Әскердегі сарбаздардың өліміне қатысты істі азаматтық соттың қарауына беру керек пе?



жүктеу 3.11 Mb.

бет12/24
Дата22.02.2017
өлшемі3.11 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   24

Мемлекеттік бағд

д

арл

арлама

амалар

лардың

ды

 

орын далуын айтқанда білім  беру мен 

меди цина саласын айналып өтуге бол май-

ды. Президентіміз Н.Ә.Назарбаев бұған зор 

көңіл  бөліп отыр. Сіздің ауданда да бұл 

шаруа лар жүзеге асып жатқан болар.

 – Әри


Әри

не.


не. Со

Соңғы


ңғы

жы

жы



лда

лда


ры

р

бір



б

 мектеп-лицей 

сал

сал


ыны

ынып, 


п, пай

пайдал


дал

ану


ануға 

ға бер


берілд

ілд


і

і. Екі мектеп мек-

теп-лицей мен мектеп-гимназияға айналды. 

Тағы да сәл шегініс жасасақ, ауданда сол жыл-

дарда үш балабақша болса, бүгінде оның саны 

9-ға жетті.

Аудан түлектерінің білім сапасы – облыс 

көлемінде алдыңғы қатарда. 201

012 ж

2 ж


ылы

ылы об


облыс

лы  


бойынша – 1 орын (орта ұпай

ай

ы –



ы – 75

75

,6)



,6), 2

, 2


013

01

 



2,5метрге дейін сақталуына  бай ланысты 

төбелері жабылған күм без дердің  қалдықтары 

жақсы байқалады. Бөлме қабырғалары 1,5х1,7 

м биіктік көлемінде тік қойылғған 

ан пли

л

талардан



құралған, күм безді  төбесі

сі

кір



кірпіш

іш тә


тәріз

різ


дес

де

 



өңделген әктас плиталармен

ен қал


қаланғ

анған,


ан бұ

бұ

л 



плиталардың орташа көлемдері 20х20х30х5 

см. Кірер орындағы бөлмелер біріктіруші ар қа-

лармен безендіріп, терең емес куыс – тек шелері 

болған. Текшелердің шет жақ та рынан  үшбұ-

рышты шығыңқы дөңестер жа 

салған, бұл 

эле

элемен


ментте

тте


р к

р күмб


мбезд

ездерд


ерд

і ұ


і ұ

ста


стап тұрған  болуы

мүм


мүм

кін


кін

. Б


. Бұры

ұрышта


шта

ғы

ғы бөл



бөл

мел


мел

ер 


ер т

төбелері басқаша 

болып келген. Жоғарғы құрылысы бұзылған 

бөлмелердің осы уақытқа дейін сақталуына 

қарағанда  барлығы дерлік алебастрмен 

сыланған болуы мүмкін.

Керуен сарай кең көлемдегі төрт бұрышты 

алаңы бар, оның көлемі 0,9 м б

м  ола

ол

тын есік 



орындары шығады. 

Ғимараттың шығыс қабы

б рға

а

сын бо



б й

й л


й

ай, 


көлемде  бөлме орналасқан. Бөлме шаруа-

шылық жұмыстарына арналған болуы мүмкін. 

Бұл құбылыс алаңының қалыңдығы 1,6 м 

болған қабырғамен бөлінген, қабырғаның қақ 

ортасында ені 2,5 м кіру орны бар. Бөлме ішкі 

жағ


жағ

ына


ынан е

н е


ні

ні 3,6


3,6м.

м. Бөл


Бөлме 

ме 


кір

кір


е б

 берістен, аралық 

төб

төб


ен

ені


ұс

ұс

тап



тап

тұ

тұру



ру үші

үшін е


н екі

кі симметриялық 

қанатқа, жұпты төртбұрышты тромппен бөлін-

ген. Қанаттардың әрқайсысы осы әдісте төрт 

секторға бөлінген. Бұндай конструкция ғимарат 

төбесі көп күмбезді болған деген болжам айтуға 

мүмкіндік береді. Екі бұрыштағы бөлмелер 

кішкене тарлау. Олардың өлшемі

мі – 2,7

2,7


х3,

,

8-4 м. 



Керуен-сарайдың оңтүс

үс

тік



тік

-ба


-батыс

тыс


мұ

мұ

на-



на

расынан оңтүстікке қарай

й 12

26 м


6

етр қа-


шықтықта, дабыл беретін мұнара  ретіндегі,

төртінші құрылыстың іргетасы орналасқан. 

Қазіргі сақталған биіктігі 0,3 м. Іргетасының 

өлшемі 6х6 м болып, тік тұрғызылған өңделген

әктас плиталарымен қаланған. Мұнараның ішкі 

кеңістігі топырақпен және көлемі – 22х22х6 см 

күй

күйдір


дірілг

ілг


ен 

ен қыз


қызыл 

ыл 


кір

кір


піш

піш


сы

сы

нық



ы тарымен толып 

қал


қал

ған


ған

.

 Ғимараттың солтүстік-шығыс  жағынан       



30 м қашықтықта кішкене арна сияқты бұлақ 

суын жинақтайтын тас-топырақты бөгет 

сақталған. Жарты дөңгелек тәріздес кескінделген

бөгеттің  ұзындығы 35 м, ені 2 м, ал биіктігі 1

метр. Мұның бәрі кезінде ке

еруе


ру н с

н 

арайдың 



жұмысы толықтай жолға қо

қо

йыл



йыл

ған


ған

дығ


дығыны

ының 


дәлелі бола алады. Бұл құрылыс

, е


і

лсіз шөлдегі 

жәй ғана оазис емес, маусымдар бойы көптеген 

жолау шы ларға толыққанды қызмет көрсетіп 

келген арнайы орын болғаны анық дейді 

мамандар. 

 Сол сияқты зерттеушілер қазіргі Тұрыш елді 

мек


мекені

енінің


нің

со

с лтү



лтүсті

стік-б


к-б

аты


аты

с б


с 

ағытында 18 



Бүгінде Маңғыстау өңірінің гимніне айналып үлгерген «Адай» күйін кейбіреулер 

адайдың бір қызы шығарыпты дегенді айтып жүр, сол рас па? Жалпы, бұл күй туралы 

қандай да бір болжамдар бар ма?

Еркін ЕРДЕН, Алматы

Бірінші болжам. «А

А

да

д й»



й»

 күй


ү

інің қалай

ай шық-

қан дығы  туралы  жа



а

зу

зушы



шы Ә

Ә

ну



ну

ар

ар



Ә

Әлі


лімж

мж

ан



ан

ов

ов



ты

тың 


ң 

«Махамбеттің жебесі»  деген кітабында 

Махамбет-Исатай көтерілісі кезінде қазақ тар-

дың Гекке отрядына қарсы күресте табандылық 

танытқан жасақшылар  арасындағы адай 

руынан шық

ққан азаматтарға арнап Құрман-

ға

ғазы



зы

ны

ның 



ң 

өз

өзі



і шы

шы

ға



ға

рғ

рған



ан

ы туралы жазылса, ал 

екін

і

і



ші нұсқада Қ

Құрманғазы жолаушылап келе 

жатып бір адайдың үйіне түсетіні айтылып жүр. 

Онда Құрағым үйдің керегесінде ілулі тұрған 

домбыраның үкісі оның иесіні

нің 


ң не

не

 қыз бала, не 



е 

с

сал-серінің  бірі екендігін



н м

м

ең



ең

зе

зе



ге

генд


нд

ей

ей



е

еді


ді.

Құрекең қолына домбыраны алып, бір-екі 

қағып көріп, әдейі теріс  бұрап, қайтадан 

орнына іліп қояды. Біраз уақыттан соң үйге 

кемпір мен шал, сондай-ақ олардың 18 

жастағ


а

ы қызы кір

реді. Қыз Ақмаңдай екен, 

«м

«м



ын

ын

а



а до

до

мб



мб

ыр

ырағ



ағ

а 

а 



кі

кі

м



м

ти

тиге



ген»

н»

 деп өз бұрауына 



тү і

сіріп, б


бір

і  к й


үйді

і

 тарта жөнелген екен. Сондағы 



тартылған күй дәл осы «Адай» күйі болуы 

мүмкін деген де болжам бар.

жыл

жылы –


ы – 3

3

орын – (орта ұпайы 74,02



2).

).

Бұл



Бұл

 

был



б

тыр


тырғы жылмен салыстырғанда 0,9 па

а

йыз



йызға

ға

төмен. Себебі аудан бойынша жеті түлек 



халықаралық ғылыми жоба байқауларына 

қатысып, ҰБТ-ға қатыспауға өз еріктерімен бас 

тартты. Жалпы білім сапасын көтеруге бағыт-

талған шарал

р

ар

р



жоспарлы іске асылуда, білім 

ошақтарын

рының 

ың 


мат

мат


ери

ериалд


алд

ық-


ық-

тех


техник

никалы


а

қ 

жағдай ла



лары

ры жас


жасақт

ақталғ


алған

ан. 


«Саламатты Қазақстан» бағдарламасы 

бойын ша  биыл Ақшұқыр селосында дәрігерлік 

амбулатория ашылып, өз жұмысын бастап кетті. 

Ауданның денсаулық сақтау ұйымдарына төрт 

жедел жәрдем және бір  реанимобиль 

авт


автокө

окөлік


лік

тер


тер

і жыл аяғына дейін беріледі

еді де

деп


п

күт


күтілу

ілу


де

де. 


Ауданда негізгі медициналық көрсеткіштер

бойынша оң динамика байқалады. Соңғы 5

жылда ана өлімі тіркелген жоқ, нәрестенің 

шетінеуі биыл – 4 бала. Өкпе, жүрек-қан тамыр 

ауру көрсеткіштері бойынша оң нәтиже бар.

2012 жылд

ылд

ың 


ың 

тоғ


тоғыз

ыз

айы



айына

на

237



237

ад

ад



ам

ам

бол



бо

са, 


2013 жылд

ылд


ың

ың есе


есе

пті


пті

ке

кезең



зеңіне

іне 21


21

3 а


3 а

дам


дам, яғни 

24 адамға төмендеген. Аудандық аурухана, 

отбасылық амбулаториялар күрделі жөндеуден 

өткізіліп келеді. 



– Соңғы жылдары ауданда қандай 

маңызды шаруалар жасалды? 

– Б


– Б

ұл

ұл



ора

о

йда айта кететін бір  маң



ңызд

ызды


ы

жаң


жаңал

а л


ық

ық бар


ба

. Ол Форт-Шевченко қала бол

болған

ған


-

-

нан бері шешімін күтіп жүрген, көпшіліктің 



көкейі мен аузында жүрген Форт-Шевченко 

қаласының әкімдігін құру болатын. Міне, біз 

осы шаруаны жедел қолға алып, нәтижесінде

биылғы көктемде Форт-Шевченко қаласының 

дербес әкімдігін құрдық. Облыс бойынша тек 

Форт-Шевч

вченк

енк


о қ

о қала


ала

сы

сы ған



ған

а «


а «

Шағ


Шағ

ын

ын



қал

қ

а-



ларды  дам

дамыту


ыту» б

» б


ағд

ағдарл


арлама

амасын


сын

а е


а е

ніп


ніп

, д


, даму 

мүмкіндіктері ұлғайғалы отыр.

Облыс әкімінің, Парламент депутаттарының 

қолдауының нәтижесінде Ақтау–Ақшұқыр–

Сайын елді мекендеріне магистральдық су 

құбыры құрылысын тарту жобасы мақұлданды.

Осы

Осы


сұ

сұ

хба



хб

тты


тт

 пайдалана отырып, аудандағ

дағы 

про


про

б л


б лема

ема


л

лық мәселелерді жедел ше

ше

шуд


шуде

е

облыс әкімі Алик Серікұлы Айдарбаевтың, Маң-



ғыстау облысынан сайланған Парламент депу-

таттарының қолдауын ерекше атап өткенді жөн 

санаймын.

2011-2015 жылдарға арналған «Аудан 

экономика

асы


сын да

да

мыт



мыт

у» 


у» бағ

ба дар


дар

лам


ламасы

асы не


не

гіз


із

інде 


ауданда б

а барл


арлық

ық

көр



көрсет

сеткіш


кіш

тер


терге

ге

қол



қол же

же

ткі



ткі

зіл


з

еді 


деп жоспарлап отырмыз. Біз бұдан әрі де 

халықтың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайларын

жақсарту жолында еселі еңбек ете береміз деп

есептеймін.



– Сұхбатыңызға рақмет. Сіздерге, алда-

ғы 

ғы  кез

кез

еңд

еңдерде жоспарлаған істерің

ң

ізг

ізге 

сәт

сәттіл

тілік 

ік 

тіл

тіле

еймін.

шақырым жерде жатқан Көптам (Белдеулі) 

керуен-сарайының қираған қалдықтарын да 

зерттеп көрген. Бұл керуен сарай үлкен табиғи 

шұқ

ш

ырда орналасқан, айналасынд



дағы

ағ  


құд

құд


ықт

ықтард


ардың 

ы

екеуі көміліп қалып, тек үш



ш

еуі


еуінде

нде


 

ған


ғана с

а суы


уы сақ

сақталған. Топографиялық карта

а

да

да бұл



бұл

 

орын Бес 



құдық деп аталады. Бүгінгі күнде

керуен сарайдың іргетасының қалдықтары, 

тасты-топырақты үйіндіден жақсы байқалады. 

Қабырғаның ішкі аралығы шой тас-

топырақтармен толтырылған, арасында өлшемі 

26х26х5 с

5 см қ

м қ


ызы

ызы


л к

л к


ірп

ірпішт


іштер

ер

кез



кез

дес


дес

еді


еді

. К


. К

еру


р

ен-


сарай қаб

аб

ырғ



ырғала

ала


рын

рының


ың қир

қир


аға

аған ү


н ү

йін


йін

діс


діс

і қ


і қ

а

азіргі 



заман деңгейінен 1,4 м көтеріліп тұр. 

Ескерткіштің кіру орны ның тастарын жергілікті 

тұрғындар кейін нен бұзып алғаны байқалады. 

Алайда топырақ астында көміліп қалған портал 

қуысындағы бір пилонының орнының құлаған 

бөл


б

ігі сақталған. Құлаған қабырға, ірге

гетас

та  


нег

нег


ізі

ізі


нің

нің


ша

ша

ртты орнының 8 метр  ұзын



н

дық


дыққа

қа

созылып жатыр. Жұмыс барысында құлаған 



а

тас


а

 

үйіндінің арасынан ақшыл-сары түсті плас-



тикалық  балшықтан  күйдіріліп жасалған 

тимпанның сынығы табылды. 

 Шығыс мұнараның құлаған плиталары 4 м 

ұзындыққа созылып жатыр. Мұнаралар ішінде

ешқандай 

ай бө


бөлмел

мел


ер

ер

бол



болмағ

мағ


ан.

ан.


Керуен

уен са


сарай

рай


дың

дың іш


ішкі

к

жос



жоспар

пары і


ы і

рге


рге та

та

стың 



қалдықтарынан байқалады. 

Бұл дәлелдер Белдеулідегеніміз жоға рыда 

айтылған көптеген тарихи шығар маларда кез-

десетін Көптам керуен-сарайы деген тұжырымға 

жетелейді. 

 Ал жалпы, бұл  керуен сарайларды  кім

кім, 

қаш


қаш

ан

ан сал



сал

ды 


ды

дегенге келсек, бұған негізздем

демесі

есі


 

дәлелд


і б

і болмаса да жорамал  бар. Тарихтан 

белгілісі, Алтын Орда ханы Өзбек хан (1312-

1340 жж.) тұсында қазір гі Еуразия даласында

мемлекеттік сауда-экономикалық қатынастар 

қайта жанданған. Көптеген қалалар қайта 

жаңғырып, шапқыншылықтан алдындағы 

деңгейге көтеріле бастаған. Осы Өзбек ханның

дәуірінде

де Ед


Ед

ілд


ілдегі

егі Са


Са

рай


рай-Ба

-Ба


туғ

туғ


а с

а сауд


ауд

а к


а к

еру


р

ен-


дері жолы

лы

нда



нда

кө

көпте



птеген

ген ке


ке

руе


руен-с

н-сара


арайла

йлар я


р я

ғни, 


саудагер-көпестер  тоқта латын  қонақүйлері

тұрғызыла бастай ды. Біздің жоғарыда айтып 

отырған, Маңғыстау жерінде сақталған ескерт-

кіштеріміз сол уақытта іргесі қаланған керуен-

сарайлар немесе қонақүйлер болуы тиіс. 

Зер


З

ттелген нумизматикалық мәліметтер

ерге

сүй


сүй

енс


енсек,

ек, ке


ке

руен-сарай лар дың  өмір  сүр

р

уі 


уі  XIV

XIV


 

ғасырдың 

70

70-жылдары, Әмір Темірдің Хорезмге 



қарсы жорық та рынан соң тоқтап қалады. 

Керуендер тоқтаған соң керуен сарайлар да

ешкімге керексіз болып қаңырап, кейіннен 

мүлде қирап қалғанға ұқсайды. Дегенмен бұл 

ескерткіштер бүүгінге дейін әлі ғылыми тұрғыда 

зертелмег

егені

ені


н е

н еске


скерге

рге


н д

н д


ұры

ұры


с д

с д


ейд

ейд


і ғ

і ғ


алы

алы


мда

м

р.



Тем

мірбек АСАУОВ, Түпқараға

ан а

а

уданыны

ың әкімі: 

Маңғыстау өлкесінің ең б

б

иік жері саналатын осы таудың қасиеті туралы 

қоғамда жиі айтылып жүр. Оны иеленген елдің мәртебесі де биік болады 

деген де түсінік бар. Соған қарамастан осы күнге дейін Отпантаудың

құпиясы ашылды деуге әлі ерте, – дейді кейбір ғалымдар... Сонда оның сыры 

неде? 

Мә

Мәді

ді

 ҚҰ

ҚҰДА

ДА

ЙБ

ЙБЕР

ЕР

ГЕ

ГЕ

Н

Н

,

,

Ұ

Ұзы

зына

на

ға

ғ

ш

«...Өткен бір замандарда Сарытас 

шығанағының жағасында бай қалашық 

болыпты. Бұл кезде Маңғыстауды ноғай лар 

мекендеген екен. Сонда Мамайдың інісі 

Орақ бір шайқаста қаза болады да, 

ноғайлардың  күші енді кем

м

іг



іг

ен

ен б



бол

ол

ар



ар

д

дег



ег

ен

ен 



оймен көрші елдің ханы М

Мам й


айға өз 

жаушысы Қанбұқаны жібереді. Жаушы 

«Көкбұлақ пен Отпантауды босатсын» 

деген хан талабын жеткізеді. Мұндай 

қорлыққа төзбеген Мамай хан елшілерін 

құлақ-мұрнын кесіп қайтарады. Осыдан 

кейін соғыс басталады. Хан әскері 

Мамайдың өзін арбаның дөңгелегіне 

ба

ба

йл



йлап

ап

ә



әке

ке

ттеді. Артынан Мамайдың



ң

  ек


ек

і

і



ұлы – 

Қ

Қарасай мен Қази әскер жиып  барып, 



ханды әскерімен қоса талқандап, халқын 

тұтқындап, әкесін босатып алып қайтады».

Бұл – өлкетанушы Есбол Өмірбаевтың 

Орақ пен Мамай батырларға қатысты 

айтылған аңызынан Отпантау туралы бір 

дерек қана. Қашаған ақын былай деген: 

 Отпантаудың басында

д

 Дегелек деген   б



бір

ір қ


қ

ұс

ұс



  ба

ба

р.



р.

 Аспанда жүріп ысқырса,

 Мың орда жылан басылған, – деп 

жырлапты. 

 Сонда бұл таудың ұшқан құсы мен 

жыбырлаған жыланына дейін Құдай 

та

та

ға



ға

ла

ла



   

та

та



ра

ра

пы



пы

на

на



н

н

«а



«

рнайы кодқа» ие 

бо

бо

лғ



лған

ан сс


ия

ияқт


қт

ы

ы кө



кө

рі

рін



ніп кетеді. Ал 362 

әулиелі Маңғыстау осы Отпантаудан 

басталады десек, еш қателеспейміз. 


                

www.alashainasy.kz

5

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№220 (1131) 



19.12.2013 жыл, 

бейсенбі


ӨРКЕНИЕТ

«Твин Пикстің» жалғасы бола ма?



90-жылдары «Твин Пикс» қорқынышты телехикаясын үзбей қарайтынмын. Кейін 

сериал көрсетілмей қалды. Оның жалғасы түсірілуі немесе қайтып көрсетілуі мүмкін бе?

Жанар БАРЫСБАЕВА, Ақтөбе қаласы

«Твин Пикс» – 1990 жылдың сәуір айында 

дүниеге келген америкалық драмалық теле-

сериал. Сюрреализм жанрының шебері, ре-

жис  сер Дэвид Линч оның алғашқы 16 серия-

сын түсірді. Бұл сериалда Федералдық тер геу 

бюросының арнайы агенті Дейл Купердің 

оқушы Лора Палмердің айуандықпен 

өлтірілуін тергеу барысында адам сенгісіз әрі 

үрейлі оқиғаларға тап болатыны бейнеленеді. 

Атақты телесериал посткеңестік кеңістік елде-

ріне 1993 жылы келіп, бірден халықтың сүйік-

ті фильміне айналды. Д.Линч 16 сериямен 

картинаны аяқтады, дегенмен продюсерлік 

компания телеарналардағы рейтингіне қарап, 

оны басқа режиссердің көмегімен жалғастыра 

берді. Оқиға желісінің жасанды жалғасуы 

сериалға деген қызығушылықтың төмендеуіне 

әкеліп соқты. Соған қарамастан оны телеар-

налар әлі күнге дейін көрсетіп жүр. Телехи-

каяның бірінші және екінші маусымы DVD 

түрінде де шықты. 2012 жылы NBC компа ния-

сы «Твин Пикстің» жалғасын түсіретінін мәлім-

деді, ал биыл Д.Линч бұл өндірісті өзі қолға 

алатынын айтты.

Дерттен қорғану үшін не жеген жөн?




1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   24


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал