Ғ ы л ы м и п е д а г о г и к а л ы қ журнал БҮл нөмірде



жүктеу 0.98 Mb.

бет6/9
Дата09.04.2017
өлшемі0.98 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

ОЙЛАНТЫП  ЖЭНЕ  ОЙНАТЫП...

Б Е Р Д ІБ А Е В   Қ анайбек,

“Қаратүрық ” орта мектебінің  география  пәні муеалімі

Қазіргі  кезде  жас  үрп аққа  сапалы  білім,  саналы  төрбие  беру жолдары  сан 

алуан.

О куш ылардьщ   пәнге  деген  қызығуш ылығын  арттыру  және  білім  меңгер- 



ту  үшін  айналадағы  қорш аған  ортамен  байлаиыста  география  пөнінің  алатын 

орны  ерекше.



C M }----------------------------------{  География  жэне  табигат ")----------------------------- (5 /2 0 1 0 )

География  поні окушылардьщ Жер ғаламшары туралы туеінікгерін  кеңейтіп, 

коршаган  ортадағы  өсімдіктер,  жануарлардың өрекетгерін  бақылауға,  байқауға, 

ауа  райы  қүбылыстарын  болжауга,  тагы  баска  жайларға  байланысты  логика- 

лы к ойлауға,  ізденімпаздықка,  шығармашылык  кабілетін дамытуға  көмектеееді. 

Мысал  ретінде  8-сыныпта  “Қазақстанның  табиғат  зоналары”  тақырыбына 

өтілген  сабағымды  үсынып  отырмын.



Сабақтың мақсаты.

1.  Қазақстанның табиғат зоналары  бойынша  алған  білімдерін  бекіту,  қоры- 

тындылау.

2.  Окушылардьщ  ойын,  киялын  дамытып,  бірлікке,  адамгершілікке,  өз 

бетінше  ізденуге,  еңбектенуге  дағдыландыру,  үйымшылдыкка төрбиелеу.

3.  Окушылардьщ жан-жақты  ойлауын,  сәйлеу  кабілетін,  түйсігін,  дүние- 

танымын дамыту,  пәнге  қызығушылығын  арттыру.

Көрнекіліктер.  Қазақстанның  физикалык  картасы,  кескін  карталар,  кар- 

точкалар.

Сабак  жоспары:

1.  Сүрақ-жауап. 

5.  “Аударыспак”  ойыны.

2.  “Жадында  сақта”. 

6.  “Сакина  салу”.

3.  “ Кім  жылдам?”. 

7.  Географиялык тест.

4.  “Орамал  тастау” .

Сабақтын  барысы.

Үйымдастыру.  Окушылардьщ  еабакка дайындығын  тексеру,  сабак жоспа- 

рымен  таныстыру.

/.  Сүрақ-жауап.

1.  Табигат  зоналары деп  нені  айтамыз?

2.  Табиғат  зоналары  қалай  қалыптасады?

3.  Табиғат  зоналары  кандай  ретпен  ауысады?

4.  Қазакетанның жер  колемі.

5.  Еуропа  мен Азия  елдерін  байланыстыратын  керуен.

6.  Орыс  география  когамына  мүше  болган  казак  ғалымы.

7.  Вольфрам  ондіруден  Қазакстан  нешінші  орында?

8.  Түран  тақтасында  орналаскан  кол.

9.  Топырак дегеніміз  не?

10.  Қазакстан  жер  колемі жағынан  нешінші  орында?

11.  Қазақстан  кандай  мемлекетгермен  шектеседі?

12.  Қазақстан  Республикасыньщ  Мемлекетік  Туы  мен  Елтаңбасының  ав- 

торлары  кімдер?

13.  Қазақстан  Республикасыньщ  Мемлекеттік  Гимнінің  авторы  кімдер?

14.  Мүгалжар  тауының  ең  биік  нүктесі.

15.  Доссор  мүнай  кен  орны  кай  жылы  ашылды?

//.  “Жадыңда 

са қт а   ”. 

К е с к ін  

картамен  жүмыс. 

Табиғат  зоналарын 

бояуы  керек.

III. 

“Кім  жыл­

дам ? ”.

1. 


Тактаға  ор- 

бір  топ  орманды 

дала,  дала,  шол  зо- 

н а с ы н ы ң  

о с ім - 

діктерін  жазуы  ке­

рек.

(5/ 2 0 1 0 )

{  География  және  табиғаҒ)

Г зз  )


Орманды  дала

Д ала  (жануарларьО

Бозбетеге,  жербидайық,  қарабас 

шалғын,  арпабае,  сөбізшөп 

сарыбас  беде,  бүршақ,  кектерек, 

қайың,  емен,  жоке,  тал,  долана, 

итмүрын,  қарақат.

Сарышүнақ,  қоеаяқ,  дала  тышқаңдары, 

дала  ала  қоржыны,  еуырлар,  күзен,  іжтыш- 

қан,  түлкі,  қарсақ,  қасқыр,  ақбөкен, 

дуадак,  безгелдек,  тырна,  бозторғай, 

қараторғай,  дала  бүркіті,  кезкүйрық.

Ш ол  зонасы  (жануарлары).  Дала  айда h ары,  қүлақты   агамалар,  жүмырбас 

кесірткелер,  сылдырмақты жылан,  оқжылаңдар,  қалқан  түмсықтылар,  тасбақа, 

кірпі,  ш аян,  бүйі,  қарақүрт,  ақбокен,  қосаяқ,  сарыш үнақ,  қабан,  мөлін,  қас- 

қыр,  шолторғай,  сауысқан,  қарға.

2. 

Тапсырма  (жүмыс  доптеріне  жазу  керек).

/  mon  тапсырмасы.

Орманды  дала  зонасы  бойынша  сипаттама  беріңцер.

7.  Жануарлар  дүниесі.

8.  Табиғатты  қорғау жүмыстары.

9.  Қорықтар.

10.  “Табигар  зонасы ”  дегеніміз  не? 

Қазақстан  жерінде  қандай  табиғат  зо­

налары  кездеседі?

7.  Өсімдігі.

8.  Жануарлар дүниесі.

9.  Табиғатты  қорғау жүмыстары.

10.  Қорықтар.

11.  Дала  зонасы ны ң  қандай  негізгі 

ерекшеліктерін  білееіндер?

1.  Географиялык  орны.

2.  Жер  бедері.

3.  Климаты.

4.  Өзен-көлдері.

5.  Топырағы.

6.  Өсімдігі.

/ /  топ  тапсырмасы.

1.  Дала  зонасы ны ң  табиғатына 

сипаггама  беріндер.

2.  Географиялық  орны.

3.  Жер  бедері.

4.  Климаты.

5.  Озен,  колдері.

6.  Топырағы.



IV.  “Орамал  т аст ау”.  Окушыларға  сүрақ  беріп,  орамал  тастаймын.  Ора­

мал  алған  оқушы  кай  зонаға  тон  екенін  айтуы  керек.

1.  6  мың  колі  бар  зона.

2.  Ылғалдану коэффициенті  0,3  болатын  зона.

3.  Оңтүстік  шеті  сүйір  зона.

4.  Мүнда  сүтті,  етті  бағыттағы  мал  шаруашылыгы  басым.

5.  Ш амамен  54°-50°  солтүстік  ендік  аралығында  орналаскан  зона.

6.  Оңтүстік  шекарасы  48°  солтүстік  ендік  бойымен  отетін  зона.

7.  Қоңыр,  сүр  топырак  басым  зона.

8.  Изен,  ебелек,  кокнек  осетін  зона.

9.  28  млн.  га  жері  жыртылатын  зона.

V.  “Сақина  тастау ”.

Бір  топтан  кыз,  екінші  жоне  үшінші  топтан  үлдар  шығады.  Қ ы з  сақина 

салушы,  ал  үлдар  сүраққа  жауап  береді.

1.  180-300  мм  -   шолейт  зонадағы  жауын-шашын.

2.  Сүңгуір,  гагара  — дала  зонасы  қүстары.

3.  Мойыл  ,  долана,  итмүрын  -   орманды  дала  осімдіктері.

4.  48°  солтүстік  ендік  —  шолейт  зонаның  оңтүстік  шекарасы.

5.  +28°  С,  +30°С  -   шілде  айындағы  шол  зонасының температурасы.

6.  Тамыры  тереңге  кететін  осімдік  -   орманды  дала,  жантақ.

7.  Жергілікті  озендері  ж оқ  -   шол.

8.  Салмағы  10  кг  — суыр,  дала  зонасы.

9.  Топырағы  коңыр,  кейде  сортаң  -   шел,  үстірт.



VI.  “Аударыспақ"  оиыны.  Ton  мүшелері  бір-біріне  сүрақ  береді,  дүрыс 

дауап  берген  жеңіске  жетеді.



VII.  Географиялык,  тест.

I.  Қазақстанның  шол  және  шөлейт  зоналарының  топырагы  қандаи ? 

а)  қара топырақ; 

б)  қүмды  және  қүмдауытты;

о)  сүр; 

в)  орманды далалық.

Г34.>

-ГТёография  жэне  табигат }-



< 5 / 2 0 1 O':

2.  Қазақстанның  солтүстігінде  орналасқан  орманды  дала  зонасының  то- 

пыраеы:

а)  сұр; 

ө)  кара; 

б)  тақыр; 

в)  сортаң.

3.  Топырақтың  қүнарлылыгын  арттыру деген  не ?

a)  топырақ  эрозияеы; 

б)  ағаш  ery;

ө)  топырақты  мелиорациялау; 

в)  қар  тоқтату.

4.  Топырақтың  қүнарлы  қабатының  жайылуы  деген  не?

a)  топырақ  эрозиясы; 

б)  топырақты  қорғау;

ә)  күм  тоқтату; 

в)  қара  шірікті  қабат.

5.  Топырақтың  қүнарлы  қабаты  деп  нені айтамыз?

а)  сазды  қабат; 

б)  ауыспалы  кабат;

ә)  қарашірікгі  қабат; 

в)  қүмды  қабат.

6.  Топырақтану  гылымының  негізін  салушы  галым:

а)  Ш.Уөлиханов; 

б)  Қ.Сәтбаев;

о)  В.Докучаев; 

в)  Л.Берг.

7. 


Су,  ауа,  жылу,  өсімдік  жэне  тірі  агзалардың  әсерінен  жыныстардың 

үгілу  нөтижесінде  жер  қыртысының  беткі  қабатында  naùda  болган  табигат 

қүрылымы:

а)  табиғат  зонаеы; 

б)  топырақ;

ө) литосфера; 

в)  тау.

8.  Қара  топырақты  зона  Қазақстанның  қай  аймагында  орналаскан ?

a)  солтүстігінде; 

б)  шығысында;

о)  оңтүстігінде; 

в)  батысында.

9.  Қазақстанның  өсімдікке  бай  аймагы:

а)  тау; 

ө)  дала; 

б)  жазыктар; 

в)  озен  аңғарлары.

10.  Дала  қүсы:

а)  дуадак; 

ө)  үлар; 

б)  байғыз; 

в)  бүлбүл.

Оқушылардың  қатыеуымен  еабақты  қорытындылау жоне  багалау.

Алматы  облысы 

Еңбекшіқазаң  ауданы.



Ә Д ІС -Т Ә С ІЛ Д Е Р  

ӘРЕКЕТТЕСКЕН  САБАҚ

Д О С Қ А Л И Е В А   Индира,

“Бессараб " орта мектебінің  география  поні мүгалімі

Мен  сіздерге  география  апталығын  еткен  кезде  8  “а”  сыныбында 

“Қазақстанның  табиғат  зоналары"  тақырыбында  өткізген  ашық  саба- 

ғымды  жолдап  отырмын.  Сабақтың  мақсаты:  Қазақстанның  табиғат  зо- 

насынын,  ерекшеліктері  мен  езіндік  заңдылықтары  бойынша  алған 

білімдерінің  қандай  деңгейде  екенін  байқау  арқылы,  оқушыларды  ақыл- 

ой  белсенділігі  мен  іскерлік  белсенділікті  қатар  қолдануға  ықпал  ету. 

Қайталау  сабақтың  тапсырмалары  оқушылардың  есінде  жақсы  сақталу 

үшін  электронды  жүйемен  слайд  арқылы  ашылып  отырды.  Сонымен 

қатар,  сабақта  білімді  жүйелеу  үшін  мынадай  әдістер  қолданылды: 

кластер  күру,  географиялык  диктант,  “футбол” ,  “домино”  ойындары, 

сандар  сейлейді,  тест,  эссе  жазу.

Окушылар  Орманды  дала  жэне  дала” ,  “Шел  жэне  ш элейт” 

деп  аталатын  екі  топқа  белінді.



I.  Ой  қозғау.

1.  Кластер  күру. 



2.  “Футбол”  ойыны.

(5/2010)-----------------------------(  География  жэне  табигат]--------------------------------- (   35  )



II.  Сергіту  сәті.

1.  Слайд,  табиғат зоналарындағы өсімдіктер мен жануарларды  көрсег/.



III.  Мағынаны  ажырату.

1.  Географиялық диктант. 

3.  Тест.

2.  Сандар  сөйлейді.



ІҮ .  Ой  толғау.

1.  “Домино”  ойыны. 

2.  Эссе  жазу.

Ой  қозғау.

1.  Кластер  куру.

1-топ  орманды  дала  жэне  дала  зонасын  қүрады.

Климаты


Географиялық  орны <—

Орманды  дала 

жоне  дала

— ►  Өзендері  мен  көлдері

Жануарлары  мен  өсімдік  жамылғысы

2-топ  шел  жене  шелейт зонасын  қүрады.

Климаты

Географиялык  орны -4



Шел  жэне 

шелейт

— ► Өзендері  мен  көлдері

Жануарлары  мен  өсімдік  жамылғысы

2.  “Футбол”  ойыны.  Екі  топтағы  окушылар  қағазға  жазылған  сурақ- 

тарды  бір-біріне  лақтырады.



1-топ.  1.  Орманды  дала  зонасында  қандай  жануарлар  мекендейді  ?

2.  Дала  зонасының  топырағы  қандай  типтерге  белінеді?

3.  Дала  зонасында  қандай  дәрілік  есімдіктер  кездеседі?

2-топ.  1.  Ең  ірі  сазды  шелдерді  атаңыз.

2.  Шел  зонасындағы  ең  ірі  қумды  шелдерді  атаңыз.

3.  Шел  жене  шелейт зонасының топырағының түрлерін  атаңыз. 

Сергіту  сәті.  Оқушылар  тапсырмаларды  белсенді  орындағаны  үшін

табиғат  зонасындағы  есімдіктер  мен  жануарлар  дүниесін  слайдтан  му­

зыка  арқылы  керсету.

Мағынаны ажырату.

I.  Географиялық  диктант  (сүрақтардың  түсына 

иә,  жоқ 

белгілерін 

қояды).

1.  Шелейтте  кой  жене  жылқы  шаруашылығы  басым  дамыған  (иә).



2.  Шелейт  зонасы  Қазақстан  жерінің  117  млн.  га  жерін  алып  жатыр 

(жоқ).

3.  Дермене  дерілік  есімдігі  дала  зонасында  кездеседі  (жок)-

4.

  Ойыл,  Жем,  Торғай  шелейт  зонасының  езені  (иә).



5.  Сарышүнақ  түқымдасынан  ірі  суырлар  дала  зонасында  кездеседі 

(иә).

2.  Сандар  сөйлейді:

1.  77  млн.  га. 

4. 

+70  С.


2.  2200  шқ. 

5.  16  кг.

3.  300-350  мм. 

6.  28  млн.га.



Жауаптары:

1.  77  млн.  га.  -   дала  зонасының  аумағы.

2.  2200  кш қ  -   дала  зонасы  батыстан  шығысқа  қарай  созылуы.

3.  300-350  мм  -   орманды  дала  зонасының  жауын-шашын  мелшері.

4.

  +70  С  -   шел  зонасындағы  қүмның  беткі  температурасы.



Г  36  }

\  География  жэне  табигат  }

{ 5 / 2 0 1 0 ,

5.  16  кг  -   дала  зонасындағы  дуадақ  құсының  салмағы.

3.  Табиғат зоналарына  байланысты  тест сүрақтары.

1.  Орманды дала  зонасының  өзендері:

a)  Жайық,  Сарысу; 

б)  Есіл,  Тобыл; 

г)  Ертіс,  Ақсу,

ә)  Торғай,  Шу; 

в)  Сағыз,  Нүра;



2.  Солтүстік ормандардың  буланы  кездесетін  табиғат зонасы:

а)  дала; 

ә)  шел; 

б)  шелейт; 

в)  таулы; 

г)  орманды  дала.



3.  Орманды дала  зонасындағы  қара  топырақты  қабаттың  қалындығы: 

а)  35  см; 

ә)  60  см;  б)  45  см; 

в)  85  см; 

г)  75  см.

4.  Дала  зонасында  өсетін дәрілік шөгітер:

а)  селеу,  боз; 

в)  қамыс,  кактус; 

е)  жусан,  жолжелкен; 

г)  қарағаш,  ши.

б)  итмүрын,  шайшеп;



5.  Қазақстандағы  өтпелі  табиғат зонасы:

а)  шел; 

е)  дала; 

б)  орманды  дала;  в)  шелейт; 

г)  таулы.

6.  Қумды шел:

а)  Бетпақдала; 

в)  Торғай; 

ә)  Үстірт; 

г)  Жем.

б)  Арал  маңы  Қарақүмы;



7.  Дала  зонасында  таралған  топырақ  түрі:

а)  қара  топырақ;

е)  қара  топырақ  және  қызыл  топырақ;

б)  қоңыр,  сүр  топырақ;

в)  ашық  қара  қоңыр  топырақ;

г)  күлгін  топырақ.



8.  Дала  зонасының ірі  қусы:

а)  бозторғай; 

б)  күйкентай; 

г)  дуадақ.

ә)  тырна; 

в)  безгелдек;



9.  Шөлейт зонаның  топырағындағы  қарашірік мөлшері:

а)  1-2; 

ә )2 -3 ; 

6 )5 -6 ; 

в)  7; 

г)  9.


10.  Қазақстандағы  тасты  шөлдер:

а)  Нарын,  Тайсойған; 

в)  Үлкен,  Кіші  борсық; 

е)  Бозанай,  Қосдеулет; 

г)  Үстірт,  Бетпақдала.

б)  Мойынқүм,  Қызылқүм;



Ой  толғау.  1.  “Домино"  ойыны.

?

Ең  ірі  сазды  шөл



Бетпақдала

Ең  ірі  қүмды  шөл

Қызылқүм

Сортаң  топырақта  өсетін  ағаш  тектес  өсімдік

Қара  сексеуіл

Орманды  дала  зонасы  Қазақстан  жерінің  қанша  пайызын 

алып  жатыр?

29%


Шөлейттің  негізгі  топырағы

Ашық  қара 

қоңыр  топырақ

Сүңгуір,  гагаро  қүстары  қандай  табиғат  зонасында 

кездеседі?

Дала зонасы



2.  "Эссе".  Бір  шумақ  табиғат туралы  өлең  жазу.

Қорытынды.  Сонымен,  Қазақстанда  төрт табиғат  зонасы  кездеседі 

екен.  Әрбір  табиғат  зонасының  өзіне  тән  климаты,  өсімдік  жамылғысы 

мен  жануарлар  дүниесі  болатынын,  табиғат  зонасының  қалыптасуы 

ендікке  жене  жылу  мен  ылғалдың  таралуына  байланысты  қалыптасаты- 

нын  білдік.

Ашық  сабақ  М.  Мақатаевтың  өлеңімен  аяқталды.

Үйге  тапсырма.  §  3 8 -3 9   (таңдауы  бойынша  табиғат  зоналардың 

біріне  сипаттама  беру).



Аңтөбе  облысы 

Алға  ауданы.

(5/20 Î О)----------------------------- Q  География  жэне  табигат}---------------------------------- Q 37  )



АЗИЯ  ЕЛДЕРІНЕ  ЖАЛПЫ 

ШОЛУ  САБАҒЫ

А Л И Е В А   М ан ат,

Ms 18 ж аты  білім  беретін  орта 

мектептің  география  поні мугалімі

Азия  елдерінің  саяси  картасы ны ң  қалыптасуы,  тарихи-географ иялы қ 

аймақтарға  бөлінуі,  мемлекеттер  қүрылысын  меңгерту  ж әне  Ш етелдік  Азия 

елдері  туралы  окуш ылардьщ   білімдерін  толықтыру  мақсатында  жұппен,  то п ­

пен  оқыту төсілін  қолдана отырып,  11-сыныпта  өткізген  “Азия  елдері.  Шетелдік 

Азия  елдеріне  жалпы  шолу”  сабағының  жалпы  жобасын  үсынып  отырмын.

Сабақгың  барысы.  1.  Үйымдастыру  кезеңі.

Окушылардьщ  қьізығушылығын  ояту.  Тақырыпты  ашу.

1.  Дүниежүзіндегі  ең  биік  тау  —  Гималай.

2.  Ж ер  шарындағы  ең  үлкен  түбек  — Арабия.

3.  Ж ер  шарындағы  ең  терең  кол  -   Байкал.

4.  Аса  қүрғак,  ж ауын-ш аш ын  аз  түсстін  жер  — Арабия.

5.  Дүнисжүзінде  халык көп  қоныстанған  айм ақ — Азия.

Ендеше,  бүгінгі  сабағымыздың  тақырыбы:  Азия  елдері.

“А зия” ,  “ Еуропа”  екі  дүние  бөлігі  Еуразия  материгін  қүрайды.  Еуразия 

материгіндегі  шартты  шекарасын  еске  түсіреміз.

Еуразияны  қүрайтын  екі  дүние  болігі  —  Еуропа  мен  Азия  арасындағы 

шартты  түрдегі  ш екара  Орал  тауларының  шығыс  етегі,  Ж ай ы қ өзені  арқылы 

К аспий  теңізінің  солтүстік  жагалауы,  К ума-М аны ч  ойысы  мен  Азов,  Қара 

теңіздері  ж әне  Кдра  теңізді  Ж ерорта  теңізімеи  байланыстыратын  бүғаздар 

арқылы  өтеді.

Азия  -   екі  жарты  шарда  бірдей  орналасқан  ең  үлкен  дүние  бөлігі.

Ауданы  —  44  млн.  ш қ2.

Халқы  —  3  млрд.  740  млн.  адам.

Ж ер  шары  халкының  60%-ын  қүрайды.

Азияда  40-қа  жуык мемлекет орналасқан.

Осы  айры қш а  аймақты ң  саяси  картасы ньщ   қалыптасуы  да  үзақ  тарихи 

кезеңці  камтыды.  Азиядагы  ежелгі  мемлекеттср  ірі  озендср  аңғарында  қалып- 

тасты.  Осыдан  4  мың  жыл  бүрын  Тигр  жоие  Ефрат  озендерінің  аралығын- 

да  (М есопотамия)  адамзат тарихындағы  алгашқы  калалар  пайда  болды.  Ғалым- 

дардың  болжауынша,  осындағы  аса  ірі  Вавилон  қаласында  біздің  заманы- 

мызға  дейінгі  VII  ғасырдың  озінде  1  млн-га  жуык  адам  түрған.  С оны мен 

катар  Азия  айры кш а  “ кош пенді”  өркениеттің  бесігі  болды.  Қара  теңіз  бен 

Сары  теңіз  аралығында  созылып  жатқан  Үлы  далада  кошпенділердің  ежелгі 

Хунн  мемлекеті  қалыптасты.  Қ азакстанны ң  байырғы  халқы  -   қазақгар  осы 

үлы  өркениеттің  бір  тармағын  күрайды.  А зияньщ   қазіргі  саяеи  картасы ны ң 

қалыптасуына  аса  ірі  батыс  мемлекеттерінің  отарлауы,  кейіннен  отарлардың 

азаттық алуы  негіз  болды.

А зияны  отарлау  кезеңі  ХҮ  ғасырда  Васко  да  Гамманың  Үндістанға 

баратын  жолды  ашуынан  басталды.



Азиядағы  басты  отарлаушылар  және  олардың  иеліктері.  1900 жыл.

Португалықгар 

Испания 

Үлыбритания

Малакка

Филиппин


түбегін

аралдарын

Үндістан,  Покіетан,  Бангладеш,  Мальдив 

Реепубдикасы,  Мьянма,  Бутан,  Шри- 

Ланка,  Аден,  Бахрейн,  Кипр,  Кувейт, 

Оман,  Бруней,  Малайзия  жоне  Кокос 

аралдары  (Үнді  мүхитында),  Рождество 

аралы  (Тынык  мүхитында)



Г 38  >

-Ç  География  жэне  табигат^)-



<8/2010)

Нидерланд

Франция


Португалия

Ява, Мадура, Су матра, 

Калимантан, Сулавеси 

аралдары  жоне  Жана 

Гшінеяиын  бір  бол i ri

Француз  Үндіқытайы, 

Аннам,  Камбоджа, 

Лаос,  Тонкин

Аомынь 

(Макао) 


Тимор  аралы

Д амыған  елдердің  Азиядағы  отарлары  XX  ғасырдың  ортасына  дейін 

сақталды.  О рталык  жүйенің  екінші  дүниежүзілік  соғыстан  соң  ыдырай 

бастауы  иеліктердің  көпшілігінің  тоуелсіздік  алуына  алып  келді.

Д үниенің  ешбір  бөлігінде  Азиядағыдай  айқы н  ажыратылатын  аймактар 

ж о к   Азия аумағында  өлеуметтік-экономикалык,  географиялык жағынан  мүлде 

үксамайтын  терт тарихи-географиялык  аймак калыптасты:

1.  Оңтүстік-Батыс  Азия. 

3.  Оңтүстік-Ш ығыс  Азия.

2.

  Оңтүстік Азия. 



4. 

О рталы қж өне  Ш ығыс  Азия. 

Әр  аймакгың  өзіндік  бет  бейнесінің  калыптасуына:

1)  географиялык орнының  ерекшеліктері;

2)  табигат  жағдайлары  мен  ресурстарыиың  өркелкі  болуы;

3)  тарихи  тағдырларының  өрқилылығы;

4)  элеуметтік  мәдени  айырмашылыкгары;

5)  эконом икалы к  даму  ж олы ны ң  түрліше  болуы  ықпал  етті. 

Окушылар  топпен  жүмыс  жасайды.

1-топ.  Оңтүстік-Батыс  Азия.

2-топ.  Оңтүстік  Азия.

3-топ.  О ңтүстік-Ш ыгыс  Азия.

4-топ.  Орталык жөне  Ш ығыс  Азияны  сипаггау.

Окушылар  слайд  жасап,  Шетелдік  Азия  елдерін  сипаттайды. 

Окушылардан  тест  алынып,  бағалашщы.

/.  Азия  дүние  бөлігінің  ауданы:

а)  54  ш к2; 

ө)  44  ш к2; 

б)  40  ш к2; 

в)  48  ш к2.



2.  Азия  дүние  бөлігінің  халкы:

а)  3  млрд.  670  млн; 

б)  3  млрд.  740  млн;

ә)  3  млн.  740  мың; 

в)  3  млрд.  640  млн.

3.  Жер  шары  халқы ны ң  %  қүраиды:

а)  60  %; 

ө)  66  %; 

б)  67  %; 

в)  56  %.

4.  Алғашкы  калалар  орналаскан  өзендер  аралығы:

а)  Сырдария  мен  Амудария; 

б)  Ж айы к пен  Тигр;

ө)  Ертіс  пен  Есіл; 

в)  Тигр  мен  Ефрат.

5. 


Азияны  отарлау  ...  ғасырдан  басталды:

а)  X  гасыр; 

ө)  ХҮІ  ғасыр; 

б)  ХҮ  гасыр; 

в)  IX  ғасыр.

6.  Үндістанға  баратын  жолды  аиіты:

а)  Васко да  Гамма; 

б)  X. Колумб;

ө)  Ф.Магеллан; 

в)  Ш.Уолиханов.

7.  Азия  аим аққа  бөлінеді:

а)  4; 

э)  6; 


б)  5; 

в)  7.


8.  Б аст ру  формалары,  Республика,  елдер: 

а)  Бахрейн,  Катар,  Кувейт;

ө)  Израиль,  И рак,  Иран;

6)  Біріккен  Араб  Әмірлігі,  Оман,  Сауд  Арабиясы;

в)  И ордания,  Сирия,  Түркия.

9.  Баскару  формалары  конституциялык  монархия  елдер:

а)  Үндістан,  Пәкіетан,  Бангладеш; 

э)  Ш ри-Ланка,  Мальдив,  Бутан;

б)  Ш ри-Ланка,  Мальдив,  Непал;

в)  Непал,  Бутан.



10.  Баскару  формалары  абсолютна  монархия  елдер:

а)  Біріккен  Араб  Әмірлігі,  Оман,  Сауд  Арабиясы; 

ө)  Үндістан,  Пэкістан,  Бангладеш;

(5 /2 010)----------------------------- (Г ео гр аф и я   жэне  табигат)---------------------------------- (  39  )



б)  Иордания,  Сирия,  Туркия;

в)  Малайзия,  Таиланд,  Камбоджа.



11.  1948  жылы  Палестина  жерінде  күрылды:

а)  Израиль; 

б)  Пөкістан;

о)  Ауғанстан; 

в)  Иордания.

12.  Оңтүстік  Азияны  ...  ел  камтиды:

а)  16; 


ө)  17; 

б)  7; 


в)  6.

13.  Азияда  ежелгі  мемлекет  калыптасты:

а)  Хунн; 

б)  Израиль;

о)  Палестина; 

в)  Малакка.

14.  Испания  иеленді:

а)  Жапон  аралдарын; 

б)  Малакка түбегін;

ө)  Ф илиппин  аралдарын; 

в)  Ауғанстан  жерлерін.

15.  Арабтар  Оңтүстік-Батыс  Азияны  атайды:

а)  “Хунн”; 

б)  “География” ;

о)  “ Месопотамия”; 

в)  “М ашриқ”.

Дүрыс  жауап  кодтары:

1

2

3



4

5

6



7

8

9



10

11

12



13

14

15



ә

Б

А



В

Б

А



А

Ә

В



А

А

Б



А

Ә

В



Үйге  тапсырма: Азия  елдерінің  салт-достүрлері.  Әзірлеме  дайындау.

Павлодар 

облысы 

Екібаетүз  қаласы.




1   2   3   4   5   6   7   8   9


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал