Issn 1607-2782 Республикалық ғылыми-әдістемелік



жүктеу 5.06 Kb.

бет1/36
Дата13.09.2017
өлшемі5.06 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36

ISSN 1607-2782
Республикалық 
ғылыми-әдістемелік 
журнал
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда
мемлекеттiк университетiнiң
________________________________________
1999 жылғы наурыздан 
бастап шығады
№4 (36) 2012
Арнайы басылым
______________________________________________________________________________________
ХАБАРШЫСЫ
Бас редактор
– БИСЕНОВ Қ.А.
техника ғылымдарының докторы
профессор
Бас редактордың 
орынбасары
– ШАЛБОЛОВА Ү.Ж.
 экономика ғылымдарының докторы, 
 профессор
Жауапты редактор
– ОМАРОВ Қ.Ә.
 география ғылымдарының кандидаты
 профессор
РЕДАКЦИЯ АЛҚАСЫ:
Аруова Л.Б.
Баканов Ғ.Б.
Досжанов М.Ж.
Ибадуллаева С.Ж. 
Кәрібозұлы Б.
Қарлыханов Т.Қ.
Қожақұлы Ө.
Қошқаров С.И.
Майгелдиева Ш.М.
Сәдуақасұлы Ж.
Сәтбай Т.Я.
Сейсенов Б.
Тоқтамысов Ә.М.
Үдербаев С.С.
Шомантаев А.Ә.
Майгелдиева Ж.М. 
Тұяқбаев Ғ.Ә.
техника ғылымдарының докторы, профессор 
– физика-математика ғылымдарының докторы, профессор 
– техника ғылымдарының докторы, профессор 
– биология ғылымдарының докторы, профессор
филология ғылымдарының докторы, профессор
– техника ғылымдарының докторы, профессор
тарих ғылымдарының докторы, профессор
– техника ғылымдарының докторы, профессор
– педагогика ғылымдарының докторы, профессор
– филология ғылымдарының докторы, профессор
– тарих ғылымдарының докторы, доцент
– философия ғылымдарының докторы, профессор
– ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, доцент
– техника ғылымдарының докторы, профессор
– ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор
– филология ғылымдарының кандидаты, доцент
– филология ғылымдарының кандидаты, доцент
Республиканский 
научно-методический
журнал

2012 жылы Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің негізі қаланға­
нына 75 жыл толды.
Университет 1937 жылы Қиыр Шығыстан Қызылордаға қоныс аударған Корей педагогика­
лық институтының негізінде қалыптасты. Бүгінде Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемле­
кеттік университеті – ғылыми­педагогикалық әлеуеті жоғары, заман талабына сай материал­
дық­техникалық базасы бар, бәсекеге қабілетті мамандар даярлап келе жатқан Арал өңірінің 
жетекші білім, ғылым және мәдениет орталығы. 
Университеттің мерейтойына арналған іс­шаралар бағдарламасы аясында 2012 жылғы 18­
19 қазанда Қызылорда қаласында «Жоғары кәсіптік білімнің инновациялық дамуы: тәжірибе­
сі, мәселелері және келешегі» атты халықаралық ғылыми­тәжірибелік конференция өткізілді. 
Журналдың осы шығарылымы конференцияның «Ғылым, білім және бизнестің интеграция­
сы: тәжірибе мен басымдықтар» секциясы материалдары бойынша дайындалып отыр.
В 2012 году Кызылординскому государственному университету имени Коркыт Ата испол­
нилось 75 лет со дня основания. 
Кызылординский педагогический институт, стоявший у истоков университета, был открыт 
в 1937 году на базе переведенного в Кызылорду Дальневосточного Корейского педагогичес ко­
го института. Сегодня Кызылординский государственный университет имени Коркыт Ата – ве­
дущий центр образования, науки и культуры Приаральского региона со значительным науч но­
педагогическим потенциалом, располагающий современной материально­технической ба зой, 
осуществляющий подготовку конкурентоспособных специалистов.
В  рамках  программы  мероприятий,  посвященных  Юбилею  университета,  18­19  октября 
2012 года в городе Кызылорда состоялась Международная научно­практическая конференция 
«Инновационное развитие высшего профессионального образования: опыт, проблемы и перс­
пективы». 
Данный выпуск журнала подготовлен по материалам секции «Интеграция науки, образо­
вания и бизнеса: практика и приоритеты».

3
ӘОЖ 658.
ЕЛДІҢ ҚУАТЫ – БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМДА
Д.Ж. НӨКЕТАЕВА, 
педагогика ғылымдарының кандидаты, 
Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің ректоры, 
Алматы қаласы, Қазақстан Республикасы
«Терең білім – тәуелсіздігіміздің тірегі, 
ақыл-ой – азаттығымыздың алдаспаны».
           Н.Ә. Назарбаев
Соңғы онжылдықта еліміздің білім беру жүйесіндегі жетістіктер мемлекеттің экономикалық, қоғам­
дық­саяси, әлеуметтік қарқынды даму нәтижесінде жүзеге асырылып келеді. Отандық және шетелдік 
жоғары  оқу  орындарының  іс­тәжірибелері  көрсетіп  отырғандай,  сапалы  білім  беру  ғылымсыз  және 
оқытудағы инновациясыз мүмкін емес. Болашақ мамандарды дайындау сапасы білім беру үдерісінің 
ғылыми­зерттеу жұмыстарын жүргізумен тығыз байланысымен қамтамасыз етіледі.
Болон процесінің концепцияларының жүзеге асырылуы және Қазақстан білім беру жүйесін ха лық­
аралық стандарттарға сәйкестендіру әрекеті ғылым саласы мамандарының дайындығын, аттестация­
дан және аккредитациядан өтуі жөнінде өзекті мәселені алға тартады. Бұл біздің білім беру жүйесін 
әлем дік білім беру кеңістігіне кіріктіруге мүмкіндік береді.
Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті білім беру жүйесін әлемдік деңгейге жеткі зу 
мақсатында түрлі бағдарламаларға негізделген жоғары мамандарды даярлау ісінде жаңаша талаптар­
ды:  заманауи  материалды­техникалық  жабдықталуды,  білім  берудің  инновациялық  әдістерін  енгізу­
ді және оқытушылардың кәсіптік іс­әрекетін ғылыми негізде жүзеге асыруды талап етеді. Сондай­ақ 
уни верситет білім алушы жастардың құзыретті тұлға ретінде қалыптасуы үшін Болон үдерісі концеп­
цияларын жүзеге асыра отырып, білім беру мен ғылымды қарқынды әрі сапалы дамыту, ұлттық құнды­
лықтарымыз негізінде саналы тәрбие беруді көздейді.
Университет ұжымы – ғылыми әлеуетінің жоғарылығы, кәсіби біліктілігі, қажырлы қайраты мен 
нақты  ұстанымдары  нәтижесінде  2012  жылғы  Үздік  педагогикалық  университеттер  рейтингісі  көр­
сет кіші бойынша 2 орынды иеленді. Бұл университет ұжымының, атап айтсақ, профессор­оқытушы­
ларымыздың кәсіби біліктілігі мен жігерлі еңбегінің көрсеткіші деп айтуға болады. «Мектепке дейін гі 
оқыту және тәрбиелеу», «Бастауыш оқытудың педагогикасы мен әдістемесі» мамандықтары рейтинг 
бойынша көш басында тұрды. Біздің бүгінгі бағындырған белестеріміз алға жетелеп, білім берудің жа­
ңашылдыққа толы асуларына бағыттайды.
Елді жаңартатын да, жасартатын да – білімді жастар. Әлем өте жедел даму үстiнде. Бұдан санау­
лы жыл бұрынғы ұстанымдар, көзқарастар өзгерiп жатуы заңдылық. Себебі елімізде Елбасының тап­
сырмасы бойынша техникалық және кәсіптік білім беру жүйесін жаңғырту үдерісі басталды. Қазіргі кез­
де әлем де оқытудың дуальды жүйесі қолдау тауып, кәсіптік­техникалық кадрлар даярлаудың ең тиімді  
жол дарының бірі ретінде отандық білім беру жүйесіне енгізілуде. Бұл жүйенің ерекшелігі – кәсіптік 
оқыту үдерісінің басым бөлігі оқу орнында емес, кәсіпорындарда өтеді. Нәтижесінде өндірістің, бола­
шақ маманның және мемлекеттің мүдделері бірігеді.
Осы орайда министр Б. Жұмағұловтың «Қазақстанда техникалық және кәсіптік білім беруді бас­
қарудың  түбегейлі  жаңа  жүйесі  жасалуда.  Бізде  бұрын­соңды  мұндай  жүйе  болмаған.  Елбасының 
ағымдағы жылғы Жолдауында айтылған кадрлар даярлаудағы өзгеріс басталып кетті. Біз жұмыс бе­
рушілердің сұраныстарына ие кәсіптік­техникалық кадрлар даярлайтын боламыз және бұл іс әлемдік 

4
деңгейге  сәйкес  жүргізілетін  болады»  деп  атап  өткеніндей,  еліміздің  жоғары  оқу  орындары  маман 
дайындауда сұранысты қанағаттандыратындай деңгейге өтуді межелеп отыр. Университеттегі Жұмыс 
берушілер кеңесі де түлектерді жұмыспен қамтамасыз ету мәселелерін шешу үшін маңызды шаралар 
өткізіп отыр. 
Өз кезегінде Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті болашақтағы стратегиялық ба­
ғыттары мен даму мақсатын Елбасы тапсырмаларына орайластыра отырып, бірнеше стратегиялық ба­
ғыттарды ұстанып отыр:
1. Стратегиялық бағыт. Халықаралық және ішкі нарық еңбегінің талаптарына сай кәсіби және жо­
ғары білікті мамандар даярлау:
1.1. Мақсат. Бәсекеге қабілетті мамандар дайындауға мүмкіндік беретін білім беру бағдарламаларын 
жетілдіру;
1.2. Мақсат. Университеттің материалды­техникалық базасын дамыту;
1.3. Мақсат. Тәлімнамалар, біліктілік көтеру және қайта даярлау арқылы университеттің кадрлық 
әлеуе тін арттыру;
1.4. Мақсат. Жоғары білім берудің экспортын дамыту;
1.5. Мақсат. Болон үдерісі талаптарына сай мамандар дайындау;
1.6. Мақсат. Мемлекеттік­жекеменшік ынтымақтастығын дамыту;
1.7. Мақсат. Білім мен ғылымның ықпалдастығын жүзеге асыру.
Еліміздің білім беру жүйесіне білікті де білімді педагог кадрларды даярлау сапасын қамтамасыз ету, 
әлемдік білім беру кеңістігіне толыққанды бірігу, сыбайлас жемқорлықты жою, жоғары оқу орын да­
рының халықаралық рейтингісіне лайықты түрде кіру Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық уни­
верситетінің  басым  міндеттері  болып  табылады.  Сондықтан  университетте  заманауи  басқару  жүйе­
сін енгізуде, талапкерлерді қабылдаудың сапасын арттыруға, оқу бағдарламаларын әлемдік деңгейдегі 
ак кре дитациядан өткізу мақсатында оқытудың озық технологияларына қол жеткізуге, түлектерімізді 
жұ мыс пен қамтамасыз ету үшін олардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру жұмыстарына басым бағыт 
беріп отырмыз. Атап айтар болсақ, республикалық деңгейдегі «Ы. Алтынсарин – 2012» пәндік олимпи­
адасын дәстүрлі өткізу. Сонымен бірге кәсіби бағдар беру тетігін жандандыру.
2. Стратегиялық бағыт. Білім беру саласын ғылыми және ғылыми­техникалық қамтамасыз ету:
2.1. Мақсат. Заманауи ғылыми инфроқұрылым салу;
2.2. Мақсат. Жоғары білікті ғылыми және педагогикалық мамандар даярлау;
2.3. Мақсат. Шетелдік ғалымдар мен сарапшыларды тарту;
2.4. Мақсат. Ғылыми зерттеулердің сапасын арттыру;
2.5. Мақсат. Көрнекті және талантты жастарға әлеуметтік қолдау көрсету;
2.6. Мақсат. Университеттің ғылыми­техникалық ақпараттарына мемлекеттің ғылыми қоғамының 
қолжетімділігін қамтамасыз ету. 
Болашақта университетті басқару стратегиясына жобалық басқару технологияларын енгізу мәселе­
сі қойылады. Мұндағы негізгі міндет университетте жобалық менеджментті жолға қоя отырып, табыс 
көз дерін қарастыру. Университетіміздің негізгі бағыттарына орай, шетелдік ғалымдар мен сарапшы­
ларды тарту, жобаларға қатыстыруды жолға қою керек.
Сапалы білім, саналы тәрбие беріп, тиімді нәтиже алуға ұмтыла отырып, университетіміз мемле­
кет тің, қоғамның сұранысын ескеріп отыруы тиіс. Импакт­факторы жоғары басылымдарда жария ла­
нудың белгілі жүйесін дайындап, Томсон Рейтерс, Шпрингер Линк және Елсивэр мәліметтер базасын 
қолдануды жаппай жүзеге асыру. 
2012­2013 оқу жылында Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің ғылыми­педа­
го гикалық  кадрлар  біліктілігін  арттыру  орталығы  185  оқытушының  біліктілігін  көтеруді  жоспарлап 
отыр. «Болашақ» бағдарламасын барынша пайдалану, 2012­2013 жылға 1 ғана оқытушы «Болашақ» 
бағ дар ламасының грантын иеленді, бұл өте аз, біз барынша оқытушылардың біліктілігін көтеру үшін 
қол дануымыз керек.

5
3. Стратегиялық бағыт. Жастардың дамуына жағдай жасау және оларды еліміздің әлеуметтік­эко­
номикалық дамуына қатыстыру.
3.1.  Мақсат.  Жастардың  мемлекеттік  кепілдігі  мен  әлеуметтік  құқықтарының  жүзеге  асырылуын 
қамтамасыз ету;
3.2. Мақсат. Қазақстан Республикасы мемлекетінің жастар саясатын жүзеге асыру және жастарды 
отансүйгіштікке тәрбиелеу.
Университет студенттерінің шығармашылық және интеллектуалдылық дамуына барлық мүмкіндік­
тер жасалуда. Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің тәрбие жұмысы идеологиялық, 
оқу­ғылыми,  әлеуметтік,  тұрмыстық,  мәдени  іс­шаралар,  салауатты  өмір  салтын  қалыптастыру, 
құқықтық бағыттарда жүргізіліп келеді. Университеттің тәрбие жұмысы үш басым әрекеттер аясына 
шоғырландырылды: 
• университетте студенттік өзін­өзі басқару ұйымын дамыту; 
• мемлекетіміздің жастардың қалыптасуына жан­жақты қолдау танытып келе жатқандығын наси­
хаттау;
• мемлекеттік әлеуметтік жобаларға біздің студенттерімізді көптеп қатыстыру.
4. Стратегиялық бағыт. Білім беру мен ғылымды басқару және қаржыландыру жүйесінің тиімділігін 
арттыру.
4.1. Мақсат. Университеттің сапа менеджменті жүйесін жақсарту;
4.2. Мақсат. Университеттің қаржыландыру жүйесін жетілдіру.
Университеттің  стратегиялық  міндеттерін  жүзеге  асыру  барысында  басқару  жүйесіне  де  жаңаша 
талаптар қойылуда. Қазіргі таңдағы университеттерді академиялық еркін және автономиялы жүйеге 
көшіру туралы жоба өте өткір және өміршең болып отыр. Соған орай жобалық басқару жүйесі қазіргі 
күндегі  заман  талабына  айнала  отырып,  мемлекет  пен  қоғамның  сұранысына  орай  қызмет  көрсету 
те тігін  ұсынып  отыр.  Себебі  оқу  үдерісі  мен  ғылымды  дамыта  отырып,  бәсекеге  қабілеттілікті  ұш­
тастырмай, алға жылжу болмақ емес. Сол үшін университет базасында орындалып жатқан ғылыми­
зерттеу жобаларының университет үшін тиімділігі жан­жақты қарастырылуы керек. 
Университетіміз республика көлемінде маман даярлауда өзіндік орны бар және мамандарды қайта 
даярлауға, олардың кәсіптік­техникалық біліктілігін арттыруға арналған бірден­бір оқу орнына айна­
луы керек. 
Әдебиеттер:
1.  Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің  2011  жылғы  11  ақпандағы  №130  қаулысымен  бекітілген 
«Қазақстан  Республикасында  білім  беруді  дамытудың  2011­2020  жылдарға  арналған  мемлекеттік 
бағдарламасын іске асыру жөніндегі 2011­2015 жылдарға арналған іс­шаралар жоспары (І кезең)». 
2. Нұрсұлтан Назарбаев. «Қазақстан білім қоғамы жолында». Назарбаев университетіндегі онлайн 
дәрісі. – Астана, 2012. 
3.  Қазақ  мемлекеттік  қыздар  педагогикалық  университетінің  2011­2020  жылдарға  арналған  даму 
стратегиясы. – Алматы, 2011.
Резюме
Статья  посвящена  перспективам  в  сфере  образования,  которые  открываются  после  подписания 
Болонской Конвенции. В статье рассматриваются методы совершенствования кредитной технологии 
обучения в КазГосЖенПУ и внедрение системы «Универ» в учебный процесс. Автор раскрывает все 
достижения КазГосЖенПУ и делает обзор по «Стратегическому плану развития Казахского государст­
венного женского педагогического университета на 2012­2013 у. г.». Изложены перспективные направ­
ления  развития  университета,  этапы  реализации  и  ожидаемые  результаты  от  реализации  Стратеги­
ческого плана развития университета по направлениям деятельности университета.

6
Summary
This  article  is  devoted  to  perspectives  in  the  field  of  education  that  appear  after  signing  the  Bolon 
Convention. This article is concerned with methods and improving credit technology of teaching in Kazakh 
State Women’s  Pedagogical  University  and  inculcating  system  of  «Univer»  into  educational  process. The 
author shows all achievements of Kazakh State Women’s Pedagogical University and surveys on “Strategic 
plan of developing Kazakh State Women’s Pedagogical University for 2012­2013” . Long­term directions of 
university development, stages of realization and expected results from realizing strategic plan of university 
development on directions of university activity.
УДК 574, 608
ИНТЕГРАЦИЯ НАУКИ, ОБРАЗОВАНИЯ И БИЗНЕСА: 
ПУЩИНСКИЙ НАУЧНЫЙ ЦЕНТР – ПУЩИНСКИЙ 
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ЕСТЕСТВЕННО-НАУЧНЫЙ ИНСТИТУТ
А.Е. ФИЛОНОВ, 
кандидат биологических наук
И.Ф. ПУНТУС, 
кандидат биологических наук
М.Б. ВАЙНШТЕЙН, 
доктор биологических наук, профессор
А.М. БОРОНИН, 
член-корреспондент Российской академии наук, профессор,
Федеральное государственное бюджетное учреждение «Институт биохимии и физио-
логии микроорганизмов имени Г.К. Скрябина РАН», Федеральное государственное бюд-
жетное образовательное учреждение высшего профессионального образования 
«Пущинский государственный естественно-научный институт», г. Пущино, Россия
 
В XXI веке биология определяет лицо технологического прогресса. От развития биологии напря­
мую зависят состоя ние экологии, биомедицины, биотехнологии, биофармацев тики и продовольствен­
ное обе спечение страны. Биомедицина в совокупности с биофармацевтикой обеспечивает высокое ка­
чество жизни человека, биотехнология решает проблему его продовольственного обеспечения, а эко логия 
оценивает качество среды обитания человека. По развитию биологии определяется уровень развития 
страны.  В  России  признанными  центрами  развития  биологии  яв ляются  Москва,  Санкт­Петер бург  и 
Пущино. Центром разви тия современных направлений биологии и экологии в стране является Пущин­
ский научный центр биологических исследо ваний (ПНЦ РАН), в котором сосредоточены 9 институтов 
Рос сийской академии наук. Компактность наукограда Пущино позволяет осуществлять эффективную 
кооперацию и вза имодействие лабораториям, представляющим различные ин ституты и направления 
биологии, обеспечивая тем самым не обходимый уровень междисциплинарных исследований.
Важнейшим событием истории Пущина стало откры тие в 1992 году Пущинского государственного 
университета (ПущГУ). Приказом Министерства образования и науки Российской Федерации №2264 
от 6 сентября 2011 года ПущГУ переименован в Пущинский государственный естественно­науч ный 
институт (ПущГЕНИ). ПущГЕНИ – первый отечественный вуз, созданный на базе академических инсти­
тутов естественнонаучного профиля Российской Академии наук. Это позволило сделать шаг к интегра­
ции науки и образования, сформировать предпосылки создания университета нового типа, в ко тором 

7
проводятся современные научные исследования. Создание вуза такого типа является уникальным экс­
периментом и олицетворяет идею сближения экспериментальной и теоретической науки с процессом 
обучения и подготовки высококвалифицированных и эрудированных специалистов. Основным моти­
вом создания учебного заведения была подготовка квалифицированных кадров (магистров и кандида­
тов наук) для институтов Пущинского научного центра Российской академии наук и других научно­ис­
следовательских и проектных институтов, а также для муниципальных и государственных учреждений 
Рос сии. В университете был выбран новый для России формат образовательного процесса: магистра­
тура (2 го да) + аспиран тура (3 года). Фактически ПущГУ стал экспериментальной площадкой для фор­
мирования магистерского стандарта по биологии в России.
Образовательный процесс в ПущГЕНИ обеспечивает квалифицированный кадровый состав в коли­
честве 114 человек. Из них 95% имеют ученые степени и звания, в том числе 60 человек – доктора наук, 
профессора и 48 человек – кандидаты наук. С 1993 года по 2005 год ректором являлся чл.­корр. РАН 
Боронин А.М. С 2006 года ректор – д.б.н., профессор Вайнштейн М.Б.. В становление и развитие вуза 
внесли вклад профессора: Е.Л. Головлев, С.Э. Шноль, Э.Э. Шноль, Ю.А. Лазарев, Л.М. Чайлахян, 
Л.П. Овчинников, Я.И. Бурьянов, О.В. Годухин, В.А. Печатников, М.А. Несмеянова, А.С. Керженцев, 
Н.К. Чемерис, Ю.Б. Алахов, Ю.А. Троценко и другие. Известными учеными в области естественных 
наук разработаны уникальные авторские магистерские образовательные программы. 
Согласно лицензии №2188 от 23 ноября 2011 года вуз ведет прием в магистратуру по 13 магистер­
ским образовательным программам 6 магистерских направлений: «Прикладная математика и инфор­
матика», «Физика», «Биология», «Почвоведение», «Экология и природопользование», «Биомедицин­
ская инженерия». Ежегодно в аспирантуру вуза принимаются аспиранты по 17 естественно­научным 
специальностям. Факультет повышения квалификации проводит профессиональную переподготовку 
и повышение квалификации профессорско­педагогического состава вузов России. При формировании 
университета учитывались научно­организационные возможности институтов ПНЦ РАН: отсю да была 
рассчитана предельная численность обучающихся – 237 человек. В 1995 году состоялся первый вы­
пуск студентов, с тех пор вуз подготовил более 800 магистров и более 400 человек прошли обучение в 
аспирантуре, из которых свыше 60% продолжают работу в институтах РАН. 
С  самого  начала  работы  магистратуры  ПущГЕНИ  приоритет  был  отдан  непосредственной  рабо­
те магистрантов в лаборато риях институтов ПНЦ РАН – учебных центрах ПущГЕНИ. Рабо та в на­
учной лаборатории – девиз и существо образовательного процесса ПущГЕНИ, и одновременно, его 
важнейшее преимуще ство перед другими университетами. Была создана уникальная научно­образо­
вательная  среда,  в  которой  слиты  две  составляю щие:  научная  лаборатория  и  университетская  ауди­
тория. Профес сорско­преподавательский корпус Пущинского университета – это сотрудники девяти 
научных институтов ПНЦ РАН, что обеспечивает разнообразие биологических подходов и глубину их 
реализации на молекулярном, клеточ ном, организменном и экосистемном уровнях. Высокий уровень 
научно­образовательного потенциала ПущГЕНИ и ПНЦ РАН позволяет поставить задачу вхождения 
ПущГЕНИ в число передовых университетов мира в области био логии и биотехнологии. Для реше ния 
этой стра тегической задачи необходи мо решить две проблемы: радикально обновить приборное 
и информацион но­технологическое обеспечение институтов ПНЦ РАН, которые последние двадцать 
лет работали в условиях недофинансирования, а также сформировать полноформатную инфраструкту­
ру ПущГЕНИ международного стандарта, с учетом его сложившейся специализации в областях био­
логического и биотехнологического образования.
Содержательный компонент образовательного фор мата ПущГУ – подготовка кадров для науки че­
рез научную работу. Теоретически половину, а фактически порядка 70­80% от общего учебного времени 
магистрантов от дано работе в научной лаборатории, которая заменила им классическую университет­
скую аудиторию. Этот формат позволяет наиболее эффективно использо вать время студентов для реше­
ния основной задачи образова ния – подготовки специалиста требуемой квалификации в ми нимальное 
время. В то же время формат магистратуры позволяет при необ ходимости гибко модифицировать об­

8
разовательный процесс, создавать новые программы в зависимости от задачи. По су ществу, этот об­
разовательный  формат  позволяет  обучать  каж дого  магистранта  «под  заказ»  лаборатории,  в  которой 
он ра ботал. Двухлетний цикл обучения заполнен большим числом небольших курсов, охватываю щих 
широкий спектр направ лений современной экспериментальной науки в ПНЦ РАН – основном заказчи­
ке специалистов ПущГЕНИ. Основным фактором, обеспечивающим этот резуль тат, является состояние 
пущинской науки – все институты ПНЦ РАН постоянно ведут исследования в широком спект ре самых 
современных областей биологии и на самых раз личных уровнях организации биологической материи: 
от молекулярного до системно­экологического. Большим учебно­организационным достоинством уни­
верситета является высокое отношение числа преподавателей к общему числу студентов: на 130 сту­
дентов и аспирантов приходится 98 преподавателей. При этом большинство препода вателей совмеща­
ют свою основную научную работу с пре подаванием в ПущГЕНИ. Фактически каждый магист рант 
не посредственно  общается  и  обучается  своим  руководите лем  –  аспирантом  или  младшим  научным 
сотрудником, ко торый работает под руководством преподавателя – профес сора или доцента ПущГУ. 
Учебные группы составляют 4­6 человек, редко 8­10. Таким образом, в университете реализо вана прак­
тика образовательного процесса по типу «студент – тьютор». Тью́тор – (англ. tutor) исторически сло­
жившаяся особая педагогическая позиция, которая обеспечивает разработку индивидуальных образо­
вательных программ учащихся и студентов и сопровождает процесс индивидуального образования в 
школе, вузе, в системах дополнительного и непрерывного образования. Феномен тьюторства тесно свя­
зан с историей европейских университетов и происходит из Великобритании. Он оформился примерно 
в XIV веке в классических английских университетах – Оксфорде и несколько позднее – в Кембридже. 
С этого времени под тьюторством понимают сложившуюся форму университетского наставничества.
По результатам образовательных критериев, разрабо танных Рособразованием в 2009 году, ПущГУ 
серьезно опе редил средние показатели по вузам страны по целому ряду инновационных показателей. 
Так, отношение числа науч ных статей, учебных пособий, учебников и монографий к штатной числен­
ности профессорско­преподаватель ского состава вуза в ПущГУ составило 58,33, а в среднем по всем 
вузам Рособразования этот показатель составил только 1,595. По данным Рособразования в 2009 году, 
доля выпуска аспирантов ПущГУ с защитой в установленный срок превышает средний показатель по 
вузам России в 12,5 раз.
В формировании многих приоритетных направлений подготовки магистров в области естественных 
наук ПущГЕНИ является первым и единственным вузом в России. Используя опыт зарубежных стран, 
удается готовить высокопрофессиональные кадры на уровне, соответствующем мировым стандартам. 
Именно поэтому с ПущГЕНИ охотно поддерживают и развивают постоянные связи учебные заведе­
ния США, Германии и других стран. вуз установил хорошие контакты с рядом зарубежных универ­
ситетов  и  центров:  лаборатория  нейрохимии  Клиники  Эпилептологии  при  Университете  г.  Бонна  и 
Институт Эпилептологии Университетского Медицинского Центра г. Бонна, Институт микробиологии 
университета г. Штутгарта (Германия), Городской университет Нью­Йорка (США), Северо­Техасский 
научный центр здоровья (США), Европейский институт леса (Финляндия). Высокий уровень языко­
вой и профессиональной подготовки магистрантов и аспирантов университета позволяет им активно 
участвовать в научно­исследовательских и образовательных программах, осуществляемых такими ор­
ганизациями, как IREX (Совет по международным исследованиям и обменам), институт «Открытое 
общество» (Фонд Сороса), DAAD (Немецкая служба академических обменов). 
В 2002 году вуз включился в программу, выполняемую Министерством образования РФ по повы­
шению квалификации педагогических кадров. Начата работа по повышению квалификации преподава­
телей вузов и школ региона Южного Подмосковья с выдачей соответствующих сертификатов государ­
ственного образца. 
В рамках Постановления Правительства России от 9 апреля 2010 г. №220 «О мерах по привлечению 
ведущих учeных в  российские образовательные учреждения высшего профессионального образова­
ния», ПущГЕНИ совместно с ведущим ученым кандидатом химических наук Котелевцевым Юрием 

9
Васильевичем (Эдинбургский Университет) выиграли грант на проведение научного исследования по 
направлению «Направленная модификация генома стволовых клеток как платформа для поиска новых 
фармакологических  средств».  В  рамках  гранта  на  базе  Учебного  центра  (факультета)  физико­хими­
ческой биологии и биотехнологии создана лаборатория «Модификация генома стволовых клеток». 
К работе в лаборатории привлечены аспиранты и магистранты ПущГЕНИ и РАН, кандидаты и докто ра 
биологических наук, российские и зарубежные ученые. 
На основе проведенных многолетних научных исследова ний научными коллективами институтов 
был предложен и ча стично реализован на практике целый ряд прикладных разра боток, в том числе 
и в области биологической безопасности: сорбционно­биологический метод детоксикации и очистки 
почвы от загрязнений органическими хими катами; биотехнологическая переработка токсичных осад­
ков сточных вод в экологически безопасный компост; технология получения новых антикоррозийных 
по крытий из отходов производства капролактама и дру гих химических производств; технология и обо­
рудование комплексной переработки древесины лиственницы; новые технологии биоремедиации на 
основе исполь зования растительно­микробных ассоциаций, вклю чающих специфические штаммы ри­
зосферных бакте рий; биосенсорный анализатор для экспресс­оценки содер жания органических/ток­
сических соединений в во дных средах по показателю биологического потребле ния кислорода «БПК­
тест»; технология обессеривания газов и стоков; технология биоочистки сточных вод от токсичных 
тя желых металлов на основе иммобилизованных микро организмов; технологии биоремедиации почв, 
загрязненных неф тью и нефтепродуктами, и переработки нефтешлаков; светопреобразующие пленки 
для теплиц. 
В настоящее время в институтах ПНЦ РАН разработан ряд лекарственных средств, уже поступив­
ших на рынки России после проведения всех необходимых испытаний и получения разрешений: про­
тивораневые и противоожоговые покрытия Биокол­1, Биокол­Гель и Цитокол на основе нанобиотехно­
логий; кровезаменитель Перфторан, антиоксидант на основе биофлавоноидов Флукол; антимикробный 
препарат Лизоамидаза; иммуномодулятор Полудан, серия биологически активных добавок на основе 
ян тарной кислоты (янтавит, митомин, энерлит и др.). Разработаны биопрепараты для очистки терри­
торий от нефтяных загрязнений – МикроБак и для сельского хозяйства – стимулятор роста растений 
Псевдобактерин 2. 
Түйіндеме
XXI ғасырда биология технологиялық прогрестің келбетін айқындайды. Ресейдегі қазіргі биология 
мен экологияның бағыттарын дамыту орталығы Пущинск биологиялық зерттеулер ғылыми орталы­
ғы (РҒА ПҒО) болып табылады, онда Ресей Ғылым академиясының 9 институты шоғырланған. Пущи­
но тарихының маңызды оқиғасы 1992 жылы Пущин мемлекеттік университетінің (қазіргі ПущГЕНИ) 
ашылуы болды. Осы тұрпаттағы ЖОО ашу ғажайып тәжірибе болып табылады, эксперименталды және 
теориялық ғылымдардың оқу үдерісімен және жоғары білікті әрі ізденімпаз мамандарды дайындаумен 
жақындастыру идеясын бейнелейді. Ғылыми зертханадағы жұмыс – ПущГЕНИ білім үдерісінің ұраны 
мен тіршілігі, оның басқа университеттерден маңызды артықшылығы. Керемет ғылыми­білімдік орта 
құрылды, онда екі құрамдас біріккен: ғылыми зертхана және университеттік аудитория. Университет­
те «студент – тьютор» типі бойынша білім беру үдерісі іске асырылған. ПущГЕНИ әлемдік стандарт­
тар ға сәйкес деңгейде кәсіби жоғары ғылыми кадрлар дайындайды. Пущино қаласындағы ғылым мен 
білімнің интеграциясы заманауи бизнес­қауымдастықта сұранысқа ие инновациялық әзірленімдердің 
биік деңгейін қамтамасыз ететіні көрсетілген. 
Summary
In the XXI century biology determines success of technological progress. Center development of modern 
trends of biology and ecology in Russia is Pushchino Scientific Center of Biological Research (PSC RAS), 
which concentrates 9 institutes Russian Academy of Sciences. The most important event in Pushino’s history 
2­0125

10
was the establishment of Pushchino State University (now PuschGENI) in 1992. Creating this type of university 
is a unique experiment and embodies the idea of   convergence of experimental and theoretical science to the 
process of education and training of highly qualified and erudite experts. PuschGENI motto of the educational 
process, and at the same time, its major advantage over other universities is the work of students in scientific 
laboratories. A unique scientific and educational environment is created. In this environment fused the two 
components: a scientific study in laboratory and a university learning. The university implemented practice of 
the educational process for the type of «student­tutor.» PuschGENI prepares highly qualified researchers at a 
level comparable to international standards. Integration of science and education in Pushchino provides a high 
level of innovations demanded by modern business community.
УДК 658.7


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал