Ф ут 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. Смк ут. Бірінші басылым 2 Мазмұны



жүктеу 5.01 Kb.

бет16/16
Дата09.04.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

   
[gl] Тақырып 15. Геожүйелер құрылысы мен функциялануына тигізетін техногенді 
әсері. 
Кешенді  әдістеменің  география  тарихында  үлкен  орын  бар.  Та-биғат  туралы 
біртұтас  кешенді  ұғымдарды  қалыптастырған  В.Докучаев,  Л.С.Берг,  А.И.Войейков  т.б. 
Әсіресе бул әдістемені қолдануда Докучаев мектебінің мәні зор. Сонымен бірге табиғат -
қоғам  өзара  байланысын  зерттеуде  кешенді  әдістемені  қолданушылар  -  Н.Н.Баранский 
мен  Ю.Г.Саушкин.  Жүйелік  әдістеме  ғылымда  40-жылдардың  аяғынан  бастап  дами 
бастады.  Оның  негізін  жасаушы  Л.Берталанфи,  ол  мынандай  анықтама  берді:  «Жүйе 
дегеніміз  -  өзара  байланысқан  компоненттер  кешені»  Жүйе  теориясындағы  негізгі 
ұғымдарға:  біртұтастьщ,  құрылым,  қызмет  ету,  өзін  -  өзі  реттеу,  беріктік  тағы  басқалар 
жатады.Жер  бетіндегі  кез-келген  обьект:  өсімдіктер,  жануарлар,  адамзат,  жер  бедері, 
топырақ,  өндіріс  тағы  басқаларын  кешендік  позициямен  қарастыруға  болады.  Жүйелік 
әдістеме зерттелетін обьектіні тек қана жаңаша ғана қарастырмай, оған сандық сипаттама 
беріп,  сызбалық  жобасын  жасауға  мүмкіндік  береді.  Жүйелік  әдістеменің  негізгі 
тәжірибелік мәні осында.Географиядағы жүйелік әдістеме акад.  В.Б.Сочаваның есімімен 
тығыз байланысты. («Геожүйе туралы ілімге кіріспе», 1978 ж). 
Геожүйелік концепция туралы бірнеше көзқарастар бар В.Б.Сочава, А.Г.Исаченко 
және басқалары жүйе ретінде табиғат жүйелерін түсінеді. Кейде бул терминді жер бетінде 
қалыптасқан кез келген табиғат кешен ушін қолдануға болады деген пікірлер айтылады. 
(В.М.Гохман, А.А.Минц, В.С.Преображенский). 
Геожүйелерді сипаттайтын түсініктер екі топқа бөлінеді: 
1)
  
оның  ішкі  құрылымын  сипаттайтын   түсініктер   («компонент»,  «байланыс», 
«арақатынас», «орта», «біртұтастық», «құрылым», «ұйымдасу»); 

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
133 
2)
  
оның  қызметіне  байланысты  түсініктер:  «функция»,  «беріктік»,  «тепе-теңдік», 
«реттеу», «кері байланыс» тағы басқалар. 
Геожүйенің  элементі  -  дегеніміз  оның  ең  кіші  құрамдас  бөлігі  не-месе  басқаша 
айтқанда - оның бөліну шегі. Ол геожүйе атомы. 
Ал, геожүйенің біртұтастығы - оның ішкі бірлігі, автономия-лығы, қоршаған орта 
жағдайларынан белгілі бір тәуелділігі. 
Кейбір  ғалымдар  біртутастық  дегеніміздің  өзі  жүйе,  яғни  бул  екі  түсінікті  бөлек 
қарауға болмайды деген пікір айтады. 
Ал  біртұтастық  геожүйенің  құрылымы  арқылы  анықталады.  Құрылым  дегеніміз  - 
жүйенің  ұйымдасуының  құрылысы  және  ішкі  формасы.  Геожүйеге  қатысты  алғанда 
құрылым  оның  ішкі  компонен-ттерінің  және  жекелеген  қурылымдық  бөліктерінің  өзара 
байланысын көрсетеді. 
Геожүйе  құрылымы  сыртқы  әсерлерге  тұрақтылығы  арқылы  сипатталады.  Ол 
инварианттылық  қасиетіне  байланысты.  Бұл  түсінік  математика  мен  физикада  да 
қолданылады.  Табиғи  геожүйелерде  ин-варианттық  қасиеттер  литогендік  негіздің 
климатпен байланысы арқылы қалыптасады. 
Геожүйенің  динамикасы  дегеніміз  -  қурылымды  қайта  қуруға  әкеліп  соқпайтын 
барлық өзгерістер (Мысалы: қумды қайраңдарға өсімдік шығуы немесе кесілген орманның 
қайта қалпына келуі тағы басқа). Динамикадан геожүйенің өмір сүруін айыра білу шарт, 
оларға тәуліктік, айлық немесе жылдық ырғақтар тән (Мысалы, топырақтың жібуі немесе 
тоң қатуы тағы басқа). 
Жердің қазіргі кеңістіктегі құрылымы - оның дамуының нәтижесі. 
Өзін-өзі  реттеу  геожүйенің  ең  маңызды  қасиеті.  Ол  оның  қалыпты  жағдайын 
сақтауын білдіреді. 
Осыған байланысты біз геожүйенің иілгіштігін, яғни сыртқы факторлардың әсеріне 
қарамастан өзінің негізгі қасиеттерін сақтауға тырысуын анықтаймыз. 
Геожүйелердегі  байланыстардың  атқаратын  рөлі  үлкен,  өйткені  олар  геожүйенің 
біртутастығы мен тұрақтылығын анықтайды. Көптеген байланыстардың ішінен үш топты 
бөліп  қарастыруға  болады:  өзара  әрекеттесу  байланысы,  генетикалық  және  даму 
байланыстары. 
Өзара әсер ету немесе әрекеттесу байланысы географиялық объектілер арасында 
қалыптасады, мысалы: өсімдік — жануар, өсімдік - су, тағы басқалар. 
Генетикалық  байланыстың  географияда  өзіндік  ерекшелігі  бар.  Әр  түрлі 
факторлардың әсерінен бурынғы геожүйенің орнын басқа бір геожүйенің басуын айтуға 
болады. Мысалы, ұсақ көлдерді су өсімдіктері басуына орай бул жер біртіндеп батпаққа 
айналады, яғни көл геожүйесі батпақ геожүйесімен ауысады. 
Даму байланысын эволюцияның жалпы бағыттары анықтайды. 
  

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
134 
Кейбір  жалпы  ғылымдық  концепцияларың  географияға  тигізетін  әсері. 
Географияның  жаратылыстық  және  әлеуметтік-экономикалық  ғылымдардың  жүйесінде 
орналасуы  -  оның  теорияларында  әр  түрлі  концепциялардың  қолданылуына  себебін 
тигізеді  жэне  бүл  концеп-циялардың  әсерлі  уақыт  өткен  сайын  өзгеріп 
отырады.Географияның  алғашқы  қалыптасқан  уақытында  оған  ғылыми  ретінде 
геологияның,  биология,  статистика  ғылымдарының  улкен  әсері  болды.  Одан  кейінгі 
уақыттарда  физика  мен  математиканың  әсері  күшейді.  Сонымен  қатар  әлеуметтік-
экономикалық  ғылымдармен  -философиямен,  саяси  экономиямен,  әлеуметтанумен 
байланыстар кеңіп, нығая түсті. 
География ғылымының дамуына биологиядағы эволюциялық ілімнің пайда болуы 
көп әсерін тигізді. 
Ұлы  жаратылыстанушының  (Ч.Дарвин)  ғылыми  зерттеулері  «Бигль»  кемесімен 
1831-
1836 жылдарда жасалған дүниежүзін айналып шығу саяхатынан басталғаны белгілі. 
Соңынан  ол  түрлердің  өзгерісі  мен  олардың  қоршаған  ортаның  жағдайына  бейімделуін 
жаппай  табиғи  сурыпталу  жағдайы  арқылы  жасалғанын  айтқан  болатын.  Ол  түрлердің 
морфологиялық  өзгерісі  мен  қоршаған  ортаның  өзгерісі  арасындағы  байланыстарды 
анықтады. 
Ресейдегі ғалым эволюционистердің ішінен еңбектері географияға тікелей қатысы 
бар К.Ф.Рулье мен И.А.Северцовты атауға болады. К.Ф. Рулье Мәскеу университетіндегі 
зоологтардың  ғылыми  мектебінің  негізін  салушы  болды.  Саяхатшы,  әрі  биолог 
Н.А.Северцовтың еңбектері гоеграфия мен биологиядан жазылған ірі еңбектердің алтын 
қорына енді. 
Эволюциялық идеялар тек биологияда ғана емес, геологияда да дамыды. Ч.Лайель 
өзінің «Геология негіздері» атты үш томдық еңбегінде сол уақытта кең таралған апаттар 
теориясын сынға алып, актуализм (өзектілік) - теориясын жақтады. 
Өзектілік  теориясы  геологияда  да,  географияда  да,  әсіресе  жер  бедері,  топырақ, 
өсімдік,  ландшафттар  дамуының  мәселесін  зерттеуде  үлкен  рөл  атқарды.  Өткен 
уақыттарға  қазіргі  көзқараспен  қарау  -  тарихи  географияға  тән.  Геотектоникалық 
концепциялардың  ішінде  геосинклинальдық,  глобальдық  тектоникалық  плиталар 
концепциялары  маңызды  рөл  атқарды.  Жерді  мұз  басу  теориясы  қазіргі  ландшафт 
түрлерінің генетикалық түп-тамырын анықтауға мүмкіндік берді. 
География  ғылымдарының  дамуына  кибернетиканың  қосқан  үлесі  зор. 
Кибернетикада келіп түсетін ақпараттар ағынының күрделі жүйелерді қалыптастырудағы 
рөлі  қарастырылған.Ақпараттар  түсінігі  қазіргі  кезде  өте  кеңіді.  Мысалы,  өткендегі 
геологиялық  оқиғалар  зерттеушіге  тау  жыныстарының  құрамы,  споралар,  шаң-тозаң 
түрінде  беріледі.  Далалық  және  лабораториялық  әдістемелердің  көмегімен  ғалым  бул 
мәліметтерді  өңдеп,  пайдаланады.  Бұл  жағдайда  өлшегіш-ақпараттьщ  жүйелер 
қолданылады.Сонымен  информация  түсінігі  геожүйелер  мен  олардың  өзінен-өзі 
реттелуіне қатысы бар. 
Қазіргі  уақытта  география  ғылымында  экологияландыру,  экономикаландыру, 
элементтендіру  бағыттары  қалыптасқан.  Оларға  жаратылыстану,  әлеуметтік  және 
экономикалық ғылымдардың жетістіктері әсерін тигізеді. Сондықтан географтар аталған 
білім салаларының концепцияларын білуі шарт. 
 

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
135 
ТӘЖІРИБЕ САБАҚТАРЫНЫҢ ЖОСПАРЫ 
 
№ 
п/п 
ТӘЖІРИБЕ ТАҚЫРЫПТАРЫ 
ОҚУ 
САҒАТЫ 
 
 
1 тақырып.  
 

 
 

тақырып.  
 

 
 

тақырып.  
 

 
 

тақырып.  

 
 

тақырып.  

 
 

тақырып.  

 
 

тақырып. 

 
 
8 тақырып 

 
 
9 тақырып 

 
 
10 
тақырып 

 
 
11 
тақырып 


 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
136 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
12 
тақырып 

 
 
13 
тақырып 

 
 
14 
тақырып 

 
15 тақырып 

   
 
   
 
   
 

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
137 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
БЕКІТІЛДІ 
«Туризм және сервис» 
кафедрасының отырысында 
«Тұран» Университеті» мекемесі 
Хаттама № ____ «___»_____ 2013 ж. 
Кафедра меңгерушісі
 
___________________Жусупова А.М
.
 
 
 
«
Физикалық география»  
пәнін оқу бойынша әдістемелік нұсқау 
(
оқу-әдістемелік кешенмен жұмыс істеу бойынша) 
Негізгі оқу залы және оқу-әдістемелік кешеннің бағыталуы 
 
 
«
Физикалық  география»  оқу-әдістемелік  жүйесі  «Туризм»  мамандығының 
студенттеріне  арнайы  курс  ретінде  дайындалған    және  аталған  мәселе  бойынша    қазіргі 
заманғы  зерттеулер  беріледі.  Курстың  мақсатталған  аудиториясы  -  «Туризм» 
мамандығының студенттері. 
Бірінші  кезекте,  курс  берілгін  пәнді  оқытушының  басқаруымен  меңгеруге 
негізделген  (күндізгі  бөлім),  сонымен  қатар,  аталған  пәнді  өздігінен  үйрену  барысында 
қосымша, оқу әдістемелік және тексерілетін ақпарат ретінде қолданылуы мүмкін.  
 
Оқу- әдістемелік кешеннің  құрылымы, мазмұны және білім деңгейі. 
Кешеннің  негізі оның мақсаты мен тапсырмасына сәйкес құрастырылған дәріс мазмұны  
болып табылады (тақырып). Арнайы бөлімдерде  СӨЖ және СОӨЖ- на арналған сұрақтар 
берілген.  
           
Сонымен  қатар  оқу-әдістемелік  кешен  берілген  сұрақтар  мен  тест    тапсырмалары 
арқылы студентке өз білімін тексеруге мүмкіндік береді.  
          
Оқу-әдістемелік  кешеннің  ерекшелігі  рефераттар  жазу  және  тақырып  бойынша 
творчествалық тапсырмаларды орындау арқылы материалды тереңірік  меңгеруде болып 
табылады. 
  
Оқу-әдістемелік кешенмен  жұмыс істеу кезіндегі ұсынылатын жұмыс               
                                                               
реті. 
Оқу-әдістемелік кешенмен жұмыс істеуді оның құрылымы мен курстың бағдарламасымен 
танысудан  бастаған  жөн.  Бұл  студентке  қарастырылған  кешеннің  құрамына  кіретін 
барлық  ресурстарды  толықтай  қолдануды  үйенуіне,  оқу-әдістемелік  кешенмен  жұмыс 
істеу кезіндегі, материалдың қиындық деңгейін түсінуіне мүмкіндік береді. 
          
Тақырыппен  танысуды  мәтінді  толық  көлемде  оқудан  бастаған  жөн.  (тақырыптың 
мағынасын түсіну үшін зейінмен оқу). 

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
138 
Тақырыптың  мазмұнымен  танысуды  аяқтағаннан  кейін  бақылау  жұмыстары  мен  тест 
сұрақтарын  қою  арқылы  дәрістің  негізгі  мазмұнымен  танысудағы  студенттердің  білім 
деңгейін анықтаған дұрыс. 
Әрине, берілген оқу-әдістемелік кешенмен жұмыс істеу кезіндегі жұмыс реті студенттің 
дайындығы мен жеке психологиясына байланысты  қысқартылуы мүмкін. 
 
 
 
 
 
 
 
БЕКІТІЛДІ 
 
«Туризм және сервис » 
кафедрасының отырысында 
«
Тұран» Университеті» мекемесі 
Хаттама № ____ «___»_____ 2013 ж. 
Кафедра меңгерушісі
 
___________________
Жусупова А.М
.
 
 
«
Физикалық география» 
ПӘНІ БОЙЫНША СТУДЕНТТІҢ ӨЗІНДІК ЖҰМЫСЫНА МАТЕРИАЛДАР 
СӨЖ бойынша әдістемелік нұсқаулар 
 
1.  Рефераттар.  Жоғарғы  оқу  орнында  реферат  жазу  теориялық  білімді  терең  меңгеріп, 
берілген тапсырманы жан-жақты талдап меңгеруге бағытталған. Реферат жазу – студентке 
ақпараттар ағымын еркін меңгеріп, керекті мағылұматтарды жинақтауға, материалдарды 
іріктеуге,  кәсіби  ойлауға,  ғылыми-  ізденушілік  жұмыстың  алғашқы  белгілерін 
қалыптастыруға  көмектеседі.  Реферат  студенттің  өзіндік  жұмысының  бір    түрі  ретінде 
қарастырылады. Реферат жазуға келесі талаптар қойылады: 
1. Жұмыс жақсы теориялық деңгейде жазылуы тиіс, оны дайындауға оқулықтар, 
оқу құралдары, баспасөз басылымдары, журналдар, газеттерді пайдаланылуға 
болады. 
2.  Жұмыс  өздігінше  жазылуы  тиіс,  тақырыпты  жан-жақты  ашу  нақтылығымен 
ерекшеленуі  тиіс.  Әдеби  алынған  материалдар  таңдалған  тақырыппен  органикалық 
байланыста болуы және ө сөздерімен жеткізілуі қажет. 
3. Қорытындыларды аргументтеу, ұсыныстар мен кеңестерді нақтылау. 
4. Жұмыс нақты, сауатты тілмен жазылуы және дұрыс рәсімделуі қажет (титулдық беті, 
беттердің  номерленуі  тиіс  және  жұмыстың  соңында  пайдаланылған  әдебиеттер  тізімі 
көрсетілуі тиіс). 
Реферат 10-15 компьютерлік текст көлемінде орындалып, төмендегі ретте 
орналастырылады: 

 
титул (сыртқы) беті; 

 
жоспар-мазмұны; 

 
рефератты мәтіндік баяндау (жоспарда көрсетілген бөлімдер ретімен); 

 
әдебиеттер тізімі; 

 
жұмыста  көрсетілген  көрнекіліктер,  таблица,  сызбалар  жұмыс  соңынақосымша 
ретіне жалғанады. 
Реферат  А4  форматындағы  ақ  қағаздың  бір  жағына  жазылады.  Жұмыстың  әр  бетінің 
жиектері: сол жағы – 3 см, оң жағы – 2 см, жоғарғы жағы – 2 см, төменгі жағы  2 см. Әрбір 
бөлім  немесе  тарау  жаңа  беттен  басталады.  Тақырып  пен  мәтін  арасында  бір  жол  таза 
қалдырылады.  Кестелер  немесе  график,  диаграммаларды  жұмыстың  соңына  қосымша 

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
139 
ретінде  жалғанады  немесе  баяндау  барысында  сілтеуден  кейін  орналастырылады. 
Кестелерді бір беттен екінші бетке тасымалдауға, араларын бөлуге болмайды. Кесте, сурет 
немесе  көрнекілік  соңында  аты  сөзбен  көрсетілуі  тиіс.  Қорғау  ауызша  түрде.Реферат 
жазуға  қолданылған  барлық  материал  жұмыстың  мазмұнына  сәйкес  болуы  керек, 
тақырыпқа қатысы жоқ артық мәліметтер мен материалдарды жазу қажет емес. 
2.  Терминдермен  және  ұғымдармен  жұмыс,  глоссарий.  Курсты  зерделеу  барысында 
кездесетін терминдер мен ұғымдарды әдебиеттерден іріктеп ала отырып, студент оларды 
дәптерге  жазып,  оқытушыға  тексеруге  береді  және  ауызша  жауап  беруге  дайын  болуы 
керек. Семестр бойынша осындай 2 тапсырма қарастырылған (тапсыру уақыты – 9-шы, 
12-
апталардың аралығында). 
 «
Физикалық география»  пәні бойынша дәріс мазмұны оқу бағдарламасымен белгіленіп, 
оның  сәйкес  болуы  қадағаланса,  студенттердің  өзіндік  жұмысының  мазмұнын  таңдауда 
біршама  еркіндік  болады.  өзіндік  жұмыстардың  еріктілік  сипаты  студенттердің 
қызығушылығы,  қабілеті,  дербес  бейімділігі,  танымдық  бастамашылығы  мен  дербестігі 
бойынша  ұйымдастыруға  мүмкіндік  береді.  Жалпы,  студенттердің  өзіндік  жұмыстары 
кредиттік  оқыту  жүйесіндегі  оқу  үрдісінің  басты  бір  бөлігі  болып  саналады.  Кредиттік 
оқыту  жүйесі  білім  алушы  мен  оқытушының  оқу  жұмысы  көлемінің  біріздендірілген 
өлшем бірлігі ретінде кредитті қолдану арқылы, білім алушының пәндерді таңдауы және 
реттілікпен  оқуын  өз  бетінше  жоспарлауы  негізінде  оқыту  болып  табылады.  Студенттің 
оқытушының  басшылығымен  орындайтын  өзіндік  жұмыстары  (СОӨЖ)  –  арнайы 
белгіленген  уақытта  алдарына  қойылған  дидактикалық  мақсатты  орындау  үшін 
оқытушының  ұйымдастыруымен  жүретін  білімді  іздеуге  оны  ұғыну  мен  бекіту, 
біліктіліктері  мен  дағдыларын  қалыптастыру  және  дамыту,  алған  білімдерді  жинақтау 
және жүйелеуге негізделген студенттің іс-әрекеті. СОӨЖ кезінде студентке консультация 
беріледі,  бақылау  және  орындалған  жұмыстарға  тексеру  жүргізіледі.  Студентің  өзіндік 
жұмысы  (СӨЖ)  –  оқытушының  тапсырмасымен  және  әдістемелік  басшылығымен,  оның 
тікелей  қатысуынсыз  орындалатын  студенттің  жоспарланған  жұмысы.  СӨЖ 
сабақтарының  мақсаты  –  студенттердің  кәсіби  қызметіне  қажетті  гуманитарлық  ойлау 
және  интелектуалды  қабілеттерін  жаңа  оқу  пәнін  меңгеруде  қажетті  жаңа  білімдермен 
қаруландыру.  СӨЖ  арқылы  студенттер  жаңа  материалдарды  логикалық,  өзара 
байланысты  негізде  меңгеруге  дағдылануға  және  оқылған  материалға  талдау  жасап  өз 
ойын сенімді дәлелдей білуге үйренеді. Студенттердің өзіндік жұмыстарының мазмұнын 
пән  бойынша  берілген  тапсырмалардың  жекелеген  бөлімінің  немесе  тақырыптарының 
негізгі мазмұны құрайды. Олар, ең алдымен, дәріс курсының материалдарын қайталауға 
және пысықтап, тиянақтауға, сондай-ақ ішінара пәннің дәріс курстарында қаралмайтын 
бөлімдері бойынша қосымша білім алуға арналады. Әдістемелік нұсқау: сұрақ-жауап әдісі 
бойынша оқу тобы шағын топтарға бөлініп, қарастырылатын мәселелер жөнінде өзіндік 
пікірлері мен көзқарастары тыңдалады, түп-деректермен жұмыстарына көңіл бөлінеді. 
 
Тақырып: 1. Топонимдік терминдерінің негізгі сипаттамасы 
Ұсынылатын әдебиеттер:  
1.
Поспелов Е. М. П-61 Географические названия мира: Топонимический словарь: Свыше 5 
000 единиц. /Отв. ред. Р. А. Агеева. — М.: «Русские словари», 1998. — 372 с.  
2.
Мурзаев Э.М. Очерки топонимики. – М.: Мысль, 1974. – 380 с.  
3
. Мурзаев Э.М. Топонимика и география //Вестник Моск. ун-та, серия географическая. – 
1963. - 
№ 3. – С. 11-16.  
4
. Мурзаев Э.М. Основные направления топонимических исследований //Принципы 
топонимики. – М.: Наука, 1964. – С. 23-33. 
5.
Каймулдинова К.Д. Қазақтардың табиғатты пайдалану және қорғау дәстүрлерінің 
топонимикалық аспектілері: геогр. ғыл. канд. ... автореф. – Алматы, 1998. – 27 б.  
 
Тақырып: 2. Аймақтар бойынша топонимдердің негізгі топтарына сипаттама жасау 

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
140 
Ұсынылатын әдебиеттер: 
1.
Поспелов Е. М. П-61 Географические названия мира: Топонимический словарь: Свыше 5 
000 единиц. /Отв. ред. Р. А. Агеева. — М.: «Русские словари», 1998. — 372 с.  
2.
Мурзаев Э.М. Очерки топонимики. – М.: Мысль, 1974. – 380 с.  
3
. Мурзаев Э.М. Топонимика и география //Вестник Моск. ун-та, серия географическая. – 
1963. - 
№ 3. – С. 11-16.  
4
. Мурзаев Э.М. Основные направления топонимических исследований //Принципы 
топонимики. – М.: Наука, 1964. – С. 23-33. 
5.
Каймулдинова К.Д. Қазақтардың табиғатты пайдалану және қорғау дәстүрлерінің 
топонимикалық аспектілері: геогр. ғыл. канд. ... автореф. – Алматы, 1998. – 27 б.  
 
 
 
Тақырып: 3. Географиялық координаталарды анықтау. 
Ұсынылатын әдебиеттер: 
1.
Берлянт А.М. Картография М., 2001 
2.Берлянт А.М. Картоведение М., 2003 
3. Картография с основами топографии под ред. Г.Ю. Грюнберга М., 1991. 
4. 
Географиялық атластар және карталар. 
5.
Топографиялық карталардың жиынтығы. 
 
Тақырып: 4. Берілген нүктедегі масштабтар бұрмалануын сипаттайтын бұрмалану 
элипсі. 
Нөлдік бұрмалану түзулері мен нүктелері ұғымы. 
Ұсынылатын әдебиеттер: 
1.
Берлянт А.М. Картография М., 2001 
2.Берлянт А.М. Картоведение М., 2003 
3. Картография с основами топографии под ред. Г.Ю. Грюнберга М., 1991. 
4. 
Географиялық атластар және карталар. 
5.
Топографиялық карталардың жиынтығы. 
 
Тақырып:  5.    Картографиялық  бейнелеу  әдістеріне  байланысты  тақырыптық  карталар 
мазмұнына анализ жасау. 
Ұсынылатын әдебиеттер: 
Берлянт А.М. Картография М., 2001 
2.Берлянт А.М. Картоведение М., 2003 
3. Картография с основами топографии под ред. Г.Ю. Грюнберга М., 1991. 
4. 
Географиялық атластар және карталар. 
5.
Топографиялық карталардың жиынтығы. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
141 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
БЕКІТІЛДІ 
«Аймақтану және халықаралық қатынастар» 
кафедрасының отырысында 
«
Тұран» Университеті» мекемесі 
Хаттама № ____ «___»_____ 2012 ж. 
Кафедра меңгерушісі
 
___________________
Жусупова А.М
.
 
 
 
СТУДЕНТТЕРДІҢ ОҚУ ЖЕТІСТІКТЕРІН БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ 
БОЙЫНША МАТЕРИАЛДАР 
 
[q]3:1:  Генерализация мақсаты  –  картадағы  көрнекті  бейнелеу  ...  картаның  тақырыбына, 
арнауына және масштабына сәйкестілі: 
[a] табиғи жағдайлар мен әлеуметті-экономикалық объектілерді 
[a] 
математикалық негін мен географиялық мазмұндарын 
[a] типтік ерекшеліктері мен шындық белгісінің негіздерін 
[a] 
геогрфиялық негіздерін мен арнаулы мазмұнын 
[a] 
жақтауша бейнесін және аңызының орналасуын 
 
[q]3:1: Әрбір жалпыгеографиялық картаның құрамы мынадан тұрады: 
[a] математикалық негізінен және географиялық мазмұнынан 
[a] геодезиялық негізінен және географиялық мазмұнынан 
[a] математикалық негізінен және арнаулы мазмұнынан 
[a] географиялық негізінен және арнаулы мазмұнынан 
[a] геодезиялық негізінен және арнаулы мазмұнынан 
 
 
[q]3:1: Эллипсоид бетіне жобалауы анықталады: 
 
[a] географиялық негізімен 
 
[a] математикалық негізімен 
 
[a] арнаулы мазмұнымен 
 
[a] жабдықтау элементтерімен 
 
[a] масштабтын шекті дәлдігімен 
 
[q]3:1: Ұсақмасштабты географиялық карталарда, масштабы: 
[a]  барлық нүктелерде және сызықтарда өзгермейді 
[a]  не сызықтарда, не нүктелерде сақталмайды 
[a] кейбір нүктелерде немесе кейбір сызықтарда өзгереді 
[a] кейбір нүктелерде немесе кейбір сызықтарда сақталады 

 
Ф УТ 703-05-11. Пәннің-оқу әдістемелік кешені. СМК УТ. Бірінші басылым 
 
142 
[a] орны мен бағытын аустырғанда өзгереді 
 
[q]3:1: Жер эллипсоидінің үстін жазықта бейнелеу әдісі былай аталады: 
[a] геодезиялық негіз 
[a] көмекші үстіңгі қабат 
[a] картографиялық тор 
[a] математикалық негіз 
[a] картографиялық проекция 
 
[q]3:1:  Картографиялық  бейненің  шекарасын  белгілеуы  және  оған  байланысты 
құраландану элементтерін және қосымша сипаттамаларды орналастырудың атауы: 
[a] картанын компоновкасы 
[a] картанын жабдыктауы 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Document Outline

  • Мазмұны
    • Пререквизиттер: осы курсты оқу үшін студенттердің төмендегідей білімі болуы керек:
    • Постреквизиттер: ТМД-ң физикалық географиясы; табиғат рессурстарын қорғау және пайдалану; география ғылымының тарихы мен методологиясы.
    • Пререквизиттер: осы курсты оқу үшін студенттердің төмендегідей білімі болуы керек:
    • Постреквизиттер: ТМД-ң физикалық географиясы; табиғат рессурстарын қорғау және пайдалану; география ғылымының тарихы мен методологиясы.
    • Курстың саясаты мен процедурасы
    • 3. Географиялық зерттелу тарихы
    • Қазақстанның географиялық орны
    • Қазақстан аумағы 2724,9 мың км²-ге тең. Жерінің көлемі жағынан Қазақстан дүние жүзіндегі ең ірі мемлекеттердің қатарына жатады. Ресей, Канада, Қытай, АҚШ, Бразилия, Аустралия, Үндістан және Аргентинадан кейін 9-орын алады. Біздің еліміз Франциядан 5 е...
    • Шекарасы
    • Қазақстан шекарасының жалпы ұзындығы 13394 км, теңізбен (Каспий) 2000 км-ден астам. Қазақстан батыста, солтүстік-батыста және солтүстікте 7591 км Ресеймен шектеседі. Республиканың Алтайдан Тянь-Шаньға (Хантәңірі массивіне) дейінгі 1782 км-ге созылып ж...
    • Географиялық зерттелу тарихы
    • Литосфераның даму заңдылықтары
    • Жер шарын салыстырмалы түрде жұқа, біртұтас қатты қабық түрінде көмкеріп жатқан литосфера — географиялық қабықтың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Литосфераның жоғарғы бөлігі болып табылатын жер қыртысының 90%-дан астамын 8 химиялық элемент: от...
    • Жердің тарихы
    • Осы күнгі космогониялық түсінік бойынша, Жер осыдан төрт жарым миллиард жыл бұрын Күн айналасындағы кеңістікте шашыраған газ-тозаң заттан, планеталардың тартылыс күшінің әсерінен пайда болған. Қатты материя кесектерінің соқтығысып, жабысуынан планетал...
  • Қазақстанды зерттеген ғалымдардың өмірбаяны, экспедициялары жайлы толық ақпарат дайындау(таңдау бойынша)
  • Қазақстанды зерттеген ғалымдардың атына қойылған географиялық нысандардың тізімін жсау
  • П.П. Семенов және Ш.Ш. Уалихановтың саяхаттарының маршруттарын контурға түсіру
  • Қазақстанның геологиялық құрылымы, палеогеография және пйдалы қазбалары
  • Эндогенді процестерді сипаттау
  • Қазақстанды геоморфологиялық аудандастырудың сызбанұсқасын жасау
  • Қазақстанды зерттеген ғалымдардың өмірбаяны, экспедициялары жайлы толық ақпарат дайындау(таңдау бойынша)
  • Қазақстанды зерттеген ғалымдардың атына қойылған географиялық нысандардың тізімін жсау
  • П.П. Семенов және Ш.Ш. Уалихановтың саяхаттарының маршруттарын контурға түсіру
  • Қазақстанның геологиялық құрылымы, палеогеография және пйдалы қазбалары
  • Эндогенді процестерді сипаттау
  • Қазақстанды геоморфологиялық аудандастырудың сызбанұсқасын жасау
  • Қазақстанды зерттеген ғалымдардың өмірбаяны, экспедициялары жайлы толық ақпарат дайындау(таңдау бойынша)
  • Қазақстанды зерттеген ғалымдардың атына қойылған географиялық нысандардың тізімін жсау
  • П.П. Семенов және Ш.Ш. Уалихановтың саяхаттарының маршруттарын контурға түсіру
  • Қазақстанның геологиялық құрылымы, палеогеография және пйдалы қазбалары
  • Эндогенді процестерді сипаттау
  • Қазақстанды геоморфологиялық аудандастырудың сызбанұсқасын жасау
  • Қазақстанда ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
    • Мемлекеттік табиғи қорықтар
    • Ұлттық табиғи саябақтар[өңдеу]
    • Табиғи қорықшалар
    • Табиғат ескерткіштері
    • Табиғи резерваттар
      • Табиғат пен қоғам арасындағы байланыс: қазіргі кезең
  • ТӘЖІРИБЕ САБАҚТАРЫНЫҢ ЖОСПАРЫ
  • (оқу-әдістемелік кешенмен жұмыс істеу бойынша)


1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал