ИƏ жоқ Гүлшат НҰрымбетова



жүктеу 5.4 Mb.

бет1/35
Дата26.04.2017
өлшемі5.4 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   35

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

ОЙ-КӨКПАР



«Ерлермен бірдей ауыр жұмыс істейтін әйелдердің жалақысына үстеме коэффициент белгілеу керек» деген пікірмен келісесіз бе?

ИƏ

ЖОҚ

Гүлшат НҰРЫМБЕТОВА, 

саяси ғылымдар докторы

профессор:

№ 39 (950) 

8 наурыз, жұма

2013 жыл


– Бүгінде қо ғамымызда ер-азамат тар-

мен қатар жү ріп, жұмыстың ауырлығына, 

қиын дығына қара мастан қызмет етіп жүр ген 

анала ры мыз  жетерлік.  Әйел  таби ғаты нан 

Алланың нәзік жаратқан пендесі. Бірақ қазір 

заман сұранысына сай әйелдеріміз де 

ерлермен қатар жұмыс істеп жүрсе де үйге 

келген соң да балаларын тәрбие леп, ерінің 

жағдайын жасауы тиіс. Яғни әйелдеріміз 

сыртта қызметті де істеп үлгеріп, үйде отба-

сы ның да жағдайын жасауға машықтанып 

барады. Сондықтан мен ауыр жұмыс істеп 

жүр ген әйелдерге ғана деп бөле-жар мас-

тан, жаппай барлық салада жұмыс істеп 

жүр 

 

ген әйелдердің жалақысына үстеме 



коэф фицент белгіленуі керек дер едім. Әйел 

үйде балаларының тамағын пісіріп, кір-

қоңын жуып, отбасының беріктігін сақ тап, 

балаларына жақсы тәрбие беру ар қылы 

қоғамымызға пайдасын тигізіп отыр.  

– Жоқ, мен бұл пікірмен келісе алмай-

мын. Ерлермен бірдей ауыр жұмыс істейтін 

әйелдердің жалақысына үстеме коэф фи-

цент қосудан гөрі әйелдерге арнап қандай 

да бір жеңілдіктер қарастырған дұрыс 

секіл ді. Бірдей жасалған еңбекке екі түрлі 

жалақы төлеу дұрыс емес. Бірақ әйел адам-

дардың ерлермен салыстырғанда нәзік 

жанды екенін ескере отырып, қызмет бары-

сында жеңілдіктер қарастыру әділ шешім 

болар еді. Шыны керек, бүгінгі күні заман 

сұранысына қарай ауыр жұмыстардың 

көбісі заманауи техникалармен қамтамасыз 

етілген. Бұрынғыдай әйелдеріміз кетпен 

ұстап, жер жыртып жүрген жоқ. Бірақ кей-

бір өндірістік салалардың әйелдердің ден-

саулығына зиянын тигізетінін ескере оты-

рып, осыған байланысты жеңілдіктер 

қа рас тырсақ дұрыс болар еді.  



-бетте

3

Қазір қоғамымызда «мынау – тек қана әйел адамның 



жұмысы» немесе «мынау – ер адамға ғана 

жарасатын тірлік» деген қызметке байланысты 

арнайы бөлініс жоқ. Етектілеріміз нәзіктігіне 

қарамай, ер адаммен қатар жүріп, қара 

жұмыстарды да атқарып жүр. Алайда бәрібір 

табиғат заңдылығын ескеріп, мереке 

қарсаңында «ерлермен бірдей ауыр 

жұмыс істеп жүрген әйелдердің 

жалақысына үстеме коэффицент 

белгілеу керек пе» деген сауалды 

қоғамның талқысына салып көрген 

едік. Тақырыпты даттаушылар да, 

жақтаушылар да табылды...

Жалғасы 2-бетте 

АНА ЖҮРЕГІ

Дина әже балалар үйінде тәрбиелен ген дік-

тен туған жері нақты қайда екенін айта ал май-

ды. Негізі,  «Семей өңірінің тумасы болуым 

керек» деп болжайды. Әрине, дүние талай 

астаң-кестең боп, патша тақтан құлап, қызыл 

қуып, ақ қашып жатқан кезеңге балалығы тап 

келген жұ ды рықтай қыз кімнен түбін түгендеп 

білгендей. 

Балалар үйінде тәрбиеленіп, алғашқы 

табаны тиген жері Қарқаралы ауданының 

Совет ауылы болса керек. (Бұл ауыл бүгінде 

Қасым ауылы аталады). Сөйтіп, 1944 жылы 

Қар қаралы  өңірінің  Томар  кол хо зында  тұратын 

азамат Жағал Адамбековпен шаңырақ көте-

ріп ті. Жағал атамыздың бірінші әйелінен қал-

ған балаларды бауырына басып, тәрбиелеп 

өсірген. 

Әсіресе, Жағал ақсақалдың үлкен ұлы Сәу-

лехан мен келіні Шыңғайдан туған неме ре ле-

рінің тәрбиесінің басында Дина әженің тұр-

ғанын айтады ағайын жұрты. Бұл баласынан 

сегіз немере сүйсе, қазір шөпшегін көріп отыр. 

Келіні Шыңжаңның өзі – бүгінде 70-тен асып 

кеткен ақ жаулықты әже. Бірақ Дина әжеміз 

үшін, әрине, келін. Шыңжаң келіні Дина әже-

міз ді тап кешегі келін болып түскен жас күнін-

дей, алақанына салып күтіп отыр.

Дина әже колхоздың түрлі жұмысын 

атқарған. Ұлы Сәулехан 1975 жылы қайтыс 

болғанда, келіні Шың жаңмен бірге колхоз 

үшін төл де алысты, сиыр да сауды, мал да бақ-

ты. Еңбектері еленіп, «Еңбек арда гері» ме-

далімен, «Ұлы Жеңістің – 50, 60, 65» жылдығы 

мерекелік медальдарымен, «1941-1945 жж. 

соғыс ардагері» төсбелгісімен марапатталыпты. 

Қазір – Томар селосында келіні Шыңғай, 

неме ресі Нұржан, келіні Гүлімнің қамқор лы-

ғын да. Ел-жұрты төбесіне көтеріп, қастерлейтін 

қария сы. Қолының шипасы да бар. Жас бала-

лар ға қазақы ем жасап, талай дертке дауа 

тапқан әже. 

 Қызғалдақ АЙТЖАНОВА,



Қарағанды

114-тегі кейуана 

елдің амандығын 

тілейді

Жалғасы 2-бетте 

«Жаңа ғасырда қазақ қыздарының 

білім алып, жарқылдап жүрулері үшін 

барлық жағдайды жасап бердік. Бүгінде 

Қазақстандағы әйелдердің көлік жүр-

гізіп, заманға сай жүріп-тұрып, сән де ну-

ге қақысы да, мүмкіндігі де бар. Әйел 

ештеңе көрмеген, оқымаған, тоқымаған 

болса, балаға қандай тәрбие бере ала-

ды», – деп сөзін сабақтаған Н.Назарбаев 

дінді жамылып, әйелдердің құқығын 

шектеп жатқан кейбір мемлекеттерді 

сынға алды. «Біздің ұстанымымыз ондай 

емес. Ұлы дала ұрпақтары әр уақытта 

анасын ардақтаған, әлпештеген, қыз да-

рын қадірлеген. Біздің салтымыз солай 

болуы керек. Сол дәстүрді лайықты жал-

ғас тырып, анаға, жарға, қызға деген қа-

пы сыз құрметті қайта орал туымыз керек. 

Бұл барлық біздің қазақ стандық аза мат-

тар ға айтатын сөзім», – деді Президент. 

Кездесу кезінде Президент бала 

тәрбиесі мәселесіне ерекше көңіл бөлу 

қажеттігін жеткізді. «Қазір қарасаң, 

балалар планшетті ұстап, онымен күні 

бойы отыра алады. Әрине, олардың 

ақпараттық технологияларды мең гер гені 

жақсы. Алайда оның кері әсері да бар. 

Оны ұмытпау қажет. Қалай болса да, 

технология ананың тәрбиесін айыр бас-

тай алмайды. Балалар кітаптарды оқуы 

тиіс. Себебі «оқығандар ғана әлем 

 

ді 


басқарады» деген қағидат бар. Мәселен, 

өткен жылы Сингапур, Канада, Фин лян-

дия, Корея және АҚШ кітапты көп оқи-

тын мемлекеттердің қатарынан көрінді. 

Міне, дәл сол елдер бүгінде өсіп-өркен-

деп жатыр. Біз осы мәселеге ерекше 

көңіл бөлуіміз керек. Ал білімге деген 

құштарлық бала кезінде қалып та сады», 

– деді Н.Назарбаев. Осы орайда Прези-

дент педагог мамандардың бүгінгі сабақ 

беру әдісін өзгерту керек деп санайды. 

Ұстаздар «қатып қалған» білімді беріп 

қана қоймай, шәкірттермен бірге ұш та-

луы тиіс. Балалар өздігімен ойлап, ше-

шім қабылдауға үйренуі шарт. Н.Назар-

баев білім берудің жинақтау жүйесін 

кеңінен қолдану қажеттігін жеткізді. 

Мемлекет басшысы атап көрсет кен-

дей, еліміз Тәуелсіздік алғалы бері қазақ-

тың саны 4 млн адамға өсті. Ондай 

демографиялық өсімге Қазақ 

стан 


әйелдерінің қосқан үлесі зор екені 

белгілі. Мемлекет те аналарға барынша 

жағдай жасауға тырысып келеді. Соңғы 

жылдары дүниеге келген балаға 

берілетін бір реттік жөргекақы 5,5 есеге 

өсіп, бір жасқа дейінгі бала күтіміне төле-

нетін жәрдемақы 3,5 есеге дейін артты. 

Сол қамқорлықтың арқасында табиғи 

өсім де жыл сайын еселеп келеді. 10 

жылдың ішінде Қазақстанда 260 

отбасында үшемдер дүниеге келсе, бес 

ана бірден төрт сәбиді дүниеге әкелді. 

Елбасымен кездесуге келген әйелдердің 

ішінде сондай аналардың бірі болды. 

 

ДАТ!

Әлеуметтік 

мәселелердің 

оңтайлы шешілуіне, 

ең алдымен, 

әйелдер мүдделі



Ана тәрбиесін ақпараттық 

технология алмастыра алмайды

бетте

6

Екі ғасырдың ащы-тұщысын татқан 114 



жастағы кейуана елдің амандығын, іргенің 

бүтіндігін тілейді. Алла пешенесіне екі 

ғасырды көруді жазған Дина әже 1899 жылы 

1 қаңтарда дүние есігін ашыпты. Тағдыр 

талайы маңдайына ақ пен қызылдың 

айқасын, зұлмат аштықты, соғыс дейтін 

сұрапылды көруді, азат елдің дәм-тұзын 

татуды жазыпты. 

Гүлшара ӘБДІҚАЛЫҚОВА:

Арман АСҚАР

Кеше Ақордада көктемнің алғашқы мейрамы – Халықаралық 

әйелдер мерекесі барынша сезілді. Бұл жерде Президент 

Н.Назарбаев еліміздің бір топ әйелдер қауымын қабылдап, 

бейресми тұрғыда жүздесті. Кездесу кезінде бүгінгі отбасы мен 

бала тәрбиесі, білім беру, жұмыспен қамту, әлеуметтік жүйе және 

тағы басқа мәселелер кеңінен қозғалды. Мемлекет басшысы 

қазақстандық әйелдердің қоғамдағы рөлін ерекше атап өтті.

ОЙ-Т


О

ЛҒАМ


Әйелдердің қоғамдағы орны 

аналық өлшемімен өлшенуі керек

Біз өткенімізді бағалай алмау арқылы қазақ 

қоғамындағы әйелдер орнын санмен өлшейтін 

індет ке шалдықтық. Осының салдарынан кеңес тік 

кезең келісімен, нәзікжанды аруларға «шойын 

темір» трактордың тізгінін ұстатып, бар ауыр 

жұмысты мойындарына іле салдық. Осы 

лайша, 


әйелдердің қоғамдағы рөлін тың игеру мен өлшедік. 

Бұл өлшемнің соңы әйелдерімізді зауыттардың 

отымен кіріп, күлімен шығатын «қара күңге» 

айналдырып жіберді. Бірақ біздің ана 

ларымыз 

жасымады… 

 Біз әйел мен ердің теңдігін сыртқы бол мыстан 

іздедік. Арулардың қоғамдағы орнын мінез-

құлықпен таразыладық. Нәтижесінде, өз баласын 

жетімдер үйіне өткізетін, темекісін тістеп, арақпен 

ауыз былғайтын, ерінің басына әңгіртаяқ ойнататын, 

ақырында өзінің де дәм-тұзы қарттар үйінде 

түгесілетін «арулары» бар күйге түстік. Бірақ біздің 

аналарымыз жасымады…

Біз қоғамдағы әйел теңдігін өткен дәуірді 

жамандау арқылы алып бермек болдық. Баба ла-

рымыздың ұрпақ өрбіту, ұлттың санын көбей 

ту 


мақсатында жасаған әр қадамын қаралаудан 

жалықпадық. Ешбір қазақ өзінің аялаған қызын 

қаусаған шалға бермейтінін біле тұра, сыңаржақ 

идеологияның ырқына иілдік. Мұның арты ақ неке 

мәселесінде «мен білемдік» бел алып, Қозы мен 

Баяндай қосылған қос жұп тазы мен қояндай күн 

кешетін қоғамға алып келді. Бірақ біздің аналарымыз 

жасымады…

Біз әйелдің орнын биік мінберлерден іздедік. Бұл 

мәселеде де қабілет-қарымға, сапаға емес, санға 

жүгіндік. Біздің қоғамға басшылық қызметтегі 

әйелдер қауымының еткен еңбегі емес, сыртқы 

көрініс қана қажет болды.

Әйел – ана, әйел – сұлулық, әйел – 

махаббат. Сөзге ұста болғанымызбен

өмірде әйел жанының, әйел жүрегінің 

емшісі болу қиын. Сұлу сөзбен сурет салып, 

«жұмақ – ананың табанының астында» 

дегенімізбен, сол ананың аяғының астында 

жатқан жаннатты да елемей, кердеңдеп 

өте шығатынымыз бар. Неге, себебі біз 

кешегі һәм бүгінгі аналар мен қыздар 

қауымының қазақ қоғамынан ойып тұрып 

орын алғанын, қазақ азаттығы жолында 

қан кешкен қаһарман ұлдарға ақ сүтін 

бергенін, алмағайып заманда қолына қару 

алып ел қорғағанын, ел басшысыз қалғанда 

таққа да отырғанын ұмыт қалдыра 

береміз. Осы ұмытшақтық салдарынан біз 

неден ұтылдық? Ой безбеніне таразылап 

көрелікші…

Қанат БІРЛІКҰЛЫ

Айгүл ШӨПШЕКБАЕВА, 

Алматы қалалық ІІД кәмелетке 

толмағандар ісі жөніндегі 

бөлімінің бастығы, полиция 

полковнигі, ІІМ еңбегі сіңген 

қызметкер, Алматы қалалық 

әкімдігі жанындағы гендерлік 

саясат комиссиясының мүшесі:

Мансұр ХАМИТ (фото)



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

 

ОЙ-КӨКПАР



ИƏ

ЖОҚ

Гүлшат НҰРЫМБЕТОВА, 

саяси ғылымдар докторы, 

профессор:

№ 39 (950) 

8 наурыз, жұма

2013 жыл


– Бүгінде қо ғамымызда ер-азамат тар-

мен қатар жү ріп, жұмыстың а

а

а

а



а

уы

уы



уы

у

у



у

рл

рл



рл

рл

р



ығына, 

қи

қи



қи

қи

қи



ы

ы

ын дығына  қара мастан  қызм



зм

зм

зм



зм

зм

ет



ет

ет

ет



ет

ет

е



е

е

е



е

ті

ті



ті

ті

ті



т

п 

п 



п

п

п



п

жү

жү



жү

жү

ү



р

р

р



р

р

рге



ге

ге

ге



ген

н

н



н

ан

ал



а ры мыз  жетерлік. Әйел  та

б

б



би

б

 ғаты нан 



Алланың нәзік жаратқан пендесі. Бірақ қазір 

заман сұранысына сай әйелдеріміз де 

ерлермен қатар жұмыс істеп жүрсе де үйге 

келген соң да балаларын тәрбие леп,  ерінің 

жа

а

а



а

а

а



ғд

ғд

ғд



ғ

ғд

ғд



ай

ай

ай



ай

а

ын



ын

ж

ж



ас

асау


у

у

у



у

у

ы



ы

ти

ти



т

тт

іс



іс.

.

Яғ



Яғни

ни

 әйелдеріміз 



сы

сы

сы



сы

ы

сы



рт

рт

рт



рт

рт

р



та

та

та



а

та

т



қ

қ

қ



қ

қ

қ



ыз

ыз

ыз



ыз

з

ме



м

ме

ме



ме

е

тт



тт

тт

т



і де

де

д



де

де

де



і

і

і



і

іі

ст



с

ст

ст



ст

еп

еп



еп

п

п



п

ү

үү



ү

ү

лг



лг

лг

лг



лг

лгер


ер

ер

р



ер

ер

і



іп, үйде отба-

сы ның да жағдайын жасауға машықтанып 

барады. Сондықтан мен ауыр жұмыс істеп 

жүр ген  әйелдерге ғана деп бөле-жар мас-

тан, жаппай барлық салада жұмыс істеп 

жүр  ген  әйелдердің жалақысына үстеме 

ко

к

к



к

эф

э



э

 фицент  белгіленуі керек д

д

д

д



д

д

ер



ер

ер

ер



ер

ер

еді



ді

ді

ді



ді

ді

м.



м.

.

. Ә



Ә

Ә

Ә



Ә

Ә

йе



й

йе

йе



йе

л

л



л

л

үй



үй

й

үй



үй

й

д



д

де балаларының тамағын

ын

ын

ын



ын

ы

п



п

п

п



п

п

іс



іс

іс

іс



с

с

ір



і

ір

ір



ір

і

іп



іп

іп

іп



іп

, кі


кі

кі

к



к

р

р-



р-

р-

р



қоңын жуып, отбасының беріктігін сақ тап, 

балаларына жақсы тәрбие беру ар қылы 

қоғамымызға пайдасын тигізіп отыр.  

– Жоқ, мен бұл пікірмен келісе алмай-

мын. Ерлермен бірдей ауы

ы

ы



ы

ы

р



р

р

р



р

жұ

жұ



жұ

жұ

мыс істейтін



н

н

н 



 

әйелдердің жалақысын

н

н

н



н

н

а



а

а

а



а

а

үс



үс

үс

үс



үс

үс

те



те

те

те



теме

ме

ме



м

ме

м



к

к

к



к

к

к



оэ

оэ

оэ



ф

ф

ф



ф

ф

ф



фи

фи

фи



фи

фи

фи



-

-

цент қосудан гөрі әйелдерге арнап қандай 



да бір жеңілдіктер қарастырған дұрыс 

секіл ді.  Бірдей жасалған еңбекке екі түрлі 

жалақы төлеу дұрыс емес. Бірақ әйел адам-

дардың ерлермен салыстырғанда нәзік 

жа

жа

ж



ж

ж

ж



нд

нд

нд



д

ы 

ы 



ы

ы

ы 



ы

ек

ек



ек

ек

ен



ен

ен

ен



ін

ін

ін



ін

ін

н



е

е

е



е

е

ск



ск

ск

к



ер

ер

р



ер

ер

е



е

е

е



е

е

от



от

от

о



от

ыр

ыр



ыр

ып, қызмет бары-

ы

сы

сы



ы

сынд


нд

нд

нд



нд

д

а



а

а

а



а

же

е



же

жеңі


ңі

ңі

ңілд



лд

лд

лд



л

л

к



ік

ік

те



те

те

е



е

р

р



р

р

р



қа

қа

қа



қа

қ

қа



ра

ра

ра



ра

ра

а



с

ст

с ыру  әділ шешім 



болар еді. Шыны керек, бүгінгі күні заман 

сұранысына қарай ауыр жұмыстардың 

көбісі заманауи техникалармен қамтамасыз 

етілген. Бұрынғыдай әйелдеріміз кетпен 

ұстап, жер жыртып жүрген

ен

ен



н

ен

 жоқ



оқ

о

о



о

. Бі


і

ра

р



р

р

р



р

қ 

қ



қ

ке

е



й-

й---


-

бір өндірістік салаларды

ды

ы

ды



ды

ы

ң 



ң 

ң 

ң



ң

ң 

әй



әй

әй

әй



әй

әй

ел



ел

ел

ел



ел

ел

де



де

д

де



д

д

рд



рд

рд

рд



рд

р

ің



ің

ің д


д

д

д



ден

ен

ен



ен

ен

ен



-

саулығына зиянын тигізетінін ескере оты-

рып, осыған байланысты жеңілдіктер 

қа рас тырсақ дұрыс болар еді.  



-бетте

Қазір қоғамымызда «мынау – тек қана әйел адамның 

жұмысы» немесе «мынау – ер адамға ғана

жа

жа

жа

жа

ж

жа

ра

ра

ра

ра

р

ра

са

са

с

с

тын тірлік» деген қызм

зм

м

м

м

м

ет

ет

ет

ет

ет

т

ке

ке

ке

к

ке

ке

б

б

б

б

б

ай

ай

ай

ай

а

ла

ла

ла

ла

а

ны

ны

ны

ны

ны

ны

ст

ст

ст

ст

ы

ы

ы

ы

ы

ы

ар

ар

ар

ар

ар

а

н

на

на

на

н

йы бөлініс жоқ. Етекті

ті

ті

ті

ті

ле

ле

ле

л

ле

ле

рі

рі

рі

рі

і

рі

мі

і

мі

мі

мі

мі


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   35


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал