Х а б а р л а р ы известия



жүктеу 5.08 Kb.

бет16/27
Дата22.04.2017
өлшемі5.08 Kb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   27

 
ƏДЕБИЕТ 
 
[1]  Goates B.J. Common bunt and dwarf bunt // In book: Wilcoxson R.D., Saari E.E. (eds.), Bunt and Smut Diseases of 
wheat: Concepts and methods of disease management. – Mexico, D.F.: CIMMYT, 1996. – P. 15-25. 
[2]  Nagy E., Moldovan V. The effect on fungicides treatments on the wheat common bunt (Tilletia spp.) in Transylvania – 
Romania // Czech J. Genet. Plant Breeding. – 2006. – Vol. 42. – P. 56-61. 
[3]  Nielsen B.J., Borgen A., Kristensen L. Control of seed-borne diseases in production of organic cereals // Proc. of Inter. 
conf. of The Brighton Conference “Pest and Diseases”: British Crop Protection. – 2000. – Vol. 1. – P. 171-176.  
[4]  Назарова Л.Н., Соколова Е.А. Прогрессирующие болезни зерновых культур // Arpo XXI. – 2000. – № 4. – С. 2-3. 
[5]  Назарова Л.Н. Прогрессирующие болезни озимой и яровой пшеницы // Защита и карантин растений. – 2006. –        
 7. – С. 12-14. 
[6]  Падерина Е.В., Чмут Л.Я. Проблемы селекции зерновых культур на иммунитет // Селекция и семеноводство. – 
1995. – № 1. – С. 15-18. 
[7]  Коновалов Ю.Б. Селекция растений на устойчивость к болезням и вредителям. – М.: Колос, 1999. – 135 с. 
[8]  Oncica F., Saulesku N.N. Sources of resistance to bunt (Tilletia spp.) in modern semidwarf winter wheat (Triticum 
aestivum L.) // Romanian Agricultural Research. – 2007. – Vol. 24. – P. 29-32. 
[9]  Позднякова Н.Н., Аубекерова Н.Г., Сулейманова Ш.С. Современное состояние селекции устойчивых к болезням 
сортов  зерновых  колосовых  культур // Мат.  междунар.  конф. «Современные  методы  защиты  и  сохранения  биоразно-
образия Кыргызстана». – Бишкек, 2010. – С. 151-155.  
[10]  Койшыбаев М. Протравливание семян зерновых культур в Казахстане // Защита и карантин растений. – 2000. – 
№ 1. – С. 14-16. 
[11]  Hoffmann J.A., Metzger R.J. Current status of virulence genes and pathogenic races of the wheat bunt fungi in the 
northwestern USA // Phytopathology. – 1976. – Vol. 66. – P. 657-660. 
[12]  Laroche A., Demeke T. Gaudet, D.A., Puchalski B., Frick M., McKenzie R. Development of a PCR marker for rapid 
identification of the Bt10 gene for common bunt resistance in wheat // Genome. – 2000. – Vol. 43. – P. 217-223. 
[13]  Menzies J. G., Knox R. E., Popovic Z., Procunier J. D. Common bunt resistance gene Bt10 located on wheat 
chromosome 6D // Canadian Journal Of Plant Science.– 2006. – Issue 86. – P. 1409-1412.  
[14]  Gluca M., Saulesku N.N. Screening Romanian winter wheat germplasm for presence of Bt10 bunt resistance gene, using 
molecular markers // Romanian Agricultural Research. – 2008. – Vol. 25. – Р. 1-5. 
[15]  Demeke T., Laroche A., Gaudet D.A. A DNA marker for the common bunt resistance gene in wheat // Genome. – 1996. 
– Vol. 39. – P. 51-55. 

ISSN 2224-5308
 
                                                                               Серия биологическая и медицинская. № 3. 2015 
 
 
91 
[16]  Riede C.R., Anderson J.A. Linkage of RFLP markers to an aluminum tolerance gene in wheat // Crop Science. – 1996. – 
Vol. 36 (4). – P. 905-909. 
[17]  Chen X.M., Line R.F., Leung H. Genome scanning for resistance gene analogs in rice, barley, and wheat by high 
resolution electrophoresis // Theoretical and Applied Genetics. – 1998. – Vol. 97. – P. 345-355. 
 
REFERENCES  
 
[1]   Goates B.J. Common bunt and dwarf bunt. In book: Wilcoxson R.D., and Saari E.E. (eds.), Bunt and Smut Diseases of 
wheat: Concepts and methods of disease management. Mexico, D.F.: CIMMYT 1996. P. 15-25 (in Eng.). 
[2]  Nagy E., Moldovan V. The effect on fungicides treatments on the wheat common bunt (Tilletia spp.) in Transylvania – 
Romania. Czech J. Genet. Plant Breeding2006, 42, 56-61 (in Eng.). 
[3]  Nielsen B.J., Borgen A., Kristensen L. Control of seed-borne diseases in production of organic cereals. Proc. of Inter. 
conf. of The Brighton Conference “Pest and Diseases”. British Crop Protection2000, 1, 171-176 (in Eng.).  
[4]  Nazarova L.N., Sokolova Y.A. Progressive diseases of cereals. Agro XXI, 2000, 4, 2-3. (in Russ.). 
[5]  Nazarova L.N. Progressive diseases of winter and spring wheat. Plant Protection and Quarantine2006, 7, 12-14 (in 
Russ.). 
[6]  Paderina Y.V., Chmut L.Ya. Problems of breeding of cereals to immunity. Breeding and Seed Production, 1995,  1,           
15-18 (in Russ.). 
[7]  Konovalov Y. B. Plant breeding for resistance to diseases and pests. М.: Kolos, 1999. 135 p. (in Russ.). 
[8]  Oncica F., Saulesku N.N. Sources of resistance to bunt (Tilletia spp.) in modern semidwarf winter wheat (Triticum 
aestivum L.). Romanian Agricultural Research, 2007, 24, 29-32 (in Eng.). 
[9]  Pozdnyakova N.N., Aubekerova N.G., Suleimanova Sh.S. The current state of breeding to disease resistance varieties of 
cereals. Proc. of Inter. Conf. Modern methods of plant protection and conservation of Kyrgyzstan. Bishkek, 2010. P. 151-155. (in 
Russ.). 
[10]  Koishibaev М. Seed treatment of cereals in Kazakhstan. Plant Protection and Quarantine, 2000, 1, 14-16 (in Eng.). 
[11]  Hoffmann J.A., Metzger R.J. Current status of virulence genes and pathogenic races of the wheat bunt fungi in the 
northwestern USA. Phytopathology1976, 66, 657-660 (in Eng.). 
[12]  Laroche A., Demeke T. Gaudet, D.A., Puchalski B., Frick M., McKenzie R. Development of a PCR marker for rapid 
identification of the Bt10 gene for common bunt resistance in wheat. Genome2000, 43, 217-223 (in Eng.). 
[13]  Menzies J. G., Knox R. E., Popovic Z., Procunier J. D. Common bunt resistance gene Bt10 located on wheat 
chromosome 6D. Canadian Journal Of Plant Science, 2006, 86, 1409-1412 (in Eng.). 
[14]  Gluca M., Saulesku N.N. Screening Romanian winter wheat germplasm for presence of Bt10 bunt resistance gene, using 
molecular markers. Romanian Agricultural Research2008, 25, 1-5 (in Eng.). 
[15]  Demeke T., Laroche A., Gaudet D.A. A DNA marker for the common bunt resistance gene in wheat. Genome1996, 39, 
51-55 (in Eng.). 
[16]  Riede C.R., Anderson J.A. Linkage of RFLP markers to an aluminum tolerance gene in wheat. Crop Science,  1996,                 
36 (4), 905-909 (in Eng.). 
[17]  Chen X.M., Line R.F., Leung H. Genome scanning for resistance gene analogs in rice, barley, and wheat by high 
resolution electrophoresis. Theoretical and Applied Genetics1998, 97, 345-355 (in Eng.). 
 
ИДЕНТИФИКАЦИЯ Bt10 ГЕНА УСТОЙЧИВОСТИ К ТВЕРДОЙ ГОЛОВНЕ (Tilletia carries)  
У ОБРАЗЦОВ ОЗИМОЙ ПШЕНИЦЫ C ПОМОЩЬЮ МОЛЕКУЛЯРНЫХ МАРКЕРОВ 
 
З. Б. Сапахова
1
, А. М. Кохметова
1
, Е. Б. Дутбаев
2
, М. Н. Атишова
1
 
 
1
Институт биологии и биотехнологии растений, Алматы, Казахстан, 
2
Казахский национальный аграрный университет, Алматы, Казахстан 
 
Ключевые слова: пшеница, твердая головня, гены устойчивости, молкулярные маркеры. 
Аннотация.  Твердая  головня  (Tilletia  сarries)  пшеницы  является  самым  опасным  болезням  пшеницы, 
который  наносят  серьезный  экономический  ущерб,  снижая  уровень  уражая  и  качества  зерна.  Наиболее 
эффективными  и  экономически  выгодными  приемами  борьбы  с  твердой  головней  пшеницы  являются 
предпосевное  протравливание  семян,  а  также  возделывание  сортов,  устойчивых  к  данному  заболеванию.                
В  настоящее  время  в  Казахстане  отсутствуют  надежные  доноры  устойчивости  к  твердой  головне.  В  лите-
ратурных  источниках  имеются 15 генов  устойчивости  к  твердой  головне.  Одним  из  эффективных  генов 
устойчивости является ген Bt10. В данной статье идентифицированы носители гена устойчивости к твердой 
головне  Bt10  у  образцов  озимой  пшеницы.  В  качестве  объектов  был  использован  набор  образцов  озимой 
пшеницы, состоящих из казахстанской и зарубежной селекции. В результате молекулярного скринига носи-
телей гена Bt10 с использованием молекулярного маркера FSD/RSA установлено, что 7 казахстанских сортов 
озимой пшеницы (Дастан, Юбилейная 60, Рамин, Нуреке, Мереке 70, Майра и Карасай) явлются носителями 
данного гена. Выявленные источники устойчивости к твердой головне рекомендуются в качестве доноров в 
селекционных программах по повышению устойчивости к болезни.  
 
Поступила 20.05.2015 г. 

Известия Национальной академии наук Республики Казахстан  
 
 
   
92  
N E W S 
OF THE NATIONAL ACADEMY OF SCIENCES OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN 
SERIES OF BIOLOGICAL AND MEDICAL 
 
ISSN 2224-5308 
Volume 3, Number 309 (2015), 92 – 98 
 
 
EFFECT OF MULCHONANATOMICAL PARAMETERS  
OF SOY BEAN 
 
Zh. A. Abdukadirova
1
, M. S. Kurmanbayeva
1
, R. M. Biyashev
2
 
 
1
Kazakh state women's teacher training university, Almaty, Kazakhstan, 
2
Virginia Polytechnic Institute and State University, USA. 
E-mail: zhansina88@mail.ru 
 
Keywords: soybean, mulch, anatomy, xylem, phloem, morphometry. 
Abstract. We have studied the anatomical structure of the Dikovik soybean varieties grown with drip irrigation 
with mulch and without it in the experimenting area of the Kazakh Institute of Agriculture and crop production in the 
south east of Kazakhstan.  
In leaf anatomy trichomes in leaf epidermiscan be clearly distinguished. In the lower epidermis the size and the 
number of trichomes have increased. In the center ribconductive beam is well developed. Mesophyll differentiated 
into columnar and spongy. The option with mulch compared parameters soybean leaves showed the highest rate.  
During the study of stem soybeans well-developed trichomes were discovered. The volume of primary cortex 
decreased, and the volume of the central cylinder increased. Xylem rays are clearly visible. Unknown black 
substances have been also discovered. Anatomical structure is well developed in the 1 voption grown with mulch. 
A cross section of the root member consists of rizodermis, primary cortex and the central cylinder, in 
comparison with two embodiments of digital data, in the option with mulch root diameter is almost twice the 
attributes and it accordingly increased.  
High rates of soy structural aspects have been found in the option with mulch filmthan without it. The 
efficiency with mulch film at drip irrigation technology has been proved, since it is not only possible to save the 
water, but also it has a positive effect on the productivity of soybeans. 
 
 
УДК 581.8 
 
СОЯ ӨСІМДІГІНІҢ АНАТОМИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІНЕ 
МУЛЬЧИРЛЕЙТІН ПЛЕНКАНЫҢ ƏСЕРІ  
 
Ж. А. Абдукадирова
1
, М. С. Құрманбаева
1
, Р. М. Бияшев

 
1
Қазақ мемлекеттік кыздар педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан, 
2
Вирджиния университетінің политехникалық институты, АҚШ, Вирджиния 
 
Тірек сөздер: соя, анатомия, ксилема, флоэма, тамшылатып суғару, мульчирленген үлбір (пленка), мор-
фометрия. 
Аннотация.  Қазақстанның  оңтүстік  шығысында  Қазақ  егіншілік  жəне  өсімдіктану  ғылыми-зерттеу 
институтының тəжірибелік бөлігінде өсірілген сояның Диковик сорты 2 вариантта, мульчирлейтін пленкамен 
тамшылатып  суғару  жəне  пленкасыз  əдіспен  тамшылатып  суғару  арқылы  өсірілген  жағдайда  анатомиялық 
құрылысы зерттелді. 
 
Соя  өсімдігі  жапырағының  анатомиялық  құрылысында  эпидермистен  трихомаларды  айқын 
бақылауға болады. Төменгі эпидермисте трихомалар саны мен көлемі артқан. Орталық жүйкеде ірі 
өткізгіш  шоқ  байқалған.  Мезофилл  бағаналы  жəне  борпылдақ.  Соя  жапырағының  анатомиялық 
параметрлерін  салыстыру  барысында  мульчирлейтін  пленкамен  тамшылатып  суғару  арқылы 
өсірілген жағдайда пленкасыз өсірілген вариантқа қарағанда жоғары көрсеткіштерге ие. 

ISSN 2224-5308
 
                                                                               Серия биологическая и медицинская. № 3. 2015 
 
 
93 
Соя  сабағының  анатомиялық  құрылысында  трихомалар  өте  жиі  жəне  жақсы  дамығандығы 
анықталды.  Алғашқы  қабық  көлемі  азайған,  алорталық  шеңбер  көлемі  кеңейген.  Өткізгіш  шоқта 
ксилема  сəулелері  айқын.  Паренхималық  клеткалардың  клетка  қабықшасында  белгісіз  қара 
заттардың шоғырланғандығы бақыланды. Тамшылатып суғару технологиясының əртүрлі вариант-
тарында  соя  өсімдігі  сабағының  анатомиялық  көрсеткіштерін  салыстыру  бойынша 1-вариант 
пленкамен өсірілгенде сабақтың морфометриялық өлшемдері ұлғайған. 
Соя  тамырының  көлденең  кесіндісінен  ризодерма,  алғашқы  қабық,  орталық  шеңберден 
тұрады,  екі  варианттың  сандық  мəліметтерін  салыстырғанымызда,  мульчирлейтін  пленкамен 
өсірілген жағдайда тамыр диаметрі шамамен екі есе артқан, сəйкесінше басқа барлық параметрлері 
ұлғайған. 
Пленкасыз  əдіспен  тамшылатып  суғаруға  қарағанда,  мульчирлейтін  пленкамен  тамшылатып 
суғару  арқылы  өсірілген  соя  өсімдігінің  структуралық  аспектілері  жоғары  көрсеткіштерге  ие 
болды. Тамшылатып суғару технологиясын қолдану суды үнемдеумен қатар, өнімділікті арттыруға 
ықпалын тигізетіндігі дəлелденді. 
 
Кіріспе. Егіншілік саласында пайдаланатын суды үнемдеу – бүгінгі күннің басты талабы. Су 
үнемдеу  технологиясын  өндіріске  енгізу  сояны  тамшылатып  суғару  жəне  егістік  жерлерді  жаңа 
технология  бойынша  тегістеу  негізінде  ауылшаруашылығы  дақылдарының  өнімділігін  арттыруға 
ықпалын  тигізеді.  Дүниежүзі  бойынша  бұршақ  тұқымдас  дақылдар  арасында  соя  егіс  көлемі 
жөнінде бірінші орын алады. Қазақстанда соя алғаш рет 1930 жылдардан бастап егіле бастады. Соя 
Қазақстанда  Алматы  облысының  Сарқан,  Көксу,  Алакөл,  Ескелді  аудандарында  көптеп  өсіріледі. 
Жалпы, еліміз бойынша жыл сайын 60 мың гектарға соя тұқымдары себіліп, олардын күзде орташа 
алғанда 150-400 мың  тонна  өнім  алынады.Сондықтан,  сояның  өнімділігін  арттыру  мақсатында 
жəне  суды  үнемдеу  үшін  сояны  тамшылатып  суғару  технологиясымен  өсіру  өзекті.  Елімізде 
сояның Жалпақсай, Жансая, Вита, Ласточка, Қазақстандық – 200, Эврика – 357, Диковик жəне т.б. 
сорттары аудандастырылған.  
Топырақтың  əртүрлі  жағдайында  тамырдың  структуралық  аспектілерінің  дамуы,  əртүрлі 
стресс  жағдайларында  сояның  анатомиялық  жəне  физиологиялық  параметрлерінің  өзгеруі,  соя 
жапырағының  анатомиялық  құрылысына  əртүрлі  жағдайдың  əсері,  сояны  əртүрлі  жағдайда  өсіру 
ксилеманың  дамуы  мен  клетка  қабықшасының  қалыңдығына  əсерін  зерттеу  туралы  шетелдік 
əдебиеттерге шолу жасалды [1, 13 б.]. 
Ғылыми  жұмыстың  мақсаты:  Тамшылатып  суғару  технологиясы  бойынша  өсірілген  соя 
өсімдігінің ішкі анатомиялық құрылымына мульчирлейтін пленканың əсерін айқындау. 
Зерттеу  объектісі:  Тамшылатып  суғару  технологиясын  қолдану  арқылы  өсірілген,  Қазақ-
станда аудандастырылған соя өсімдігінің Диковик сорты. 
Зерттеу  əдістері:  Өсімдіктің  өсуіне  жəне  дамуына  фенологиялық  бақылаулар  тəжірибенің 
егістік жəне зертханалық жағдайында 1 жəне 2 вариантында жүргізілді. 1-вариант – мульчирлейтін 
пленкамен тамшылатып суғару; 2-вариант – пленкасыз тамшылатып суғару. 
Зертханалық жағдайда cояның ішкі анатомиялық құрылысын жан-жақты салыстырмалы түрде 
зерттедік.  Анатомиялық  құрылысын  айқындау  үшін  Страсбургер-Флемминг  əдісі  қолданылды. 
Фиксация – су,  глицерин,  спирт 1:1:1 қатынасында  жасалды.  Уақытша  препараттар  глицеринде 
бекітілді. Морфометриялық өлшемдер мен микрофотографиялар видео микроскоп Micros Австрия 
MCX100  камерасы 519 CU5.0M CMOS арқылы  жасалынды.  Микроскопиялық  фотосуреттер 400 
есе ұлғайтылған. Соя сорттарының морфологиялық көрсеткіштері күнделікті өлшеніп, фотосуретке 
түсіріліп отырылды. 
Зерттеу нəтижелері: 
Қазақстанның оңтүстік-шығысында Қазақ егіншілік жəне өсімдіктану ғылыми-зерттеу инсти-
тутының  тəжірибелік  бөлігінде  өсірілген  соя  өсімдігіне 2 вариантта,  мульчирлейтін  пленкамен 
тамшылатып суғару жəне пленкасыз əдіспен тамшылатып суғару арқылы өсірілген соя өсімдігінің 
анатомиялық  құрылысына  микроскоп  көмегімен  зерттеу  жүргіздік.  Соя  өсімдігі  жапырағының 
анатомиялық  құрылысында  эпидермистен  трихомаларды  айқын  бақылауға  болады.  Төменгі 
эпидермисте  трихомалар  саны  мен  көлемі  артқан.  Орталық  жүйкеде  ірі  өткізгіш  шоқ  байқалған. 
Мезофилл бағаналы жəне борпылдақ. 

Известия Национальной академии наук Республики Казахстан  
 
 
   
94  
 
 
 
 
а, в – мульчирлейтін пленкамен; г, д – пленкасыз тамшылатып суғару 
 
1-сурет – Тамшылатып суғару əдісімен өсірілген соя жапырағының микроскопиялық көріністері 
 
Мульчирлейтін пленкамен тамшылатып суғару арқылы өсірілген соя жапырағының анатомия-
лық  құрылысына  микроскопиялық  талдау  барысында,  жоғарғы  эпидермис  қалыңдығы 41,03 мкм, 
бағаналы  ұлпа 153,15 мкм,  борпылдақ  ұлпа 108,81 мкм,  орталық  жүйке  қалыңдығы 2079,36 мкм, 
орталық жүйкедегі өткізгіш шоқ ұзындығы 1315,29 мкм, өткізгіш шоқ ені 605,15 мкм, трихомалар 
968,07  мкм,  ксилема 82,37 мкм,  жалпы  мезофилл  қалыңдығы 365 мкм,  төменгі  эпидерма  қалың-
дығы 31,92 мкм болғандығы айқындалды (1а,в-сурет).
 
Пленкасыз  тамшылатып  суғару  əдісімен  өсірілген  соя  жапырағына  микроскопиялық  зерттеу 
төмендегі  көрсеткіштерді  көрсетті: орталық  жүйке қалыңдығы 1527,25 мкм, жапырақ  қалыңдығы 
327,54  мкм,  орталық  жүйкедегі  өткізгіш  шоқ  ұзындығы 609,29 мкм,  өткізгіш  шоқ  ені  ұзындығы 
398,98  мкм
2
,  борпылдақ  ұлпа  ұзындығы 87,73 мкм,  бағаналы  ұлпа 101,19 мкм  жəне  төменгі 
эпидермистегі трихома ұзындығы 1759,41 мкм (1г,д-сурет). 
Соя  жапырағының  анатомиялық  параметрлерін  салыстыру  барысында  мульчирлейтін  плен-
камен  тамшылатып  суғару  арқылы  өсірілген  жағдайда  пленкасыз  өсірілген  вариантқа  қарағанда 
жоғары көрсеткіштерге ие (2-сурет). 
Соя  сабағының  анатомиялық  құрылысында  трихомалар  өте  жиі  жəне  жақсы  дамығандығы 
анықталды.  Алғашқы  қабық  көлемі  азайған.  Орталық  шеңбер  көлемі  кеңейген.  Өткізгіш  шоқта 
ксилема  сəулелері  айқын.  Паренхималық  клеткалардың  клетка  қабықшасында  белгісіз  қара 
заттардың шоғырланғандығы бақыланды.  
Мульчирлейтін  пленкамен  өсірілген  жағдайда  соя  сабағының  морфометриялық  ерекшелік-
терін  зерттеу  бойынша,  өткізгіш  шоқтағы  ксилема  сəулелерінің  көлемі 1977,10 мкм,  ксилема 
түтіктері 148,05 мкм,  флоэма 473,73 мкм,  паренхима 296,38 мкм,  лубтық  қалпақшақалыңдығы 
110,02 мкм болатындығы анықталды (3-сурет). 
2-вариантта  пленкасыз  тамшылатып  суғару  əдісімен  өсірілген  соя  сабағының  анатомиялық 
құрылысына  морфометриялық  талдау  жүргізгенімізде,  алғашқы  қабық  ұзындығы  қалыңдығы 
402,02  мкм,  өткізгіш  шоқтар  жалпы  ұзындығы 1049,66 мкм,  флоэма 456,8 мкм,  лубтық  қал-
пақша136,94  мкм,  паренхималық  клетка 197,02 мкм,  ксилема  ұзындығы 1017,77 мкм,  ең  қысқа 
ксилема ұзындығы 637,02 мкм жəне ең ірі ксилема түтігі 93 мкм болады (4-сурет). 

ISSN 2224-5308
 
                                                                               Серия биологическая и медицинская. № 3. 2015 
 
 
95 
 
 
2-сурет – Пленкамен жəне пленкасыз тамшылатып суғару əдісімен өсірілген  
соя жапырағының салыстырмалы параметрлері 
 
    
 
 
3-сурет – Мульчирлейтін пленкамен тамшылатып суғару əдісімен өсірілген соя сабағының микроскопиялық көріністері 
 
   
 
 
   
 
 
4-сурет – Пленкасыз тамшылатып суғару əдісімен өсірілген соя сабағының микроскопиялық кұрылысы 
0
500
1000
1500
2000
2500
0
1
2
3
4
5
пленкасыз вариант
пленкамен

Известия Н
 
Тамш
анатомиял
морфомет
Соя 
өсірілген 
диаметрі 
болатынд
6-сурет – 
7-
Национально
шылатып  су
лық  көрсет
триялық өлш
5
тамырын  зе
соя  тамыр
5996  мкм, 
ығын байқа
Мульчирлейті
-сурет – Пленк
0
500
1000
1500
2000
ой академии н
 
уғару  техн
ткіштерін  с
шемдері ұлғ
5-сурет – Тамш
саба
ерттеу  бары
рының  микр
ксилема  сəу
адық (6-суре
ін пленкамен т
касыз тамшыла
Клисема 
қалыңдығы
наук Республи
нологиясыны
алыстыру  б
ғайғандығын
шылатып суғар
ақтың анатоми
ысында,  му
роскопиялы
улесінің  ұзы
ет). 
тамшылатып с
атып суғару əд
Флоэма 
қалыңдығы
ики Казахста
   
96  
ың  əртүрлі
бойынша  1
н 5-суреттен
 
 
ру технологияс
иялық көрсеткі
 
ульчирлейтін
ық  құрылыс
ындығы 236
 
 
суғару əдісімен
 
 
 
дісімен өсірілг
 
Паренхима 
қалыңдығы
ан  
і  вариантар
1-вариант  п
н айқын көр
сының əртүрлі
іштерін салыст
н  пленкаме
сында  алғаш
66,85  мкм  і
н өсірілген соя
ген соя тамыры
 
ксилема 
түтігі
рында  соя 
пленкамен  ө
руге болады.
 вариантарынд
тыру 
ен  тамшыла
шқы  қабық
ірі  ксилема 
я тамырының м
ының микроско
П
П
өсімдігі  с
өсірілгенде 
.  
да  
атып  суғару
қ 603,80 мк
түтіктері  1
микроскопиялы
опиялық көрін
Пленкасыз
Пленкамен
сабағының 
сабақтың 
 
у  əдісімен 
км,  тамыр 
13,77  мкм 
 
ық көрінісі 
 
нісі 

ISSN 2224-5308
 
                                                                               Серия биологическая и медицинская. № 3. 2015 
 
 
97 
Соя  тамырын  зерттеу  барысында,  пленкасыз  тамшылатып  суғару  əдісімен  өсірілген  соя 
тамырының анатомиялық көрсеткіштері: тамыр диаметрі 2641,47 мкм, орталық цилиндр диаметрі 
2166  мкм,  алғашқы  қабық 190,16 мкм,  ксилема  радиусы1060  мкм  жəне  ең  ірі  ксилема 99,04 мкм               
(7-сурет). 
Кестедегі  сандық  мəліметтерден  екі  вариантты  салыстырғанда,  мульчирлейтін  пленкамен 
өсірілген жағдайда тамыр диаметрі шамамен екі есе артқан, сəйкесінше басқа барлық параметрлер 
ұлғайған. 
 
Диковик сортының тамырының анатомиялық көрсеткіштері 
 
№ 
Пленкасыз тамшылатып суғару, мкм 
Мульчирлейтін пленкамен тамшылатып суғару, мкм 

Тамыр диаметрі 2641,47 
Тамыр диметрі 5996 

Ірі ксилема түтігі 99,04 
Ірі ксилема түтігі 113,77 

Алғашқы қабық  
190,16 
Алғашқы қабық  
603,80 

Ксилема сəулесі радиусы 1060 Ксилема сəулесі радиусы 2366,85 

Орталық цилиндр диаметрі 2166  Орталық цилиндр диаметрі 4733,7 

1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   27


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал