Әскердегі сарбаздардың өліміне қатысты істі азаматтық соттың қарауына беру керек пе?



жүктеу 3.11 Mb.

бет6/24
Дата22.02.2017
өлшемі3.11 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24

Александр АГЕЕВ,

халықаралық сарапшылар 

тобының өкілі: (Ресей): 

– Қоғамдағы барлық салаларда 

кең ау қым ды  реформалар  –  Н.На-

зарбаев бас шы лығымен өрге бас-

қан Қазақста

анн

нның

ың

2

2





жы

жылд

лд

ық

ық

д

да-

а

му нә 

ти

и

же

же

с

сі.

.

Ст

Ст

ра

рате

те

ги

гиял

ялық

ық

 

 

жос    пар  лау – мемлекеттің бір тін-

деп, са тылы түрде және табысты 

да муының ең маңызды ал ғы шарт-

тарының бірі. Президент баста ма-

с ы мен  Қазақстанның әлемнің ең

да

да

м

м

ы 

ы 

ға

ға

н 

н 

30

30

м

м

ем

е лекетінің қатарына 

қо

қо

сы

сы

лу

луын

ын

б

бас

астты мақсат етіп қойған 

«Қазақстан 2050» ұзақмерзімдік 

стра тегиясы  қабыл да нып,  жүзеге 

асы рылуда. Бұл – нақты бағдар

нақты жоспар мен нақты меже. 

Р. МЭТЬЮЗ,

профессор 

р 



(Ұлы

лыбр

бр

ит

ит

ан

ания

ия):



– Бұрын  «Қ

Қазақстан – 2

203

030»

0  

стра тегия сы  қабылданып,  ол  мер-

зімінен бұрын жү зеге  асқаны  бел-

гілі. Ал зерттеу нәти же ле ріне сү-

йен сек,  әлемнің  ең беделді  30 

ме

мем 

м

 л

 лек

ек

ет

ет

ін

інің

ң қатарына қосылып, 

«Қ

«Қа 

а 

за

за

қс

қста

тан-

н-

20

20

50» стратегиясын да 

ертерек орын дауға Қаза қ стан ның 

әлеуеті де же те ді, мүмкіндігі де то-

лық бар. Біздің болжам мен ба ға-

лау бойынша қазіргі қарқын те жел-

 

ме 

се, ол меже 2025 жылы-ақ 

орын   далуы

ы б

б

ек

ек м

мүм

үмкі

кі

н.

н.

Өм

Өмір

ірұз

ұзақ

ақ

Б

Б

АУ

АУ

ЫР

ЫР

ЖА

ЖА

Н

Н, 

Астана

Ноғай ұлты қазақ халқымен аса жақындығымен ерекшеленеді. Осы ұлттың атауы неліктен 

«ноғай» деп аталды екен?

Әл

Әлия

ия,,

Қа

Қара

ра

ға

ға

нд

нд

ы 

ы 

қа

қала

ласы

сы

XIV ғасырда  Ал

А тын  Ор

О да ыдырап, оның 

орнына тарих сахнасына Ноғай Ордасы көтерілген 

болатын. Бұл орданың құрамына қазіргі Батыс Қа-

зақстанның бір бөлігі қосылған-ды. Бұл мем ле-

кет тің атауы Алтын Орданың беклербегі, әске рінің 

қолбасшысы

сы, Жошы ханның немересі (1260—

13

13

06



06

)

)



Но

Ноға


ғай 

й  ес


есім

ім

ім



ім

ен

е



 байланысты. Берке хан

н

 



өл

өлге


генн

ннен


ен к

кей


ейін

ін Д


Д

он

онна



н н Дунайға дейінгі жер 

р

Ноғайдың бақылауында болды. Оның құра-



мындағы рулар Каспий маңына қоныс аударып, 

Ноғай елі атанды. Ноғай Ордасының негізін 

салушы – Әмір Едіге (139

95

5—14



4

19

19)



).

О

Ол 



15

15 жылда


й

й 

Алтын Орданы билеп (1396—1411), «ұлы әмір» 



атанған. Шыңғыс әулетінен хан сайлау Едігенің 

қолында болды. Ноғай Ордасы Едігенің тұсында 

Алтын Ордадан бөлектене бастады. Бұл процесс 

Ед

д



іг

і

енің  ұлы Нұр



ұр

аддин (1426—1440) тұсында 

ая

аяқт


қтал

ал

ып



ып

, Но


Ноға

ғай 


й 

Ор

Орда



да

сы

сы д



де

ербес мемлекет болды. 

Ед

Еділ


л

Жай



айық

ық а


а

ра

расы



сы

н

н жа



жайл

йл

а



аған маңғыт, қыпшақ, 

қоңырат, арғын, қарлұқ, алшын, тама және т.б. 

түркі тайпалары қосылып, қазіргі ноғай халқы 

дүниеге келді. 



Ел

Ел

ор

ор

да

да

да

да

ғы

ғы ұ

ұ

ял

ялы

ы байланыс  сапа сы  ның 

ң

на

наш

шар

ар

лы

лығы

ғы

н

н

Елбасымыз қатты сынға ал ға ны белгілі. Мұның себебі не де?

ЕХРО-2017 халықаралық көр месіне  ұялы бай ла  ныс 

нарығының да йындығы қандай? ТМД ел дері ішін де 

Қазақстанның ұялы бай ланыс  та ри фі аса қымбат деген 

қа уе сет  пе  әл де  ақи қат  па?  Бізде  байланысты  тұн   шық тыр-

ғыш тар жұмысы нег

г

е

е ре

ре

т 

тте

те

л

л м

 м

ей

ей д

д

і?

і? Т

Т

ұр

ұр

ғы

ғын 

н үй

й

 секторында

ор на ласқан  ан тенн

н

а 

а 

ме

ме

н 

н та

та

 б

 бақ

ақ

 ш

 ш

ал

ал

ар

арды

ды

ң 

ң де

ден

нсаулыққа, 

шы нымен  де,  зияны  бар ма? Осы са уал дар дың жауабын

біл  гіңіз келсе, онымен «Алаш айнасы» га  зе тінің сайтында 

бүгін жа рияланған «Кселл» АҚ-тың бас  ат қа ру шы  ди ректоры 

Али Аган ның «Жақын ара да қызмет көрсету деңгейі жә не 

желі  са па сы  операторды таңдаудағы шешуші фактор болады»

де

де

ген та

а

қы

қы

ры

ры

пт

пт

ағы  сұх ба ты нан  таныса  алас

с

ыз

ы да

да

р.

р

..

АҢДАТПА 

Арман АСҚАР

2015 жыл

л

да

дан

н

ба

ба

ст

ст

ап

ап

Қ

Қ

а-

а

зақ  станда  қы

қы

лм

лм

ыс

ыс

ты

ты

қ 

қ іс

істе

те

рд

рд

і

і

тер  геу, сот шешімін шығару 

жә  не  кінәлі  азаматтарды қа-

мау ға қатысты мәселелер бі раз 

өз ге ріспен атқарылады. Мә-

се лен,  ауыр қылмыстық іс-

те

е

р 

р 

де

де

н 

н

бө

бө

ле

ле

к,

к,

 барлық құ қық 

бұ

бұз

 з

у

у 

шы

шылы

лықт

қт

а

ар үшін айып-

пұл  дың  қомақты сомасын 

тө  леуге тура келеді. Сосын 

ше  телдегі секілді кепілзатты 

тө  ле ген  қылмыскерлер тер-

геу изолятор

р

ынан

ан

 бірден бо-

са  тылатын

н бо

бола

лады

ды

. Ал

Ал

с

с

ан

ан

 

ал уан қылмы

мы

ст

стар

д

дан

н зар да

да

п 

шеккендер үшін ар н айы  кө-

мек беру қоры құ рылуы әб ден 

мүмкін. Осы іс петті өз ге ріс-

тердің бәрі  Қыл мыс тық  жә н е 

Қы

Қ лм

лмыстық 

қ іс жүргізу ко декс-

те

е

 р

 рін

ін

ің

ің ж

жа

аңа

ңа н

нұсқасында көрініс 

тап  қан.  Кеше  Орталық  ком му-

ни  ка ция лыр қызметінде жаңа 

өз герістер жайы баяндалған еді. 

Манс


с

ұр Х


ұр Х

АМИТ


 (фото)

ұр

ф



Мансұр ХАМИТ (фо

то)


то)

ұр

ф



www.alashainasy.kz

3

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№220 (1131) 



19.12.2013 жыл, 

бейсенбі


Балалары қандай да бір қылмыс жасаған шенеуніктерді қызметінен босату керек пе?

Аймара 

ТІЛЕУКИНА, 

әлеуметтанушы:

Мейрам 

ҚАБДРАХМАНҰЛЫ, 

сарапшы-маман:

? А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

– Шенеуніктердің азаматтық парызы халық үшін қызмет ету екенін ескер-

сек, сол шенді-шенеуніктердің ел алдындағы жауапкершілігін арттыру үшін 

мұндай шара бізге керек. Баласының істеген әрекеті әкелерінің қызметіне 

әсер етпесін десе, ол шенеуніктің баласы еліміздің заңына бағынуы тиіс. 

Мәсе лен, жүргізуші куәлігі жоқ болса да көлік тізгінін ұстайтындар да сол 

шенеу нік тердің балалары, әкесінің мансабына сеніп әртүрлі шектен тыс 

әрекеттерге баратындардың да бір парасы сол шенеунік мырзалардың бала-

лары. Мен бір мысал айтайын, Швеция заңдарында шенеуніктердің өздеріне 

арналған белгілі бір пункттер бар. Егер қылмыс жасаушы немесе қылмысты 

ұйым дас ты рушы белгілі бір лауазымды қызметтегі тұлғаның баласы тіпті 

туысы болса, оған тағылар айып та бөлек. Ол елде баласымен қоса әкесі де 

жауапқа тар тылады, баласы қылмыс жасағаны үшін әкесі қызметінен алы-

нады, шенінен айырылады. Сондықтан бізде де мұндай бір шаралар болуы 

қажет. Олай ет песек, біздің шенеуніктердің балалары қоғамның, әлеуметтің 

алдындағы жауап кершіліктерін тасада қалдырып жататыны жасырын емес.

– Кезінде кеңестік жүйеде шенеуніктер бір ғана баласы үшін 

емес, жиған-терген байлығы үшін де жауап берді. Мысалы, ол 

кездері бір басылым бетінде қандай да бір шенеуніктің «мы-

нанша жиғаны бар екен» деген ақпарат жарияланса, оны дереу 

мем лекеттік тексеруге алатын. Бұл қаржыны ол қайдан алды, 

мем лекеттің қазынасын жымқырған жоқ па, осының барлығы 

қатаң електен өткізілетін-ді. Сондай-ақ ол тұстары баласы үшін 

әкесінің жүзі қызарған, әкесі қызметтен шеттетілген, заң алдында 

ата-анасы жауап берген жайттар да кездесті. Қазір де біз үшін 

толық сондай әдіс-тәсілге көшудің, әрине, аса қажеті бола 

қоймас. Дегенмен өркениетті қоғамға ұмтылған мемлекет 

ретінде шенеу ніктерге белгілі бір жауапкершілік жүктелгені жөн. 

Олай етпесек, расымен де, ата-анасының лауазымын 

пайдаланып,  шенеу  нік тер дің  балаларының  кеудемсоқтанып 

жүргені бар шылық. Ендеше, бұған бір мемлекеттік қадағалау 

қажет. Тоқтам мен тыйымнан сана лы тәрбиенің бастау алатынын 

ескерсек, мұндай тыйымның артықтығы болмайды.

Марғұлан 

ШЫНЫБЕКОВ, 

заңгер: 

Дайындаған Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ 

– Негізі, 18 жасқа толған әр азамат өз ісіне өзі жауап беруі керек. 

Мысалы, кәмелеттік жасқа толған қандай да бір азамат қыл мыс 

жасады делік, ол әкесінің болмаса туысының қызметіне кері ық-

палын тигізбеуі тиіс. Біздің еліміздің заңы бойынша мұндай жағ-

дайда сол қылмысқа жол берген азаматтың өзі әкімшілік 

жауапкершілікке тартылуы қажет. Бұл сауалды сіздер алты адамды 

бірдей қағып, жол апатына жол берген шенеуніктің баласына 

қатысты қойып отырған боларсыздар деп ойлаймын. Осы бір жол 

апатына себепкер болған жігіттің әкесі ЕХРО-2017 ұлттық ком па-

ниясының құрылыс жүргізу департаментінің директоры екені мәлім 

болды. Ескерсек, жігіттің жасы 24 жастан асқан. Ендеше, кәмелет 

жасынан асып кеткен азамат өзінің қолымен істегенін мойы нымен 

көтеруі керек емес пе? Бұл жерде баласы үшін әкесін айыптап, оны 

қызметінен босату әрекетіне барудың қажеті жоқ. Себебі біздің елде 

заң бойынша кәмелеттік жасқа толған баласының жасаған 

қылмысын ата-анасына кінә етіп тақпайды. Ол азаматтың жас 

мөлшерін ескерсек, ол өз ісіне заң алдында өзі жауап беруі тиіс.

ҚОҒАМ

ЖӘДІГЕР


ҚҰҚЫҚ ПЕН ҚҰРЫҚ

МӘСЕЛЕ


Қазақстанда медициналық туризмнің болашағы бар ма?

Ал Havard Medical International 

ұйымының 2007 жылғы зерттеуіне 

қарағанда, қазақстандықтар жыл 

сайын шетелде емделуге 200 миллион 

доллар жұмсап келген көрінеді. Олар, негі-

зінен, Германия, Австрия, Израйль, Оңтүс-

тік Корея, Сингапур, Түркия елдеріне 

барғанды жөн санайды екен. 

Жалпы, әлемдік медициналық сауық-

тыру туризмінде дамудың бес негізгі 

бағыты айқындалып отыр. Олар: меди ци-

налық туризм; SPA & Wellness туризмі; 

термальдық туризм (минералдық және 

термальды қайнарларда емделу); егде 

адамдар туризмі; стоматологиялық 

туризм. Қазақстанда оның бесеуін де 

қатар алып жүруге мүмкіндік бар. Оған тек 

инфрақұрылымдардың әлсіздігі кедергі 

болып келе жатыр. Бұл олқылықты жою 

үшін соңғы жылдары Үкімет бірқатар іс-

шараларды қолға алып жатыр. Мәселен, 

«Ұлттық медициналық холдинг» АҚ-ның 

басқарма төрағасының орынбасары 

Ләззат Ақтаева былтыр 2014 жылы өзде-

ріне қарасты барлық емханалар меди ци-

налық туризмге 2014 жылы дайын бола-

тынын жариялады. Оған дейін клиникалар 

пациентті емдеу сапасы мен оның 

қауіпсіздігінің ең жоғары көрсеткіші 

саналатын Joint Commission Ìnternational 

(JCI) аккредитациясынан өтіп, меди ци-

налық туризм үшін тартымды болмақ. Бұл 

үшін тек 2011 жылдың өзінде холдингіде 

42 инновациялық технология енгізілген 

көрінеді. Оның ішінде бүйрек, жілік майын 

ауыстыру, жасанды жүрек салу бойынша 

операциялар бар. Соның нәтижесінде 

300-ге жуық шетелдік Қазақстанда емдел-

ген. Олар, негізінен, Орталық Азия мен 

Ресей азаматтары болып отыр. Былтыр 

сондай-ақ бұрынғы кеңестік кеңістікте 

бірінші болып Ұлттық ана мен бала 

ғылыми орталығы JCI аккредитациядан 

өтті. Ал сәуірде Қазақстанда тұңғыш рет 

өткір миелобластық лейкозы бар балаға 

жілік майының аллогендік транс-

плантациясы жасалды. Өткен жылы, 

жалпы, 30 мыңнан астам қазақстандық 

ұлттық холдингінің клиникаларында 

емделіп, 2,5 мыңнан астам пациентке 

и н н о ва ц и я л ы қ   тех н ол о г и я л а р д ы 

пайдалану арқылы көмек жасалды. Яғни 

бұған дейін қажетті құрал-жабдықтардың 

жоқтығынан шетелде емделуге мәжбүр 

болып келген 30 мың қазақстандық өз 

елімізде ем қабылдауға мүмкіндік алды 

деген сөз. Бұл сан енді жыл өткен сайын 

еселеп арта түсетіні күмәнсіз. Өйткені 

бұрын кейбір науқастарды шетелде емдеу 

үшін мемлекет бюджетінен бөлінетін 

қомақты қаржы енді өз мемлекетімізде 

қалады. Сондай-ақ бұрын арман болып 

келген көптеген операцияларды 

Қазақстанда жасауға отандық маман-

дардың да білімі мен тәжірибесі жететінін 

жұртшылық көзбен көріп, олардың 

шарапатын сезіне бастады. Дегенмен 

әттеген-ай дейтін тұстары да жеткілікті. 

Денсаулық сақтау министрі Салидат 

Қайырбекованың сөзіне қарағанда, биыл 

еліміздегі медицина ұйымдарында қыруар 

қаржыға сатып алынған құрал-

жабдықтардың 130 түрінің іске қосылмай 

тұрғаны анықталған. Оның кейбірінде 

жұмыс істейтін мамандар жоқ болса, енді 

біреулері онымен емделетін науқастардың 

аз болуына қарамастан есепсіз алынған. 

Сарапшылардың бағалауынша, 2030 

жылы Еуропаға саяхаттаушылар – 30 

пайызға, ал Азияға саяхаттаушылар 400 

пайызға дейін өсуі мүмкін. Бұл әлеуетті 

Қазақстан 2017 жылғы ЕХРО көрмесі 

арқылы өз экономикасына тиімді 

пайдалануға мүмкіндігі бар. Бұл үшін ең 

алдымен денсаулық сақтау саласында 

істейтін барлық мекеме мен қызметкерлер 

білім мен технологияның жетістігін бірлесіп 

пайдалану керек. Аурудың диагнозы 

анықталғаннан кейін дәрігерлер оның 

сырқатын қауіпсіз және сапалы түрде 

емдеу тәсілін ақылдасып шешкені жөн 

болар еді. Қазір кейбір ауруларды көптеген 

денсаулық сақтау мекемелерінің 

қызметкерлері қолдан жасайтыны ешкімге 

жасырын емес. Мәселен, түрлі жағдайдан 

кейін нерв жүйесіндегі әлсіздіктен бет-

әлпеті өзгеріске түсіп, көмек сұрап келген 

кейбір науқасты дәрігерлер бірнеше айға 

дейін системада ұстап жатады. Ал оны 

шығыс медицинасындағы ине салу әдісі 

арқылы бірден емдеуге болатынын олар 

жақсы біледі. Бірақ шығыс медицинасымен 

емделсеңіз, емнің әсері тиімді деп кеңес 

беретін адамдар сирек кездеседі. Сол 

сияқты халық емшілері арасында да өзі 

жаза алмаса да, науқасты әуре-сарсаңға 

салатындар жеткілікті. «Күріштің 

арқасында күрмек су ішеді» дегендей, 

Шығыс медицинасының атын жамылып, 

аңқау елге арамза молда болып жүрген 

емшілер де аз емес. Сондықтан бұл екі 

тараптың арасында бір-бірін түсінбеушілік 

жағдайлары жиі орын алуда. Оны Халық 

медицинасы орталығының басшысы, 

медицина ғылымының докторы Шәкен 

Шынтаев та жиі айтып жүр. Медициналық 

туризмді дамытуда мемлекеттің рөлі өте 

зор. Өкінішке қарай, Үкімет қолындағы 

құралдар мен тетіктер әлі толықтай бір 

жүйеге түспеген. Меди циналық жоғары 

оқу орындарында Шығыс медицинасына, 

оның ішінде дәстүрлі халық емшілігіне 

жеткілікті көңіл бөлінбей келе жатыр. Білім 

жетілдіру институтында да бұл саладағы 

білікті мамандардың білімі мен тәжірибесін 

жан-жақты зерттеп, талдауға көңіл 

бөлінбеген. 

Жері шағын және ешқандай табиғи 

қазба байлықтары болмаса да меди-

циналық туризмнің арқасында мемлекет 

қоржынына қомақты қаржы түсіріп 

отырған Израйльді мысалға келтіруге 

болады. Медициналық туризмді эконо-

миканың кірісті саласына айналдыруға қол 

жеткізген Германия, Түркия, Қытай сияқты 

елдердің тәжірибесі де айқын көрсетіп 

отыр. Әлемдегі заманауи озық жетістіктерді 

өзіне енгізуге мемлекет мұрындық болуы 

тиіс. Қазақстан өзінің медициналық меке-

мелерінің бәрін бірдей қысқа мерзімде 

халықаралық деңгейге көтере алмайды. 

Дегенмен үздік денсаулық сақтау 

ұйымдары мен қызметкерлерін анықтап, 

оларға тікелей жәрдем жасайтын болса, 

бәсекелестік ортаны қалыптастыру арқылы 

зор жетістіктерге жетуіне мүмкіндік бар. 

Бұл үшін медициналық мекемелерді 

мемлекеттік, жекеменшік деп бөле-

жармай, бәріне бірдей жағдай туғызу 

керек. Өйткені меншік түріне қарамастан 

бәрінің илегені бір тері. Егер тамыршылық, 

сынықшылық және тағы басқа да көптеген 

халықтың емдеу әдістерін жетік меңгерген 

емшілерді мемлекет бір орталыққа жинап, 

оларға жағдай жасайтын болса, медици-

налық туризмнің дамуына бұл істің 

біршама серпін берері күмәнсіз.




1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал