Инновациялық бағдарлама тиім ді болуы үшін, әрине, отандық ғы



жүктеу 0.67 Mb.

бет1/6
Дата09.01.2017
өлшемі0.67 Mb.
  1   2   3   4   5   6

ИӘ

Инновациялық бағдарлама тиім -

ді болуы үшін, әрине, отандық ғы-

лымның жетістіктерін пайдалану ке рек. 

Өйткені олар ел экономика 

сын 


ың 

артық-тыртық  жерлерін,  жағ ра фия лық 

ерекшелікте рі мізді  жақсы  бі леді. 

Бұл арадағы мәселе басқада, яғни 

өн  діріс пен ғылым арасындағы тығыз 

бай ланыстың дұрыс орнатылмауын да. 

Мәселен, біздегі кәсіпорындар-

дың 89 пайызы өздеріне қажетті 

идея ны өз дері іздестіріп, енгізуге ты-

ры сады екен. Осы цифрдың өзі кө те-

ріп отыр ған мәселеге дәлел бола ала-

ды. Әйт песе отандық ғалымдар қол 

жа 

йып қа 


рап отыр деуге келмейді. 

Олар 


дың мықты-мықты идеялары 

бар. Өкі нішке қарай, оның көбісі өн-

ді 

ріске жет 



пей, орта жол 

да аяқсыз 

қа лып  жатады. 

ЖОҚ 

– Отандық ғылымның жетістікте-

рін өн  діріске енгіздік, болды, енді ин-

но  ва циялық 

бағдарламамыз 

алға 


жыл  жи береді десек, біз қатты қате-

ле 


семіз. Таяуда Мемлекет басшысы 

сырт тан білікті мамандарды тарту ке-

рек деп кездейсоқ айтқан жоқ. Өйт-

кені бүгінгі таңда көптеген отандық 

ком  паниялар  қазақстандық  ғалым-

дар зерт теп, өндіріске әкелген идея-

ны жү зеге асыруда, сол жобаны бас-

қа 


 

рудың тиім 

ді жүйесін құру тәсілі, 

сон дай-ақ жо баны басқарушы секілді 

кә сіби  ма ман дар  жағынан  кәдімгідей 

тар  шы лық көріп отыр. Яғни жоба шең-

бе рін де  ұйымды  басқару  мәселе сі не 

бізде қазір онша көңіл бөлін бей ді. 

Сондықтан инновациялық жоба-

лар ды басқаруға бізге сырттан білікті 

мам андарды тарту қажет. 

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

Омар ЖӘЛЕЛ,

абайтанушы ғалым:

– Жері құйқалы, халқы момын 

әрі діни сауатсыз, асты-үсті қазына-

бай 


лыққа мол қазақ жеріне көз 

тіккен шатақ діндер батыстан да, 

шы ғыстан да ағыла бастады. Ақы-

рында бір-біріне «брат», «сестра» 

дейтіндер пайда бола бастады...

Ал «Алла – бір, Пайғамбар – 

хақ, дінім – ислам, кітабым – Құ-

ран» деп мақалдайтын қазақ, бү гін 

өзінің мұсылман екендігін жұрт қа 

дәлелдеуге мәжбүр болып, тра ги-

комедиялық күй кешуде...

(www.inform.kz)

№68 (520) 

21 сәуір

бейсенбі


2011 жыл

...де

дiм-ай, а

у!

3-бетте

Құнанбай ТОБАТАЕВ, 

қаржыгер-маман:

Рахман АЛШАНОВ, экономика 

ғылымының докторы, профессор:

4-бет

5-бет

7-бет

ОЙ-КӨКПАР 

Кәсіпқой 

боксшыларымыздың 

қалі қалай?

Кененнің кені 

таусылмас...

Сақтансаң, 

сектадан сақтан

Отандық ғылымның жетістіктерін өндіріске енгізбейінше,  инновациялық бағдарлама тиімді бола ма?

Таяуда Мемлекет басшысы Н.Назарбаев 

«ел экономикасын қарыштап дамытатын 

100 абсолютті инновацияны іздеуге 

кірісуіміз керек» деп мәлімдеген еді. Тіпті 

қоғамда еліміздің әр саласы осы 

инновациялық жобаны 20-20-дан бөліп 

алып, әзірлеуді міндетіне алсын деген сөз де 

бар. Қалай дегенмен де осы жобалардан 

тұратын инновациялық бағдарламаны 

тиімді ету үшін тек отандық емес, шетелдік 

жобаларды да пайдалану керек пе? Әлде 

отандық ғылымның жетістігін өндіріске 

енгізбейінше, бұл бағытта қандай да бір 

ілгерілеу болмай ма? 

ТҮЙТКІЛ


– Чернобыль апатына қатысқан ардагерлер мем-

ле  кеттік қолдауға зәру. Апат зардабын жоюға Қа зақ-

станнан 31 743 адам барса, қазірде оның 4519-ы 

ғана қалған. Оның өзінде басым көбі мү 

ге 

дек 


тікке 

ұшы раған. Егер соғысқа қатысып, бір мү шесінен, қо-

лы не аяғынан айырылып келген ар дагер салауатты 

өмір салтын ұстанып, уақтылы дәрісін қабылдап жүр-

се, 30-40 жылға дейін өмір сүруі мүмкін. Ал радиация 

уы 


тын бойына сіңірген чернобыльдықтарға қол-

данатын ешқандай ем жоқ. Демек, бұл апат соғыстан 

да ауыр зардап әкеліп тұр. Өкініштісі сол, елімізде чер-

 нобыльдықтарға еш қан дай көмек көрсетіліп отыр ған 

жоқ. Экономикалық жа 

ғ 

ынан құлдыраған Қыр-



ғызстанның өзі Чернобыль ап 

атына қатысқан ар-

дагерлеріне көптеген жеңілдік жа сап отыр. Тіпті зей-

нетақыларын 350 долларға дейін көтерген. Оны мен 

қоса, қоғамдық көлікте жүруге, коммуналдық тө лем-

дерге жеңілдік қа 

рас 

тырған. Ал Украинадағы 



жағдайға келетін болсақ, он дағы әріптестеріміз көп-

теген жеңілдіктерден бө лек, 800 доллар зейнетақы 

алады. Ал Ресейдегі әріп 

тес 


терімізге 1000 доллар 

зейнетақы тағайындалған. Оның өзінде оларға жыл 

сайын Президенттік сыйақылар беріліп тұрады

санаторийлерде тегін ем қабылдайды. 



Жалғасы 4-бетте 

 

Чернобыльдықтар 



мемлекеттік 

қолдауға зәру

Чернобыль апатына 25 жыл толып отыр. Алайда 

осы уақытқа дейін аталмыш апатқа қатысқан 

қазақстандық ардагерлерге мемлекет тарапынан 

мардымды көмек беріліп отырған жоқ. Тіпті олар 

ТМД елдеріндегі әріптестерінің ішінде ең төменгі 

зейнетақы алады екен. Бұл туралы аталмыш 

одақтың президенті Рахым Әбдікәрімов мәлімдеп 

отыр.

Әр кезеңде, әртүрлі жағдаймен 

шекара асып, жат елді мекен еткен 

қандастарымыз еліміз егемендік 

алған тұста тарихи Отанына оралуға 

ниет танытты. Қазақстан тарапынан 

да есік айқара ашылып, елге оралған 

қандастарымызға көмек қолы созылуда. 

90-жылдардың басында басталған 

керуен – көш әлі де елге ағылуда. 

Алайда қытай жеріндегі қазақтардың 

Қазақстанға келуіне кедергі көп 

болып тұр. Қытай тарапынан емес, өз 

тарапымыздан. Кедергіге кез болған 

қандастарымыздың айтуынша, 

мұның басты себебі – төлқұжат – виза 

қызметі сапасының төмендігі мен 

қызметкерлердің жең ұшынан жалғасқан 

жемқорлыққа ұрынуынан.

ДАТ!

6-б

етте

Тұрсынгүл БОТАБЕКОВА:

Офтальмология саласында 

маман тапшылығы 

айқын сезілуде

МӘЖІЛІС

Енді оралман «этникалық қазақ» екенін дәлелдеуі керек болады

Мәжілістің кешегі 

дәстүрлі сәрсенбілік 

отырысында 

депутаттар 

«Халықтың көші-

қоны туралы» жаңа 

редакциядағы 

заң жобасын 

бірінші оқылымда 

мақұлдады. 

Көші-қон үдерісін 

реттеуге арналған 

осынау құжат 

саладағы келеңсіз 

салдарды азайтуға, 

атамекеніне 

оралғысы келетін 

қандастарымыздың 

жұмысын 

жеңілдетуге 

бағытталғандай. 

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

145,53

210,80

5,17

22,30

1,44

12266,75

2030,34

1721,04

122,74

1494,50

Қытайдағы 10 мың қазақ 

Отанына жете алмай отыр

Көшіп-қонуды ретке салатын қолданыстағы заң сонау 

1997 жылы қабылданған болатын. Мәжілістің бірінші сай ла-

н ымындағы депутат Әкім Ысқақ таза қазақ тілінде әзірлеп 

шыққан сол заң күні бүгінге дейін қызмет етіп, өз миссиясын 

тауысты. Әрине, тұңғыш рет таза ана тілінде әзірленген «Ха-

лық тың көші-қоны туралы» Заң (қазақша әзірленген жалғыз 

әйтпесе бір-екі ғана заңның алғашқысы болуы әбден кәдік) 

сол кездегі экономикалық даму деңгейіне һәм көші-қон са ла-

сында жүргізілген саясатқа толығымен сәйкес келді. Алайда 

жыл сайын жаңғырып жатқан қоғам сұранысын былай 

қойғанда, о заман мен бұ заманның талабы екіге айы рылып 

отыр. Экономика да, көші-қон ағымы мен оның сан-саласы 

да жер мен көктей. Тіпті бұған дейін бір ғана министрлікке жү-

гі ніп келген оралман мә селесінің өзі күні ке ше екіге жары лып, 

негізгі функциясы ішкі істерге, әлеу мет тік мәселелері Еңбек 

және халықты әлеуметтік қорғау ми  нистрлігіне өткені белгілі. 

Сондықтан да жаңа редакцияда әзі р ленген «Халықтың көші-

қоны туралы» заң жобасы бо йын ша мәжілісмендер алдында 

негізгі баяндаманы еңбек ми нистрі Гүлшара Әбдіхалықова 

жасағанымен, сауал жа рыс қа түскенде ішкі істер министрінің 

орынбасары Алек 

сандр Кулинич «өз бақшасын» қорғап 

бақты. 


ЖАҢА ЗАҢНАМАДА ЭТНИКАЛЫҚ КӨШІ-ҚОНҒА 

ҚАТЫСТЫ БҮГІНГІ САЯСАТТЫҢ 

ИДЕОЛОГИЯСЫ САҚТАЛАДЫ 

Жаңа құжаттағы тың жаңалықтарға келетін болсақ, алғаш 

рет көші-қон ағымдарының негізгі түрлері толық көрсетіледі. 

Мә  селен, бұлар – тарихи Отанына оралу мақсатындағы көші-

қон, отбасымен қосылу мақсатындағы көші-қон, білім алу 

мақсатындағы, еңбек қызметін жүзеге асыру мақса тын дағы, 

сондай-ақ гуманитарлық, саяси себептер бойынша кө ші-қон 

деп жіліктеліпті. Қоғам арасында үлкен пі кір та лас қа ұласқан 

оралмандар мәселесіне келетін болсақ, баян да ма шы Гүлшара 

Наушақызы этникалық көші-қонға қа тысты қазіргі таңдағы 

саясаттың идеологиясы тұтас сақ та латынын, сондай-ақ этни-

калық көшіп-қонушылардың та ри хи Отанына кі рігу жағдайы 

жақсара түсетінін айтады. Жобаны әзір 

леу 


ші 

лер, негізінен, 

осы ба ғытта отанына оралғандар са натының ұсы ныстарына 

кө бі рек  ден  қойғанын  бай қа татындай.  «Мә селен,  этникалық 

қа зақ тар көшіп келу туралы кво таға қосу жай лы арызымен 

өзінің тұрып жатқан еліндегі елшілікке өті ніш жасай алатын-

ды ғы, квотаға қосуға келісім алған жағ дай да, олар келгеннен 

ке йін бес жұмыс күні ішінде «оралман» мәртебесін ие ле не-

тіндігі қа рас тырылды. Ал 10 жұмыс күні ішін де оларға тұрақты 

тұ руға рұқсат беріліп, бір ай ішінде әлеу меттік қызметтердің 

толық па 

кетін алатын болады», – дей 

ді министр. Гүлшара 

Нау  ша қы зы ның  сөзінше,  оралман  от басын  квотаға  енгізгеннен 

кейін күн тізбелік бір жыл ішінде кел ген басқа да отбасы мү ше-

ле рі, сон дай-ақ олар дың ата-ана лары, Қазақстан Респу бли-

касының аза  маттығын алғанға де йін туылған балалары сол 

орал ман дар дың көшіп келу квотасына кіре алады. Ал оралман 

квотаға қо сылғаннан кейін қайтыс болған жағдайда біржолғы 

жәр демақысы, тұрғын үй алуға қаралған қаражаты, оның Қа-

зақ стан Республикасы азаматтығын алып үлгермегеніне қара-

мас тан, артында қалған отбасы мүшелеріне беріледі.



Жалғасы 2-бетте   

Қытай елінде тұратын қандастарымыздың көп 

шоғырланған жері – Шыңжаң өлкесі. Мұн да қазіргі 

уақытта 1,5 миллиондай қа зақ тұрады. Осыған орай 

осы өлкеде Қа 

зақ 


станға келушілердің құжаттарын 

рәсімдеу үшін ҚР Сыртқы істер министрлігінің төл құ-

жат – виза қызметі жұмыс істейді. Әйтсе де бұл 

өкілетті орган сұранысты қанағаттандыра ал 

май 

отырған көрінеді. Өтініш берушілердің көп тігінен үш-



төрт ай кезек күтіп, төлқұжат – виза қызметі кеңсесінің 

алдында кезек кү ту шілер саны 10 мың адамнан асып 

жы ғыл ған.

Айлап кезек күтушілер «мұндай жағ 

дай 

дың 


орын алуына кеңсе төлқұжат – виза қызметінің үш 

күн және түске дейін жұмыс істеуі мен қызметкер-

лер дің делдалдар ар қы лы пара алып, кезексіз кел-

ген дерге қыз мет көрсетуі себеп болып отыр» дейді. 

Олар дың айтуына қарағанда, кеңсе қызметкерлері 

үш мың юан (шамамен 66 мың теңге) алып, 

мәселені шешетін көрінеді. Алайда Қазақ стан ның 

Үрімжідегі төлқұжат-визалық қыз ме тінің атташесі 

Жарас Мұратов пара алып, ке зексіз құжат рәсімдеу 

фактісін жоққа шығар ға нымен, кезек күтушілердің 

көп екендігін жоққа шы ғар майды.  «Кезектің көп 

болуы – барлық қан дас тарымыздың тарихи Ота-

нына оралу мақсатында виза сұрауынан емес, 

олар 


дың арасында сауда жасаумен айна 

лы 


су-

шылардың көп болуынан», – дейді ресми өкіл. Бі-

рақ ресми өкілдің бұл сөзімен кезектегілер ке ліс-

пейді. 


Жалғасы 4-бетте 

Қанат ҚАЗЫ

Қалдар БЕК

www


.az

a

tt



yg.or

g (фо


то)

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№68 (520) 21.04.2011 жыл, бейсенбі



www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

САЯСИ  БЮРО

МӘЖІЛІС


САПАР

ҮКІМЕ


Т

Бүркіт НҰРАСЫЛ

«Орналастыру өңіріне қарай сара лан-

ған біржолғы жәрдемақы берілетін бо ла-

ды. Оралманның тұрғын үй салуы, қал пы-

на келтіруі немесе сатып алуы үшін же ңіл-

детілген несие қарастырылады. Сонымен 

қа тар заң жобасында жекелеген адамдар 

та рапынан жемқорлық әрекет жасауына 

ал 

ғышарт болатын бірқатар нормалар 



алы 

нып тасталды. Атап айтқанда, орал-

ман дардың көшіп келу туралы өтінішті се-

нім ді адам арқылы беру нормасы жо йы-

лады, квотаға енгізілген оралмандарға 

ақшалай қаражат Қазақстан Республикасы 

азаматының жеке басын куәландыратын 

құжаты болған жағдайда ғана төленеді», 

– дейді министр. Заңда атамекенге орал-

ған этникалық қандастарымыздың өз де-

ріне де жауапкершілік қарастырылады. 

Мә се лен, оралман квота алған кезде қо-

ныс тануға жіберілген өңірден басқа өңірге 

ал ғашқы үш жыл ішінде өз бетінше қоныс 

ау дарса, оралман мәртебесін алған күн-

нен бастап бес жыл ішінде Қазақстаннан 

тыс жерге тұрақты орын ауыстырса, тө-

лен ген төлемдер қайтарылады. Заң жоба-

сында бірқатар ұғымдық нақтылаулар да 

жа салған. Оның ішінде «оралман» тер ми-

ні 

не «шетелдік азаматтығы бар немесе 



аза 

маттығы жоқ, сонда тұрақты тұрып 

жат 

қан ұлты қазақ» деген жаңа түсінік 



бер 

ген. Дәл осы ұғымдық нақтылаудың 

орал ман үшін елге оралуға кедергі болу 

мүм кіндігі туралы күдігін келтірді депутат 

Ер 

мұхамет Омаров. «Бірқатар елдерде, 



мә селенки Түркияда, сол елдің азамат ты-

ғын алған жұрттың ұлты түрік болып жа-

зы лады. Сондықтан Түркиядан Еуропаға 

қоныс аударған қандастарымыздың өзде-

рін де де, балаларында да төл құжатында 

сол ыңғаймен «ұлты түрік» болып кеткен. 

Ал мына заң жүзінде анықтама бергеннен 

ке 


йін, біздің шенеуніктер олардың құ-

жатын қарап «қазақ емессің» деп қай-

қайып тұрып алса қайтеміз? Құжатында 

ұл ты түрік қазақты қалай анықтайсыздар?» 

– деді ол. Иә, бұлай болса, шындығында 

да, отандастарымызды одан сайын сор ла-

та 

тын құқықтық сорақылық шығатыны 



анық. «Рас, жеңілдетілген норма бойынша 

ше 


телдегі елшіліктерге этникалық отан-

дас 


тарымыз құжаттарын алып, оралман 

болуға ниетін танытады. Мұнда ең бас ты-

сы, төлқұжаттағы ұлтына қарайды. Ал 

кейбір елдерде оның ұлты көрсетілмесе, 

өзі нің қазақ екенін дәлелдейтін құжат тар-

ды берулері керек. Яғни заңда «этникалық 

қазақтар» деп тұрғандықтан, міндетті түр-

де оны дәлелдейтін құжат қажет», – дейді 

де 

путаттың сауалына жауап қатқан ми-



нистр Гүлшара Наушақызы. Бір жағынан 

қа  расақ, шынымен шетте қалған эт ни ка-

лық қазақ үшін бұл үлкен, қиын шаруа се-

кіл ді. Ал мұндай норманың енгізілуіне се-

беп бар. «Өйткені бізде келеңсіз фак ті лер 

кездескен еді, – дейді еңбек министрі. – 

Ауыл шаруашылығы министрі Асыл-

жан Ма мытбековтің айтуынша, республи-

ка ның бар лық аумақтары көктемгі егіс жұ-

 мыс та рына  сақадай-сай  отыр.  «Бүгінгі 

таңда егіс нау қанына қолда бар техни ка-

ның 93 пай ы зы дайын. Батыс аума қ та ры-

нан басқа барлық облыстар егістікке қа-

жет ті  тұ қым мен  толықтай  қамтамасыз 

етіл ді. Ал Ақ тө бе, Батыс Қазақстан облыс-

та  рындағы  тұ қым  тапшылығын  реттеу 

үшін мемлекеттік қор дан 50 мың тонна тұ-

қым бөлу туралы ше шім қабылданды. Бұл 

Дәл осы «этникалық қазақпын» деген бас-

қа ұлт өкілдері елге келіп, жеңілдіктерді 

пай  даланып  кеткен».  Мінеки,  ми нистр лік-

тің «қорқынышы» осыдан туындаған екен. 

Ал депутат Амангелді Момышев көші-қон 

мәселесінің ішкі істерге берілгеніне өкініш 

білдірді. «Мигранттар – бұлар қарапайым 

халық. Олар «пагондылардан» өлердей 

қорқады. Бұрынғы министрлікте қалғаны 

жөн еді», – дейді ол. 

Жобаны талқылау барысында де 

пу-


таттар тарапынан ішкі көші-қон, халықты 

оң 


тайлы орналастыру, маусымдық ми-

грант тар проблемасы секілді өзекті мә се-

ле 

лер көтерілді. Бірқатар ұсыныстар да 



болды. Дегенмен мұндай ұсыныс алдағы 

уа қытта екінші оқылымда қарау ба ры сын-

да норма ретінде құжатқа енуі де мүмкін. 

ПАРЛАМЕНТ ЖЫЛ СОҢЫНА ДЕЙІН 

ҮКІМЕТТЕН «ТІЛ ТУРАЛЫ» ЗАҢҒА 

ЕНГІЗІЛЕТІН ӨЗГЕРІСТЕРДІ КҮТЕДІ

Үкіметбасына арнаған сауалында де-

путат Алдан Смайыл мемлекеттік тілдің 

біт пес мәселесін тағы бір көтерді. Елбасы 

бұ ған дейін қазақ тілін 2016 жылы ха лық-

тың – 80, 2020 жылға қарай 95 па йы  зы 

игеріп, ендігі 10 жылда мектеп тү 

лек-


терінің 100 пайызы осы тілде еркін сөй-

леуі керектігін айтқан еді. Депутат А. Сма -

йыл осынау мәртебелі көрсеткішке қа лай 

қол жеткіземіз деп алаңдайды. «Елді 

мә 

селе де жақын күн 



дері шешіледі», – 

дей 


ді Асылжан Ма 

мытбеков. Бұл үшін 

республикалық бюд 

жет пен «ҚазАгро» 

холдингі 88,2 млрд тең ге бөлмек. Оның 

78 млрд теңгесі бюджеттік қаржы есебінен 

бөлініп отыр.

Бәрі жақсы-ақ, тек шаруаның қолын 

байлайтын жалғыз дүние – ол жанар-

жағармай мәселесі. Жауапты органдар 

«бәрін қатырамыз» деп ант-су ішсе де, 

жа нар-жағармай тапшылығы жыл сайын 

қы лаң беріп қалып жататын үрдіске ай-

налғаны жасырын емес. Жылдағыдай жа-

ғар май дауын тудырмас үшін министрлік 

биыл барын салып бағамыз деп отыр. Қа-

зірдің өзінде осы салаға 106,2 мың тонна 

жанар-жағармай жеткізілген. «Бұл – 

жоспарлаған көрсеткіштің 50 пайызы», – 

дейді А.Мамытбеков. 

Министр биыл елімізде барлығы 21,3 

млн гектар жерге астық егіледі деген бол-

жам жасады. «Биылғы жылы егілетін 

барлық ауыл шаруашылығы дақылда ры-

ның аумағы 21,3 млн гектарды құрайды. 

Со ның 18,6 млн гектарына астық себіледі. 

Егіс алқаптары шамамен өткен жылғымен 

бірдей болмақ. Мал шаруашылығын да-

мы туға байланысты майлы дақылдар мен 

ойландыратын осы сауалдың тууына се-

беп бар. Қолданыстағы «Тіл туралы» Заң 

да, алдағы 10 жылға қабылданған бағ-

дар лама да дәл қазіргі деңгейінде През и-

дент алға қойып отырған талапты дәйекті 

жү зеге асыруға толық мүмкіндік туғызуға 

тиіс. Екеуі де мемлекеттік тілдің жаңа дең-

ге йіне сәйкес жетілдіруді қажет етеді. Нақ-

ты рақ айтсақ, олар ендігі уақытта қос тіл ді-

лік тен біртілділікке байыппен, рес пу бли-

кадағы тілдерге қажеттілік ескеріле оты-

рып, заң арқылы көшудің құқықтық не гі-

зі не айналуы шарт», – дегенді айтады Ал-

дан Зейноллаұлы. Сосын депутат тілдік 

дең гей талабына қатысты бар жа уап кер-

ші лікті Үкіметке, оның құзырлы орган да-

ры 


на ысырып тастап, былай деді: «Біз 

Әді 


лет, Мәдениет, Еңбек және халықты 

әлеу мет тік қорғау, Байланыс және ақпарат 

ми нистрліктері мен Мемлекеттік тіл сая са-

ты жөніндегі комиссия «Тіл туралы» Заңға 

тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізіп, 

Парламентке осы жылдың ішінде ұсынуға 

тиіс деп есептейміз. Талабымыз – осы!» 

Сауалға бес депутат қол қойған. 



МЕМЛЕКЕТ ҚАРЖЫСЫНА ҚҰРЫЛҒАН 

КӘСІПОРЫНДАР ҚАШАНҒЫ 

ЗИЯНҒА ЖҰМЫС ІСТЕЙДІ?

Есеп комитетінің есебіне жүгінген де-

путат Серік Темірболатов соңғы бес жыл-

мал азығына негізделген егіс ал қап тары 

көлемі біршама артады. Сонымен қатар 

көкөніс, бақша дақылдары, мақта егістері 

және қант қызылшасының егіс алқаптары 

да ұлғаяды. Егін егу науқанына дайындық 

жұмыстары жоспарлы түрде жүргізіліп 

жатыр», – деді ол.



БАТЫСТА ЖАҒДАЙ

 ТҰРАҚТАЛЫП ҚАЛДЫ

Сонымен қатар отырыста еліміздің 

батыс аумақтарындағы жағдай да сөз 

болды. Үкімет басшысы Кәрім Мәсімов 

төтенше жағдайлар министрі Владимир 

Божкодан батыстағы жағдайдың мән-

жайын сұрап білді. Министрдің айтуынша, 

батыстағы жағдай біршама тұрақталған. 

«Қазіргі кезде аталған өңірдегі су деңгейі 

төмендеп келеді. Алайда су басып қалған 

учаскелер мен тұрғын үйлер әлі де бар. 

Қауіпті аумақтағы адамдарға қауіп-қатер 

туындап тұрған жоқ. Қазіргі кезде олар қа-

уіпсіз жерлерге көшіріліп, тиісті көмек 

көр 

 

сетілуде. Сонымен қатар мектеп жа-



сын дағы балаларды оқыту қалыпты тәр-

тіпке көшіріліп, оқушылар оқулық тармен 

қамтамасыз етілді», – деп атап өтті ол. 

Бүгінде ұлттық компаниялар тиісті 

Биыл 26 сәуірде Чернобыль атом 

электр стансысында әлемдегі ең ірі ядро-

лық техногендік апат орын алғанына 25 

жыл толатынына тоқталып өткен Прези-

дент Н.Назарбаев: «Асырып айтқандық 

емес, Чернобыль апаты бүкіл әлемді 

атом ды бейбіт мақсатта пайдаланудағы 

қа 


уіпсіздік мәселесімен шындап ай 

на-


лысуға мәжбүр еткен әрекеттің бастауына 

айналды. Чер но быль апатын жоюға жүз 

мың даған адам қатысты, олардың ара-

сында 32 мыңнан астам қазақстандық 

жұмыс істеді. Олардың көбі денсау лық-

та 


рынан айырылды, біразы өмірімен 

қош тасты.  Чернобыль  қасіреті  яд ро  лық 

ра диация  әсерінің  жағымсыз  сал  дар ла-

рын естіп-білген қазақстандықтар ара 

-

сын да әлі күнге дейін ауыр қа был да на-



ды. Қазақстан жерінде әлемдегі ең үлкен 

Се мей ядролық сынақ полигоны әрекет 

еткен. Жарты ғасырға жуық уақыт бойы 

онда 456 ядролық жарылыс жа сал ды, 

бұл 116 Чернобыль апатының зар да бы-

на тең. Әлемдік қоғамдастық осы қор-

қы нышты трагедияға әлі күнге дейін ба-

ға 


сын берген жоқ. Бұл сынақтардың 

сал  дар лары әлі де ұзақ уақыт сезілетін 

бо лады», – деп, Қазақстан Президенті 

ретінде қол қойған алғашқы Жарлық-

тардың бірі Се мей ядролық полигонын 

жабу туралы құ жат болғанын айтып өтті. 

Президент мүд де лі барлық халықаралық 

ұйымдар мен мем лекеттерді 2011 жыл-

дың қазан айын 

да Қазақстанда Се 

мей 

по лигонының жа был ғанына 20 жыл то-



луы 

на орай өтетін «Яд 

ролық қарусыз 

әлем форумы» атты ха 

лық 

аралық 


форумға шақырды. 

Елбасы атап өткендей, АЭС пен басқа 

да азаматтық атомдық нысандардың қа-

уіп 


 

сіздігі жаһандық ядролық қауіпсіз-

діктің ма ңызды құрамдасы ретінде мо-

йын далуы керек. Атом энергиясы ны сан-

дары қа уіп сіз дігінің бірыңғай, қатаң жә-

не  ха лық ара лық  деңгейде  мойындалған 

стан дарттары мен белгілерін жасап шы-

ғару керек, олар қатаң түрде сақталмаған 

жағ дайда әлем дегі бірде-бір АЭС пай-

далануға берілмеуі тиіс. «Бүгін тағы да, 

бұдан 25 жыл бұрынғы тәрізді әлем ал-

дында атом энергиясының қауіпсіздігі 

мә селесі өткір тұр. Жапондық «Фу ку си-

ма» АЭС-індегі төтенше жағдай мұның 

қайғылы мысалы болып табылады. Ол 

атом энергетикасын дамыту саласында 

жа 

һандық тәуекелдерді басқарудың 



жал  пы п ланеталық  механизмдері  тапшы 

екенін ай қын көрсетті. Сірә, АЭС құры-

лысының ал дағы жоспарында принципті 

түрде жаңа көзқарастар қажет шығар. 

Бұл әсіресе осы са лада бұл уақытқа дейін 

тәжірибесі бол маған, атом энергиясын 

дамыту ниетіндегі ел 

дер ескеру үшін 

керек. Үстіміздегі ға сыр дың ортасында 

әлемнің 50-ге жуық елі атом стансыларын 

орналастыруды ой лас тыруда. Кез келген 

АЭС-тегі ядролық апат 

тың жағымсыз 

салдарлары міндетті түр 

де транс 

ше-


каралық өлшемдерге ие бо лады. Осыған 

байланысты АЭС-тің және өз ге азаматтық 

атомдық нысандардың қа 

уіп 


сіздігі жа-

һандық ядролық қауіпсіздіктің ма ңызды 

құ раушысының бірі ретінде танылуы ке-

рек», – дедіЕлбасы. 

АЭС пайдаланушы мемлекеттер мен 

ком панияларды толық көлемде өз хал-

қын және халықаралық қоғам дас тықты 

кез кел 


ген, тіпті өздерінің ядролық 

объек  ті ле рін дегі  ең  елеусіз  оқиға  туралы 

тез арада ха бардар етуге міндеттеу қа-

жет. Осы заңды талапты бұзған жағдайда 

қа 

таң санкция қа 



растыру керек. Атом 

энер гетикасын  да мы тушы  елдің  үкіметі 

өзге мемлекеттердің экономикалық мүд-

де 


леріне және жаһан 

дық экологияға 

нұқ сан келтіргені үшін то лық жауап кер-

ші лікті алуға дайын болулары ке рек. Қа-

зақстан Чернобыль АЭС-іне ар 

нал 


ған 

ха лықаралық жобаны аяқтау үшін қаржы 

бөлетін болады. 

Киев саммиті аясында Мемлекет бас-

шы сы Нұрсұлтан Назарбаев Еуропалық 

ко миссияның президенті Жозе Мануэль 

Бар розумен, БҰҰ-ның Бас хатшысы Пан 

Ги Мун мен, Украина Президенті Виктор 

Яну ко вичпен  кездесті.

Кеше Президент Н.Назарбаев Эсто-

ния ға ресми сапары барысында Эстония 

Президенті Томас Ильвеспен, Эстония 

пре мьер-министрі Андрус Ансиппен жә-

не пар 


ламент спикері Эне Эргмамен 

кездесіп, үкі 

метаралық, мекемеаралық 

жә не  ком мер циялық  компаниялар  дең-

гейінде екі 

жақты құжаттарға қол 

қойылды.

Кадриорг сарайында Эстония Респуб-

ли  касына мемлекеттік сапармен келген 

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назар-

баевты қарсы алудың ресми рәсімі өтті. 

Пре зиденттер Н.Назарбаев пен Т.Ильвес 

бір ге суретке түсіп, сыйлықтар алмасты. 

Н.На  зарбаев Құрметті қонақтар кітабына 

өз қолтаңбасын қалдырды. 

Елбасы Н.Назарбаев Эстония Респу-

бли  ка сының  Президентімен  болған  ке-

ліс   сөз дер ден  кейін  Кадриорг  сарайында 

өткен бас 

пасөз мәслихатында Эстония 

Пре  зи денті  Т.Ильвесті  Қазақстанға  са-

пармен ке луге шақырды.

«Саяси тұрғыда біздің өзара қарым-

қа  тынасымыз қарқынды деңгейде. Елі-

міз ЕҚЫҰ-ға төрағалық еткен кезеңде 

қолдау біл 

діргені үшін біз Эстонияға 

алғыс айта мыз», – деді Президент. Ел-

басы екі ел ара сын дағы сауда-эконо ми-

калық  ынтымақ тас тықты  жандандыру 

керектігін айта ке ліп, бүгін қол қойылған 

келісімдер алдағы уа 

қытта Қазақстан 

мен Эстония ара сын дағы қарым-қаты-

нас 

тың нығаюына және оны қолдауға 



кө мектеседі деген сенімін біл дірді. Сон-

дай-ақ Елбасы Н.Назарбаев Эс тония кә-

сіп керлерін 

Қазақстандағы 

ин вес ти-

циялық жобалардың жүзеге асы ры луы-

на қатысуға шақырды. «Біз Еуро одақ пен 

көбірек сауда жасауға деген тал пы ны сы-

мызды қолдағаны үшін Эстонияға алғыс 

айтамыз және осы негізде қазір небәрі 

74 мил лион долларды құрап тұрған сау-

да-эко номикалық  бай ла ны с та ры мызды 

кө те руіміз керек. Бұл – өте төмен көр-

сеткіш, ал өз ара инвестиция бүгінгі таңда 

жоқ», – де 

ді Н.Назарбаев. Оның атап 

өтуінше, Қа 

зақ 


стан әртүрлі жүктерді, 

соның ішінде энер 

гия тасымалдаушы-

лар ды тиеу үшін эс тон порттарын пай да-

лануға мүд делілік та нытып отыр. 

Сонымен бірге Қазақстан мен Эсто-

ния Пре зиденттері студент алмасу ту ра-

лы уағ 


даласты. Бұл туралы Қазақстан 

Пре 


зиденті Нұр 

сұлтан Назарбаев Эс-

тония Президенті Томас Ильвеспен бол-

ған кездесуден кейін Кадриорг са 

ра-

йында өткен баспасөз мәс ли хаты ба ры-



сында мәлім етті. «Біз жоғары тех но ло-

гиялар саласында, әсіресе Эсто ния дағы 

«электронды үкіметтің» дамуы, ай-ти 

технология мен студенттер алмасу жө-

ніндегі оқыту бағдарламасы саласында 

тә 


жірибе алмасуға мүдделілік біл-

діреміз», – деді Н.Назарбаев. Енді үкі-

мет аралық 

ко мис сия 

аталмыш 

уағ-


даластыққа сәйкес осы бағытта жұмыс 

істейтін болады. Сон 

дай-ақ Қазақстан 

мен Эстония арасында ин вестицияларды 

өзара қолдау мен қор ғау туралы келісімге 

қол қойылды. Бұл ке 

лі 

сім Қазақстан 



Республикасы мен Эстония Рес публикасы 

арасындағы өзара тиімді сау 

да-эко 

но-


ми калық  және  ғылыми-тех ни калық  ын-

ты 


мақтастықты дамытуға ық 

пал ететін 

өз ара тиімді капитал құюды жү зеге асыру 

үшін қолайлы жағдай жасау мақ сатында 

жа салып  отыр.

да республикада мемлекеттің қатысуымен 

акционерлік қоғам ретінде 116 кәсіпорын 

құрылғанын, алайда соның 55-і залалды 

болып табылғанын тілге тиек етті. Сондай 

ке рі кетуге қарамастан, жыл сайын дәл 

сол залалды кәсіпорындар республикалық 

бюд жеттің қомақты қаржысын қымқыра 

жұ тып отырған. Есеп комитеті де жыл са-

йынғы қорытындысында кесірлі кә 

сіп-

орын дар қызметінен құшақ-құшақ қар-



жылық заңбұзушылықтарды анықтайды. 

Алайда бұған «квазимемлекеттік» ата-

латын сол кәсіпорындар еш селк етпей, 

қар жыжұтар залалдылығын одан сайын 

же тілдіре түскен. «2009 жылы әлгі кә сіп-

орын дармен жасалған қаржылық құ қық-

бұзушылық сомасы 27 млрд теңге болса, 

2010 жылдың алдын ала бағалауы 

мұның 60 млрд теңгеден асқанын көр-

сетеді. Бюджеттік қаражат тиімсіз әрі 

мақсатты бағытынан таятыны белгілі 

болып отыр. Факті бар: Инвестициялық 

қормен қар жыландырылған 36 жобаның 

тек екеуі ға на іске қосылған. Мемлекеттік 

инвес 

тиция ретінде 5 млрд теңге са-



лынған жеті кә сіп орын банкроттық са ты-

да тұр», – дейді С.Темірболатов. Де путат 

әлгіндей инс титуттардың бюджеттік қар-

жыны талан-таражға салған былық-шы-

лығын тізбектей шы ғып, Үкімет тара пы-

нан тиісті шаралар қа былдау қажеттігін 

айтты. 

көлемде көмек көрсетуге ниет білдіріп 



отырғаны белгілі болды. Сондай-ақ 

барлық облыстардан да гуманитарлық 

көмек жеткізілуде. Алайда келген шығын 

көлемі орасан секілді. «Батыс Қазақстан 

об 

лысындағы көктемгі су тасқыны сал-



дарынан болған шығын көлемі 10 млрд 

теңгеден асуы мүмкін», – дейді В.Божко. 

Ол нақты мәліметтердің алдағы жұма күні 

белгілі болатынын мәлім етті. 

Премьер-министр өз сөзінде басына 

ауыртпалық түскен батыс тұрғындарының 

көмексіз қалмайтынын әрі сол өңірге 

өзінің бірінші орынбасары Өмірзақ Шө-

кеев бастаған үкіметтік комиссияның ат та-

натынын атап өтті. «Ертең Өмірзақ Ес тай -

ұлы бастаған делегация Батыс Қазақ станға 

аттанып, жағдаймен танысады. Осыдан 

кейін Мемлекет басшысы тапсыр 

ған 


дай 

ше  шім қабылдаймыз. Біз тиісті кө мек көр-

сетуіміз керек», – деді Үкімет бас шысы. 

Аталмыш комиссия Батыс Қазақстан 

облысына бүгін келіп жетеді. Комиссия 

алдағы жұмаға дейін өңірдегі ахуалмен 

толықтай танысып шығады. Осыдан соң 

қираған нысандарды жөндеу жұмыс 

та-

рына қажетті алдын ала мәліметтер анық-



талып, қаржылық мәселелер шешілмек. 



  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал