Иә, дәл қазіргі кезеңде барлық бі лім ордасындағы қыз-келіншек



жүктеу 0.7 Mb.

бет2/6
Дата07.02.2017
өлшемі0.7 Mb.
1   2   3   4   5   6

Өткен аптада Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевпен болған телефон 

арқылы әңгімелесу барысында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы 

Пан Ги Мун Қазақстан Президентінің Қасым-Жомарт Тоқаевты БҰҰ 

жүйесіндегі басшылық қызметке ұсыну туралы ұсынысы БҰҰ тарапынан 

мұқият қаралғанын хабарлады. Және Қазақстанның халықаралық 

қауіпсіздікті, ядролық қаруды таратпау режимін нығайтуға қосқан 

айтулы үлесін, елдің әлеуметтік экономикалық дамудағы және сыртқы 

саясаттағы табыстарын ескере отырып, БҰҰ Бас хатшысы Қасым-Жомарт 

Тоқаевты БҰҰ-ның Женевадағы бөлімінің Бас директоры қызметіне 

тағайындау туралы шешім қабылдағанын жеткізген болатын. 

Жарқын ТҮСІПБЕКҰЛЫ

Осы ретте көмек көрсету үшін зардап 

шеккен тараптардың ресми өтініш жасауы 

міндетті талап болуы тиіс. Бұдан басқа, өткен 

жылы ұжымдық қауіпсіздік жүйесінің күштері 

мен құралдарының қызмет ету мәселелері, 

оның ішінде, ҰҚШҰ-ның Ұжым 

 

дық жедел 



реттеу күштері мен Ұжым 

дық бітімгерлік 

күштері жөніндегі келісімдерге қол жеткі зілді.

Кеден одағының іске қосылуы тауарлар, 

қызмет көрсетулер, капитал мен жұмысшы 

күш терінің еркін қозғалысын, 170 млн адам 

тұ рып жатқан аумақта ортақ нарықты құруды 

қа растыратын Бірыңғай эконо микалық кеңіс-

тік  ті құру жолындағы ма ңызды қадам бол ды.

Елдің әскери қауіпсіздігін қамтамасыз ету 

саласында Қазақстан Президентінің тап-

сырмасына сәйкес, стратегиялық жос пар-

лаудың жаңа құжаттары әзірленді, жа 

ңа 


әскери бөлімдер құрылды, мемле 

кеттік 


шекараны одан әрі орналастыру жөнінде 

жұмыстар жүргізілуде, бірқатар ірі әскери 

жаттығулар, оның ішінде «Бейбіт миссия – 

2010» ШЫҰ-ның жаттығуы өтті.

Экономикалық салада Қазақстан Рес-

публикасының 2020 жылға дейінгі дамуы-

ның стратегиялық жоспары мен 2010-2014 

жылдарға арналған Үдемелі индус триялық-

инновациялық даму жөніндегі мемлекеттік 

бағдарлама іске асырыла бас тады. Қазақ-

станды индустрияландырудың республика-

лық және өңірлік картасы әзір ленді.

Банкілік-қаржылық салада қаржылық 

тұрақтылықты нығайту жөнінде шаралар 

қабылданды. Бұл елдің халықаралық қорын 

ұлғайтуға мүмкіндік туғызды, халықтың бан-

кі лердегі депозиттер көлемі 15,9 пайызға 

өсті. Зейнетақы жинақта рының көлемі 2,2 

трлн теңгеге артты.

Қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету 

аясында өткен жылы құқық қорғау қызметі 

мен сот жүйесінде кейбір бағыттарға 

реформа жасалды. Мемлекет басшысының 

тапсырмасы бойынша заңнаманың қыл мыс-

тық құқықты ізгілендіру және декрими нали-

за циялау бөлігі қайта пысықталды, балама 

тер 

геуге алу қысқартылды, құқық қорғау 



орган дарының құзыреті айқындал ды, олар-

дың жекелеген, бейінде емес міндеттері 

азаматтық ведомствоға немесе бәсекелестік 

ортаға берілді.

Әкімшілік реформа аясында мемлекет тік 

қызметшілердің саны 15 пайызға қыс-

қартылды, оның шінде, күш құрылымдары 

мен сот органдары қызметкерлері де бар.

Облыстарда қоршаған ортаны қорғауда 

«Жасыл даму» бағдарламасы іске асырыла 

бастады, ғимараттарды тазартуды қайта 

құрылымдау жөнінде жеті өңірлік жоба қолға 

алынды.

Ұлттық қауіпсіздік саласында Ақпарат тық 



және коммуникациялық технология 

ларды 


дамытудың 2010-2014 жылдарға арналған 

бағдарламасы қабылданды, салалық бағ-

дарламалар әзірленді.

Ұлттық қауіпсіздік стратегиясын іске асыру 

барысы туралы мәселені талқылауды қоры-

тын дылай келе, Мемлекет басшысы елде қа-

уіп сіздік пен тұрақтылықты нығайту жөніндегі 

жұмыстардың маңыздылығы мен тиімділігін 

атап өтіп, кездесетін қауіп-қатерлерге назар 

ау дарды.

Осыған байланысты Н.Ә.Назарбаев Үкі-

мет ке және мемлекеттік органдарға бір қатар 

тапсырмалар берді. Атап айтқанда, «Ұлттық 

қауіпсіздік туралы» Заңның жаңа редакциясын 

және осы саладағы стра тегиялық құжаттарды, 

ішкі істер органдары туралы жаңа заң әзірлеу

жер қойнауын пайдаланушылар қабылдаған 

қаржылық міндеттемелердің орындалуына 

бақылау жасау, атомдық саланы дамыту бағ-

дарла масын әзірлеу, теңіз мұнай опера ция-

лары және өзге жағдайлар кезінде техногендік 

тө тенше жағдайлардан сақтап қалу жөнін де 

шаралар қабылдау.

Отырыс барысында Мемлекет басшысы 

сондай-ақ Үкіметке ел Тәуелсіздігінің 20 

жыл 


 

дығын мерекелеуге байланысты бел-

гілен  ген тәртіппен амнистия жасау туралы 

заң жобасын әзірлеуді тапсырды.

«Көлік қауіпсіздігінің жағдайы және тран-

зиттік әлеуетті дамыту туралы» мәсе 

лені 

қарау кезінде Президент мемлекет тарапынан 



көлік секторына және көлік ин фра құрылымын 

дамытуға ерекше назар ау дарылып отырға-

нын атап өтті. Бұл мақ сатта салалық бағдар-

ла мада 2014 жылға дейінгі кезеңге 2,8 трлн 

теңге бөлу қарас тырылған.

Көліктің тиімді дамуы ел экономи касына, 

сауданың өсуіне, құрылымдағы көлік шы ғы ны-

ның үлесін төмендетуге едә уір ықпал ете ді.

Әлемде аумағы бойынша 9-орын алатын 

Қазақстан үшін жүк тасымалы ғана емес, 

өңір лердің дамуы да, әлеуметтік пробле ма-

лардың шешімін табуы да көлікке бай ла-

нысты.

Осыған байланысты көлік инфрақұ-



рылымын жетілдіру елдің Үдемелі индус-

триял 


ық-инновациялық дамуы жөніндегі 

мемлекеттік бағдарламаның маңызды бағыт-

тарының бірі болып саналады.

Көлік және коммуникация министрі 

Ә.Құ сайын ов өз баяндамасында ірі көлік жо-

баларын іске асыру, Қазақстанның көлік 

тартымдылығын арттыру жөнінде қабыл дан-

ған шаралар, тасымал қауіпсіздігін қамта-

масыз ету нәтижелерін баяндап берді.

Министрдің мәлімдеуінше, соңғы 10 жыл 

ішінде көлік-коммуникация кешенін дамыту 

мақсатында 1,4 трлн теңге игеріл ген.

Мемлекет басшысының беделінің арқа-

сында, тіпті әлемдік экономикалық дағдарыс 

жағдайында көлік секторына сомасы 4,2 млрд 

АҚШ доллары көлемінде займ тартуға мүм-

кіндік туды. Хромтау-Алтынсарин, Ақсу-Де ге-

лең, Шар-Өскемен теміржол учаскелері пай-

да лануға берілді, республикалық және жер-

гілікті деңгейдегі автомобиль жолда рының 39 

мың шақы рымына жөндеу жұ мыс тары жүргі-

зіл ді, қалпына келтірілді және жа ңадан салын-

ды.

Қазіргі уақытта көлік-коммуникация ке-



ше 

нінің негізгі көрсеткіштерінің көлік бо-

йынша жалпы қосымша құнын 63 пайызға 

ұл  ғайтуға бағытталған 58 жоба іске асы-

рылуда.

Республикалық автомобиль жолдары ның 



85 пайызын және жергілікті желілердің 70 

пайызын жақсы және қанағаттанарлық дең-

гейіне жеткізу, теміржолдар бойынша жүк 

тасымалының жылдамдығын 15-20 пайыз ға 

арттыру, оның ішінде халықаралық дәліздер 

бо йынша 20-30 пайызға жеткізу жос пар-

ланып отыр.

Азаматтық авиацияда жеті ұшу-қону ала-

ңын және жеті терминалды қайта құрылымдау, 

аэронавигациялық жүйені жетілдіру міндет-

тері тұр. Ертіс өзеніндегі кеме шлюзі жаңғыр-

тылатын болады, Ақтау теңіз айлағы кеңей-

тіледі.

Мемлекет басшысының Қазақстан хал-



қына Жолдауын орындау барысында көлік 

ме 


дицинасын дамыту жөнінде жұмыстар 

ұйымдастырылатын болады.

Қауіпсіздік кеңесінің отырысында, сарап-

шылардың бағалауларынша, Еуропа мен 

Азия арасындағы жыл сайынғы тауар айна-

лы мы 400 млрд дейінгі АҚШ долла рын құ-

рай тыны, ал 2015 жылға қарай бұл көрсеткіш 

1 трлн долларға жететіні атап өтілді.

Сондықтан Мемлекет басшысы транзит 

арқылы түсетін түсімдер бюджеттің табыс 

бөлігіне айналуы үшін бұл жүк ағыны тран-

зитпен Қазақстан арқылы өтуі үшін жағдай 

жасау қажеттігіне ерекше назар аударды.

Сонымен қатар негізгі басымдықтар 

ретінде Н.Ә.Назарбаев көлік саласын да-

мытуға және көлік әлеуетіне кедергі кел тіретін 

бюро 

краттық кедергілерді төмен 



детуді, 

заңна 


маны жетілдіруді, көлік сала 

сы үшін 


білікті мамандар даярлауды ата ды.

Алға қойылған міндеттер тек теміржол, 

автомобиль, авиация мен су көлігіне ғана 

қатысты емес. Мұнай мен газ құбырлары ма-

гистралінің, электр тарату желілерінің тран-

зиттік әлеуетін тиімді пайдалану қа жет.

Осыған байланысты Үкіметке және мем-

лекеттік органдарға Қазақстанның тран зиттік 

мүмкіндіктеріне ықпал ететін фак торлар мен 

жағдайларға талдау жасау, қажетті шаралар-

ды әзірлеу тапсырылды.

Атап айтқанда, көлік қауіпсіздігі, муль-

тимодальдық тасымал, халықаралық тасы-

мал құжаттарын іс жүзіне енгізу, Қа 

зақ-

станның көлік саласына халықаралық құ-



қықтық режимді енгізу мәселелерін заң-

намалық реттеудің елеулі маңызы бар.

Талқылаудың қорытындысы бойынша 

Мемлекет басшысы Үкімет назарын көлік 

секторындағы орын алған проблемаларды 

шешу қажеттігіне аударып, жалпы алғанда, 

көлік саласындағы жағдай Қазақстанның 

бәсекеге қабілеттілігіне тікелей ықпал ететінін 

атап көрсетті.

Отырыс барысында берілген тапсыр ма-

лардың орындалуына бақылау жасау Қа уіп-

сіздік кеңесінің хатшылығына жүк тел ді.



Еліміздегі айтулы мереке – Наурыздың қарсаңында елордалық 

тұрғындардың біразы қоныс тойын тойлайтын болды. Кеше 

Астана қаласының Тұрғын үй басқармасында кезекте тұрған 

азаматтарға Мемлекеттік тұрғын үй қорынан жаңа пәтерлердің 

кілті табыс етілді. Салтанатты шараға Президент Нұрсұлтан 

Назарбаев қатысып, қуаныш иелерінің біразына кілтті өз қолымен 

табыстады. 

Кеше Премьер-министр Кәрім Мәсімов ЕурАзЭҚ 

Мемлекетара лық кеңесінің 14-отырысына қатысу үшін 

Минскіде болды.

САРАПШЫЛАР БОЛЖАМЫ:

Данияр ӘШІМБАЕВ, «Кто есть кто в Казахстане» энциклопедиясының авторы:

– Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ Бас хатшысының орынбасары, БҰҰ-ның Женевадағы 

бөлімін басқаруы күтпеген жаңалық болды. Сондықтан бұл жерде нақты болжам айту қиындау. 

Егер бұл жағдай сайлаудан кейін болғанда шешім қабылдау оңай болар ма еді? Дегенмен 

соңғы шешімді Президенттің өзі қабылдайды ғой. Меніңше, әлеуетті үміткерлердің саны 

бірнешеу. Олар – Ахметжан Есімов, Қанат Саудабаев, Иманғали Тасмағамбетов және Қайрат 

Мәми. Сонымен қатар қазіргі Президент Әкімшілігінің жетекшісі Аслан Мусиннің де атын атап 

өткім келеді. Меніңше, Сенаттың спикерлігіне осы азаматтардың бірі келуі әбден мүмкін. 

Толғанай ҮМБЕТӘЛИЕВА, Орталық Азиялық демократияны дамыту бас қорының директоры:

– Қазақстанның Конституциясына сәйкес, Сенат спикері – еліміздегі нөмірі екінші адам. 

Сондықтан да болар қазіргі уақытта қоғамда «Парламенттің жоғарғы палатасына төраға 

болып кім келеді?» деген сұрақ туындап отыр. Меніңше, Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан 

бері Президенттің жанында қызмет жасап келе жатқан жасы үлкен азаматтардың бірі болатын 

сияқты. Ахметжан Есімовтің есімі жиі айтылып жүр. Десек те, Оралбай Әбдікәрімов сияқты 

сенаторлықтан тәжірибесі мол саясаткерлер де төраға бола алатынын естен шығармауымыз 

керек. Сондай-ақ Аслан Мусиннің де осы қызметке келу мүмкіндігі жоғары.

Мансұр Х


АМИТ (фо

то)


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№45 (497) 16.03.2011 жыл, сәрсенбі



www.alashainasy.kz

3

e-mail: info@alashainasy.kz

Әр жоғары оқу орнының өз ішкі тәртіп, 

ережесі бар. Ол ғылыми кеңесте бекітіледі. 

Ал студент өзі оқитын оқу орнының тәрті-

Басы 1-бетте

ОЙ-КӨКПАР



Жолдасбек МӘМБЕТОВ, 

филология ғылымының кандидаты

Расул ЖҰМАЛЫ, 

саясаттанушы

Білім ордаларында хиджаб киюге 

заңмен тыйым салу керек пе?

бі не бағынуы тиіс. Егер бүгін білім беру 

ор  да  ларында  хиджаб  киюге  рұқсат  бе-

рілсе, ер тең криш наит, буддистер де өз 

киім  де рімен қап тап кетуі мүмкін. Дін тек 

киім мен  өл шен бейді,  мұ сылман  болғысы 

келсе ең алдымен отыр ған жерін, қо йыл-

ған та лапты құр меттеуі ке рек. Негізі, «Бі-

лім ту ра лы» Заңда білім беру ұйымдарында 

бі лім алушыларды тәрбиелеу  мақ сатында 

тәр тіптік ықпал ету және өзге де шаралар 

қолдану ретінде білім беру ұйым 

дары 

дербес бекіткен ішкі тәртіп ере желеріне 



сәйкес бірыңғай киім үлгісі бел 

гіленеді 

(Заңның 43-бабы 3-тар ма ғының 1) тар-

мақшасы және 47-бабының 18-тармағы), 

білім беру ұйымдарында ішкі тәртіп 

ережелерін сақтау білім алушы мен тәр-

бие 

ленушінің міндеті болып табылады 



(Заң ның 47-бабы 14-тармағы) деп анық 

жа зылған. Алайда бүгінгі күні бұл заң қау-

қар  сыздық танытып отырғандықтан, өз-

ге рістер енгізу артықтық етпейді. 

Негізі, еліміздегі дәстүрлі дінімізге сәй-

кес келмейтін, ұлттық салт дәстүрімізді 

ұмыт   тыруға  айналған  мұндай  нәрселер-

ден ал  шақ болған жөн.

Шыны  керек,  ғасырлар  қат па  ры на  көз 

жіберсек,  қазақ  халқының  та ри  хында 

хиджаб, пәренжі кию болмаған. Бұл – 

біздің ұлттық ұстанымымызға, дәс тү  рімізге 

жат дүние. Халқымыздың діни сауат-

сыздығының, үгіт-насихат жұмыста ры ның 

жоқтығынан өзге діндердің, діни дәс-

түрлердің жетегінде кетіп жатыр. Егер біз 

өзіміздің дәстүрлі дініміз туралы кеңі нен 

ақпарат беріп, дер кезінде халықтың діни 

сауатын ашып отырғанымызда мұн 

дай 


нәрсе орын алмас еді. Қоғамы мыз да хид-

жаб туралы даудың шығуының өзі дәс түрлі 

ді німіз туралы үгіт насихат жұ мыс та рының 

жет кіліксіздігінен деп ойлай мын. Сондық-

тан хиджапқа арнайы тыйым салу туралы 

заңды қабылдамай-ақ үгіт-на сихат жұ  мы-

сын арттыру арқылы біз күт кен нә ти же ге 

жетуге болады.  

Біздің халқымыздың, дәстүрлі діні-

міз 


дің ұстанымы Әбу-Ханифа мәсхабы 

са 


на 

лады. Ал Сауд Арабиясы, Мысыр 

секілді мұ 

сылман елдерінің мәсхабы 

мүлдем бө лек. Олардың өзара айырма-

шылықтары да баршылық. Алайда соңғы 

кездері сол ел де діни білімін жетілдіріп 

келген жастар сол елдердің діни ұста ны-

мының ерек 

ше 


лік 

терін өз елімізге ала 

келіп жүр. Осы 

лайша, сол елдердің 

әйел дері тағатын хид жа бты біздің қыз-

ке ліншектеріміз де кие бас тады. Қыз-ке-

лін 

шектеріміз жабық киі 



ніп жүргісі 

келсе, міндетті түрде хиджап та ғуы керек 

пе? Бұл жерде басқа елдердің ұс танымын 

одан әрі дәріптеп, өзіміздің ұлт тық ерек-

шеліктерімізді ұмыт қалдырып жа 

тыр-


мыз. Ең өкініштісі, осы болып отыр. Сон-

дықтан бұған тыйым салу мақ 

са 

 

тында 



өзі міздің дәстүрлі дініміздің насихатын 

тез арада арттырған жөн. Хиджаб киюге 

тыйым сал 

ған 


нан гөрі, осындай күрес 

түр лері  әл де қайда  нә ти желі  болар  еді.



Дайындаған 

Қуаныш ӘБІЛДӘҚЫЗЫ

МӘСЕЛЕ


ҚОҒАМ

Қайрат ЖОЛДЫБАЙҰЛЫ, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының аппарат басшысы:

– Біз сан ғасырдан бері ислам дінін ұстанып келген мұсылман халықпыз. Сондықтан қазір жастардың, 

соның ішінде қыз балалардың өз дініне бет бұрып жатқандығы қуанарлық жағдай. Ал әйел затының дініміздің 

талабы бойынша киінуі – парыз. Құран Кәрімнің «Нұр» сүресінде бұл анық айтылған. Меніңше, қыздарға бұл 

жөнінен күштеп тыйым салудың орнына басқа жол қарастыруымыз керек. Ата-бабаларымыз еш уақытта 

«бiздiң дәстүр-салтымызда орамал тағу жоқ» деп қасиеттi Құранның бұйрығына қарсы шықпаған. Керiсiнше, 

өздерiнiң мәдениетiне, әдет-ғұрпына, дiлiне сай етiп небiр әсем киiм үлгiлерiн жасап шығарған. Олардың 

Құран талаптарына қайшы келмеуiн басты назарда ұстаған. Негiзiнде, мұсылманша киiмдi қазақыландырып 

киюге шариғат бойынша рұқсат. Олай болса, әйел баласы өзiнiң дене бiтiмiн қатты кескiндемейтiн, денесiн 

көрсететiндей жұқа емес және жүзi, екi қолы, тобықтың төменгi жағынан тыс басқа барлық жерлерiн 

жабатындай кез келген киiм үлгiсiн таңдап киюiне болады. Демек, әйел кiсiнiң Құран өлшемдерiнен шықпау 

шартымен сәндi әрi өзiне жарасымды, эстетикаға сай киiм киюiне еркi бар. Негізі, келін болып түскеннен кейін 

киілетін кимешек түрлері де осы «хиджабтың» ұлттық нұсқасы. Сондықтан аяулы қарындастарымызға заман 

талабы мен ұлттық түсінігімізге сай мұсылманша киім үлгілерін тігіп ұсыну бүгінгі қалыптасып отырған жағдайды 

шешудің ең тиімді жолы деп ойлаймын. 

БЕЙТАРАП ПІКІР

Жиынды ұйымдастырған Қоғамдық 

проблемаларды сараптау орталығының 

ди 


ректоры Меруерт Махмұтованың ай-

туын ша, осыған дейін, дәлірек айтқанда, 

2006 жылы осы саланы аймақтарда да-

мы тудың бағдарламасы қабылданған бо-

латын. Алайда айтылған сөз айтылған же-

рінде желге ұшып, бағдарлама тек қағаз 

жү зінде қалды. Ал дәл қазіргі күні  бұл 

бағ дарламаны іске асырудың маңызы өте 

зор. Неге? Бүгінгі таңда жалпы Қазақстан 

бо йынша  протезді-ортопедиялық  орта-

лық тардың қызметіне жүгінетіндердің қа-

тары көптеп саналады. Ал олардың ор та-

лықтарда дер кезінде ем алуына  жағдай 

жа салмаған. Біріншіден, орталықтар саны 

жет 

кіліксіз болса,  екіншіден, облыстар 



ор та лықтан шалғай орналасқан.  Мәселен, 

Ал матыдағы  протезді-ортопедиялық ор-

та   лығының бір өзі ғана сегіз облыс және 

Ал маты қаласына қызмет көрсетеді. Ор та-

лыққа қарайтын Атырау, Ақтөбе облыс та-

рының тұрғындары бұл жерге жетуі  үшін 

ша мамен үш күн уақытын кетіреді. Мұның 

өзі  оларға қанша шығын келтіретіні айт-

паса да түсінікті. Тек орталықтың өзі емес, 

аталған облыстарда тіпті орталықтардың 

қа рапайым көмек көрсететін бөлімшелері 

де жоқ. Мүгедек жандар тіпті қарапайым 

көмек алу үшін апталап, айлап жол жүруге 

мәжбүр. Маманның сөзіне қарағанда, 

елімізде протезді-ортопедиялық көмек 

көрсетудің де деңгейі әртүрлі. Мәселен, 

естуге арналған протезді ұсынумен әр ай-

мақта бірнеше мекеме айналысады. Бірақ 

олардағы қызметтің түрі түрліше болып 

ке леді. Біреулері жай ғана протездің өзін 

ұсын са, екіншілері аппаратты құлаққа са-

лып берумен айналысады. Тіпті онда ап-

па 

раттың бағасы да әртүрлі. Бір жерде 



олар ды 20 мыңға, екінші жерде 30 мың 

теңгеге са тып алуға тура келеді. М.Мах мұ-

тованың пі 

кірінше, жалпы алғанда, бұл 

са лада осындай кемшіліктер көптеп кез-

де седі. Оның барлығын жою үшін сала да-

ғы нор мативті-құқықтық базаны жетіл ді ру 

қа 


жет. Сон 

дай-ақ саланы жетілдірудің 

жос парын құ ру – өте маңызды. 

Нұрмұхаммед МАМЫРБЕКОВ

 

Еліміздегі құрылыс нысандарының сейсмикалық нормаларын неге жапондық үлгіге негіздемеске?



Ұзақбай АЙТЖАНОВ, 

Қазақстанның 

құрметті 

құрылысшысы:

Ақмырза 

РҮСТЕМБЕКОВ, 

ҚР сәулетшілер 

одағының 

президенті: 

Мұрат ӘБЕНОВ, 

Мәжіліс депутаты:

?

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

—Жапонияда орын алған қайғылы жағдай бізді де ойландыруы тиіс. 

Өйткені еліміздің кейбір өңірлері сейсмикалық қауіпті аймақтар қатарына 

жатады. Мәселен, Алматы қаласы. Расында да, Жапониядағы зілзалаға 

ондағы көптеген нысандар төтеп берген екен. Таратылған ақпараттарға 

қарап отырсаңыз, ондағы зәулім ғимараттар тасқыныңа да, цунамиіңе 

де шыдап баққан екен. Міне, көрдіңіз бе, Жапония құрылыс ны сан-

дарының сейсмикалық қауіптілігін қаншалықты сақтайтынын осыдан-ақ 

аңғаруға болады. Бұл ретте олар өздерінің жетістіктерін байқатты. Неге 

біз де олардың жақсы жақтарын алып, құрылыс нысандарының сейс ми-

калық нормаларын өзімізде тәжірибе ретінде енгізбеске? Мен құ рылыс 

мәселесі төңірегінде біраздан бері мәселе көтеріп келемін. Еліміздегі 

салынып жатқан құрылыс нысандарының көпшілігі осал, арнайы 

нормалар сақталмаған. Әрине, қағаз жүзінде барлығы дұрыс, сейс ми-

калық қауіптілігі төңірегіндегі құжаттары қолында бар, ал іс жү зін де жағ-

дай алаңдатарлық. Кезінде көптеген құрылыс компаниялары тек пайда 

табу мақсатымен ғана құрылып, кейіннен олардың орнын си пап қалдық. 

Сондықтан өркениетті елдердің кейбір жақсы жақтарын өзі мізде тәжірибе 

ретінде пайдаланудың артықтығы жоқ. 

—Америкаң болсын, Жапонияң болсын, құрылыс нысанда ры ның 

сейсмикалық нормаларын керісінше бізден үйренсін. Бұл жа ғынан 

біздің зерттеу институттарымыз да, тәжірибелі ма ман да рымыз да 

жеткілікті. Бір өкініштісі, салынып жатқан құрылыс ны сандарын 

тексеріп, бақылап отыратын органдардың жұмысын жү йелеуіміз 

керек. Осыдан төрт-бес жыл бұрын елімізде құрылыс қар қыны 

жоғары болып тұрған кезде, оңай ақша табудың ма қ са тымен кім 

көрінген құрылыс фирмасын ашты. Қалтасында кіш ке н е қаржысы 

бар мал дәрігері де, педагог та құрылысшы болды. Ен ді кез келген 

саланы өзінің маманы жүргізбеген соң, ол жерде мін детті түрде 

кемшілік орын алады. Негізі, сейсмикалық аймақта ірі құрылыс 

нысаны бой көтерер кезде, оған міндетті түрде ға 

лым 


дарды 

араластырып отыруымыз тиіс. Солардың ой-пікірімен са насып 

отыру қажет. Онымен қоса, бұрын елімізде Құрылыс ми нистрлігі 

болатын. Оның ішінде құрылыстың сапасын бақылайтын ар найы 

комитет болушы еді. Міне, осыны қайта жолға қоюымыз керек. 

—Негізі, құрылыс нысандарының сейсмикалық 

нормаларын батысқа немесе басқаға еліктеп 

жасаудың керегі жоқ. Бұл ретте өзіміздің тәжірибеміз 

жеткілікті. Өзіміздің бұрыннан қалыптасқан 

құрылыс нормамыз басқалардан асып түспесе, кем 

емес. Бірақ оның орындалу деңгейі қалай, құры-

лыс тың сапасы қаншалықты нормаға сәйкес жүр-

гізілуде, оны бақылап, тексеру өз дәрежесінде жү-

ріп жатыр ма? Мәселе – осында. Бізде құрылыс 

ал ғаш салынардағы жобалау жұмыстарында еш кі-

нә рат жоқ, тек материалдар сапасы мен құры лыс-

шылардың тәжірибесі кемшін түсіп жатады. Мы са-

лы, Жапонияда 9 балл жер сілкінді, артынша цу на-

ми болды, бірақ үйлер неге құламады? Оның алып 

ба ра жатқан құпиясы жоқ. Себебі кез келген құры-

лыстың іргетасы мықты болып, барлығы норма 

бойынша салынса, қандай да болмасын, қауіпке 

төтеп бере алады. 



1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал