Әскердегі сарбаздардың өліміне қатысты істі азаматтық соттың қарауына беру керек пе?



жүктеу 3.11 Mb.

бет1/24
Дата22.02.2017
өлшемі3.11 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

ОЙ-КӨКПАР



Әскердегі сарбаздардың өліміне қатысты істі азаматтық соттың қарауына беру керек пе?

...дедім-ай, ау!

Досым ЗІКІРИЯ, тарихшы: 

– Неге біздің шенеуніктер отандық 

көлікке отырмайды?

– Себебі олар әлі Отандарын 

нақты лай алмай жүр.

(«Фейсбуктегі» жеке парақшасынан)

Алматы


 

-6..  -8


о

 

-5..  -7



о

 

-9.. -10



о

 

-8..  -10



о

Астана


ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

154,03

212,22

25,38

15875,26

896,55

1239,60

4,67

1,37

1414,79

107,95

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

с

с



с

с

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

№220 (1131) 

19 желтоқсан, бейсенбі

2013 жыл

Болат САЙЛАН, Ауған 

соғысының ардагері, тарих 

ғылымының докторы:

ЖОҚ

-бетте

3

Соңғы кезде әскерде сарбаздар өлімі тым жиілеп кетті. «Жауынгер 



атылып қалды, асылып қалды, жоғарғы қабаттан секіріп өлді» 

деген секілді суық хабарларды жиі еститін болдық. Әрине, 

кейбіреулер мұның барлығын әскердегі әлімжеттікпен 

байланыстырып жатады. Тіпті баз біреулер: «Сарбаздардың 

өліміне қатысты істердің барлығын әскери сот қарайды. 

Бірақ олар әскердегі әлімжеттікті жасыруға мүдделі. Сол 

себепті сарбаздар өлімі «суицид» деп табылып, 

«жабулы қазан жабулы» күйінде қала береді. 

Сондықтан сарбаздардың өліміне қатысты істі 

әскери соттың емес, азаматтық соттың қарауына 

беру керек» дегенді алға тартады. Шынында да, 

әскердегі сарбаздардың өліміне қатысты істі 

азаматтық соттың қарауына беру керек пе? 

Біз бүгін бұл сұрақты ой-көкпардың 

талқысына салған едік.

ДАТ!

Болашаққа мұнай 

емес, ойлау 

қабілетіміз жетсін



бетте

6

А



У

А Р


АЙЫ

«Қазгидромет» кәсіпорнының 2014 жылдың 

алғашқы айына арналған болжамына қарағанда

қаңтарда ауаның орташа температурасы Солтүстік 

Қазақстан, Ақмола, Павлодар, Шығыс Қазақстан, 

Қарағанды облыстары аумағында айлық мөлшерден 

1-2 градусқа төмен болмақ, яғни бұл аймақтарда 

қаңтар аязды болады. Еліміздің қалған аумақтарында 

температура қалыпты мөлшерден ауытқымайды. Ал 

жауатын қар мөлшері Солтүстік Қазақстан, Ақмола, 

Павлодар, Шығыс Қазақстан, Қарағанды облыс-

тарында айлық нормадан аз, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, 

Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл облыс-

тарында айлық нормадан көп болады.



Болатбек МҰХТАРОВ

Қаңтар солтүстікте – 

аязды, оңтүстікте

қарлы болады

Алдағы қаңтар айында еліміздің батысы мен 

оңтүстігінде қар айлық қалыпты мөлшерден көп 

жауады. Солтүстік, шығыс, орталық және оңтүстік-

шығыс өңірлерде, керісінше, жауын-шашын айлық 

мөлшерден аз болады.

АҚЖ


О

Л

ТА



Й

Қалалық денсаулық сақтау басқармасы маман да-

рының мәліметінше, мереке күндері туылған 109 

сәбидің 58-і – ұл, 51-і – қыз бала. Оның ішінде, Есіл 

ауда нында 29 ұл мен 17 қыз бала, Сарыарқа ауда-

нында 14 ұл мен 22 қыз бала, Алматы ауданында 15 

ұл мен 12 қыз бала өмірге келген. Мамандардың мәлі-

метінше, Астанада туу көрсеткіші ұдайы артып отыр. 

Айталық, осыдан үш жыл бұрын перинаталды меке-

мелерде 16 444 сәби, 2011 жылы – 19 177, 2012 

жылы 21 266 сәби туылған. Ал биылғы 10 айда 

18 871 нәресте дүниеге келді.



Тәуелсіздік 

мерекесі күні 109 

сәби дүниеге келді

ҚР Тәуелсіздігі күні тойланған желтоқсанның 

16-17-сі күндері елордада 109 сәби дүниеге келді. 

Бұл туралы Астана қаласы әкімдігінің ресми сайты 

хабарлайды.

Бейсенбек ЗИЯБЕКОВ:

АҢДАТПА

-бетте

3

– Бұл мәселенің қоғамда көтеріліп 



жүр 

геніне біраз болды. Жасыратыны 

жоқ, Қорғаныс министрлігі де, істі 

қарай 


тын тиісті әскери органдардың 

ешқайсысы да әскердегі әлімжеттікті 

ашық жария еткісі келмейді. Егер әскер-

де қайғылы оқиға орын ала қалса, олар 

дереу «сарбаздар өз-өзіне қол жұмсады, 

суицидке барды» деп, жауырды жаба 

тоқы ғысы келеді. Көпшілігі осылай. Сон-

дық тан әскерде қайтыс болған сар баз-

дар дың ісін қарауды әскери сотқа емес, 

азаматтық сотқа беруіміз керек. 

Өйткені азаматтық сот әскерилерге 

ба ғынбайды. Онда қайғылы жағдайдың 

бар лығы жіті тексеріліп, әділ шешім шы-

ғар еді. Сонымен бірге сарбаздардың 

ата-аналарынан құралған қоғамдық 

ұйым дар да сотқа араласуына мүмкіндік 

алады. 

– Жоқ, мен бұл пікірмен келіспеймін. 



Сар 

баздардың өліміне қатысты істі 

азаматтық соттың қарауы дұрыс емес. 

Бұл, ең алдымен, заңға қайшы болып 

та былады. Өйткені жалпы сотта әскери 

адам 


ның мәселесін қарау – әскери 

құпия ны жария ету деген сөз. Ал әскери 

құпия – мемлекеттік құпия. Негізі, әске-

ри соттың өзі осы әскери құпияны сақтау 

үшін құрылған. Енді мынаны қараңыз, 

әскери салада азаматтық істерді қарай-

тын судьялар біле бермейтін, тіпті бі луі-

не де болмайтын құпиялықтар болады. 

Елге жария етуге болмайтын түрлі жағ-

дай 


лар кездеседі. Неше түрлі құпия 

әске ри нысандар бар. Сонымен бірге 

әскерилердің өзінің ішкі талаптары бар, 

әскери жарғылары болады. Оларға тап-

сыр ма берілді ме, болды, ол тал қы лан-

бай ды, орындалуы міндет. 



ИƏ

Ерасыл ӘБІЛҚАСЫМОВ, 

қоғам қайраткері:

Балалары қандай да 

бір қылмыс жасаған 

шенеуніктерді қызметінен 

босату керек пе?

Балаларды денсаулығы мен дамуына зиян тигізетін 

ақпараттан қорғау туралы әңгіме Мәжілісте көтерілгеніне 

де біраз жылдың жүзі болды. Бұған дейінгі шақырылымда 

депутат Алдан Смайыл бас болып, осыны қолға алып жатыр 

деп естіген-тұғынбыз. Сол заң жобасы суырмада қалып 

қоймай, әбден пісіп-жетіліпті. Кешегі жалпы отырыста 

мәжілісмендер «Балаларды денсаулығы мен дамуына зиян 

тигізетін ақпараттан қорғау туралы» заң жобасын бірінші 

оқылымда мақұлдады. 

Құжат Қазақстан қабылдаған БҰҰ-

ның Бала құқықтары туралы конвен-

циясында бекітілген, жалпыға таныл-

ған қағидаттары мен нор ма ларына 

сәйкес бала құқықтарын қорғауды 

басымдықпен қамтамасыз ету 

қажеттілігі негізге алына отырып 

әзірленген. Ал бастамашыл топ заңды 

қабылдаудың өзектілігін алма ғайып 

ақпарат ғасырында бала 

лардың 


залалды ақпараттардан қорғана ал-

май тын әлсіз топқа айна луымен түсін-

діреді.  Шын ды ғын да,  бүгінгі  заман-

ның баласы жаңа ақпараттық 

техно  ло гиялардың  қар қын ды  дамуы-

мен (интер нет, ұялы және басқа да 

байланыс түрлері, цифрлық хабар 

тарату) ақпараттың теріс ықпал етуіне 

белшеден батып отыр десек, артық 

айтқанымыз емес. Өйткені жарнама 

өнімінің айналымы, электрондық 

және компьютерлік ойындар, кино, 

бейне, өзге де аудиовизуальдық 

хабар  ламалар  мен  материалдар 

айна лымы кезінде БАҚ, ортақ пай-

даланылатын  ақпа рат тық-теле ком-

муникациялық желі лерді пайдалана 

отырып тара тылатын ақпарат, көбіне 

балаларға психи калық кері әсер етіп, 

агрес 


сияға, қатыгездікке, қоғамға 

қарсы әрекет 

терге итермелейді. 

Сондықтан да жағдайдың осылайша 

қалып та суына  ақпараттық  өнімнің 

айналымы кезінде балалардың иман-

дылығы мен денсау лығын қорғауды 

қам та ма сыз  етудің  құқықтық  кепіл-

діктерін заңнамалық реттеу тұрғы-

сынан едәуір олқылықтар әсерін 

тигізіп отыр.

«Жалпы айтсақ, заң жобасы бұқа-

ралық ақпарат құралдары арқылы 

таралатын зарарлы ақ па раттан бала ны 

қорғайды. Әлем елдерінің бір-біріне 

ашықтығы, телеком муникация желі-

лерінің барынша ашықтығы, ақпарат 

алма су дағы  мүмкін діктердің  молаюы 

рухани кеңістіктің тазалығы туралы 

ойландыра бастады. Кейбір ағым-

дардың ақпаратты ұлттық дәстүрге 

қарсы бағыттауы, қоғамға жат іс-

әрекеттер ашық және жасырын наси-

хаттауға көшуі, балалар арасын 

да 

суицид, қатыгездік, елдік мұраттар мен 



құндылықтарды жатсыну секілді 

жағымсыз қылықтардың байқалуы 

алаңдатпай қоймайды. Соған орай, 

елімізде балаларды зиянды ақпа-

раттан қорғау туралы заңның керек-

тігіне көз жеткіздік», – деп тарқатады 

бастамашыл депутат Алдан Смайыл. 

Оның айтуынша, заң жобасын 

әзірлеуде әлемдік тәжірибелер жіті 

зерделеніп, заңнамаға жаңа құқықтық 

ұғымдар енгізіліп отыр. Сонымен қатар 

қазіргі күні елімізде балалар 

арасындағы жас топтарына қатысты 

индекстелген фильмдер көрсетіліп 

келсе, енді заң жобасымен қандай 

ақпараттық өнімдер таратуға тыйым 

салынатындығы және шек қойы-

латындығы айқындалды. Бұл үшін 

балаларға арналған өнімдердің жас 

сыныптамасы, жас санаты ұғымдары 

енгізілген. «Жалпы алғанда, заң жоба-

сы бойынша қатыгездік пен зорлық-

зом былыққа құрылған, балалар өмі-

рі 


не қатыгездіктер төнді 

ретін 


іс-әре  кетке,  суицидке  итерме лейтін, 

пор нографиялық және анайы сек суал-

дық сипаттағы көріністерді қам титын, 

дәстүрлі емес сексуалдық бағ дар ды 

насихаттайтын ақпараттық өнім дерге 

тыйым салу қарастырылып отыр.



Жалғасы 2-бетте 

Жалғасы 3-бетте 

Менің Қазақстанда 

тұрғым келеді

Хопкинс мықты ма, 

Шүменов пе?

-бетте

-бетте

5

7



МӘСЕЛЕ

Мамандардың айтуынша, ме-

ди циналық туризм тасқынында екі 

бағыт көрініс тауып отыр. Біріншісі 

– ауқатты адамдар мен эконо ми ка-

сы дамыған елдердегі пациент-

тердің «үшінші елдерге» емделуге 

баруы. Екіншісі – медициналық 

көмек көрсету деңгейі төмен ел дер-

ден қызмет көрсету сапасы дамыған 

мемлекеттерге барып емделушілер. 

Мәселен, медициналық туризмнің 

бірінші тасқынына АҚШ-ты мысал-

ға келтіруге болады. Онда меди-

циналық турмен сапар шегушілер 

саны соңғы екі жылда 750 мыңнан 

3 миллион адамға дейін өсіп, 

бұдан медициналық қызмет көр-

сету ақысы АҚШ-тан төмен елдер 1 

млрд доллар табыс тапқан. Ал 

екінші тасқындағылар арасында 

бұрынғы кеңестік елдердің тұрғын-

дарының үлесі жыл сайын 30-50 

пайызға өсіп келе жатқан көрінеді. 

Дүниежүзілік денсаулық сақтау 

ұйымының болжамына қарағанда, 

2022 жылы туризм мен денсаулық 

сақтау әлемдік дамуды айқын-

дайтын басты салалар болмақ. 

Іскерлік туризмнің үлесі 2020 жылы 

2 триллион долларға дейін ұлғаюы 

мүмкін. Медициналық туризмнің 

әлемдік индустриясы 2012 жылғы 

400 млрд доллардан 2015 жылы 

500 млрд долларға дейін артпақ. 

Оның дамуындағы негізгі бағыттар 

қазір АҚШ, Германия, Түркия, 

Үндістан, Тайланд, Канада, Мек-

сика, Коста-Рика, Ұлы 

британия, 

Франция, Испания, Иордания, 

Дубай, Малайзия, Сингапур, Жапо-

ния, Оңтүстік Корея, Филиппин, 

Оңтүстік Африка Республикасы 

болып отыр. Мысалы, АҚШ-та 

шетелдердің медициналық қыз-

метін пайдалануға барушылар 

2012 жылы 2,7 миллион адамнан 

асқан. Ал Түркияға медициналық 

туризммен келушілер саны былтыр 

617 мың адамды құраған көрінеді. 

Түркияның медициналық туризм 

қауымдастығының жетекшісі Эмин 

Чакмактың айтуынша, олар шетел-

дік емделушілердің санын 2015 

жылы 1 миллионға дейін ұлғайтып, 

одан 10 миллиард долларға жуық 

табыс таппақ. Өткен жылы олардың 

медициналық туризмдегі табысы 

4,2 миллиард долларды құраған. 

Ал көршілес Ресейде шетелден ем 

іздеушілер саны статистикалық 

агенттігінің мәліметіне қарағанда 

2011 жылы – 14,5 миллионды, 

2012 жылы 15,3 миллионды 

құраған. Ондағы 1282 шипажайға 

келу 

шілер саны 1997-2012 



жылдар ара 

лығында екі есе 

өскенімен, онда 

ғы емдеу ісі аса 

тиімді болмаған көрінеді. 

Қазақстанда шипажай мен 

курорт тық базалардың саны Тәуел-

сіздіктің алғашқы 10 жылдығында 

256-дан 87-ге дейін кеміп кеткен 

еді. Кейінгі 10 жылдықта оның саны 

қайтадан өсіп жатқанымен, шетел-

ден ауруына ем іздеушілер саны 

артпаса, кеміген жоқ. Олардың 

саны туралы нақты мағлұмат бол-

ма ғанымен, шетелге ағылу шылар-

дың бұрынғыдан күшеймесе 

бәсең 

демегенін құзырлы орган 



өкілдері мойындап отыр. 

Дүниежүзілік туристік ұйымның деректері бойынша, 

әлемдік экономикадағы туризмнің үлесі 2012 жылы 

3,5 триллион долларды құрады. Туризм көптеген елдер 

үшін валюталық түсімнің маңызды көзі болып отыр. 

Мысалы, шетелдік туризмнің үлесі тауар экспорты мен 

қызметтік түсімдерде Грекияда – 36, Испанияда – 35, 

Түркияда 20 пайызды құрауда. Ал туризмнің ең жоғары 

кірісті бағыты саналатын іскерлік туризмнің үлесі 430 

миллиард доллар болса, медициналық туризмнің үлесі 

400 миллиард доллар көлемінде болған. Соңғы жылдары 

әлемдік экономиканың қозғаушы күшіне айналған 

туризм саласының медициналық бағыты аса жоғары 

қарқынмен дамуда. Ондағы өсім жыл сайын 20-30 

пайызды құрауда. Медициналық туризмнен табыс табушы 

негізгі елдердің алғашқы бестігіне АҚШ, Германия, Түркия, 

Үндістан, Тайланд еніп отыр. Сондықтан биыл Монакода 

Медициналық туризм қауымдастығының мүшесі болып 

табылатын 38 ел Бүкіләлемдік медициналық туризм 

қауымдастығын құру туралы хаттамаға қол қойды. 

Қанат ҚАЗЫ

Халықаралық шарттар бұдан 

былай қазақша әзірленетін болады

Қазақстанда медициналық туризмнің болашағы бар ма?

Мансұр ХАМИТ (фото)



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

 

e-mail: info@аlashainasy.kz

ОЙ-КӨКПАР



...дедім-ай, ау!

Досым ЗІКІРИЯ, тарихшы:

– Неге біздің шенеуніктер отандық 

көлікке отырмайды?

–  Се


Се

бе

бе



бі

бі

о



о

ла

ла



р

р

әл



ә

і Отандарын 

на

на

қт



қт

ы

ы



ла

лай


й ал

ал

ма



май

й жү


жү

р

р.



(«Фейсбуктегі» жеке парақшасынан)

А

А



лматы

-6..  -8


о

-

-



55..  

-

-7



7

о

о



-9.. -10

о

-8..  -10



о

Астана


ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

1

15

54

4,,

0

0

3

3

212,22

25,38

15875,26

896,55

1

1

2

2

3

3

9

9

,

6

6

0

0

4,67

1,37

1414,79

107,95

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RT

RT

SI



SI

BRENT


GOLD

(ICE)

T

T



(NYMEX)

с

с



с

с

с



Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

№220 (1131) 

19 желтоқсан, бейсенбі

20

2013



13 ж

ж

ыл



Болат САЙЛАН, Ауған 

соғысының ардагері, тарих 

ғылымының докторы:

ЖОҚ

-бетте

Соңғы кезде әскерде сарбаздар өлімі тым жиілеп кетті. «Жауынгер

атылып қалды, асылып қалды, жоғарғы қабаттан секіріп өлді» 

де

д ген секілді суық хабарларды жиі ес

ес

ти

и

тін болдық. 

. Әр

Ә ине, 

ке

кейб

йбір

іреу

еу

лер мұның барлығын ә

әск

ск

ер

ерде

де

гі

гі ә

ә

лі

лімж

мж

ет

ет

ті

тікп

кп

ен

ен 

б

байланыстырып жатады. Тіпті баз бі

біреулер: «Сарба

б здардың 

өліміне қатысты істердің барлығын әскери сот қарайды. 

Бірақ олар әскердегі әлімжеттікті жасыруға мүдделі. Сол 

себепті сарбаздар өлімі «суицид» деп табылып, 

«жабулы қазан жабулы» күйінде қала береді. 

Со

Сонд

нд

ық

ықта

та

н

н са

сарб

рбаз

аз

да

да

рд

рдың

ың ө

ө

лі

л міне қатысты істі 

әске

кери

ри

сот

т ы

тың емес

е , азам

мат

аттық соттың қарауына

беру керек» дегенді алға тартады. Шынында да,

әскердегі сарбаздардың өліміне қатысты істі

азаматтық соттың қарауына беру керек пе? 

Біз бүгін бұл сұрақты ой-көкпардың 

талқысына салған

ан

е

еді

дік

к.

ДАТ!

Болашаққа мұнай 

емес, ойла

а

у



у

 

қабілетім



м

і

і



з

з 

ж



ж

е

е



т

т

с



с

і

і



н

н

б



бетте

АУ

У



А 

А 

РА



Р

ЙЫ

«Қазгидромет» кәсіпорнының 2014 жылдың 



алға

ға

шқ



шқы

ы

ай



ай

ын

ын



а

а

ар



р

на

налғ



лған

ан

б



б

ол

ол



жа

ж

мына қарағанда, 



қа

а

ңт



ңт

ар

арда



да а

а

уа



уаны

ның 


ң ор

ор

та



та

ша

ша т



т

ем

емпе



пературасы Солтүстік 

Қазақстан, Ақмола, Павлодар, Шығыс Қазақстан, 

Қарағанды облыстары аумағында айлық мөлшерден 

1-2  градусқа төмен болмақ, яғни бұл аймақтарда 

қаңтар аязды болады. Еліміздің қалған аумақтарында 

температура қалыпты мөлшерде

д н ау

у

ытқымайды. Ал 



жа

жауа


уа

тын қар мөлшері Солтүс

с

ті

тік 



к 

Қа

Қа



за

за

қс



қс

та

тан,



н, А

А

қм



қмол

ол

а,



а, 

Па

Па



вл

влодар, Шығыс Қазақста

ан

н, Қ


Қар

ар

ағ



ағ

ан

анды



ды о

обл


блыс

ыс-


тарында айлық нормадан аз, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, 

Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл облыс-

тарында айлық нормадан көп болады.

Болатбек МҰХТАРОВ

Ал

Алда

да

ғы қаңтар айында елімі

мі

зд

зд

ің

ің б

б

ат

атыс

ысы

ы ме

мен

н

оңтүстігінде қар айлық қалыпты мөлшерден көп 

жауады. Солтүстік, шығыс, орталық және оңтүстік-

шығыс өңірлерде, керісінше, жауын-шашын айлық

мөлшерден аз болады.

АҚЖ


О

Л

ТА



Й

Қалалық денсаулық сақтау басқармасы маман да-

рының мәліметінше, мереке күндері туылған 109 

сәби


би

ді

ді



ң 

ң

58



58

і



 – ұ

ұ

л,



л,

5

5



1-

1-

і



і

– қы


қы

з

з



ба

б

ла



л

. Оның ішінде, Есіл 

ау

уда


да

н

 н



ын

ында


да

2

29



9

ұл

ұл м



м

ен

ен



1

17

7



қы

қы

зз 



ба

бала, Сарыарқа ауда-

нында 14 ұл мен 22 қыз бала, Алматы ауданында 15 

ұл мен 12 қыз бала өмірге келген. Мамандардың мәлі-

метінше, Астанада туу көрсеткіші ұдайы артып отыр. 

Айталық, осыдан үш жыл бұрын перинаталды меке-

мелерде 16 444 сәби, 2011 жы

жылы


лы

 – 19 177,, 2

2

01

0 2 



жы

жыл


лы 21 266 сәби туылған

н

.. Ал



Ал

б

б



иы

иылғ


лғы

ы 10


0 а

а

йд



йд

а 

а 



18 871 нәресте дүниеге келді.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал