Газет 1917 жылдың 28 шілдесінен бастап шығып келеді. 1968 жылы "Құрмет Белгісі" орденімен марапатталған



жүктеу 0.73 Mb.

бет2/6
Дата09.01.2017
өлшемі0.73 Mb.
1   2   3   4   5   6

Қайрат  ЖАҚЫП, 

Қазталов  ауданы

Жалпыға  ортақ  еңбек  қоғамына  қарай  20  қадам

Тынбай  атқарған  еңбек  нәтижелі 



Мерекелік дастарқан басында

4

oral_oniri@inbox.ru



Бейсенбі,  1 қыркүйек 2016 жыл

ӘЛЕУМЕТ


А

талмыш  шараға  қатыс­

қан облыстық денсаулық 

сақтау  басқармасы  бас­

шысының  орынбасары  Мәншүк 

Аймұрзиева,  медициналық  қыз­ 

мет  пен  дәрі­дәрмектің  сапасын 

бақылау  облыстық  департамен­

тінің  басшысы  Серік  Жалмұқанов, 

медициналық қызметке ақы төлеу 

бойынша  облыстық  департамент­

тің  бастығы  Бекмырза  Ілиясов, 

облыстық  тұтынушылардың  құ­

қықтарын  қорғау  департаменті 

басшысының  орынбасары  Алтын 

Орынғалиева,  облыстық  жұмыс­ 

пен  қамтуды  үйлестіру  және  әлеу­

меттік  бағдарламалар  басқарма­ 

сы басшысының орынбасары Діл­ 

дә  Исқақова,  еңбек  және  әлеу­

меттік,  көші­қон  департаментінің 

басшысы  Сатқан  Төлегенов  пен 

облыстық  еңбек  инспекциясы 

басқармасының  бөлім  басшысы 

Бейімбет  Мұқашев  келушілердің 

сұрақтарына жауап берді. 

Алғашқы  келуші  Орал  қаласы­

ның  тұрғыны  Айнұр  Тапалова 

екен. Оның екі баласы бар, өзі жұ­ 

Сегіз  рет  құжат  жоғалтыпты



«Нұр Отан» партиясы 

БҚО филиалында азамат-

тарды арыз-шағымдары 

бойынша кезекті қабылдау 

өтті. 

мыста  жоқ.  Жұбайының  сырқа­ 

тына байланысты тұрмыс тауқіме­

тін  кешіп  отыр.  Сондықтан  әлеу­ 

меттік  жәрдемге  мейлінше  мұқ­

таж. Шағымды тыңдаған Ділдә Ис­ 

қақова  оған  тиесілі  мемлекеттік 

әлеуметтік  жәрдемақының  мөл­

шерін анықтап беретіндігін айтты. 

Ал  Б.  Мұқашев  болса,  келушінің 

өтінішіне  қосымша  түсінік    берді. 

М.  Аймұрзиева  да  Тапалованың 

саласына  қатысты  арыз­шағымын 

тыңдап,  өзіне  келіп,  әдейі  жолы­

ғуын сұрады.

Жаңыл  Қоянова  –  Круглоозер­

ное  ауылының  тұрғыны.  Төрт  ба­

ласы бар, өзі жұмыссыз. Еңбек бир­

жасы арқылы аспаз да, хат тасушы 

да болып істеген. Қазір жұмыссыз 

екенін  айтып,  өзінің  ауылындағы 

психоневрологиялық  диспансер­

ге  орналастыруын  өтінді.  Бұрын  

сол  мекемеде  еңбек  етіпті.  Ділдә 

Салауатқызы  шағым  иесінің  ең 

әуелі  жұмыспен  қамту  орталығы­ 

на барып, тұрақты тіркелуін сұра­

ды. Содан соң жағдайды анықтап, 

мүмкіндігінше  көмек  беретініне 

уәде  етті.  Б.  Мұқашев  кезінде  уа­

қытша    жұмыс  істегені  үшін  ақы­

сын төлемеген кәсіпкерден тиесілі 

еңбегін өндіріп алатынын айтты.

Зеленов ауданындағы  Мичурин 

ауылының  тұрғыны  Мергүл  Қады­ 

рова да жұмыс іздейді. Ол М. Өте­ 

місұлы  атындағы  БҚМУ­ды  2007 

жылы  физика  және  ақпараттан­

дыру  мамандығы  бойынша  бітір­

ген.  Қазталов  ауданында  еңбек 

етіпті.  Бастауыш  сынып  мұғалімі 

мамандығын  меңгеріп,  екінші  дип­ 

лом да алған. Қазір тұрмыста, төрт 

баласы  бар.  Ұстаздық  өтілі  то­ 

ғыз    жылды  құрайды.  Енді  баста­

уыш сынып мұғалімі болғысы кел­

се, қалалық мектептер басшылығы 

одан  кәсібі  бойынша  санат  және 

өтіл  сұрап,  маңына  жақындат­ 

пайды  екен.  Ділдә  Исқақова  оған 

жұмыс  жағдайы  бойынша  түсінік 

берсе,  Б.  Мұқашев  жас  маманнан 

санат пен өтіл сұраудың Еңбек за­

ңына қайшы екенін айрықша атап 

өтті. Соған орай егер М. Қадырова 

қаласа, қолұшын беруге даяр.

Қабылдауға  кезекті  келуші  На­

дежда Макарованың  жағдайы жи­ 

 налғандарды  таңдандырды.  54  жас­

тағы  бұл  әйел  сегіз  рет  құжатын 

жоғалтыпты.  Өзінің  айтуынша,  құ­ 

жат  жоғалғанның  кесірінен  жеке 

меншігіндегі  екі  үйінен  де  айы­ 

рылған.  Үйленген  ұлы,  тұрмыста 

қызы  бар.  Бірақ  олармен  қарым­ 

қатынас  жасағысы  келмейді.  Тұр­ 

ғылықты  жері  болмағандықтан, 

Орал  қаласындағы  бейімдеу  ор­ 

талығын  паналапты.  Енді  оның 

сұрайтыны  –  жеке  басын  куәлан­

дыратын  құжаттар.  Тағы  да  Ділдә 

Салауатқызы  онымен  жылы  сөй­

лесіп  және  жоғарыда  аталған  ор­ 

талықтың  басшылығына  хабарла­

сып,  Н.  Макароваға  барынша  кө­ 

мек  көрсету  жөнінде  тәртіп  бер­ 

ді.  Қабылдау  соңында  Орал  қала­ 

сының  тұрғыны,  зейнеткер  Дәу­

лет  Есдәулетовтің  шағымы  да 

тыңдалып, соған орай тиісінше ке­ 

ңес беріліп, ұйғарым қабылданды.

Серпін  САяҚ

Т.  Масин  көшесіндегі  су  магис­

тралі  құбырларын  жаңғырту  жұ­ 

 мыстарын  «Бірлік»  ЖШС  жүргізу­

де.  Айта  кету  керек,  бұл  серіктес­ 

тік бірнеше рет облыс әкімінің сы­ 

нына  ұшыраған  болатын.  Мұнда 

жұмыс  жай  басталып,  ерте  аяқта­

лады.  Жұмысшылар  саны  да  аз. 

Аталмыш  ЖШС­ның  прорабы 

Асылхан  Кенжеевтің  айтуынша, 

үстіміздегі  жылдың  шілде  айында 

басталған  жаңғырту  жұмыстары 

мерзімінен 15 күнге кешеуілдеуде. 

Дегенмен  жұмыстарды  уақтылы, 

яғни  1  қазанда  аяқтау  жоспарла­

нып отыр.

– Қазір аталмыш нысан бойын­ 

ша  жаңғырту  жұмыстарының  40 

пайызы  атқарылған.  Жұмыс  ой­ 

дағыдай  жүріп  жатқанын  көр­ 

дік.  Мердігер  компания  өкілдері­ 

нің  айтқандарына  тұрып,  нысан­ 

ды  уақтылы  тапсыратындығына 

«Бірліктің»  ісінде  

сАЛғыРТТық БАР



«Нұр Отан» партиясы Орал қалалық филиалының 

партиялық бақылау комиссиясының мүшелері «Нұрлы 

жол» бағдарламасы аясында облыс орталығындағы су 

құбырларын жаңғырту жұмыстарымен танысты. 

сенеміз, – деді партиялық бақылау 

комиссиясының  мүшесі,  «Орал 

су  арнасы»  БПҰ­ның  төр­ағасы 

Телжан Есетов. 

Рейд  барысында  комиссия  мү­ 

шелері  каскасыз  жүрген  жұмыс­ 

шыларды  байқап,  басшыларға  

ескерту жасады. 

Айта кетейік, қазір «Нұрлы жол» 

бағдарламасының  «ТКШ  инфра­ 

құрылымын жаңғырту, сумен жаб­ 

 дықтау  және  жылумен  қамтама­ 

сыз  ету,  тұрғын  үй  инфрақұры­

лымын  нығайту»  бағыты  бойын­ 

ша  қала  аумағында  жалпы  сома­

сы  1905,257  млн.  теңгеге  тоғыз 

нысанда  құрылыс  жұмыстары 

жүргізілуде.

назгүл ҚОЖАнБАЕвА,

«нұр Отан» партиясы  

БҚО филиалының 

баспасөз хатшысы

Б

ұрын мемлекеттік корпо­

рацияның  жұмыскерлері 

автоматтандырылған  ақ­ 

параттық  жүйеге  нақты  аударыл­

ған әлеуметтік аударымдарды жұ­ 

мыс  орнынан  берілген  анықта­

мада  көрсетілген  сомалармен  са­ 

 лыстырып  тексеру  жүргізетін  жә­

не сәйкес болмаған жағдайда өті­ 

ніш  берушіге  нақтылау  үшін  құ­

жаттар  қайтарылатын»,  –  дейді 

«Азаматтарға  арналған  үкімет» 

мемлекеттік  корпорациясы  ЗТМО 

дирекциясы  директорының  орын­

басары  Серікқан  Сабыржанов.  «Қа­

зір  Мемлекеттік  әлеуметтік  сақ­ 

тандыру  қорынан  берілетін  әлеу­

меттік  төлемдер  мөлшерлерін  та­ 

ғайындау  қағидасына  енгізілген 

өзгерістердің  арқасында  жүктілі­

Жүктілігіне және 

босануына байланыс-

ты табысынан айы-

рылу жағдайына 

әлеуметтік төлемдерді 

есептеуге қажетті 

құжаттар топтамасы 

қысқартылды. Бұл 

Денсаулық сақтау 

және әлеуметтік 

даму министрлігі 

мен «Азаматтарға 

арналған үкімет» 

мемлекеттік корпо-

рациясының бір-

лескен жұмысының 

арқасында мүмкін 

болып отыр. Енді өтініш берген кезде әйелдерге соңғы 12 

айға жұмыс орнынан табыстары туралы анықтама ұсыну 

қажет емес. Жеке куәлігін, еңбекке жарамсыздық парағы 

мен банктік шотын ұсыну жеткілікті. Жеке кәсіпкер куәлігі 

бар әйелдерге, сондай-ақ ЖК тіркеу туралы куәлік пен са-

лықтары бойынша салыстырып тексеру акті қажет болады.

Төлемдерді  рәсімдеу  жеңілдеді

гіне  және  босануына  байланыс­ 

ты  төлемдерді  тағайындау  авто­ 

маттандырылған  ақпараттық  жү­ 

йеде  қамтылған  нақты  аударыл­

ған  аударымдар  бойынша  жүзе­ 

ге  асырылатын  болады.  Жүктілігі­

не  және  босануына  байланысты 

төлемдердің  мөлшері  есептелген 

және аударылған әлеуметтік ауда­

рымдардың  дұрыстығына  жауап­

кершілік көтеретін жұмыс беруші­

ге  тікелей  байланысты  екендігін 

есте сақтау қажет», ­ деп түсіндірді 

Сабыржанов.

Сонымен  қатар  жүктілігіне  жә­ 

не  босануына  байланысты  табы­

сынан  айырылу  жағдайына  әлеу­

меттік  төлемдердің  мөлшері  соң­ 

ғы 12 айға орташа айлық табысын 

еңбекке  жарамсыздық  күнінің  са­

жарамсыздық  парағы  126  күн 

болса,  еңбекке  жарамсыздық  кү­ 

ні санының коэффициенті 4,2 тең. 

Демек,  жүктілігіне  және  босануы­

на  байланысты  біржолғы  төлем 

зейнетақы  аударымдарын  шеге­

русіз 399 000 теңгені құрайды.

Зейнетақы  мен  жәрдемақы 

есептеу  жөніндегі  кез  келген  мә­

селе  бойынша  қазақстандықтар 

1411  тегін  нөміріне  қоңырау  ша­ 

лу  арқылы  кеңес  алып,  сұрақта­ 

рын қоя алады.

«Азаматтарға арналған 

үкімет» мемлекеттік 

корпорациясы» 

коммерциялық емес 

акционерлік қоғамының 

баспасөз қызметі

«

нын  отыз  күнтізбелік  күнге  бөлу 



арқылы  алуға  болатын  еңбекке 

жарамсыздық (науқастанған) күні­ 

нің  саны  коэффициентіне  көбей­ 

тумен айқындалады.

Мысалы,  әйел  орташа  айлық 

табысы  95  000  теңгемен  12  ай 

ұйымда  жұмыс  істеді.  Еңбекке 


5

oral_oniri@inbox.ru

Бейсенбі,  1 қыркүйек 2016 жыл

МӘсЕЛЕ


Бұл Тасқала ауылдық округі тұрғындарының соңғы 

екі-үш жылдан бергі бастарын ауыртып, балтырларын 

сыздатқан мәселесі десек, қателеспейміз. «Солтүстік-

шығыстан жел тұрса, Тасқаланың үстінде целлофан пакет-

тері қалықтап ұшып, артынша жағымсыз  иістен басымыз 

айналады. Сенбесеңіз, келіп көрулеріңізге болады» деп 

редакциямызға телефон шалған оқырманымыз аты-жөнін 

жазбауымызды өтінген болатын. Кезекті іссапарымыздың 

барысында бұл мәселеге байыппен қарауды ұйғардық.

И

ә,  өзге  ауыл­аймақтар­

дағыдай  бұл  аудан  ор­ 

талығының  іргесінде  де 

тұрмыстық  қатты  қалдықтар  төге­

тін  арнайы  орын  бар.  Жобадағы 

аумағы  төрт  гектарды  құрайтын 

аталмыш арнайы орынды тұрғын­

дар  50  жылдан  астам  уақыттан 

бері пайдаланып келеді екен. 

«Сегіз мыңға жуық тұрғыны бар 

округ  аумағының  абаттандыры­ 

луы мен тазалығына айрықша мән 

берудеміз.  Еңбек  биржасы  арқы­ 

лы  ай  сайын  21  адам  көше  таза­

лығымен  айналысуда.  Тек  биыл­

дың  өзінде  тоғыз  тонна  тұрмыс­

тық  қатты  қалдықтар  шығарылды. 

Көпшілікті  алаңдататын  мәселе  – 

ауыл  іргесіндегі  қоқыс  төгетін  ар­

найы орынның бүгінгі жай­күйі».

Тасқала  ауылдық  округінің  әкі­

мі  Светлана  Өтемісовамен  осы­

лайша  аз­кем  дидарласқан  соң, 

аудан  орталығының  солтүстік­

шығысына  қарай  бет  алдық.  Ту­

ра  екі  шақырымдай  жүрген  соң 

жол  бойы  тау­тау  болып  үйіліп, 

шашылған  қоқысқа  еріксіз  көзі­

міз  түскені.  Тасқаладан  алты  ша­ 

қырым  қашықтықтағы  Бірлік  ауы­

лына  баратын  жайын  жолдың 

жиегі.  Мұнда  тұрмыстық  қатты 

қалдықтармен қатар мал терілері, 

үй  жануарларының  қураған  сү­

йектері, босаған  шыны мен пласт­

масса ыдыстардың небір түрі, цел­

лофан пакеттер  жайрап жатыр.

Солтүстіктен  жел  тұрса... 

ТАсқАЛАғА  цЕЛЛофАн  «жАУАды»

–  Көпке  топырақ  шашуға  бол­

майды.  Дегенмен  тұрғындар  мә­ 

дениеті  жойылып  бара  ма  деп 

қорқамын.  Көріп  тұрғандарыңыз­

дай,  бұл  –  «стихийный  свалка». 

Қоқысты  арнайы  орынға  жеткізу­ 

ге ерініп, төгіп кететіндер көп. Ал 

жел  тұрса,  жағымсыз  иісті  айтпа­

ғанда,  бұл  қоқыстың  жеңіл­желпі­ 

сі  ауылға  қарай  ұшады.  Арнайы 

техника  жалдап,  бір  мәрте  таза­ 

лап  та  көрдік.  Биыл  тағы  қайта­

ланып тұр. Қоқыстың қазіргі аума­

ғы он гектарға да жуықтап қалған 

шығар,  –  деп  қынжылыс  білдіреді 

Светлана Есқабылқызы.

Жол  жиегіндегі  келеңсіз  көрі­

ністерді суретке түсіріп алған соң, 

Тасқала  ауылынан  қатты  тұрмыс­

тық қалдықтарды шығарумен тіке­

лей  айналысатын  кәсіпорын  бас­

шысын әңгімеге тарттық.

– Көп қабатты тұрғын үйлердің 

220  иесімен  келісімшартқа  отыр­

дық.  Көшелердегі  90  контейнерді 

аптасына  екі  мәрте  тазартамыз. 

Әйтсе де, тұрғындардың көпшілігі 

төлемақыларын  өтемейді.  Екі­үш 

жылдан  төлемей  жүргендері  де 

бар.  Борышкерлерді  сотқа  да  бе­ 

рудеміз.  Бір  ғана  мысал,  Скоро­

богатов  атындағы  үлкен  көшеде­ 

гі  екі  тұрғынның  ғана  берешегі  

жоқ. Ал  тұрмыстық қатты қалдық­

тарды  біздің  мекеме  жұмысшыла­

ры арнайы орынға ғана төгіп жүр, 

­  дейді  аудандық  ТҮКШ  бөліміне 

қарасты  «Даму­Тасқала»  еншілес 

кәсіпорнының  директоры  Аль­ 

мир Тілепбергенұлы. 

Ауыл  іргесіндегі  аумағы  күн 

санап  ұлғайып  бара  жатқан  қо­ 

қыс  алаңының  тұрғындар  денсау­

лығына  қаншалықты  қауіпті  не 

қауіпсіз  екендігін  білмек  ниетпен 

осы салаға қатысы бар бірер меке­

меге бас сұғуды жөн көрдік. 

А

удандық  тұтынушылар 

құқықтарын  қорғау  бас­ 

қармасының 

басшысы 

Айгүл  Жеңісқызы  тұрғындар  та­

рапынан  ешқандай  арыз­шағым 

түскен  жоқ  десе,  БҚО  экология 

департаментінің  Тасқала  ауданы 

бойынша  өкілі  Ғабиден  Хабибул­ 

лин  өңірдің  экологиялық  жағда­

йы  қалыпты  екендігін,  қоқыс  ала­

ңында  адам  денсаулығына  қауіп 

төндіретін зиянды заттардың бол­ 

мауын прокуратура қызметкерле­ 

рімен  бірлесе  тексеріп  тұратын­

дықтарын айтты.

Ал  түйткілді  мәселенің  мән­жа­

йын  аудан  әкімі  Санжар  Әлиевтің 

өзі  тарқатты.

– Тазалыққа зор мән берудеміз. 

Соңғы  екі  жылда  ауыл  ішіндегі 

20  жылдан  бері  тазартылмаған 

қоқысты  шығарттық.  Күл­қоқыс 

шығару  үшін  аудан  орталығының 

маңынан  үш­төрт  километр  қа­

шықтықтан  арнайы  екі  орын  бел­ 

гілеп қойдық. Алдымен сол орын­

дарға  жол  төсетіп,  жарық  тартты­

Сырымбек ЖӘРДЕМҰЛЫ,

«Орал  өңірі»

руымыз  керек.  Бұл  шаруаларға 

кемі  10  млн.  теңге  қаражат  қа­

жет.  Ал  қазіргі  қолданыстағы  қо­ 

қыс алаңының тұрғындарды алаң­

дататын  жайы  бар.  Осы  орынды 

жою  сала  мамандарының  есеп­

теуінше,    49  млн.  теңге  қаржы­қа­ 

ражатқа  тіреледі.  Мәселеден  жо­

ғарыдағы  сала  басшылары  да  құ­

лағдар.  Бірақ  қаражат  бөлінбей 

отыр, – дейді аудан басшысы. 

Әбүйір  болғандай,  біз  болған 

кезде  Тасқала  аспанында  ешнәр­

се қалықтаған жоқ, жағымсыз иіс­

ті  де  сезбедік.  Мүмкін  тамыздың 

тамылжыған    күніндегі  баяу  жел 

оңтүстік  бағытпен    соққасын  шы­

ғар.  «Айың  тусын  оңыңнан»    де­

мекші,  Тасқаланың    желі  ылғи  да 

тек оңтүстіктен  соға берсін демес­

ке амал қанша?



6

oral_oniri@inbox.ru

Бейсенбі,  1 қыркүйек 2016 жыл

ТАРих


Дұғашы мен асыл

Ө

ткен  жылы  екі  бірдей 

асылдың  ұрпағымен  сұх­

баттасқан  болатынмын. 

Бірі  –  немересі,  бірі  –  шөбересі. 

Бірақ  күнделікті  қарбаласпен  жү­

ріп, тіпті ақпарат та жазылмай қал­

ды.  Ақтөбеде  болған  биылғы  қан­ 

ды  оқиғадан  соң  асылымызды  

танудың  маңызды  екендігі  анық 

болды.  Қазақты  дінінен,  салт­дәс­ 

түрінен, әдет­ғұрпынан айыру ар­

қылы  қарусыз  жаулау  –  отарлау­

дың  басты  құралы  болғаны  белгі­ 

лі.  Кеңес  заманында  терең  білім­

ділерді,  соның  ішінде  сауатты  

имам,  молда,  тағы  басқаларын  да 

«халық  жауы»  деп  айыптап,  қу­ 

 ғындаудың  басты  себебі  де  осы  

екені  анық.  Соңғы  жылдары  елі­

міздің  әр  өңірінде  діни  сауат­

сыздықтың  кесірінен  орын  алған  

қанды  оқиғалар  –  осы  көп  жыл­

дық  солақай  саясаттың  жемісі. 

Жақында  ғана  Ақтөбеде  болған 

жантүршігерлік  оқиға  тіпті  тәуел­

сіздігімізге  қатер  екендігін  көр­

сетті.  Қатердің  алдын  алып,  тамы­

рымызды  тауып,  қазіргі  буынмен 

қайта  жалғау  үшін  ағартушылық­ 

 пен  айналысып,  халыққа  білім 

шашқан  діни  терең  білімді  тұл­

ғаларымызды  зерттеуді  қолға  алу 

–  күн  тәртібіндегі  басты  мәселе­

лердің  бірі.  Өңірімізде  осындай 

тұлғаның  бірі  –  Мәулімберлі  Бай­

шеркешұлы.

Әлқисса

Осыған  дейін  Мәулімберлі  де­

се,  Ақжайық  ауданы  Базартөбе 

ауылының  маңындағы  Мәулім­

берлі  қорымы  және  сол  жер­

де  мешіті  болған  деген  әңгіме 

ғана  ауызға  ілігетін.  Қорымдағы 

құлпытастарға  тіс  батпай,  не  жа­

зылғанынан  да  хабарымыз  бол­

мады.  Тек  2014  жылы  өңірімізге 

Р.  Б.  Сүлейменов  атындағы  Шы­

ғыстану  институтынан  тарих  ғы­

лымдарының  докторы  Әшірбек 

Құрбанұлы Мүмінов бастап келген 

ғалымдар  қорымдағы  бірнеше 

құлпытастың  мәтінін  оқығаннан 

кейін  Мәулімберлінің  әкесі,  өзі, 

ұрпақтары,  өзімен  аталас  бірге 

тарағанның  бәрі  де  оқымысты, 

діни  сауатты,  заманының  озық 

ойлы  адамдары  болғанын  білдік. 

Көзі  қарақты  оқырманның  есін­

де  болар,  «Мәулімберлі  қорымы 

– ғалымдар мекені» атауымен ескі 

қорымдарды  зерттеу  сапарының 

барысы  бойынша  2014  жылғы  7 

тамызда  «Орал  өңірі»  газетінің 

№88  нөмірінде  жариялаған  мақа­

ламыздың  соңында:  «Ғалымдар­ 

дың  өзі  «Мәулімберлі  қорымын­

дағы тұлғалардың тарихи маңызы 

зор,  болашақта  арнайы  мемле­ 

кеттік  жоба  жасап,  соның  аясын­

да зерттеген жөн» дейді. Құрметті 

оқырман,  осы  Мәулімберлі  қо­

рымындағы  тұлғаларға  қатысты 

деректер,  олардың  ел  үшін  ат­

қарған  істері  туралы  әңгімелер 

білсеңіздер,  тікелей  ұрпақтары 

болсаңыздар,  редакцияға  хабар­

ласуыңызды  сұраймын»  деп  жаз­ 

ған болатынбыз. Алла қалауымыз­

ды  қабыл  алып,  2015­2017  жыл­

дарға  арналған  «Қазақ  халқының 

мәдени  ескерткіштері  рухани  мұ­

раны  сақтау  мен  жеткізудің  жолы 

(БҚО­ның  эпиграфикалық  ескерт­

кіштері  ретінде)»  атты  ғылыми 

жоба  бекітілді.  Осы  жобаның  ая­

сында  өткен  жылы  осы  саланың 

мықты  маманы,  ғалым  Әшірбек 

Мүмінов  және  Бағдат  Дүйсенов 

жергілікті өлкетанушылармен бір­ 

лесе  Мәулімберлі  және  сол  маң­

дағы Қарақоға қорымындағы бар­

лық  құлпытасты  суретке  түсіріп, 

өлшемдерін алды. Қазір ғалымдар 

ол  ескерткіштердің  мәтінін  үш 

тілге  толық  аударды,  жинақ  етіп 

шығаруға  дайындауда.  Ұрпақтары 

да  табылды.  Соның  ішінде  көзі 

тірі жалғыз немересі Сәруәр әже­

мізбен  және  Мәулімберлінің  ұс­

таған  таяғын  көзінің  қарашығын­ 

дай  сақтап  отырған  Уахит  шөбе­ 

ресімен  кездесудің  сәті  түсті.  За­

манының  мықты  ғалымы,  әулие, 

мешіт  ұстап,  бала  оқытқан,  ісі 

мен  сөзі  қабысқан,  ұрпағына  да 

мықты  білім,  дұрыс  тәрбие  бер­

ген,  бірнеше  рет  Меккеге  барған 

асылдың  ұрпақтарымен  болған 

сұхбатымыздың  кей  тұстары  оқыр­

мандарға да қызық болар.



Дұғашы – 

Сәруәр әже

Жол­жөнекей  ақлөпті  құрып,  үс­ 

тін жауып жіберіп тамақтанамыз, ­ 

деп бастады әңгімесін әжеміз.

Өткен  жылы  Мәулімберлі  қо­ 

рымына барғанда оқылған құлпы­ 

 тастың  бірінде  Мәулімберлінің  

екі  бірдей  ұлына  –  үлкені  Қажы­ 

ғалиға  және  Абдурахимға  (шежі­ 

редегі  Ғабдрахман  болар)  қойыл­

ғаны  анықталып  еді.  Екеуі  де 

1919  жылы,  бірі  50,  екіншісі  44 

жаста  қайтыс  болған.  Екі  бірдей 

оқымыстының бір жылда қайтуына 

қарап,  олардың  сол  заманның 

саясатының  құрбандары  болды 

деп топшылауға болады. Ғазез ата­

мыздың  көп  сөйлемей,  бір  жерге 

тұрақтамай, көшіп­қонуы ұрпағын 

аман сақтап қалудың амалы екені 

анық.

­ 1939 жылы бәрін қуып әкеліп 



«Қызыл  ақырап»  деген  колхоз 

құрды,  қателеспесем,  қазіргі  Се­

верный  ауданы,  «Победа»  совхо­

зы,  қасында  Пушкин  деген  ауыл 

болды.  1940  жылы  ағамды,  содан 

соң  әкемді  сол  жерден  армияға 

алып  кетті.  Анам  Мүгілсін  Тас­

мағамбетқызы  жолдасы  мен  бас 

көтерген  балалары  соғысқа  кет­

­  Ондай  әңгіме  болған  жоқ.  Бі­

рақ  1949  жыл  шамасы  болар.  Өте 

қиын, жоқшылық кез болатын. Бір 

күні  түс  көрдім.  Түсімде  басына 

сәлде  ораған,  шапан  киген,  орта 

бойлы қарт есіктен кіріп келіп: «Ба­

лам,  налыма,  егін  шығады  биыл, 

егін  шығады»  деп  есікті  жауып 

шығып кетті. Артынан шығып едім, 

көрмедім.  Түсімді  әкеме  айтып 

едім:  «Атаң  ғой  ол  келіп  жүрген» 

деді. Сол жылы шынымен егін өте 

жақсы шықты.

Кішкентай кезімде түс көріппін, 

өзімнің  есімде  жоқ.  Кәрім  ишан 

(Мәулімберлінің  інісі  Серғалидың 

ұлы болу керек) атамыз менің ана­

ма  келіп:  «Сен  Сәруәрдың  түсін 

жорымағансың.  Ол  –  артымыздан 

қалатын дұғашы» деп ұрысқан.

Өткен  жылы  түс  көрдім,  түсім­

де  құлағыма:  «Қабдолмәжит,  Қаб­ 

долқаят,  Тасмағамбетқызы  Мүгіл­ 

 сін»  деген  дауыстар  келді.  Бұлар­

дың  үшеуі  де  дүниеден  өткендер. 

Қабдолмәжит  пен  Қабдолқаят 

–  Мәулімберлінің  ұлы  Қажығали­

дың ұлы мен қызы, Тасмағамбетқы­

зы Мүгілсін – өз анам. Қазір ойлап 



Қатердің  алдын  алып,  тамырымызды  тауып,  

қазіргі  буынмен  қайта  жалғау  үшін  ағарту­

шылықпен айналысып, халыққа білім шашқан діни 

терең  білімді  тұлғаларымызды  зерттеуді  қолға 

алу – күн тәртібіндегі басты мәселелердің бірі.

Асылдың  сынығы  Сәруәр  Ға­

зезқызының  айтуы  бойынша,  ол 

Мәулімберлінің  кіші  ұлы  Ғазездің 

қызы,  1931  жылы  дүниеге  кел­

ген.  К.  Ахметовтің  «Кіші  жүз  Ас­ 

қар (Байбақты, Жанбақты, Тынбақ­

ты және Тана руларының шежіре­

сі)»  кітабындағы  мәлімет  бойын­ 

ша,  Мәулімберліден  –  Қажығали, 

Нығыметолла,  Зинолла,  Ғабдрах­

ман,  Халиолла,  Бақыт,  Ғабдос,  Ға­ 

зез  болып  тарайды.  Бұл  мәлімет­ 

тер  Сәруәр  әжеміздің  әңгімеле­

рімен  де  қуаттала  түсті.  Сәруәр 

әжеміздің  әкесі  Ғазез  Мәулімбер­

ліұлы  1880  жылы  дүниеге  келіп, 

103  жасқа  қараған  шағында  1983 

жылы өмірден өтіпті.

­  Кішкентай  кезімде,  шама­

мен  7­8  жаста  болармын,  соғысқа 

дейін  көп  сөйлемейтін  әкем  әр 

нәрседен  үркіп,  көп  көшіп  жүр­

дік.  Куйбышев  облысы  дейді,  Опа 

дейді,  Татарстан  дейді,  Бугурус­ 

лан  дейді,  әйтеуір,  ана  жерден 

мына  жерге  көшіп­қонумен  бол­

дық.  Бала  кез,  мен  не  білейін? 

кеннен  кейін  өзі  сырқатты  бо­

луына  байланысты  қауіптенді  ме  

екен,  ұрпағы  біле  жүрсін  деп 

мені,  кішкентай  інім  Ғалымжанды 

және  апамды  шақырып,  былай 

деді:  «Біз  Ресей  жерінен  емеспіз, 

біз  Тайпақтікіміз.  Атамның  аты 

–  Мәулімберлі.  Сендер  Мәулім­

берлінің  немересісіңдер.  Сенің 

әкең  –  Мәулімберлінің  ең  кіші 

баласы.  «Молданың  баласы»  деп 

көп  қуалап,  қашып  көштік.  Атаң 

Мәулімберлі  екі  рет  қажыға  бар­

ды.  Үшіншіде  «Мен  ол  жақтан  ке­ 

ле  алмаймын,  мені  жерлеп  келе­

сің» деп інісі Серғалиды ала кетті. 

Інісі Серғали жерлеп келді».

Сәруәр  апа  Мәулімберлінің 

ұстаған  таяғы  шөбересі  Уахиттің 

қолында  екендігін  айтты.  Мек­

кеге  соңғы  үшінші  мәрте  барған 

Мәулімберлі  атаны  інісі  Серғали 

жерлеген  соң  қайтарда  атаның 

таяғын  ала  келген  екен.  Бірақ 

әкесі  Ғазез  қиыншылықта  көшкен 

кезде  үйде  ұмыт  қалыпты.  Тек 

1964  жылы  Сәруәр  апамыздың 

енесі  қайтқанда,  Әтібектен  кел­

ген Жүсіпқали (Қара молда) деген 

адам  ұмыт  қалған  таяқты  сақтаға­

нын  айтады.  Қаласа,  алуына  келі­

сім береді. Міне, содан Ғазез ағай 

арнайы барып алған.

­  Мәулімберлінің  түр­келбе­ 

тіне  қатысты  не  айта  аласыз,  үл­ 

кендер  ол  кісіні  сипаттап  әңгі­ 

мелеген  жоқ  па?  ­  деген  сауалы­

мызға  мына  бір  қызық  жайтты  

айтып өтті.

отырсам,  Алла  Тағаланың  осы 

уақыт, осы жасқа дейін ғұмыр бер­

гені  –  дұғашылық  парызды  өтеу 

үшін болар, ­ дейді Сәруәр әже.



1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал