Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының ЕҢбектері



жүктеу 5.05 Kb.

бет1/48
Дата11.09.2017
өлшемі5.05 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   48

0
 
 
 
 
 
 

1
 
 
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ 
МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН 
 
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҤСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК 
УНИВЕРСИТЕТІ 
ЮЖНО-КАЗАХСТАНСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ  
ИМЕНИ М.АУЭЗОВА 
 
«
ӘУЕЗОВ ОҚУЛАРЫ – 11 «Қазақстан білім 
қоғамы жолында: ғылым, білім және мәдениет 
дамуындағы инновациялық бағыты» 
халықаралық ғылыми-тәжірибелік
 
конференциясының 
ЕҢБЕКТЕРІ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ТРУДЫ  
Международной научно-практической 
конференции: «АУЭЗОВСКИЕ ЧТЕНИЯ – 11 
«Казахстан на пути к обществу знаний: 
инновационные направления развития науки, 
образования и культуры» 
 
ТОМ 2 (ІІ) 
 
Шымкент 2012 
 

2
 
 
УДК 378 
ББК 74.58 
Ҽ 82 
                                
Әуезов  оқулары  –  11:  «Қазақстан  білім  қоғамы  жолында:  ғылым,  білім  жҽне  мҽдениет 
дамуындағы инновациялық бағыты»  
Халықаралық ғылыми-тҽжірибелік конференциясы – Шымкент: М.Ҽуезов ат. ОҚМУ, 2012ж.  
2 Т. (ІІ) 310 бет. Қазақ жҽне орыс тілдерінде. 
 
Ҽ 82 
 
Ауэзовские  чтения  –  11:  «Казахстан  на  пути  к  обществу  знаний:  инновационные  направления 
развития науки, образования и культуры
» 
Международная 
н
н
а
а
у
у
ч
ч
н
н
о
о
-
-
п
п
р
р
а
а
к
к
т
т
и
и
ч
ч
е
е
с
с
к
к
а
а
я
я
 
 
к
к
о
о
н
н
ф
ф
е
е
р
р
е
е
н
н
ц
ц
и
и
я
я
 
 


 
 
Ш
Ш
ы
ы
м
м
к
к
е
е
н
н
т
т
:
:
 
 
Ю
Ю
К
К
Г
Г
У
У
 
 
и
и
м
м
.
.
М
М
.
.
А
А
у
у
э
э
з
з
о
о
в
в
а
а
,
,
 
 
2
2
0
0
1
1
2
2
 
 
г
г
.
.
 
 
 
 
2
2
 
 
Т
Т
.
.
 
 (ІІ) 
3
3
1
1
0
0
 
 
с
с
.
.
 
 
 
 
К
К
а
а
з
з
а
а
х
х
с
с
к
к
и
и
й
й
,
,
 
 
р
р
у
у
с
с
с
с
к
к
и
и
й
й
 
 
 
I
I
S
S
B
B
N
N
 
 
9
9
9
9
6
6
5
5
-
-
0
0
3
3
-
-
2
2
7
7
4
4
-
-
2
2
 
 
 
 
Бас редактор: Мырхалықов Ж.Ҥ. - М.Ҽуезов атындағы Оңтҥстік Қазақстан мемлекеттік 
университет ректоры, т.ғ.д., профессор;  Сатаев М.И. – тҿрағаның орынбасары, ҒЖ жҽне 
ХБ  жҿніндегі  проректор,  т.ғ.д.,  профессор;  Айменов  Ж.Т.  –  бірінші  проректор,  т.ғ.д., 
профессор;  Сабырханов  Д.С.
  – 
оқу-ҽдістемелік  жҧмысы  бойынша  проректор
,  т.ғ.д., 
профессор; 
Искаков Т.Ҿ. – ректор кеңесшісі, т.ғ.д., профессор;
 
Бай
болов Қ.С. – оқу ісі жҽне 
ақпараттық  технологиялар  жҿніндегі  проректор,  т.ғ.к.,  доцент;  Бейсенбаев  С.Қ.-ҼжТЖ 
жҿніндегі  проректоры,  п.ғ.д.,  доцент;  Протопопов  А.В.  –  инновациялық  орталығының 
бастығы,  т.ғ.д.,  профессор;  Тағыбаев  Д.Д.  –  Ҽ  жҽне  Ш  жҿніндегі  проректор,  т.ғ.к.; 
Махашов  Е.Ж.  –  ғылыми-зерттеу  басқармасының  директоры,  т.ғ.к.;  Бескенов  Н.Б.  -ҒЗБ 
техникалық ғылымдар бҿлімінің бастығы, т.ғ.к.; Аңламасова Г.А.-ҒЗБ гуманитарлық жҽне 
педагогикалық  ғылымдар  бҿлімінің  бастығы,  п.ғ.к.;  Назарбекова  С.П.,  ОҼБ  директоры, 
х.ғ.д., профессор; Тілеубердиев Б.М. – филология факультетінің деканы, ф.ғ.д., профессор; 
Нурлыбекова  А.Б.  –  педагогика  жҽне  мҽдениет  факультетінің деканы,  п.ғ.д., профессор;; 
Сарықҧлов  Қ.Р.  –  заңтану  жҽне  халықаралық  қатынастар  факультетінің  деканы,  з.ғ.к., 
доцент; Сейдахметов М.К. – экономика жҽне қаржы факультетінің деканы, э.ғ.к., доцент; 
Анарбаев  А.Ҽ.  –  химия-технологиялық  факультетінің  деканы,  т.ғ.д.,  профессор; 
Байжанова  С.Б.  –  жеңіл  жҽне  тамақ  ҿнеркҽсібі  факультетінің  деканы,  т.ғ.к.,  доцент; 
Садықов  Ж.А.  –  қҧрылыс  жҽне  кҿлік  факультетінің  деканы,  т.ғ.к.;  Бесбаев  Ғ.Ҽ.  – 
ақпараттық  технологиялар,  телекоммуникация  жҽне  автоматтандырылған  жҥйелер 
факультетінің  деканы,  ф.-м.ғ.к.,  доцент;  Жылқыбаев  Ҽ.К.  –  агроҿнеркҽсіп  факультетінің 
деканы,  б.ғ.к.;  Мадияров  Н.К.  –  жаратылыстану-педагогикалық  факультетінің  деканы, 
п.ғ.к.,  доцент;  Демеуов  А.Қ.  –  денетҽрбиесі  жҽне  спорт  факультетінің  деканы,  п.ғ.к., 
доцент  м.а.;  Мырзалиев  Д.С.  –  механика  жҽне  мҧнайгаз  ісі  факультетінің  деканы,  т.ғ.к., 
доцент. 
 
 
 
УДК 378 
ББК 74.58 
 
 
 
 
I
I
S
S
B
B
N
N
 
 
9
9
9
9
6
6
5
5
-
-
0
0
3
3
-
-
2
2
7
7
4
4
-
-
2
2
 
 
 
 
 
М.Ҽуезов атындағы Оңтҥстік Қазақстан мемлекеттік университеті, 2012 
Южно-Казахстанский государственный университет им.М.Ауэзова, 2012
 
 

3
 
 
БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІ ТҦЛҒАНЫ ТӘРБИЕЛЕУ МЕН ДАМЫТУДЫҢ 
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ, СПОРТТЫҚ-САУЫҚТЫРУ АСПЕКТІЛЕРІ 
____________________________________________________________________________ 
 
ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ, СПОРТИВНО-ОЗДОРОВИТЕЛЬНЫЕ АСПЕКТЫ ВОСПИТАНИЯ  
 И РАЗВИТИЯ КОНКУРЕНТОСПОСОБНОЙ ЛИЧНОСТИ 
 
 
ҼОЖ  37.091.3:004 
 
АҚПАРАТТЫҚ ОҚЫТУ ҚҦРАЛДАРЫ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ  
ФУНКЦИОНАЛЬДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫН АРТТЫРУ 
 
Жолдасбекова С.А., Бектҧрғанов Н.Б., Саипова М.Ф. 
М.Ҽуезов  атындағы  ОҚМУ, Шымкент, Қазақстан 
 
Pезюме 
В  статье  рассматривается    развитие  функциональной  грамотности  школьников  средствами 
информационной технологии обучения. 
 
Summary 
The article deals with the development of functional literacy of students of information technology training. 
 
Ҽлемдік  білім  кеңістігіндегі  халықаралық  стандарт  талаптарына  сай  оқыту  ҥдерісінің  орталық 
тҧлғасы білім  алушы  субъект,  ал  ол  субьектінің  алған  білімінің  тҥпкі нҽтижесі  қҧзіреттіліктер  болып 
белгіленуі  білім  беру  жҥйесінде  «функционалдық  сауаттылықты»  қалыптастыру  мҽселесін  негізге 
алудың ҿзектілігін арттырып отыр. Осыған орай алған білімдері негізінде ҽрекет етуге қабілеттілік пен 
даярлықты білдіретін қҧзіреттерді қалыптастыру ҥздіксіз білім беру жҥйесінің маңызды буыны болып 
саналатын жалпы білім беретін орта мектептердегі ҽрбір пҽнді оқытудың да басым бағыттарының бірі 
болып табылады. Ал қҧзіретті тҧлғаны қалыптастыруда қоғамда болашақ мамандық иесі боып қызмет 
атқаруға  негіз  болатын  технология  пҽні  мен  басқа  да  пҽндерд  бойынша  оқытуға  негіз  болатын  фтіл 
пҽндерінің  орны ерекше. 
Осы  орайда,  Қазақстан  Республикасының  президенті  Н.А.Назарбаевтың  «Ҽлеуметтік-
экономикалық жаңғырту - Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқыны Жолдауында 
(2012  жылы  22  қаңтар)    жастарға  білім  беріп  қоймай,  сонымен  бірге  оларды  ҽлеуметтік  бейімделу 
ҥдерісінде  алған  білімді  пайдалана  білугеде  ҥйретуі  тиіс  екендігін  нақтылап,  осығын  байланыста 
Ҥкіметке мектеп оқушыларының функциональдық сауаттылығын дамыту жҿнінеде 5-жылдық ҧлттық 
іс-қимылдар жоспарын қабылдауды тапсыраған болатын. Ҽр бір елдің технологиялық даму дҽстҥрінде 
оның  экономикалық  қуаты  мен  халқының  тҧрмыс  деңгейі  ғана  емес,  сонымен  қатар,  қоғамды 
парасаттандыру  деңгейі  мен  оның    жаңа  білімді  туындату,  теру  жҽне  қолдана  білу    қабілетінде 
анықталады. 
Білім  берудегі  сауаттылық  мҽселесі,  біріншіден,  нақты  бір  елдегі  халықтың  ҽлеуметтік 
жағдайына, екіншіден, мемлекеттің экономикалық дамуына, ҥшіншіден, елдегі  мҽдени ахуалға тҽуелді 
болатындығы  айқын.  Бҥгінгі  ҿркениеттің  даму  деңгейі  білімділік  пен  сауаттылық  ҧғымдарының 
мазмҧны  мен  оны  тҥсінудің  сара  жолдарын  іздестіруді  қажет  етіп  отыр.  Ғылыми  еңбектерде  
сауаттылық  ҧғымының  белгілі  бір  деңгейде  ана  тілінің  грамматикалық  нормаларына  сай  оқу,  дҧрыс 
жаза  алу  дағдыларын  игеру  екені  байқалады.  Ҽйтсе  де  адамның  ҿмір  сҥруіне  қажетті  деп  танылып, 
меңгеруге  ҧсынылған  бастауыш  мектеп  деңгейіндегі  белгілі  бір  білім,  білік  пен  дағдылардың 
жиынтығы  (оқу,  жазу,  санау,  сурет  салу  жҽне  т.б.)  ретіндегі  тілдік  сауаттылық  қазіргі  кездегі 
ҽлеуметтік сҧраным талаптарымен сҽйкес келе бермейді. 
Сауаттылық ҧғымының нақты мазмҧны дара тҧлғаның дамуына қойылатын қоғамдық талаптарға 
байланысты  қҧбылмалы  сипатқа  ие  болады.  Ол  қарапайым  оқу,  жазу,  санау  біліктіліктерінен  бастап 
адамның ҽлеуметтік ҥдерістерге саналы тҥрде қатысуына мҥмкіндік беретін, қоғамдық қажеттігі айқын 
кешенді  білімдер мен біліктерден қҧралатын функционалдық сауаттылықты меңгеруді де  қамтиды. 
С.И.Ожеговтың  сҿздігінде  «функция»  сҿзінің  мҽні  «Вызванный  функционированием  чего-
нибудь, зависящий от деятельности, а не от структуры, строения чего-нибудь (книжн)» – деп анықталса 
[2], қазақ тілінің тҥсіндерме сҿздігінде: «фукционалды ҧғымы бір нҽрсенің қҧрылысы, қҧрамынан емес, 
қызметінен  болатын,  соның  ҽрекетіне  байланысты  болады»  –  деп  сипаттама  беріледі.  Сонымен 
«функция» категориясы белгілі бір заттың атқаратын қызметіне немесе іс-ҽрекетіне қатыстыны айтады. 
Мысалы: ақпарат қҧралдарының функциясы  –  халыққа ақпарат тарату. Ал «функция» ҧғымы адамға 

4
 
 
қатысты айтылғанда, оның іс-ҽрекетіне байланысты қарастырылады.  Жоғарыда сауаттылық адамның 
білімділігіне қатысты ҧғым екені нақтыланды. Яғни, «функционалдық сауаттылық» белгілі бір кезеңге 
сай субьектінің алған білімі мен білігі негізінде сауатты іс-ҽрекет ете алуы деген мағынаны білдіреді. 
Қоғамның  дамуына  байланысты  сауаттылық  ҧғымының  мҽні  тарихи  тҧрғыдан  ҿзгергенін,  тҧлғаға 
қойылатын талаптарда оқу, жазу, санай білу қабілеттері ғана емес, яғни белгілі бір қоғамда ҿмір сҥруге 
қажетті  білім  мен  біліктердің  жиынтығын  игеру,  яғни  функционалдық  сауаттылыққа  жету    деген 
сипатта ҧғынылады. 
Қазіргі  ҽлемдегі,  еліміздегі  ҿріс  алып отырған  тҥрлі  бағыттағы  дамулардың  ҽсерінен қоғамның 
адамға  қоятын  талаптарының  ҿзгеруі  нҽтижесінде  функционалдық  сауаттылық  ҧғымы  кең  тарала 
бастады.  Функциональдық  сауаттылық  ҧғымы  оны  білім  берудің  ҽрекеттік  аспектісімен  бірлікте 
алғанда ғана кеңейе  тҥседі (1-сурет). 
Функционалдық сауаттылық – тҧлғаның ҽлеуметтік-қоғамдық ортада қарым-қатынас ҽрекетінің 
тҥрлерін  (тыңдалым,  айтылым,  оқылым,  жазылым,  тілдесім,  іс-ҽрекет)  ҿзінің  мақсатына  қарай  еркін 
қолдана алу мҥмкіндіктерінің қалыптасқан жҥйесі. 
Сауаттылық  тҧлғаның  тҧрақты  қасиеті  болып  табылатындықтан,  функционалдық  сауаттылық 
сол  тҧлға  меңгерген  белгілі  бір  білім-біліктерден  кҿрініс  табады.  Ҿйткені  функционалдық 
сауаттылыққа адам нақты білім алу кезеңдерінен ҿткеннен кейін қол жеткізеді. Бҧл орайда білім белгілі 
бір  сауаттылық  деңгейін  қамтамасыз  ететін  қҧрал  жҽне  нақты  іс-ҽрекеттердің  нҽтижесі  ретінде 
қарастырылады.  Ендеше,  мемлекеттік  тілді  оқытуда    білімнің  тҥпкі  нҽтижесі  деп  саналатын 
қҧзіреттіліктердің біртҧтас бірлігі ретіндегі функционалдық сауаттылықтың мҽнін, рҿлін айқындаудың, 
оны  мектеп  тҽжірибесіне  ендірудің  уақыт  талабымен  толық  сай  келуі  де  зерттеу  тақырыбының 
ҿзектілігін дҽлелдей тҥседі. 
Функционалдық  сауаттылық  оқушылардың  сыртқы  ортамен  қарым-қатынас  жасау  қабілеті, 
оқушылардың ҿзгермелі ҿмірге бейімделуінің шарты, оқушылардың жеке бас қабілеттерін дамытудың 
тетігі, оқушылардың ҽлеуметтік дағдыларын дамытудың негізі, ҽлеуметтік-мҽдени  дамуының ҿлшемі, 
білім,  білік,  дағдыларының  қҧзіреттілікке  ҧласу  жолы.  Ол    оқушылардың  қатысымдық,  ақпараттық, 
проблемалардың шешімін табу қҧзіреттіліктерінің бірлігінен қҧралады. 
 
1-сурет – Функционалдық сауаттылықтың сипаттамалық белгілері 
Еліміздегі  білім  беруде  жаңа  нҽтижеге  жетудің  басым  бағыттарының  бірі  ретінде  білімділік 
бағыттан  оқушылардың  бойында  қҧзіреттерді  қалыптастыру  бағытына  ҿту  мҽселесі  қолға  алынды. 
Қҧзіреттілік бағыт – межелеген мақсаттарға жету ҥшін оқушының ішкі (білім, білік, дағды, қҧндылық, 
психологиялық  ерекшеліктер  жҽне  т.б.)  жҽне  сыртқы  (ақпараттық,  адами,  материалдық  жҽне  т.б.) 
ресурстарды тиімді ҧйымдастырудағы дайындығының қалыптасуын кҿздейді. Мектепте берілетін білім 
ендігі жерде негізгі мақсатқа жетудің қҧралы болуы керек деп тҧжырымдалды. Дҽстҥрлі мектепте білім 
баланың білімді  болуы  ҥшін  ғана  беріліп,  сол  берілген  білімнің  болашақта бала  ҿміріне  қаншалықты 
қажет  екендігі  қарастырылмады.  Нҽтижесінде  бала  тҥсініктерді,  мҽліметтерді,  ережелерді, 
заңдылықтарды,  біліктіліктерді  жҽне  т.б.  меңгеруі  тиіс,  ал  мҧғалім  сол  білімді    меңгертуі 
(педагогикалық мақсат) болып табылады. 
Егер  оқу  нҽтижесі  қҧзіреттілік  деп  анықталса,  онда  білімді,  іскерлік  пен  дағдыны  меңгертуден 
кҥтілетін  нҽтижелер  оқушының  ҿмірлік  дағдыларымен  сабақтастырылуы  қажет  болып  саналады. 
Сондықтан  орыс  тілді  мектептерде  оқытылатын  қазақ  тілі  сабақтарындағы  білім,  білік,  дағдылар 
функционалдық сауаттылық тҧрғысынан саралануы басты бағыт етіп алынды. 
Оқу  поцесінде  ақпаратты  жҽне  коммуникациялық  технология  іс-шараларының  мҥмкіндіктерін 
пайдалану  арқылы  жоғары  жетістіктерге  жетуге  болады.  Ақпараттық  жҽне  коммуникациялық 
технологиялардың  (АКТ)  іс-шаралары  дегеніміз  есептеуіш  техника,  микропоцессор  базасын 

5
 
 
функционалдайтын  бағдарламалы,  бағдарламалы-ақпаратты  жҽне  техникалық  іс-шаралар  мен 
қҧрылғыларды  айтамыз.  АКТ-қа  келесілер  жатады:  ЭЕМ,  жеке  компьютерлер,  терминді  жабдықтар 
жинағы, локальды есептеуіш желілер, жҽне графикалық ақпаратты енгізіп шығару қҧрылғылары, ҥлкен 
кҿлемдегі  ақпараттарды  архивте  сақтау  іс-шаралары;  машиналы  графика  жҥйелері,  бағдарламалы 
кешендер  (бағдарламалау  тілдері,  трансляторлар,  компиляторлар,  операциялы  жҥйелер,  қолданбалы 
бағдарламалар  пакеті  т.б.)  ;  қазіргі  байланыс  іс-шаралары.  Оқытудағы  қазіргі    ақпараттық 
технологияны  пайдалану-ҽлемдік  білім  беру  процесінің  дамуындағы  оның  нҽтижесінің  жоғарылауын 
қамтамасыз  ететін  маңызды  жҽне  тҧрақты  тенденциясының  бірі  болып  табылады.  Отандық  жалпы 
білім беру мектептерінде соңғы жылдары компьютерлік техника жҽне басқа да ақпараттық технология 
қҧралдары кҿптеген пҽндерді оқыту барысында жиі қолданылуда. 
Ақпараттық  оқыту  қҧралдары  арқылы  оқушылардың  функциональдық  сауаттылығын  арттыруда 
ҿмірдегі  жҽне  ҿндірістегі  болып  жатқан  технологиялық  мҽселелердіңшешімін  табу  адамдардың 
кҥнделікті  ҿсуін,  білімін  талап  етеді.  Ҿзінің  іскерлік  қабілетін  шынықтыруда,  кҥтпеген  жағдайдан 
шығу жолдары ҥйретеді. Шығармашылық ҽрекет пен шығармашылық ҽдістерді жетілдіру барысында, 
қоғамға, ҿзіне пайдалы кҿп қаржы жинап, экономикалық табысты молайту, ҧқсатқыштық қасиеттерін 
арттыру,  саудадағы  бҽсекелестік  қабілеттерін  жетілдіру,  базардағы  еңбекті  арттыруға  ҽсер  етеді. 
Осыған  орай  болашақ  технология  пҽні  мҧғалімдерін  сҽндік  қолданбалы  ҿнерге  баулуда  оқытудың 
ақпараттық технологиясын пайдалану мҥмкіндіктерін ҧсынып отырмыз.. 
Оқытудың  ақпараттық  технологиясын  пайдаланудың  келесі  дидактикалық  ерекшелігін  бҿліп 
кҿрсетуге болады: 
1)
 
обьектіні  жасау,  сызба  тҧрғызу  барысын,  технологиялық  операцияның бірізділігін  байқау 
мҥмкінділігі; 
2)
 
алдын-ала  дайындалған  формада,  мультимедиа  тҽсілдерін  пайдалану    арқасында 
кҿрсетілген ҥлкен кҿлемді ақпаратқа кіру. 
3)
 
Компьютерлік  катологтар  жҽне    анықтамалармен  жҧмыс  істеу  кезіндегі  ақпаратты  ҿңдеу 
ептілігін қҧру; 
4)
 
‗‘Технология‘‘ білім беру  саласының мҽртебесін жоғарылату
Мҧғалімдердің авторлық бағдарламаларын жасаудың жаңа мҥмкіндіктеріне жол ашу. 
Қазіргі  таңдағы  білім  беру  ғылымның,  мҽдениеттің,  ғылыми  -  техникалық  прогрестің  даму 
деңгейіне сай болуы қажет. Оқушылардың функциональдық сауаттылығынарттыруда  білім мен тҽрбие 
берудің негізгі міндеттері: 
− оқушылардың шығармашылық белсенділігін қалыптастыру жҧмыстарын ҧйымдастыру; 

 
мектеп  мҧғалімінің  жҥргізетін  педагогикалық  іс-  ҽрекетін  ғылыми  негізде  ҧтымды 
ҧйымдастыру; 

 
комтютерлік графика сабағында  ортақ жетекші ҧғымдар мен қағидалар, шығармашылық 
ҽрекеттер,  оқушыларда  дҧрыс,  кең,  ҽрі  қажетті  дҥниетанымдық  білімдер    мен  кҿзқарастарды 
дамыту 
Ақпараттық оқыту сабақтарында  қоршаған ҽлемдегі нақты бар ҽсемдікті кҿрсетеді, оқушының 
нанымын қалыптастырып, мінез-қҧлқына ықпал жасайды. Балалардың сезімдерін  ойдағыдай  дамыту  
ҥшін    педагог  сабаққа    даярлау    кезінде  тапсырма    балалардың  бейіміне,  қандай  дҽрежеде  жауап  
беретінін,  олардың    эмоциялық    жағынан    қаншалықты    баурап    алатынын    ескеруге    тиіс.  Мҧғалім 
тапсырманы  тҥсіндірген  кезінде  бейнеленіп  отырған  обьектінің    мазмҧнын    нақты    ашудың    маңызы  
ҿте    зор.    Оның    ҥстіне    обьектідегі    немесе    қҧбылыстағы    ҽсемдік  элементтері    туралы    педагог  
эмоциалы,    ҽсерлі    формада    ҽңгімелеп  беруі  қажет.  Мысалы,  Жоғары  сынып  оқушыларының 
шығармашылығын жетілдіру  негізінде мҧғалім  суреттегі кең жазықтықты бояған кезеңде  қағазға иіле 
тҥседі  де,  ҿте  қанық  реңдер  береді,  сҿйтіп,  суретті  тезірек  бояуға  мҥмкіндік  туғызады.  Шағын 
суреттерді  салғанда,    ҽдеттегіден  ҧшына    кішкене    жақынырақ  тік    ҧстаған  жҿн      бҧл  балалардың 
шығармашылық  іс-ҽрекеті   сезімін  тҽрбиелеуде  ҥлкен  рҿл  атқарады. 
Ақпараттық оқыту сабақтары барысында суреттер  ашық  тҥстермен  боялып,  оларға    талдау  
жасалса жҽне табиғаттың қайталанбас ашық тҥстері бейнеленіп  отырса,  онда шығармашылық жҧмыс 
тартымды болады.  Сабақта  белгілі  бір  эмоциялық  кҿңіл   - кҥйді  қалыптастыру   қажет. Бейнелеу  
ҿнері  балалардың шығармашылық  ынтаны  игеру  мҥмкін  болатын  қабілеттерін  дамытуға  септігін  
тигізеді. 
Ақпараттық  оқыту  сабақтарында    кҿру,  шолу  арқылы  қабылданған  шындықты  сипаттайтын  
кҿркем  шығармалар  тҥрлерінің  тобы.  Ақпараттық  оқыту  сабақтарында    бейнелеу  ҿнерінің 
шығармалары    -  уақытта  да,  кеңістікте  де  ҿзгермейтін  заттық  форма.  Оқушылардың    эстетикалық 
санасы  мен  талғамын,    ҿмірдегі  жҽне  ҿнердегі  ҽсемдікті  қабылдау  жҽне  бағалау  қабілетін 
қалыптастыру  жеке  тҧлғаны  жан-жақты  жҽне  ҥйлесімді  дамытудың  жалпы  жҥйесінде,  ең  алдымен, 
ҿзіне  тҽн  қызмет  атқарады.  Ол  іс-ҽрекеттің    барлық  тҥрлеріндегі  ҽсемдік  нышанын  анықтап,  оны 

6
 
 
оқушының ҽсемдікке  кҿзқарасы    дамуының,  білім  алуының,  қалыптасуының  қҧралына  айналдырады. 
Баланың  кең  ой-ҿрісті  шығармашылық  іс-ҽрекетінің  мазмҧнын  ҿнерін,  ақыл-ой  еңбегін,  шындықты 
бҿліп  қарастырады.  Бҧл    баланың    қоршаған  ортаға  шынайы  кҿзқарасын  тҽрбиелеу  арқылы  жҥзеге 
асырылады. Жоғары сынып оқушыларының  танымдық  іс-ҽрекеті  ҥздіксіз дамиды. 
Қорыта айтқанда, біріншіден, ақпараттық оқыту қҧралдары арқылы  кҿп тілді меңгеру нҽтижесі 
ретінде  қатысымдық,  ақпараттық  жҽне  проблемалардың  шешімін  табу  қҧзіреттіліктерін 
қалыптастыруға қол жеткізудің басты тетігі – оқушының функционалдық сауаттылығын қалыптастыру. 
Ҿйткені функционалдық сауаттылық оқушының белгілі бір мҽдени ортада ҿмір сҥруі ҥшін қажетті деп 
саналатын  жҽне  оның  ҽлеуметтік    қарым-қатынас  жасауына  пайдалы  білім,  білік,  дағдылардың 
бірлігінен қҧралады. 
Екіншіден,  оқушылардың  функционалдық    сауаттылығын  арттыруда  кҿп  тілді  оқытудың 
тҧлғалық-ҽрекеттік  бағдарын  кҥшейту  нҽтижесінде  жҥзеге  асады.  Ҿйткені  сауаттылыққа  оқушы  ҿз 
ҽрекетінің  иесі  –  Субъект  дҽрежесіне  кҿтерілгенде  толық  қол  жеткізеді.  Оқыту  сапасын  кҿтерудің 
басты  шарты  ретінде  оқушылардың  функционалдық    сауаттылығын  қалыптастыру  алынған  жағдайда 
олар  ҽрекеттік  бағыт  ҧстанымына,  оқушылардың  коммуникативтік  қҧзіреттерінің  қалыптасуы 
ҧстанымына, аутентикалық тҧрғыдан оқыту ҧстанымына, интерактивтік оқыту ҧстанымына негізделуі 
қажет. 
Ҥшіншіден, ақпараттық оқыту қҧралдары арқылы оқушылардың функциональды сауаттылығын 
арттыру  –  ақпараттық  жҽне  компьютерлік-бағдарламалық  қҧралдарды  пайдалануға  негізделген  білім 
беру технологиясы, бірнеше кезеңдерден тҧрады жҽне нақты принциптерге негізделеді (динамикалық, 
жҥйелілік, кіріктілік, модульдік, бейімділік, аяқталғандық т.б.) [3]. 
Сонымен  қатар,  ақпараттық  оқыту  қҧралдары  арқылы    оқушылардың  функционалдық  
сауаттылығын  арттыру  моделі  мотивациялық,  мазмҧндық,  іс-ҽрекеттік  компоненттер  бірлігінде 
байқалады жҽне ҿлшемдер мен кҿрсеткіштер, деңгейлер арқылы сипатталады. Педагогикалық шарттар 
(оқу сабақтарын жобалауда жҽне оны ҿткізуде оқытудың технологиялық, ҽдістемелік жҽне ақпараттық 
бағыттарын  анықтайтын  оқушылар  ҽрекетінің  ҥлгісін  ҧстану;  оқытудың  мақсатын  диагностикалау 
арқылы анықтау; оқу материалының мазмҧнын сҧрыптау мен қҧрылымдауды  оқыту мақсатына қарай 
іріктеу; оқытуды бақылау мен ҿңдеуде  тҥрлі деңгейдегі тесттерді қолдану; мҧғалім сабақ барысын оқу 
процесіне ақпараттық оқыту  қҧралдарды ретімен енгізе отырып жоспарлау; оқыту бағдарламаларының 
сценариін  қҧрастыру;  оқу  материалдарын  дайындауда,  оқушыларды  қызықтыру  мен  ынталандыруды 
ескеру;  оқушының  іс-ҽрекетіне  талдау  жасау,  нҧсқаулар  ендіру)  жоғары  сынып  оқушыларының 
функционалды сауаттылығын арттыруды қамтамасыздандырады. 
 
 Әдебиеттер 
1.
 
Қазақстан  Республикасының  президенті  Н.А.Назарбаевтың  «Ҽлеуметтік-экономикалық  жаңғырту  – 
Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы (2012 жылы 22 қаңтар). 
2.
 
Ожегов  С.И.  и  Шведова  Н.Ю.  Тольковый  словарь  руского  языка:  80 000  слов  и  фразеологических  
выражений/-4-е изд.-М.:ООО «ИТИ ТЕхнологии»,2008.-944 стр.  
3.
 
Жолдасбекова С.А., Қонақбаева Ҧ. Бейіндік оқытуға болашақ мҧғалімдердің шығармашылық 
4.
 
ҽлеуетін  дамыту  мҽселесі.  Қазақстан  Республикасы  тҽуелсіздігінің  20  жылдығына  орай  ҿткізілетін 
«Жаңа Қазақстан, жаңа ҧстаз, жаңа ҧрпақ» атты халықаралық ғылыми-тҽжірибелік конференция (18-
19 қараша), ОҚМПИ. 2011.- Б. 50-54. 
 
 
ҼОЖ 378:001.895 


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   48


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал