Әскердегі сарбаздардың өліміне қатысты істі азаматтық соттың қарауына беру керек пе?



жүктеу 3.11 Mb.

бет4/24
Дата22.02.2017
өлшемі3.11 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24

Александр АГЕЕВ, 

халықаралық сарапшылар 

тобының өкілі: (Ресей): 

– Қоғамдағы барлық салаларда 

кең ау қым ды реформалар – Н.На-

зарбаев бас шы лығымен өрге бас-

қан Қазақстанның 22 жылдық да-

му нә 

тижесі. Стратегиялық 

жос    пар  лау  –  мемлекеттің  бір тін-

деп, са тылы түрде және табысты 

да муының ең маңызды ал ғы шарт-

тарының бірі. Президент баста ма-

с ы мен  Қазақстанның  әлемнің  ең 

да мы ған  30  мемлекетінің  қатарына 

қосылуын бас ты мақсат етіп қойған 

«Қазақстан 2050» ұзақмерзімдік 

стра тегиясы  қабыл да нып,  жүзеге 

асы рылуда. Бұл – нақты бағдар

нақты жоспар мен нақты меже. 

Р. МЭТЬЮЗ, 

профессор (Ұлыбритания): 

– Бұрын «Қазақстан – 2030» 

стра тегия сы қабылданып, ол мер-

зімінен бұрын жү зеге асқаны бел-

гілі. Ал зерттеу нәти же ле ріне сү-

йен 

сек, әлемнің ең беделді 30 

мем  лекетінің  қатарына  қосылып, 

«Қа зақстан-2050» стратегиясын да 

ертерек  орын дауға  Қаза қ стан ның 

әлеуеті де же те ді, мүмкіндігі де то-

лық бар. Біздің болжам мен ба ға-

лау бойынша қазіргі қарқын те жел-

 

ме 

се, ол меже 2025 жылы-ақ 

орын   далуы  бек  мүмкін. 

Өмірұзақ БАУЫРЖАН, 

Астана

Ноғай ұлты қазақ халқымен аса жақындығымен ерекшеленеді. Осы ұлттың атауы неліктен 

«ноғай» деп аталды екен?

Әлия, Қарағанды қаласы

XIV ғасырда Алтын Орда ыдырап, оның 

орнына тарих сахнасына Ноғай Ордасы көтерілген 

болатын. Бұл орданың құрамына қазіргі Батыс Қа-

зақстанның бір бөлігі қосылған-ды. Бұл мем ле-

кет тің атауы Алтын Орданың беклербегі, әске рінің 

қолбасшысы, Жошы ханның немересі (1260—

1306) Ноғай есімімен байланысты. Берке хан 

өлгеннен кейін Доннан Дунайға дейінгі жер 

Ноғайдың бақылауында болды. Оның құра-

мындағы рулар Каспий маңына қоныс аударып, 

Ноғай елі атанды. Ноғай Ордасының негізін 

салушы – Әмір Едіге (1395—1419). Ол 15 жылдай 

Алтын Орданы билеп (1396—1411), «ұлы әмір» 

атанған. Шыңғыс әулетінен хан сайлау Едігенің 

қолында болды. Ноғай Ордасы Едігенің тұсында 

Алтын Ордадан бөлектене бастады. Бұл процесс 

Едігенің ұлы Нұраддин (1426—1440) тұсында 

аяқталып, Ноғай Ордасы дербес мемлекет болды. 

Еділ-Жайық арасын жайлаған маңғыт, қыпшақ, 

қоңырат, арғын, қарлұқ, алшын, тама және т.б. 

түркі тайпалары қосылып, қазіргі ноғай халқы 

дүниеге келді. 

Елордадағы  ұялы  байланыс  сапа сы  ның  на шарлығын 

Елбасымыз қатты сынға ал ға ны белгілі. Мұның себебі не де? 

ЕХРО-2017 халықаралық көр месіне ұялы бай ла  ныс 

нарығының да йындығы қандай? ТМД ел дері ішін де 

Қазақстанның ұялы бай ланыс та ри фі аса қымбат деген 

қа уе сет  пе  әл де  ақи қат  па?  Бізде  байланысты  тұн   шық тыр-

ғыш тар  жұмысы  неге  рет тел  мей ді?  Тұрғын  үй  секторында 

ор на ласқан  ан тенна  мен  та бақ шалардың  денсаулыққа, 

шы нымен де, зияны бар ма? Осы са уал дар дың жауабын 

біл  гіңіз келсе, онымен «Алаш айнасы» га  зе тінің сайтында 

бүгін жа рияланған «Кселл» АҚ-тың бас ат қа ру шы ди ректоры 

Али Аган ның «Жақын ара да қызмет көрсету деңгейі жә не 

желі са па сы операторды таңдаудағы шешуші фактор болады» 

деген  тақырыптағы    сұх ба ты нан  таныса  аласыздар...

АҢДАТПА 

Арман АСҚАР

2015 жылдан бастап Қа-

зақ  станда  қылмыстық  істерді 

тер  геу, сот шешімін шығару 

жә  не кінәлі азаматтарды қа-

мау ға қатысты мәселелер бі раз 

өз ге ріспен  атқарылады.  Мә-

се лен, ауыр қылмыстық іс-

тер ден бөлек, барлық құ қық 

бұ зу шылықтар  үшін  айып-

пұл  дың қомақты сомасын 

тө  леуге тура келеді. Сосын 

ше  телдегі  секілді  кепілзатты 

тө  ле ген  қылмыскерлер  тер-

геу изоляторынан бірден бо-

са  тылатын болады. Ал сан 

ал уан қылмыстардан зар дап 

шеккендер үшін ар н айы кө-

мек беру қоры құ рылуы әб ден 

мүмкін. Осы іс петті өз ге ріс-

тердің бәрі Қыл мыс тық жә н е 

Қылмыстық іс жүргізу ко декс-

те рінің жа ңа нұсқасында көрініс 

тап  қан. Кеше Орталық ком му-

ни  ка ция лыр  қызметінде  жаңа 

өз герістер жайы баяндалған еді. 

Мансұр ХАМИТ (фото)

Мансұр ХАМИТ (фото)

САЯСИ БЮРО

№220 (1131) 

19

9

.1

.1

2.

2.

20

20

13

13 ж

жыл

ыл, 

б

бе



й

йсенбі


бі

www.alashainasy.kz

e-mail: info@alashainasy.kz

y

y

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ



Б

ас

ы 1-

бе

тт

е

С

Е



НА

НА

Т



Бүгінде 200-ге жуық мүшесі бар БҰҰ жарғысын қай мемлекеттер

қабылдағанын білгім келеді.

Тимур, Алматы қаласы

Жалпы, БҰҰ екінші дү ниежү-

зі

зі

лі



лі

к 

к 



со

со ғғыс


с т

 тан


ан

  

ке



ке

йі

йін



н  К

К

СР



С

О,  АҚШ,  

Қы

Қы  та


тай

й

жә



жә

н

н



е

е Ұл


Ұлы

ыбр


бри

и 

та



та

н

ния мем ле-



кет те рі  нің  бел сенділік  таны туымен 

құ рыл ған бо латын. Ұйымның идея -

сы мен атауын 1945 жы 

лы Сан-


Фран цис ко да  өткен  кон фе рен-

ция да  Ф.Д.Руз вельт  ұсы

сынд

нды.


ы

  Бұл


ұ

 

ұсы нысты  ан ти гитлерлі



лі

к 

к 



ко

ко

а 



а ли

ли

 ц



 ц

 и

и



я-

я-

ға мү ше мем лекеттердің бәрі  қо л  да-



ды. Сіз сұ рап отырған, Бірік кен  Ұлт-

тар  Ұйы  мы ның  ең  басты  әрі не гізгі

құжаты  бо лып саналатын Жар  ғыны 

КСРО, АҚШ,

Ш, Қ

Қ

ыт



ытай

ай

ж



ж

ә 

ә 



не

не

Ұ



Ұлы

лы

б



бри

ри

-



тания мем

м

ле



леке

кетт


т

ер

ер



і

і өк


өкіл

іл

  де



дер

р

ін



інің

ің 


қатысуымен да йын да ды. Құ жат бес 

тілде – ағыл шын, қытай, фран цуз, 

орыс   жә не  ис пан  тілдерінде да йын-

да  лып, оған 1945 жылдың 26 мау-

сы  мы

мы

н да



д

 51 мемлекет қол  қойды.

Ал

Ал

Ж



Жар

ар

  ғы



ғы с

сол


ол ж

жылдың 24 қа занында

атал   мыш конференцияға қа ты сушы

ел  дер дің  рати фикация лау ла рына 

байла нысты  кү шіне  енгізілді.

ке лісімдегі ұлттық мүдденің сақталуы болса, 

екіншісі – мемлекеттік тілдің мерейі. Бұл да 

бұған дейін талай рет сөз болып, тіпті шетелдіктер 

алдында да біраз беделге нұқсан салған

ан

 мәс



ә еле 

де

деме



ме

ск

ске 



е 

л

лаж жоқ. Ал ондай құжатт



т

ы 

ы 



әз

әзір


ір

ле

ле



уг

уге 


е 

де

депу



пу

та

та



т

т 

Қ



Қуаныш Сұлтанов, Мәулен 

н

Әш



Әшім

м

ба



ба

ев

ев



 

пен Зағипа Балиевалар  мұрындық  болыпты. 

«Қазақстан бүгін әлемнің көптеген елдерімен 

экономикалық және мәдени байланыстарды 

белсенді дамытып, жаһандық, өңірлік дең-

гейдегі түрл

р і халықаралық ұй

ұ

ымдардың қыз ме-



тіне бел

л

се



се

нд

нді ар



ар

ал

ал



ас

ас

уд



уда.

а Б


Бұл

ұл

қ



қ

ыз

ыз



ме

метт


ттер

ер

дің бар-



лығы хал

алық


ық

ар

арал



алық

ық

ш



шар

ар

тт



тар

ар

ды



дың 

ң не


не

гі

гізі



зі

нд

нд



е жүзеге 

асып жатқаны мәлім. Осыған орай, бүгінгі таңда 

келісімдерді дайындау  үдерісінде  белгілі  бір 

қиындықтардың  бар екені де жасырын емес. 

Сол себепті  біз халықаралық шарттар мен 

келісімдерді жасау мен жоспарлауды бір жүй

ү еге 

ке

ке



лт

лт

ір



ір

уг

уг



е,

е

 еліміздің сыртқы саяси қы



қызм

змет


ет

ін

ін



де

де

 



ме

мемл


мл

ек

екет



еттік тілдің рөлін нығайту

у

ға



ға,  жа

жа

лп



лпы,

ы

 



халықаралық саладағы келісімдердің сапасын 

арттыруға қатысты арнайы ұсыныстар енгізіп 

отырмыз», – деді Мәжілістің Халықаралық істер, 

қор ғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы 

Мәу лен  Әшімбаев. Оның айтуынша, заң жо ба-

сымен  «Қ

«Қ

аз

азақ



ақ

ст

ст



ан

ан

Р



Рес

еспу


пу

бл

бл



ик

икас


ас

ын

ын



ың

ың

 халық-



аралық

қ

ш



шар

ар

тт



тт

ар

ар



ы

ы ту


тура

ралы


лы»

»

жә



жә

не

не



«

«

Қа



Қаз

зақ


ақ

с

стан Рес-



пу бликасының тіл туралы» Заңына өзгерістер 

мен толықтырулар енгізілмек. Соның ішінде 

Қа зақстанның  ұлттық мүддесіне сай келмейтін, 

ұлттық қауіпсіздігімізге залалын тигізуі мүмкін 

немесе еліміздің Тәуелсіздігіне кері әсерін бе-

ре

ре



ті

т

н



н

ха

х



лы

л

қаралық шарттарды жаса



асу

суға


ға

ж

ж



ол

ол 


бе

бер 


р 

ме

ме



йт

йт

і



ін жаңа норма енгізіледі. «О

«Осы


сыла

лайш


йш

а 

а 



біз халықаралық шарттар туралы заңда қандай 

да бір жағдаймен ұлттық мүдделерге қайшы ке-

летін, сонымен бірге біздің Тәуелсіздігімізге нұқ-

 сан келетін келісімдерді дайындауға еш қандай 

болмайтыны туралы нақты көрсетіп отырмыз. 

МӘЖІЛІС


Мұнымен қоса, от ба сы институтын жоққа 

шығаратын, ұлттық дәс түр лерге қарсы үгіттейтін 

ақпараттар да ба лаларға зиянды деп танылған. 

Телеарналар осы талапқа сай келетін өнімді, 

соған сәйкес тен ді рілген таңбамен белгілеп қана 

эф

эф



ир

ир

ге



ге

т

т



ар

р

ат



ат

уғ

уғ



а 

а

ти



тиіс

іс

.



.

Ке

К рісіше жағдайларда 



ол

ол

ар



ар

ға

ға з



з

аң

ңме



ме

н

н



ша

шара


ра

қ

қ



ол

о

данылады», – дейді 



депутат. Бұл ретте ақпараттық өнімнің жас 

санаттары индекстеледі, со 

лардың негізінде 

«-6», «+6», «+12» «+16» жә не «+18» секілді 

жас санаты белгісі берілетін бо лады. Бұл ретте, 

әрбір жас санатының өзіне тән критерийлер 

айқындалып отыр. Баста

там


м

а

а



шы

ш

лд



дар

р ақп


қ ар

ар

атты 



таңбалаудың да өзінд

нд

ік



ік

с

се



е бе

бе

бі



бі

н 

н ал



алға

ға т


т

ар

ар



та

тады


ды

«Әр жастағы баланың ақпаратты қаб



былдау 

мүмкіндігі әртүрлі, оның үстіне ақпараттың бала 

психикасына әсер ететін санаты да әртүрлі. 

Сондықтан да біз мұны жіктемесек болмайды. 

Ондай белгілері жоқ ақпараттарды таңғы 

ал

а



тыдан  тү

ү

нггі



і

он екіге дейін бергізбейік деп 

от

отыр


ырмы

мыз»


з

.

Ай



Айта кетерліік тағы б

біір мәселе, Қазақстан ен-

ді қолға алып отырған «қорғаныс» құралына 

әлем елдері баяғыда-ақ ден қойған. Бергісін 

ал ғанда, Әзірбайжан, Беларусь, Украина, Лат-

вия мен Эстония, ТМД Парламенттік Ассам-

блея сы  бұған айрықша мән берген. Ресей 

арнайы заң қабылдаум

умен қатар, Президент

жанынан ба лаларды

ы

ң

ң құ



құқы

қы

ж



жөн

өнін


ін

де

де



гі

і ө


өкі

кіле


ле

тт

тті



і 

кеңес құр ды. Оның нег

егіз

ізгі


гі

м

м



ақ

ақса


саты

ты – б


б

ал

лал



алар

ар

ды



ды

 

рухани аз дыратын ақпараттан қорғау. Ал әлем-



дік тә жірибеге қарағанда, мұндай заң алғаш рет

әлем бойынша Англияда, сосын АҚШ-та қабыл-

данған екен. «Айталық, Англия 1984 жылы бей-

не жазу туралы арнайы заң қабылдады. Онда 

эр

эрот


отик

икал


ал

ық

ық



, по


по

рн

рн



ог

ог

ра



ра

фи

ф



ялық және т.б. кері 

си

си



па

па

тт



ттар

ар

ға



ға, 

ба

бала



ла

ла

лард



рд

ы

ы аз



аз

дыратын ақпараттарға 

тосқауыл қойылды. 1998 жылы АҚШ кәмелетке 

толмағандардың жеке өмірін қорғау туралы заң 

күші бар акті қабылдады. Міне, осы актіде алғаш 

рет балаларға арналған веб сайттарды жіктеу 

нор масы енді. Бұдан бө лек, әрбір баланың ин-

тернет ресурсы мен ш

ш

ек

ек



 т

 т

еу



еуі

бо

бола



ла

ды

ды. 



Со

Со

л



л

ре

ре



 с

 с

ур



ур-

сы бар балаларға ақ 

қ

па

пар



рат

ат ттар


ар і

рі

рікт



кт

ел

еліп



іп, 

ол

ол



ар

ар

ға



ға 

ке рек  еместері  бе  ріл мейді. Біз де осыны қа рас-

ты рып,  тех ни ка лық  мүм кіндік болса, сондай 

жағ дайға  көш ке ні міз  дұ рыс болатын еді», – 

дейді депутат Алдан Сма йыл. 

Сөйтіп,  балалар экраны бұйырса  былық-

шы

шы

 л



 л

ық

ық



та

та

н,



н,

ә

әзә



зәзі

зі

л



л

ақ

ақ



па

п

ра



р

ттан біршама ада ла-

ны

ны

п,



п,

т

т



аз

аз

ар



ар

ып

ып



қ

қал


ал

ма

ма



қ.

қ. Э


Экран ғана емес, де пу-

таттар мектепке қажетті оқу құралдарын да түрлі 

безендіру мен тексіз жарнамадан арашалап 

алмақ. Сосын балалар үшін сайттардағы бе й-

әдеп  тілікке де құлып салынады. Өйткені осы 

ара 


да балалардың арандауы өршіп тұрған 

тәрізді. «Соңғы уақытта

а

ба

ба



ла

ла

ла



ла

р 

р 



ар

ар

ас



ас

ын

ын



да

да

қ



қ

а-

а



ты гездік  артып,  бір-б

б

ір



ірін

ін

е



е 

ба

бауы



уырм

рмал


ал

ды

дық 



қ де

де

ге



ге

н 

н



сө ніп  барады. Бұның себебі залалды ақ па рат-

тардың емін-еркін таралуынан туындаса керек. 

Бұ дан кейінгі кезекте балалардың өз өмірлеріне 

өз дері зиян тигізетін, өзіне-өзі қол салуға итер-

мелейтін ақпараттарға тыйым салғалы отырмыз. 

Өйт кені суицид деген арамызда көбейіп кетті. 

Дүниежүзілік деректерге қарағанда, БҰҰ мә-

ліметінше, жылына 1,5 млн-ға жуық бала өзіне- 

өзі қол салады. Ал Қазақстанда өткен жылдарда 

кәмелетке толмаған жалпы балалар санының 

се

егі


гі

з 

з



па

па

йы



йы

зд

зд



ан

ан аст


стам

ам

ы



ы ос

ос

ын



ын

да

д



й әрекеттерге 

ба

барғ



рғ

ан

ан. Әр



Әр

и

и не



не

ол



ол

ар

арды



ды

ң

ң 



бә

бә

рі



рі ө

ө

л



лі

ммен аяқталған 

жоқ. Дегенмен бұл көрсеткіш қауіпті», – дейді 

депутат Алдан Зейноллаұлы. Бұдан бөлек, 

депутат дәстүрлі емес сексуалдық бағдарды 

қамтитын ақпараттарға да тыйым салынатынын 

жеткізді. «Өйткені бұл мәселе қоғамда қызу 

талқыланып жатыр. Таяуда ған

на

а Ақ


Ақ

тө

т



беде

д гі бір


р

 

са



са

йт ашықтан-ашық балала

ла

рд

рд



ы

ы

ос



ос

ығ

ыған



ан

ш

ш



а-

а-

қырған. Біз дереу прокуратураға хат жолдадық, 



бүгін ғана соған қа тысты жауап алып отырмын. 

Олар сайттың мә 

селесін қарап жатыр екен. 

Алайда осындай заң болмағандықтан ондай 

сайттарды біржолата жауып тастау да мүмкін 

бо

о



лм

лм

ай



й

 отырғ


р ан сек

к

іл



і

ді. Сол үш

ү

ін біз мұндай 



ақ

ақпа


пара

ратт


тт

ар

ар



ды

ды т


т

ый

ыйым



ым

с

с



а

а

лы



лы

н

н



ат

ат

ын ақпараттар 



қатарына қосып отыр мыз», – дейді ол.

Алдан СМАЙЫЛ,

р

ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: 



– Қоғам мен адамға нарықтың көзімен қа-

ра ған  елдерде  бейнелі ақпараттық өнім әзір-

леуге балаларды тарту ертеден бар. Эроти ка-

лық және порнографиялы

лы

қ өнімдерге 

қа

қа

   тыс тыру да күні бүгінге де

е

йі

йі

н 

н ты

тыйы

йы

лм

лмай

ай к

ке-

е-

ле

ле ді.  Осы  қыл мыс тық  әрекет 

т

ТМ

ТМД

Д 

ел

ел

де

де

рі

рі

нд

нд

е

е де

де 

бай  қалып қалып жүр. Соның жолын кесу мақ-

сатында Әкім шілік құқық бұзушылық ко дексіне 

жаңа 115-2-бап енгізілді. Ол бойынша атал ған 

қа дам дарға  бар ғандардың  ақпа рат тық  өнім-

дері

р  мен мате риал дары тәркіленіп, қар жылай 

ай

ай

ып

ып

с

са

а лы

лы

на

на

ды

ды

. Қа

Қайт

йтал

ал

ан

ан

ға

ға

н жа

ж

ғ дай да  әкім-

ші

шілі

лі

к

к қа

қам

мау

ау

 ғ

ғ

а 

а ал

алуғ

уға

а 

де

дейі

йі

н 

н

ша

шара

ра қолданылатын 

бо лады.  Со  нымен  бірге  кәме лет ке  толмағандар 

пай да ла натын  оқу-әдіс те ме лік  пәндер,  оқу  құ-

рал дары мен оқулықтар, дәптерлер мен күн-

де ліктерге жарнаманың кез келген түрін орна-

лас 

тыруға ты 

йым салынады. Жалпы, 

за

а

ң наманың ішкі адами ас тары

ры б

бір

ірде

де

н 

н 

ба

ба

йқ

йқ

ал

ал

а 

а 

қа

қа

л мауы да мүмкін. Алайда

да ттер

ерең

ең з

з

ер

ер

с

с

ал

ал

са

а



ол мыңдаған, мил лион дағандардың тағ ды ры-

на қатысты. Ай талық, БҰҰ ха лықты қо ныс тан-

дыру сала сындағы қоры да му шы  ел дерде  ғана 

жыл сайын кә ме лет ке тол маған 7 млн 300 мың 

қыз бала  құрсақ  кө те ре ті нін  ха бар лаған  бола-

ты

ты

н.

н. М

Мұн

ұның

ың

2

2 м

мил

ил

 л

 лио

ионы

ны



–  15 

5 жас  қа  жетпе-

ге

генд

ндер

ер.

Ал

Ал

Қ

Қ

а

азақ

ақ

с

ста

тан 

нда

дағы

ғы

С

Са ла уатты өмір 

салтын қалыптастыру  ор та лы ғының  мәліметі 

бойынша 14 жастағы жет кіншектердің 5-6 

пайызы рұқсат етілмейтін қа тынастарда бо ла-

тынын көрсетіп отыр. Міне, осы ның бәрін тоқ-

 тату керек, ол үшін осындай ұлт тық адам гер  ші-

лі

лі

к ке,  мемлекеттік  мұратқа ар

рн

нал

алға

ан

н за

за

ң

ң

ке

ке

 р

р

ек

к.


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал