Әскердегі сарбаздардың өліміне қатысты істі азаматтық соттың қарауына беру керек пе?



жүктеу 3.11 Mb.

бет8/24
Дата22.02.2017
өлшемі3.11 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   24

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

  С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Дайындаған Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ 

– Негізі, 18 жасқа толған әр азамат өз ісіне өзі жауап беруі керек. 

Мысалы, кәмелеттік жасқа толған қандай да бір азамат қыл мыс 

жасады делік, ол әкесінің болмаса туысының қызметіне кері ық-

палын тигізбеуі тиіс. Біздің еліміздің заңы бойынша мұндай жағ-

дайда сол қылмысқа жол берген азаматтың өзі әкімшілік 

жа

ж

уапкершілікке тартылуы қ



қаж

ажет


ет. Бұ

Бұ

л 



л 

са

са



уа

уа

лд



лды

ы

сі



сізд

здер


ер

а

а



лт

лт

ы



ы ад

а

амды 



б

бірдей қағып, жол апатын

н

а

а жо



жол 

л

бе



берг

рг

ен



ен ш

шен


ен

еу

еу



ні

ні

кт



ктің

ің

б



б

а

аласына 



қатысты қойып отырған боларсыздар деп ойлаймын. Осы бір жол 

апатына себепкер болған жігіттің әкесі ЕХРО-2017 ұлттық ком па-

ниясының құрылыс жүргізу департаментінің директоры екені мәлім 

болды. Ескерсек, жігіттің жасы 24 жастан асқан. Ендеше, кәмелет 

жасынан асып кеткен азамат өзінің қолымен істегенін мойы нымен 

кө

өте



теру

у

і



і

ке

ке



ре

ре

к 



к ем

емес


ес

п

п



е?

е?

Б



Б

ұл

ұл



ж

ж

ер



ер

де

д  баласы үшін әкесін айыпта



а

п,

п, о



оны

ны

 



қы

қызм


змет

ет

ін



ін

ен

ен б



б

ос

осат



ат

у 

у 



әр

әр

ек



ек

ет

ет



ін

іне 


е 

ба

ба



р

рудың қажеті жоқ. Себебі біз

із

ді

ді



ң 

ң 

ел



ел

де

де 



заң  бойынша кәмелеттік жасқа толған баласының жасаған 

қылмысын ата-анасына кінә етіп тақпайды. Ол азаматтың жас 

мөлшерін ескерсек, ол өз ісіне заң алдында өзі жауап беруі тиіс.

Ж

Ә



Д

І

ГЕ



ГЕ

Р

Р



Қ

Ұ

Қ



Ы

Қ

 ПЕН 



Қ

ҰРЫ


ҚҚ

М

Ә



С

Е

Е



Л

Л

Е



Ал Havard

d

Me



Me

di

di



ca

cal


l

In

In



te

te

rn



rnat

atio


io

na

na



ұйымының 2007 жылғы зерттеуіне 

қарағанда, қазақстандықтар жыл 

сайын шетелде емделуге 200 миллион 

доллар жұмсап келген көрінеді. Олар, негі-

зі

з нен, Германи



ния, Австрия, Израйль, Оңтүс-

т

ті



к

к

Ко



Ко

ре

рея,



я, С

С

ин



ин

га

гапу



пу

р,

р,



 Түркия елдеріне 

барғанды жөн санайды екен. 

Жалпы, әлемдік медициналық сауық-

тыру  туризмінде дамудың бес негізгі 

бағыты айқындалып отыр. Олар: меди ци-

налық туризм; SPA & Wellness туризмі; 

термальдық туризм

м



ин

инер



ер

ал

ал



ды

дық


қ

жә

және



не

 

термальды қайнарларда емделу



)

); егде 


адамдар туризмі; стоматологиялық 

туризм. Қазақстанда оның бесеуін де 

қатар алып жүруге мүмкіндік бар. Оған тек 

инфрақұрылымдардың әлсіздігі кедергі 

бо

болы


лы

п

п ке



к

ле

ле



ж

ж

ат



ат

ыр

ыр



.. Бұ

Бұ

л



л

олқылықты жою 

үш

үшін


ін

с

с



оң

оңғы


ғы ж

ж

ыл



ыл

да

да



ры

ры

Ү



Үкімет бірқатар іс-

шараларды қолға алып жатыр. Мәселен, 

«Ұлттық медициналық холдинг» АҚ-ның 

басқарма төрағасының орынбасары 

Ләззат Ақтаева былтыр 2014 жылы өзде-

ріне қарасты барлық 

қ ем

ем

ха



ха

на

на



ла

ла

р 



р 

ме

ме



ди

ди

ц



ци-

и-

налық туризмге 2014



4 жы

жылы


лы д

д

ай



айын

ын

б



бол

ол

а-



а-

тынын жариялады. Оған дейін клиникалар 

пациентті емдеу сапасы мен оның 

қауіпсіздігінің ең жоғары көрсеткіші 

саналатын  Joint  Commission Ìnternational 

(J

(



CI)

)

аккр



р

ед

ед



ит

и

ац



ц

иясынан өтіп, меди ци-

на

налы


лық 

қ 

ту



тури

изм


зм

ү

үші



шін

н

та



тарт

рт

ы



ымды болмақ. Бұл 

үшін тек 2011 жылдың өзінде холдингіде 

42 инновациялық технология енгізілген 

көрінеді. Оның ішінде бүйрек, жілік майын 

ауыстыру, жасанды жүрек салу бойынша 

операциялар бар. Соның нәтижесінде 

300-ге жуық шетелдік Қ

Қаз


а ақ

ақ

станда емдел



ел-

ген. Олар, негізінен

н,

,

Ор



Орта

та

лы



лық 

қ 

Аз



Азия

и

м



мен

ен

 



Ресей азаматтары б

болып отыр. Былтыр 

сондай-ақ бұрынғы кеңестік кеңістікте 

бірінші болып Ұлттық ана мен бала 

ғылыми орталығы JCI аккредитациядан 

өтті. Ал сәуір

р

де Қазақстанда тұңғыш рет 



өт

өткі


кі

р

р



ми

миел


л

об

обла



ла

ст

ст



ық

ық

л



лей

е

козы бар балаға 



жі

жі

лі



лік  ма

а

й



йы

ны

ң



ң

аллогендік транс-

плантациясы жасалды.  Өткен жылы, 

жалпы,  30 мыңнан астам қазақстандық 

ұлттық холдингінің клиникаларында 

емделіп, 2,5 мыңнан астам пациентке 

и н н о ва ц и я л ы қ

тт

ех



ех н о

о

л о



л о

г и


г и

я л


я л

а р


р

д ы


д ы 

па

па



йд

йдал


а ану арқылы көмек жасалды

ды

. Яғ



Я

ни

ни



 

бұ

бұға



ға

н

н дейін қажетті құрал-жабд



дық

ықта


та

рд

рдың



ың

 

жоқтығынан шетелде емделуге мәжбүр 



болып келген 30 мың  қазақстандық өз 

елімізде ем қабылдауға мүмкіндік алды 

деген сөз. Бұл сан енді жыл өткен сайын 

еселеп


п  арт

рт

а  тү



ү

сетіні к


к

үм

үм



әнсіз. Өйткені 

бұры


ын

н ке


кейб

йб

ір



р н

нау


ау

қа

қа



ст

т

ар



ар

ды

ды



ш

ш

ет



етел

ел

де



де

 емдеу 


үшін мемлекет бюджетінен  бөлінетін 

қомақты қаржы енді өз мемлекетімізде 

қалады. Сондай-ақ бұрын арман  болып 

келген көптеген операцияларды 

Қазақстанда жасауға отандық маман-

дардың да білімі мен тәжірибесі же

жете

еті


т

нін 


жұ

жұ

рт



рт

ш

шылық көзбен көріп,  ол



олар

арды


дың 

ң 

шарапатын сезіне бастады.  Дегенмен 



әттеген-ай дейтін тұстары да жеткілікті. 

Денсаулық сақтау министрі Салидат

Қайырбекованың сөзіне қарағанда, биыл 

еліміздегі медицина ұйымдарында қыруар 

қарж

ржығ


ыға

а

са



саты

тып


п

ал

ал



ын

ынға


ға

н

н



құрал-

жабд


бдық

ық

та



тард

рдың


ың 1

130


30 тт

үр

үріін



і

ің і


і

ск

ск



е

е 

о



қо

с

сылмай 



тұрғаны анықталған. Оның кейбірінде 

жұмыс істейтін мамандар жоқ болса, енді 

біреулері онымен емделетін науқастардың 

аз болуына қарамастан есепсіз алынған. 

Са

а

рапшылардың  бағалауынш



нш

а,

а, 2



203

030


0

жы

жылы



лы

Е

Еур



ур

оп

оп



ағ

аға


а саяхаттаушылар – 30

па

п



йы

йызғ


зғ

а,

а,



а

ал 


л 

Аз

Ази



ияға саяхаттаушылар 400 

0

пайызға дейін өсуі мүмкін. Бұл әлеуетті 



Қазақстан 2017 жылғы ЕХРО көрмесі 

арқылы өз экономикасына тиімді 

пайдалануға мүмкіндігі бар. Бұл үшін ең 

алдымен денсау

ау

лы

л



қ 

қ 

сақт



қ

ау

у  сал



л

ас

а



ында

д

 



істейтін барлы

қ 

қ 



ме

ме

ке



ке

ме

ме м



м

ен

ен



қ

қ

ыз



ызме

метк


ткер

ерле


ле

р 

р 



білім мен технологияның жетістігін бірлесіп 

пайдалану керек. Аурудың диагнозы 

анықталғаннан кейін дәрігерлер оның 

сырқатын қауіпсіз және сапалы түрде

емдеу тәсілін ақылдасып шешкені жөн

болар 


р 

еді. Қазір кейбір ауруларды көптеген 

де

денс


нс

ау

аулы



лық 

қ 

са



с

қтау мекемелерінің

ң 

қызметкерлер



і 

қолдан жасайтыны ешкімге 

жасырын емес. Мәселен, түрлі жағдайдан 

кейін нерв жүйесіндегі әлсіздіктен бет-

әлпеті өзгеріске түсіп, көмек сұрап келген 

кейбір науқасты дәрігерлер бірнеше айға 

дейін системад

ад

а



а

ұс

ұста



та

п 

п 



жа

жа

та



тады

ды.


Ал

Ал

о



о

ны

ны



 

шығыс медици

ина

насы


сынд

дағ


ағ

ы

ы ине 



са

салу ә


әді

дісі


сі 

арқылы  бірден емдеуге болатынын олар 

жақсы біледі. Бірақ шығыс медицинасымен

емделсеңіз, емнің әсері тиімді деп кеңес 

беретін адамдар сирек кездеседі. Сол 

си

с



яқ

яқ

ты



ты

х

х



ал

ал

ық



ық

е

е



мшілері арасында да өзі 

жаза  алмаса  да, науқасты  әуре-сарсаңға 

са

с

ла



л

ты

ты



нд

нд

ар



ж

ж

еткі



к

лі

л кті. «Күріштің 



ар

ар

қа



қасы

сынд


нда

а

кү



күрм

рм

ек



ек

с

с



у 

у 

іш



іше

еді» дегендей, 

Шығыс медицинасының атын жамылып, 

аңқау елге арамза молда болып жүрген 

емшілер де аз емес. Сондықтан бұл екі 

тараптың арасында бір-бірін түсінбеушілік 

жағдайлары жиі орын алуд

да.


а О

О

ны



н  Халық 

медицинасы орталығын

ын

ың

ың б



бас

асшы


шысы

сы



медицина ғылымының докторы Шәкен 

Шынтаев та жиі айтып жүр. Медициналық 

туризмді дамытуда мемлекеттің рөлі өте 

зор. Өкінішке қарай, Үкімет қолындағы 

құ

қ

ра



р

лдар мен тетіктер әлі толықтай бір 

жү

жү

йе



йе

ге

ге



т

т

үс



үспе

пе

ге



ге

н.

н М



Мед

ед

и



и

ци

ци



н

налық жоғары 

оқ

у орындарында Шы



Ш ғыс медицинасына, 

оның ішінде дәстүрлі халық емшілігіне 

жеткілікті көңіл бөлінбей келе жатыр. Білім

жетілдіру институтында да бұл саладағы 

білікті мамандардың білімі мен тәжірибесін 

жан-жақты зерттеп,

т

т

ал



алд

дауғ


уғ

а

а



кө

кө

ңі



ңі

л 

бөлінбеген.



Жері шағын және ешқандай табиғи 

қазба  байлықтары  болмаса да меди-

циналық туризмнің арқасында мемлекет 

қоржынына қомақты қаржы түсіріп 

о

отыр


ыр

ға

ға



н

н

Из



Изра

ра

йл



йл

ьд

ьд



і

і

мы



мы

са

салға келтіруге 



бо

бо

ла



лады

ды

.  Ме



Ме

ди

дици



ци

на

на



лы

лық 


қ

ту

ту



ризмді эконо-

миканың кірісті саласына айналдыруға қол 

жеткізген Германия, Түркия, Қытай сияқты 

елдердің тәжірибесі де айқын көрсетіп 

отыр. Әлемдегі заманауи озық жетістіктерді 

өзіне енгізуге мемлекет мұры

ры

нд

д



ық

қ

болуы



у  

тиіс. Қазақстан өзінің мед

д

иц

иц



ин

инал


ал

ық

ық м



мек

ек

е-



е

мелерінің  бәрін  бірдей қысқа мерзімде 

халықаралық деңгейге көтере алмайды. 

Дегенмен


үздік денсаулық сақтау 

ұйымдары мен қызметкерлерін анықтап, 

оларға тікелей жәрдем жасайтын болса, 

бә

б се



се

келестік орттан

а ы қалыптастыру арқылы 

зо

зо



р 

р  же


жеті

т

ст



стік

ікте


е

рг

рг



е

е

же



же

ту

туін



ін

е

е



м

мүмкіндік  бар. 

Бұл үшін медициналық мекемелерді 

мемлекеттік, жекеменшік деп бөле-

жармай,  бәріне  бірдей жағдай туғызу 

керек. Өйткені меншік түріне қарамастан 

бәрінің илегені бір тері. Егер тамыршылық, 

сынықшылық және тағы б

б

ас

асқа



қа д

да

а кө



көпт

пт

ег



ег

ен

е  



халықтың емдеу әдістерін жет

і

ік меңгерг



ен

 

емшілерді мемлекет бір орталыққа жинап, 



оларға жағдай жасайтын болса, медици-

налық туризмнің дамуына бұл істің 

біршама серпін берері күмәнсіз.

Ер

Ер

лі

л к ЕРЖАНҰЛЫ

ОЙ-КӨКПАР



Басы 1-бетт

е

Басы 1-бетте

расыл ӘБІЛҚАСЫМОВ,

Ера

ғам қайраткері

қоға

ЖОҚ

ИƏ

Болат САЙЛАН, Ауған соғысыны

ардагері, тарих ғылымының 

ң

докторы

Осындай әскердің ішкі жарғысын олар 

өздері ғана біледі. Ал егер әскери соттың 

істері азаматтық соттың қарауына берілетін 

болса, онда әскери ішкі жарғылар еске ріл-

мей, іс біржақты шешіліп кетуі мүмкін. 

Сон ды

д

қтан сарбаздарға қатысты істі әскери 



со

с

т 



т өз

өз

і



і

қа

қа



ра

ра

уы



уы т

ти

иіс. 



Енді

і

 мемлекет болған жерде оның 



әске рі  болады. Ал әскер болғаннан кейін 

оның өзіне тән ерекше қылмыстары да 

болады. Жалпы, соттарда қарауға кел мей-

тін мемлекеттік құпия істерді қайтпекпіз? 

й

й

тп



тп

ес

с



е 

е

қа



қазі

зір


р

әс

әс



ке

ке

рде қаза болған 



Әй

Әй

дар ісі әскери сотта жабық жағдайда 



сарбазда

ы. Олар әскери құпия дегенді алға 

қаралады

ешкімді оған араластырмайды. 

тартып, еш

өздері шешеді. Осының сал да-

Бар лығын  ө

сарбаздар

рды

д ң 


ң 

бәрі


р

 «өзін-ө


-өзі

зі 


ры нан қазір с

-өзі аты


ы

лы

лы



п

п

қа



қалғ

лғ

ан



ан

»

» бо



бо

лы

лы



п 

п

асып, өзінен-ө



Егер бұл істердің барлығы 

шы ғып отыр. Ег

берілсе, онда оған қоғам-

аза маттық сотқа б

араласып, оны сырттай 

дық ұйымдар да а

үмкіндік алар едік. 

бақылауға толық мү

дыда үйіне қайтуға екі 

Өткенде Қа

Қарағанд

ас

ас



улы күйінде тауып

кү

күн



н қа

қа

лғ



лғ

ан

н с



с

ар

ар



ба

базд


зд

ы

ы а



а

жүйке  ауыт қу шы-

алған. Әскерилер «ол ж

ында болған» деп

лығымен дәрігер қарауын

тқушылығы бар 

салды. Онда жүйке ауытқ

ған? Бұл сарбаз 

аза матты  әскерге қалай алға

р

тұжырым шы-



өз-өзіне қол жұмсады деген тұ

жұмсад


п отырғаны 

ға ру үшін алдын ала айтылып

дын а

көзге басылып-ақ тұр



ұр

.

п-ақ т



тыю 

үшін 


Жалпы, әскердегі

і

ә і



лімжет

і

тікт



і

і

т



скерде

р орна-


әскери бөлімдерге веб-камералар

скери бөлімдерге веб-камер

дерге

ия қыз-


туы мыз қажет. Әскердегі кейбір құпия

ы мыз қажет. Әскердегі кейбір

т. Әске

ық әрі 


мет тер ден басқасының барлығы ашық

еттерден басқасының барлығ

сқасы

мен 


де 

мо 


кратиялы болуы керек. Соным

лы  бо


жі-

бі

бі



рг

рге


е

бұ

бұ



л

л

ре



ре

тт

тт



ке

ке

ни



н

ет

е



ті елдердің тәж

т

те 



е

өр

өр



к

к

ке 



ри

ри

б



б

ес

ес



ін

ін

қ



қар

ара


ап, 

 

өз



өзім

ім

іздің менталитетке 



п

п

, он



оны

ы

құр ға-



сай етіп, заманға сай кәсіби әскер құр ғ

анға с


қты идео ло-

ны мыз жөн. Бұл төңіректе мықты и

лдау жасап, кем ші-

гия жүргізіп, ғылы ми талдау

айт кенде қателікті түзеуге 

лікті жасырмай, қайт кен

мамандар

р б


бір

ірле


е

се

се



а

ақы


қы

лд

лд



ас

ас

ып



ып, 

,

болатынын мама



кейін мұны іске а

асы


сыру

руды


ды

ң 

ң ст



ст

ра

ра



те

теги


ги

яс

яс



ы 

ы

одан кейін м



мен такти ка сын жасағанымыз дұрыс секіл-

мен 


«Шаһ

аһ

на



нама

ма

ны



ны

»

»



қа

қаза


зақ

қ  ті


т л

лінд


нде

е ба


ба

с

суды 



биыл Қызылорда облысы әкімдігі қолға 

алып, антология етіп шығарып отыр. Тәуел-

сіздік мерекесі қарсаңында осы мұраның 

тұсауы кесілген-ді. Шығыстың жауһарынан 

саналатын «Шаһнаманы» аударып  қа

қ

на 



қо

қо

йм



йм

ай

ай,



,

он

о



ы музыкалық антологияғ

яғ

а



а

ай

ай-



-

нал 


ды

рып, Сыр  бойының 22 жырш

ы-

термешісі түрлі мақам-саздарға салып 



орын дағанынын  ерекше  атауға болады. 

Айта кетерлігі, әйгілі дастанды қазақшаға 

қотару ерте бастан қолға алынғанымен, 

оның а


а

уд

уд



ио

ио

н



нұс

ұс

қа



қа

сы

сын



н ба

басы


сып

п

шы



шы

ға

ға



рған 

Қызыло


орд

рда


а об

об

лы



лысы

сы

ә



ә

кі

кі



мд

мд

іг



іг

і

і бұ



бұ

л

л 



иг

игі


і ша

ша

р



раны 

Тәуелсіздікке тартқан тартуымыз деп 

түсіндірді. Сондықтан да қызыл 

ор да-


лықтардың қолдауымен  Астанада  тұсауы 

кесілген «Шаһнама» елдік мерекесі 

ег

ег

ем



ем

ен

ен



 д

 д

ікке



к

 жасалған тарту ретінде халы

лы

қ-

қ



қа

қа ж


ж

ол

ол т



тар

артты. 


«Шаһнаманың» аударылу тарихы да 

оңай емес. Сол тұрғыдан тоқтала кететін 

жайт, жалпы қазақ халқы қолынан іс келе-

тін  ұлт азаматтарын қашанда бағалап, 

оның қол

лын


ы

ан

а



 не келеті

і

ні



н

н,, не атқа

қ

ра 


алаты ны

ны

н



н

жа

жа



қс

қсы


ы

б

біл



лген

ен һ


һ

әм

әм б



бағ

ағ

ам



ам

дай 


алған ғой. Сондай қысылтаяң уақыттары 

түрмеде жатқан Тұрмағамбет ақынға 

арнайы беріліп, «Шаһнаманы» қазақша 

аудару тапсырылғ

ғ

ан

ан



е

е

ке



ке

н.

н. Б



Б

ұл

ұл



ш

ш

ар



аруа

уа 1


1

93

93



жылы қолға алынып, оны бастан-аяқ



Тұрмағамбет Ізтілеуұлы аударып шығыпты. 

«Шаһнаманың» алғаш рет қазақ тілінде 

жарық көруі 1960 жылдардың басымен 

тұспа-тұс келеді. Сондай құнды басылым 

ел

елім


ім

із

із



ге

ге

т



т

ар

арап



ап

,

, Тә



Тә

уе

уе



лс

л

іздіктің арқасында 



жұрттың қолына да тиді.



1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   24


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал