Информатика кафедрасы



жүктеу 0.5 Mb.

бет2/5
Дата22.04.2017
өлшемі0.5 Mb.
1   2   3   4   5

СДЖ тапсырмасы

 

(3,4 тақырыптар) [1, 2, 7] 



1. Парольдік жүйе. 

2.Парольді құру ережелері жəне құрамы. 

3. Ақпараттарды  «ену» əдісіне шолу беру.. 

4. Қолданушының идентификация жəне аутентификациясы. 



 

  3-тақырып  Ақпаратты қорғаудың  криптографиялық жүйесі. (2 сағат) 

Дəріс жоспары. 

1.  Криптография. 

2.   Криптоалгоритмдер классификациясы . 

3.  Симметриялы  криптоалгоритмдер. 

4.  Ассиметриялы криптоалгоритмдер. 

5.  Ақпаратты жабуды криптографиялық əдістерінің негізгі классификациялары. 

 

Криптография 

Криптографиялық əдістер ақпаратты қорғаудағы ең тиімді əдістердің бірі болып табылады. 

Кез  келген  криптографиялық  əдіс  мынандай  пайдаланушылармен  берік  жəне  көп  еңбек  сіңірумен 

сипатталады. 

•  Əдіс  беріктігі  –  ең  алғашқы  мəтінді  ашуға  болатын  статикалық  сараптама,  ең  аз  көлемді 

шифрленген  мəтін.  Осылай  шифр  беріктігі  кілт  қолданылатын  кезде  шифрленген  ақпараттың 

мүмкін көлемін анықтайды. 

•  Əдістің  көп  еңбек  сіңірулігі  бастапқы  мəтіннің  бір  символын  шифрлеуге  қажет  элементар 

операциялар санымен анықталады. 

 

Криптоалгоритмнің классификациясы 

Барлық  криптоалгоритмнің  классификациясының  басты  схемасы  келесілер  болып 

табылады: 

1.  Құпия жазу 

Жіберуші жəне алушы хабарға өздеріне ғана белгілі өзгеріс енгізеді. Басқаларға шифрлеу алгоритмі 

де белгісіз. Құпия жазу криптография болып табылмайды. 

2.  Кілттік криптография. 

Жіберілетін  мəліметтерге  əсер  ету  алгоритмі  басқаларға  да  белгілі,  кілттің  кейбір  жіберуші  мен 

алушыға ғана белгілі параметрлерге қатысьты. 

Симметриялық криптоалгоритмдер хабарды шифрлеуге жəне шифрден алу үшін ақпараттың бірдей 

блогы (кілті) пайдаланылады. 

 

Симметриялық емес криптоалгоритмдер. 



Хабарды  шифрлеу  үшін  бір  ашық  кілт  қолданылады,  яғни  білгісі  келетіндердің  бəріне  белгілі,  ал 

шифрді алу үшін – басқа жабық алушыға ғана белгілі. 



Стеганография 

Бұл жасандылық негізінде құпия хабардың барлығын жасыру жатыр. Бұл жерде “салынған 

хабарлар”,  қажетсіз  сөздер  тіпті  басқа  мағына  беретіндей  қорғалған  қабатпен  жабылған  жазба 

қолданылуы мүмкін. 

Компьютерлік стеганграфия екі принципте базаландырылады: 

•  Абсолютті нақтылықты қажет ететін мəліметтердің басқа түрінен өзгеше өзінің функционалдығын 

жоғалтпай қандай да бір сатыда бейне өзгеріс болатын нөмірленген сурет немесе дыбыс; 

•  Адамның  сезу  мүшесінің  қабілетсіздігін,  яғни  суреттің  түсінің  өзгергенін  немесе  дыбыс 

сапасының өзгергенін айыра алмауы. 

Симметриялық криптоалгоритмдер 

Бұл  жерде  жіберушінің  шифрлеуінде  жəне  алушының  шифрді  алуында  бір  кілт 

қолданылады.  Шифрлеуші  ашық  мəтіннің  функциясы  болатын  шифрограмма  құрайды.  Өзгерту 


кілтінің  нағыз  түрі  құпия  кілтпен  анықталады.  Хабар  алушының  шифр  алушысы  шифрлеуде 

жасалған  өзгеріске  қарама-қарсы  өзгерісті  орындайды.  Құпия  кілт  құпияда  сақталады  жəне 

коммерциялық  бəсекелестіктің  немесе  қарсыластың  криптоаналитикпен  кілтті  білмес  үшін  канал 

бойынша алушыға хабар жіберіледі. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

Симметриялық емес криптоалгоритмдер 

Симметриялық  емес  криптоалгоритмдер  қолдану  кезінде  алушы  басында  ашық  канал  бойынша 

жіберушіге  ашық  кілтті  береді,  жіберуші  сол  арқылы ақпаратты  шифрлейді.  Алушы  ақпаратты  алу 

кезінде  оны  екінші  құпия  кілттің  көмегімен  шифрден  алып  тастайды.  Қарсыластың 

криптоаналитиктің  ашық  кілтін  білуі  жабық  хабарды  алдыра  алмайды,  себебі  ол  тек  екінші  құпия 

кілтпен ғана алынады. Сонымен қатар, екінші  кілтті ашық кілттің көмегімен біле алмайды. 

 

Ақпаратты  криптографиялық классификациялық жабу əдістері 

Мінездеменің əсер етуінен мəліметтер алгоритмдері мыналарға бөлінеді: 



I. 

Шифрлеу 

1.  Орынауыстыру (ауыстыру):  

•  Біралфавитті 

•  Қарапайым бірпішінді көпалфавитті 

•  Монофониялық бірпішінді көпалфавитті 

•  Көппішінді көпалфавитті. 

2.  Алмастыру:  

•  Қарапайым  

•  Кесте бойынша қиындатылған 

•  Маршрут бойынша қиындатылған 

3.  Гаммалау: 

•  Ақырғы қысқа гаммамен 

•  Ақырғы ұзын гаммамен 

•  шексіз гаммамен 

4.  Аналитикалық ауыстыру 

•  Матрицалық 

•  Ерекше тəуелділікпен 

5.  Комбинирланған: 

•  ауыстыру+алмастырып қою  

•  ауыстыру +гаммалау  

•  алмастырып қою + гаммалау 

•  гаммалау + гаммалау 

2. 

Кодтау: 

•  Мағыналы(арнайы кесте арқылы) 

•  Символды (кодталған алфавит арқылы) 

3. 


Басқа түрлері 

1.  Бөлу-тарату  

•  Мағыналы  

•  Механикалық 

Шифрлеуші 

Керішифрлеу

Алушы 

(қабылдаушы) 



Мəті

Мəті


Шифрограмма 

Канал 


байланысы 

 1кілт 


(құпия) 

 1кілт 


(құпия) 

Жіберуші 

(тапсыруш


2.  Ығыстыру-кеңілуі 

Ақпаратық блоктың өлшеміне қарай криптоалгоритм мыналарға бөлінеді: 

1. Потокті шифрлеу, онда кодтау бірлігі бір бит болып табылады. 

2.блоктік шифр, кодтау бірлігі бірнеше байттан тұратын блок болып табылады. 

 

                             



Айырбастау əдісімен шифрлеу

 

Бұл  шифрлеу  əдісінің  ең  оңай  түрі.  Шифрленген  мəтіннің  символдары  бір  алфавиттен  немесе  көп 



алфавиттен алынған басқа символдармен айырбасталады. 

 

Біралфавитті қою 

Ең  оңай  қою  –  шифрленген  хабардың  символдары  сол  алфавиттің  басқа  əріптерімен  тікелей 

айырбастау. 

Кестені айырбастау мысалы: 

  

А Б В Г Д Е Ж З И Й К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Ь Ы Ъ Э Ю Я 



М Л Д О Т В А Ч К Е Ж Х Щ Ф Ц Э Г Б Я Ъ Ш Ы З И Ь Н Ю У П С Р Й 

 

А Б В Г Д Е Ж З И Й К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Ь Ы Ъ Э Ю Я 



Q W E R T Y U I O P [ ] A S D F G H J K L Z X C V B N M < > @ % 

Жай айырбастаудың беріктік əдісі төмен. 

 

Атбаш шифрлеуі 

  Кодтар  ерте  заманда  криптограмма  түрінде  пайда  болған.  (ол  грек  тілінен  «құпияжазба»деп 

аударылады).      Ертеде  ардақты  иудей  мəтінің  ауыстыру  əдісімен  шифрлаған.      Алғашқы  əріптің 

орнына соңғы əріп жазылған, ал екінші əріптің орнына соңғының алдындағы əріп жəне сол сияқты.   

Осы шифрлау əдісі атшаб деп аталды.   

 

  Цезарь шифрлеуі 

  Юлий  Цезардің  (б.з.д.100-44  ж.ж..)    Цицерономен  (б.з.д  106-43  ж.ж.    )  хат  алмасу  шифрлесу 

факті  анықталды.  Цезардің  шифрлау  əдісі    осы  алфавиттің  əріптерінің  ауысуымен  жүзеге  ауысады, 

ол алфовиттегі берілген əріптен берілген сандағы əріпке ауысады.    Цезарь өз шифрлау əдісінде ол 

ауыстырылатын əріпті , сол əріптен кейінгі  үш позицияға алға жүретін əріппен алмастырған. 

  Мысалы «ГДЕ АББА» хабарламасын шифрлау керек.. 

  Цезарь  шифрлауы  айналымды  деп  аталады,  ауыстыру  кезінде,      алфовит  əріптері  айналым 

бойынша  орналасқан  деп  алынады:      соңғы  əріптің  артынан  ең  алғашқы  алфовиттің  əріпі  жүреді..  

Цезарь шифрлауы қалай шифрланатының көрсетейік: 

АБВГДЕЁЖЗ 

 

   



 

 

 



      АБВГДЕЁЖЗИ 

Ауыстыру нəтижесінде   ЁЖЗ ГДДГ шифрограммасы пайда болады. 

 

  Көп алфавитті бір контурлы қарапайым ауыстыру 

  Символдарды ауыстыру үшін бірнеше алфовит қолданылады, алфавиттар ауысымы айналмалы 

жəне  кезектес  түрінде  ауысады:  бірінші  символ  алфавиттің  бірінші  символына  ауыстырылады, 

екінші  символ  сəйкесінше  алфавиттің  екінші  символына  ауыстырылады  жəне  тағы  сол  сияқты  

осылайша алфавиттер біткенше ауыстырыла береді. 

 

Орыс алфавиті үшін Вижинер таблицасы:  



 

А 

Б 



В 

Г 

Д 



Е  … 

 А  А 


Б 

В 

Г 



Д 

Е  … 


Б 

Я 

А 



Б 

В 

Г 



Д  … 

В  Ю  Я 


А 

Б 

И 



Г  … 

Г 

Э  Ю  Я 



А 

Б 

В  … 



 Д  Ь 

Э  Ю  Я 


А 

Б  … 


Е  Ы 

Ь 

Э  Ю  Я 



А  … 

…  …  …  …  …  …  …  … 

Ашық мəтіннің 

əріптер қатары 

 

 

       



шифрограмманың      

əріптер матрицасы 



 

                  

Шифрлеу жəне кері шифрлеу кезінде Вижинер матрицасын  есте сақтау қажет емес, себебі 

айналым арқылы орын ауыстыруды қолдану арқылы  матрицаның қалаған қатарын оның номері 

жəне бірінше қатар арқылы есептеп табуға болады. 

  Шифрлау  кезінде  символдар  бірінші  қатардың  символдары  қалған  қатардың  шифрларымен 

ауыстырылады. 

                a(1,i) -> a(k,i), 

 k – қатарды шифрлауға арналған номер.  

   Айналымды  солға  к  элементің    ауыстыру  бірінші  қатардың  элементі  арқылы  көрсетуге 

болады. 

                          a(1,i+k-1), егер i<=n-k+1 

                a(k,i)=                                

                          a(1,i-n+k-1), егер i>n-k+1 

Кері шифрлау кезінде керісінше ауысу болады 

                a(k,i) -> a(1,i).   

сондықтан  мына  тапсырмаларды  орындау  қажет    кезектегі  a(1,j)  мəтіндегі  кері  шифрланатын 

символы  жəне  к-лық  жолдың  кері  шифрі  Вижинер  матрицасы  болсын.      Необходимо  найти  в  k 

жолындағы номері a(1,j)  тең қатардағы элемент номерін табу қажет. Сірə,  

                          a(k,j-k+1), егер j>=k 

                a(1,j)= 

                          a(k,n-k+j+1), егер j

  Мəні a(1,j)-ға тең ,  к-лық қатарды Вижинер матрицасының символын  кері шифрлау арқылы 

кері апарып қою орындалады. 

                          a(1,j-k+1), егер j>=k 

               a(1,j) -> 

                          a(1,n-k+j+1), егер j

Əдіс  беріктігі  апарып  қою  əдісінің  беріктігіне  тең,  олар  қолданылған  шифрланған 

алфавиттер  көбейтілген  санына  тең,  сонымен  қатар  кілттік  сөздің  ұзындығына  жəне  20*L  тең, 

ондағы L-кілттік сөздің ұзындығы. 

 Ұсынылған əдебиет: 

1.  Романец Ю.В., Тимофеев П.А., Шаньгин В.Ф. Защита информации в компьютерных системах 

и сетях. Под ред. В.Ф. Шаньгина. - 2-е изд., перераб. и доп. - М.: Радио и связь, 2001. - 376 с.: 

ил.  


2.  Защита программного обеспечения: Пер. с англ./Д.Гроувер, Р.Сатер, Дж.Фипс и др./Под 

редакцией Д.Гроувера.-М.:Мир,1992.-286 с ил. 

3.  Дж. Л. Месси. Введение в современную криптологию. // ТИИЭР, т.76, №5, Май 88 – М, Мир, 

1988, с.24-42.  

 

СДЖ тапсырмалары (5 тақырып) [1, 2, 3, 4, 7] 

1.  Криптография, криптология, криптоанализ түсініктерін анықтау.   

2.  Шифрдің тұрақтылқ пен еңбек сіңіруіне анықтама беру. 

3.Ақпаратты  криптографиялық жабу əдістерінің классификациясын білу. 

4. Шифрлеуді ңорын ауыстыру əдістерін  оқып білу 

4-тақырып. Қарапайым орын ауыстыру (2 сағат) 

Дəріс жоспары: 

1.  Кесте бойынша күрделендірілген орын ауыстыру 

2.  Маршрут бойынша күрделендірілген орын ауыстыру 

3.  Гаммалау əдісімен шифрлеу 

4.  Аналитикалық айналымдардың көмегімен шифрлеу 



          n бағаны мен m жолындағы шифрлеу блогының өлшемі жəне кездейсоқ ауыстырумен 1,2,...,n 

сандарының натуралды қатарынан жасалынатын кілттік реттілік таңдалынады.   

Шифрлеу келесі тəртіппен орындалады:  

1.  Шифрленетін  мəтін  n*m  өлшемді  шифрлеу  блогын  құра  отырып    кілттік  реттілік 

сандары түрінде жүйелі жолдармен жазылады.  


2.  Шифрленген  мəтін  кілттік  реттілікпен  берілетін  бағана  нөмірлерінің  өсу  тəртібі 

бойынша бағаналар түрінде шығады.  

3.  Жаңа блок толтырылады жəне т.с.  

Мысалы, ГРУЗИТЕ_АПЕЛЬСИНЫ_БОЧКАХ деген блогы 8*3 өлшемді жəне кілті 5-8-1-

3-7-4-6-2 түрінде болатын мəтінді шифрлейік.   

Қарапайым орын ауыстыру кестесінің түрі мынадай:  

 

 

 



 

   Кілт 


5  8 





Г  Р 


У 

З 

И 



Т 

Е 



А  П 

Е 

Л 



Ь 

С 

И 



Н 

Ы  _ 


Б 

О 

Ч 



К 

А 

Х 



Шифрленген хабарлама:  

УЕБ_НХЗЛОЕСЛГАЫЕИАИЬЧРП_ 

Кері шифрлеу келесі тəртіппен орындалады:  

1.  Шифрленген мəтіннен n*m өлшемді символдар блогы бөлінеді.  

2.  Бұл блок  n топтарға m символдан бөлінеді.  

3.  Символдар  нөмірлері  блоктағы  топтар  нөмірлерімен  сəйкес  келетін  орын  ауыстыру 

кестесінің  бағаналарына  жазылады.  Кері  шифрленген  мəтін  орын  ауыстыру 

кестесінің жолдары бойынша оқылады.  

4.  Символдардың жаңа блогы бөлінеді жəне т.с.  

 

                          Кесте бойынша күрделендірілген орын ауыстыру 



              Орын  ауыстыруды  кесте  бойынша  күрделендіргенде  шифрдің  беріктігін  жоғарлату  үшін 

орын  ауыстыру  кестесіне  кестенің  пайдаланылмайтын  ұяшықтары  енгізіледі.  Пайдаланылмайтын 

элементтердің жалпы саны мен орналасуы шифрлеудің қосымша кілті болып табылады.  

Түсіндіру  үшін  8х8  өлшемді  квадраттық  кестені  (матрицаны)  алайық,    Для  пояснения 

возьмем  квадратную  таблицу  (матрицу)  размером  8х8,  мəтінді  жүйелі  түрде  жол  бойынша 

жоғарыдан төмен жазамыз, ал жүйелі түрде бағана бойынша солдан оңға қарай оқимыз.  

Мына хабарламаны шифрлеу керек деп есептейік:  

НА ПЕРВОМ КУРСЕ ТЯЖЕЛО УЧИТЬСЯ ТОЛЬКО ПЕРВЫЕ ЧЕТЫРЕ ГОДА ДЕКАНАТ. 

Онын матрицасын жазайық: 

Матрицада «_» символымен тақыр белгіленеді.  

 

Айналымдардың нəтижесінде мына шифровка алынады:  



НМТЧРЫ_А_ЯИЛВРД_КЖТЬЫЕЕПУЕЬКЕ_КЕРЛСО_ГАРСОЯ_ЧОНВЕ_ПЕДАО_УТЕТА

Т. 


Берілген  жағдайда  кілт  матрицаның  өлшемі,  ашық  мəтіннің  жазылу  тəртібі  жəне 

шифрограмманы  оқу  болып  табылады.  Əрине,  кілттің  басқаша  болуы  мүмкін.  Мысалы,  ашық 

мəтіннің  жол  бойынша  жазылуы  жол  нөмірлерінің  мына  тəртібі  бойынша  жүзеге  асады: 

48127653, ал криптограмманың оқылуы бағана бойынша келесі тəртіпте жүзеге асады: 81357642. 

Матрицаның жолға жазылу тəртібін жазбаның кілті деп атайық, ал шифрограмманы бағана 

бойынша оқу тəртібін – оқу кілті.  

Н 

А 



П 

Е 

Р 



В 

О 

М 



К 

У 



Р 

С 

Е 



Т 

Я 



Ж 

Е 

Л 



О 

У 



Ч 

И 

Т 



Ь 

С 

Я 



Т 

О 



Л 

Ь 

К 



О 

П 



Е 

Р 

В 



Ы 

Е 



Ч 

Е 

Т 



Ы 

Р 

Е 



Г 

О 



Д 

А 



Д 

Е 

К 



А 

Н 

А 



Т 

n  x  n  өлшемді  матрицаның  көмегімен  алынған  криптограмманы  дешифрлеу  үшін  бұл 

криптограмманы  əр  топқа  n  символ  бойынша  символдар  топтарына  бөлу  керек.  Шеткі  сол 

жақтағы  топты  нөмірі  оқудың  бірінші  сандық  кілтпен  сəйкес  келетін  бағанаға  жоғарыдан  төмен 

жазу  керек.  Символдардың  екінші  топбын  нөмірі  оқудың  екінші  сандық  кілтімен  сəйкес  келетін 

бағанаға  жазу  керек,  жəне  т.с.  Ашық  мəтінді  жазба  кілтінің  сандарымен  сəйкес  жол  бойынша 

мартицадан оқу керек.          

Орын  ауыстыру  əдісімен  алынған  криптограмманың  дешифрация  мысалын  қарастырайық. 

Шифрлеу кезінде 6*6 өлшемді матрица, 352146 жазба кілті жəне 425316 оқу кілті қолданылғаны 

белгілі. Шифрограмманың мəтіні мынадай:  

ДКАГЧЬОВА_РУААКОЕБЗЕРЕ_ДСОХТЕСЕ_Т_ЛУ 

Шифрограмманы 6 символ бойынша топтарға бөлейік:  

ДКАГЧЬ  ОВА_РУ  ААКОЕБ  ЗЕРЕ_Д  СОХТЕС  Е_Т_ЛУ 

Символдардың бірінші тобын 4 матрицаның бағанасына жазайық, себебі оқу кілтінің бірінші 

саны – 4. 6 символдан тұратын екінші топты  2 бағанасына жазайық, символдардың үшінші тобын 

– 5 бағанаға жəне т.с.  

3

 



 

 

 



 

 

 



 

1

2



3

4

5



6

 

 



1

2

3



4

5

6



1

 

О



 

Д

А



 

 

1



С

О

З



Д

А

Е



2

 

В



 

К

А



 

 

2



О

В

Е



К

А

_



3

 

А



 

А

К



 

 

3



Х

А

Р



А

К

Т



4

 

_



 

Г

О



 

 

4



Т

_

Е



Г

О

_



5

 

Р



 

Ч

Е



 

 

5



Е

Р

_



Ч

Е

Л



6

 

У



 

Ь

Б



 

 

6



С

У

Д



Ь

Б

У



 

ХАРАКТЕР ЧЕЛОВЕКА СОЗДАЕТ ЕГО СУДЬБУ 

Əрине, криптограмманың дешифрлеудің суреттелген процедурасын компьютерде автоматты 

түрде алдын ала жасалынған бағдарламалардың көмегімен жүзеге асыруға болады.  

 

Маршрут бойынша күрделендірілген орын ауыстыру  

Шифрлеудің  жоғары  беріктігін  гамильтондық  түріндегі  маршрут  бойынша  орын  ауыстыруды 

күрделендірумен қамтамасыз етуге болады. Бұл жағдайда шифрленетін мəтіннің символдарын жазу 

үшін  кейбір  гиперкубтың  төбелері  қолданылады,  ал  шифрленген  мəтіннің  таңбалары  Гамильтон 

маршруты  бойынша  оқылады,  сонымен  қатар  бірнеше  əр  түрлі  маршруттар  қолданылады.  Мысал 

ретінде n=3 болғанда Гамильтон маршруты бойынша шифрлеуді қарастырайық.  

Кубтың  төбелерінің  нөмірлері  блок  жасалғанда  оны  шифрленетін  мəтіннің  символдарымен 

толтыру реттілігін анықтайды. Жалпы жағдайда   n-мөлшерлі гиперкуб n

2

 төбелерге ие болады.   



Бірінші схема үшін шифрленетін блокта символдардың орын ауыстыру реттілігі 5-6-2-1-3-4-8-7, 

ал  екіншісі  үшін    5-1-3-4-2-6-8-7.  Осыған  ұқсас  басқа  маршруттар  үшін  орын  ауыстыру  реттілігін 

алуға болады:  5-7-3-1-2-6-8-4, 5-6-8-7-3-1-2-4, 5-1-2-4-3-7-8-6 жəне т.с.  

Гиперкубтың мөлшері, Гамильтонның таңдалынатын маршруттарының түрлерінің саны əдістің 

жасырын кілтін құрайды.  

Қарапайым  орын  ауыстырудың  беріктігі  қолданылатын  орын  ауыстыру  матрицасының 

өлшемімен анықталады. Мысалы, 16*16 матрицасын  қолданғанда мүмкін орын ауыстырудың саны 


1.4E26  жетеді.  Нұсқалардың  мұндай  санын  тіпті  ЭЕМ  қолданумен  алу  мүмкін  емес. 

Күрделендірілген   орын ауыстырудың беріктігі одан да жоғары. 

  

Гаммалау əдісімен шифрлеу 

Əдістің мəні шифрленетін мəтіннің символдары жүйелі түрде гамма деп аталатын қандай да бір 

арнайы  реттіліктің  символдарымен  қосылуында  жатыр.  Кейде  мұндай  əдіс  гамманы  негізгі  мəтінге 

қоюды білдіреді, сондықтан ол «гаммалау» деген атқа ие болды.   

Гамманы  қоюды  бірнеше  тəсілдермен  жүзеге  асыруға  болады,  мысалы,  мына  формула 

бойынша:  

t

ш

 = t



о

 XOR t


г

,  


мұндағы t

ш

,t



о

,t

г



 – шифрленген символдарға, негізгі символға жəне гаммаға сəйкес ASCII кодтар. 

XOR – биттік перация "ерекше немесе".  

Мəтінді кері шифрлеу осындай формула бойынша жүзеге асады:   

t

о



 = t

ш

 XOR t



г

.  


 

Аналитикалық айналымдардың көмегімен шифрлеу 

Ақпараттың жеткілікті сенімді жабылуы шифрлеу кезінде кейбір аналитикалық айналымдарды 

қолдануды қамтамасыз етеді. Мысалы, алгебра тəсілдерін матрицаларды қолдануға болады – дəлірек 

матрицаның векторға көбейтуін.  

Кілт  ретінде  n*n  өлшемді  ||a||  квадраттық  матрицасы  беріледі.  Негізгі  мəтін  n  символды 

ұзындықтағы блоктарға бөлінеді. Əрбір блок n-мөлшерлі вектор ретінде қарастырылады. Ал блокты 

шифрлеу процесі жаңа n-мөлшерлі векторды (шифрленген блоктың) ||a|| матрицасын негізгі екторға 

көбейтудің нəтижесі ретінде алуда жатыр.   

Мəтіннің  кері  шифрленуі  осындай  сияқты  айналымның  көмегімен  тек  ||a|  матрицасына  кері 

матрицаның көмегімен жүзеге асады. 



 

Ұсынылған əдебиеттер:



 

1.  Романец Ю.В., Тимофеев П.А., Шаньгин В.Ф. Защита информации в компьютерных системах 

и сетях. Под ред. В.Ф. Шаньгина. - 2-е изд., перераб. и доп. - М.: Радио и связь, 2001. - 376 с.: 

ил.  


2.  Защита программного обеспечения: Пер. с англ./Д.Гроувер, Р.Сатер, Дж.Фипс и др./Под 

редакцией Д.Гроувера.-М.:Мир,1992.-286 с ил. 

3.  Дж. Л. Месси. Введение в современную криптологию. // ТИИЭР, т.76, №5, Май 88 – М, Мир, 

1988, с.24-42.  



 

СДЖ тапсырмалары (5 тақырып) [1, 2, 3, 4, 7] 

1.  Шифрлеудің алмастыру əдістерін оқып білу. 

2.  Алмастыру əдістерінің түрлерін қолдна отырып, дəрістеу мысалдарынан шифрлеу 

бағдарламасын құру. 

 

5- тақырып. Екікілтті криптографиялық жүйе  (2 сағат) 

Дəріс жоспары 

1.  Ашық кілтпен шифрлеу жүйесі 

2.  Дəрежеге ауыстыру əдісі. 

3.  Арқа қоржының салу əдісі. 

4.   


Екікілтті криптографиялық жүйе , екі кілтті қолдануды мінездейді. Ашық(жасырын емес) жəне 

жабық  (жасырын).Екікілтті  жерекшелігі  шифрлеу  түрлерінің  2  түрін  алуға    мүлік  береді,  оларды 

қолдануы əдістеріашық жəне құпия кілттер. 



1   2   3   4   5


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал