылған ауқымды істің нәтижесін көруге болады. Көптеген 

ауылдардың ұлтымыздың ұлы да ұлағатты тұлғаларының, батырлары мен билерінің, халқы 

үшін тер төккен азаматтарымыздың, сондай-ақ ауыл, елді мекендердің көне, тарихи атауларын 

қайтарып, қайта аталғаны көңілге қуаныш, бойға мақтаныш сезімін ұялатады.

Елбасы Н.Назарбаев: «Жамбыл жері Ұлы Жібек жолы дәуірінен бері өзге халықтар мен 

мәдениеттерге деген ашықтығымен, жарасқан береке-бірлігімен танымал», – деп облысымызға 

жоғары бағасын берген. Шынында да Жамбыл облысы – тарихы терең, өткені шежіреге бай өлке 

ғана емес, сананы таңдандырар сұлу табиғатымен, биік шыңдары көк тіреген көркем тауларымен, 

шалқып жатқан көлдерімен, буырқана аққан өзендерімен, жонында сағым ойнатып, көз арбаған 



ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ

6


шағыл құмды жалдарымен, күнге шағыла ойнаған алабымен, көз аясына сыймас шалқар 

даласымен де ерекше аймақ. Облыстағы Ақтөбе-Баласағұн, Құлан, Өрнек, Қостөбе, Ақыртас көне 

қалалары халықаралық ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік құндылықтар тізіміне енгізілген. Сонымен 

бірге облыс аумағында орналасқан 28 тарихи-ескерткіштер республикалық мәні бар тізімге 

енгізіліп, мемлекеттік қорғауға алынған.

Өңіріміздің әрбір атауының астарында өткен тарихтың, айшықты ажары мол аңыздың, 

қатпарлы сыры мол шежіренің, шырайлы шындықтың ұшқыны ұялап жатқандығы сөзсіз. 

Сондықтан жер-су атауларын қастерлей отырып, оның тарихи атын келер ұрпаққа ұлағаттап 

тапсыру – біздің азаматтық парызымыз.

Тарих доңғалығы бір орында тұрып айналмайды. Ғасыр белесінде, әдетте, ұрпақтардың үш 

буыны қоян-қолтық өмір сүретіні ежелден белгілі. Қазіргі таңда кешегі кеңестік дәуірде еңбек 

еткен, сол дәуір саясатының идеологиялық кеңістігінде өмір сүріп, дағды-әдетін, көзқарасын 

бойына сіңірген аға буын, сондай-ақ өтпелі кезеңнің қарама-қайшылыққа толы аласапыранын 

бастан кешкен орта буын өкілдері және де жаңа заман рухынан нәр алып, ескі көзқарас әлемінен 

мүлде алшақ, еркін өскен жас буын қоян-қолтық, бірге өмір сүріп жатыр. Міне, осы жас құрақтай 

желкілдеп өсіп келе жатқан ұрпақ бойына ұлағатты ұлттық сезім, туған еліне, туған жеріне, оның 

тарихына деген ұлы сүйіспеншілік, тіліне құрмет, жан-дүниесіне адалдық сезімін ұялататын 

қастерлі қасиеттерді қалыптастыру, тарихи зердемізді жаңғырту – басты міндетіміз.



ЖАМБЫЛСКАЯ ОБЛАСТЬ

7


ошедшие до нас исторические названия местности, передающиеся от поколения к поколению, 

без сомнения, являются богатым культурным наследием, тем чистым истоком, к которому 

мы возвращаемся вновь и вновь. Нетрудно заметить, что в каждом названии местности есть 

свой глубинный смысл, а порой и своя тайна.

На каждом этапе развития общества ономастические названия играли особую историческую 

роль. Ни одно человеческое сообщество, ни одно государство в процессе своего существования не 

находилось вне поля присущих только ему антропонимов и топонимов. Они всегда находились 

в своей, присущей только им национальной ономастической системе.

Формировавшаяся веками, национальная ономастика Казахстана, начиная со второй 

половины ХIХ века, подверглась коренным изменениям в интересах колониальной политики 

царского правительства, а затем тоталитарной системы Советской власти. Идеологи колониального 

и тоталитарного режимов превратили ономастику в оружие воздействия на историческо-культурное 

сознание народа. В результате самобытности казахской ономастики, ее национальным особеннос-

тям, системе топонимики и антропологии был нанесен существенный вред.

В 2015 году общественность республики широко отметила 550-летие образования Казахского 

ханства. Примечательно, что главные торжества состоялись в Жамбылской области. Ведь именно 

на территории нашей области, в междуречье Шу и Таласа, в 1465 году ханы Керей и Жанибек, 

отделившись от Абилхаир хана, образовали новую государственность. С того исторического периода 

вплоть до обретения Казахстаном независимости, наш народ прошел через множество испытаний. 

В отдельные периоды истории, такие, к примеру, как «Ақтабан шұбырынды» стоял вопрос: быть 

или не быть казахскому народу на исторической арене. Впоследствии над южными землями 

Казахстана нависла угроза их захвата Кокандским ханством. А с 1731 года на казахскую землю 

вторглись российские колонизаторы.

В результате экспансионистской политики исторические названия местности – аулов, пастбищ, 

гор, рек, ущелий, родников были переименованы пришельцами на свой лад. Свидетельством тому 

является полное переименование населенных пунктов, расположившихся в предгорьях Южного 

Казахстана. Только в одном Жуалынском районе за последние годы в норму казахской топонимики 

и транскрипции приведены названия 26 населенных пунктов. Если обратить внимание на то, как 

назывались улицы наших городов и сельских населенных пунктов в советский период, то нетрудно 

понять, как под влиянием правящей идеологии растаптывался наш национальный дух и наше 

национальное сознание. 

С обретением независимости Казахстан возвращается к истокам своей истории, собирает 

по крупицам растерянные было духовные ценности. Предпринимаемые государством меры, 

безусловно, способствуют подъему национального духа, росту исторического самосознания народа.

В Жамбылской области немало сделано в части замены идеологически устаревших названий 

на новые. Результаты этой кропотливой работы отражены в предлагаемой книге, выпущенной 

к 25-летнему юбилею Независимости Республики Казахстан. Авторы и составители книги собрали 

и систематизировали большой материал, касающийся топонимики и ономастики нашего края. За 

годы Независимости во всех населенных пунктах области, начиная с города Тараза, переименованы 

названия улиц и объектов. В общей сложности новые названия обрели 146 населенных пунктов, 



Д

ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ

8


172 объекта, 1924 улицы. Отрадно отметить, что многим нашим населенным пунктам возвращены 

исторические названия, а отдельные из них названы именами заслуженных сынов казахского 

народа – батыров, биев, просветителей, участников национально-освободительного движения.

Елбасы Н. Назарбаев постоянно отмечет, что со времен Великого Шелкового пути 

жамбылской земле всегда были присущи открытость другим народам и культурам, толерантность 

и поликультуральность. Жамбылская область – это не только край древней истории и легенд. 

Это край величественной природы, край высоких гор и голубых озер, край степных просторов 

и быстрых рек. В названии каждого объекта той или иной местности есть свой глубокий 

исторический смысл, своя легенда. Не случайно расположенные на территории нашей области 

древние городища Актобе-Баласагун, Кулан, Орнек, Костобе и Акыртас вошли в список Всемирного 

наследия международной организации ЮНЕСКО. А 28 памятников истории жамбылской земли 

вошли в список республиканского наследия и взяты под охрану государства. Поэтому очень важно 

сберечь и сохранить для потомков то бесценное достояние, сохранившееся в названиях наших гор 

и рек, ущелий и родников.

Колесо истории продолжает свое вращение. В каждом обществе есть три поколения людей. 

Не является исключением и наше общество. В настоящее время в нем проживают представители 

старшего поколения, жившие в советское время и впитавшие идеологию того периода, следом 

идут представители среднего поколения, испытавшие на себе все трудности переходного периода, 

и конечно же, подрастает молодая поросль независимого государства, не приемлющая стереотипов, 

со свежим, острым взглядом на жизнь, свободолюбивая, вольнодумная. Очень важно донести 

до сознания молодых такие основные направления новой идеологии как патриотизм, любовь 

к родному краю, уважение к родной истории, языку, обычаям и традициям, то есть всему тому, 

что мы называем духовными ценностями. Главная задача – пробудить у молодежи историческое 

сознание, чувство гордости за свою историю и за свою Родину.



КАРИМ КОКРЕКБАЕВ

аким Жамбылской области

ЖАМБЫЛСКАЯ ОБЛАСТЬ

9


ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ

Облыс 1939 жылы 14 қазанда 

құрылды.

Облыста 4 қала, 10 әкімшілік аудан, 

153 ауылдық округ, 384 елді мекен, 5194 

көше бар.

Облыстың жер көлемі 144 264 шаршы километр.

Халық саны 1 110 000-нан астам.

Облыстағы Ақтөбе-Баласағұн, Құлан, Өрнек, Қостөбе, 

Ақыр тас көне қалалары ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік 

құндылықтар тізіміне енгізілген. Сонымен бірге 28 тарихи 

және мәдени ескерткіштер республикалық мәндегі мемлекеттік 

тізімге енгізілген.

Область образована 14 октября 1939 года.

В области имеются 4 города, 10 районов, 153 сельского 

округа, 384 населенного пункта, 5194 улицы.

Площадь 144 264 км

2

.



Численность населения свыше 1 110 000 человек.

Древние города области Актобе-Баласагун, Кулан, Орнек, 

Костобе, Акыртас включены в список объектов Всемирного 

наследия. 28 памятников истории и культуры включены 

в государственный список республиканского значения.

ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ

10


Жайсаң өлкем – Жамбылым

Шежіре тұнған өлкеме мынау көсілген,

Кіндігі Жамбыл жыраудың мұнда кесілген.

Жәнібек, Керей қазағын қалың бастап кеп,

Хандығын құрып, мерейін елдің өсірген.

Аңырақай анау – тағдырлы өлке талайлы,

Үш жүздің ұлы биіктен сонау қарайды.

Бірлігі бекем халқымыз жауды талқандап,

Байрақты туын биікке мәңгі қадайды.

Адамдар – сенің қазынаң, көмбе байлығың,

Көгіңде жанған, шуағын төккен ай-күнің.

Сан ұлттың ұл-қыз ұясы болдың аялы,

Білмейді ешбір зәбірін зәрлі қайғының.

Ғажайып өлкем, көркің бар көркем, Жамбылым,

Құшағың ашық, мейірбан пейіл, даңғылым.

Жүрегің дарқан, көңілің көктем, кең өлкем

Арналсын саған сезімге толы ән-жырым.

Талас пен Шуым – мейірбан ана шуақты,

Құлпырды алап, жайқалды өңір гүл атты.

Алтын дән алқа таққандай дала төсіне,

Өрісі құтты, жайлауы жайсаң бұлақты.

Жазира далам, сағымың сезім тербеген,

Көргенде сені қуаныш бойды кернеген.

Аспаның ашық, өзіңе ғашық қыран құс

Қанатын қағып, көгіңе заңғар сермеген.

Тәуелсіздіктің жемісін жеген мәуелі,

Қалықтап көкте шаттықтың сырлы әуені.

Тауларың асқақ, тіреген көкті, Жамбылым,

Болашақ нұрлы, арайлы күнге сенеді!

Пернебай Дүйсенбин

ЖАМБЫЛСКАЯ ОБЛАСТЬ

11


Жамбыл облысының картасы

Карта Жамбылской области



ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ

12


ҚАРАХАН-ӘУЛИЕ АТА КЕСЕНЕСІ

МАВЗОЛЕЙ КАРАХАНА (АУЛИЕ АТА)



амбыл облысы Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан. Ол Қазақ ССР Жоғарғы Советі 

Президиумының Жарлығымен 1939 жылы 14 қазанда құрылған, орталығы – Жамбыл 

қаласы, 1997 жылдан Тараз қаласы. Жерінің көлемі 144 264 шаршы шақырымды 

қамтиды. Халық саны – 1 110 000-нан астам.

Солтүстік бөлігін Бетпақдала мен Мойынқұм шөл далалары алып жатыр. Оңтүстік шегарасы 

Тянь-Шань тауларының сілемдері, Қырғыз Алатауы арқылы өтеді. Облыстың батысы мен оңтүстік-

батысында Қаратау таулары, шығысында Желтау мен Айтау бой көтерсе, қиыр оңтүстік-шығысында 

Кіндіктас таулары Іле Алатауымен ұштасып жатыр.

Облыс оңтүстігінде Қырғызстан Республикасымен, оңтүстік-шығысында Қарағанды облысы 

мен батысында Оңтүстік Қазақстан, шығысында Алматы облысымен шектеседі.

Облыс аумағынан 250-ден астам өзендер мен каналдар ағып өтеді. Негізгі өзендер – Шу, Талас, 

Аса, Теріс. Өзендер желісі Арал теңізі мен Балқаш көлінің су қоймаларына жатады. Сонымен 

қатар Билікөл, Ақкөл, Ащыкөл көлдері бар. Ал балыққа бай Балқаш көлінің оңтүстік-батыс бөлігі 

облысқа қарайды. Оның көлемі 304 шаршы километр.

Облыстың құрамына 4 қала – Тараз, Қаратау, Шу, Жаңатас, 10 әкімшілік аудан – Байзақ, 

Жамбыл, Жуалы, Қордай, Меркі, Мойынқұм, Тұрар Рысқұлов, Сарысу, Талас, Шу, 153 ауылдық 

округ, 384 елді мекен және 5194 көше бар.

Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан Жамбыл жері мыңдаған жылдардың тарихына 

куә. Сан қилы тарихи оқиғалардың болып өткені, бұл қасиетті де құдіретті жерімізді талай ұлыс, 

тайпа, ел, халықтың мекендеп, мемлекет құрып, ғұмыр кешкендігі тарихтан мәлім.

Жамбыл облысының ежелгі тарихы ерте палеолит дәуірінен басталады. Ежелгі адамдардың 

қоныстануына Қаратау өңірі қолайлы аймақ саналады. Себебі мұнда қалқа үңгірлер, суы мол 

өзендер көп жолығады. Мысалы, Сарысу ауданындағы Арыстанды, Шабақты өзендерінің бойынан 

табылған тас еңбек құралдары ежелгі адамдардың аң аулағанын, терімшілікпен айналысқанын 

көрсетеді. Шабақты ескерткішінен табылған қырғыш, сүңгі, тескіш, тас тілікше, т.б. пішіндегі 

еңбек құралдары Жаңатас қаласы маңынан, Майтөбе ауылынан, Ақкөл жағасынан табылды.

Неолит дәуірінде табиғи орта қазіргі заманға сай көрініске ие болды. Адамдар малшылықпен, 

егіншілікпен айналыса бастады. Тас өңдеудің тәсілі жетілдірілді. Тау-кен ісінің бастамалары пайда 

болды. Орақ, пышақ секілді тұрмыстық бұйымдардың қарапайым түрін жасауға бейімделді. Сазды 

күйдіру арқылы қыш ыдыстар жасауды меңгерді. Мысалы, алтын, күміс, қорғасын металдарын 

өңдеу тәсілдері табылды.

Қола дәуіріндегі қорымдарды зерттеу барысында сол замандағы адамдарды жерлеу рәсімдері 

айқындалды. Облыс аумағында Қордай, Ойжайлау, Қаратау, Шоқпар шатқалдарынан сол дәуір 

адамдарының тасты қашап салған суреттері табылды. Сол петроглифтік суреттер арқылы ерте 

дәуірде өмір сүрген адамдардың дүниетанымын, дәстүрін танып білуге болады.

Ежелгі темір дәуірінде Тараз, Жетісу, Оңтүстік Қазақстан аймақтарын сақ, үйсін, қаңлы 

тайпалары мекендеп, бірінің орнын бірі алмастырды.

Тарих сахнасында сақ тайпаларының орны бөлекше аталады. Археологиялық қазба жұмыс-

тар кезінде табылған сақ бұйымдары, алтыннан құйылған әшекейлері, яғни аң стилімен жасалған 

бұйымдар – аса көркемдігімен адамзат мәдениетіне қосылған бағалы жәдігерлер. Олар Талас, Аса, 




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   46


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал