Ешбір бЕкіністі ЕлЕң қылмайтын бизнЕс



жүктеу 0.76 Mb.

бет1/6
Дата25.01.2017
өлшемі0.76 Mb.
  1   2   3   4   5   6

Ешбір бЕкіністі ЕлЕң 

қылмайтын бизнЕс

Күш алып кеткен есірткі саудасы қанша тосқауыл 

қойсаң  да,  ірге  алдырар  емес.  Нашақорлық  тұза­

ғына түскендер санының қарқынды түрде өсіп келе 

жатқандығы  кім­кімнің  де  тұла  бойын  шымыр­

латпай  қоймайтыны  анық.  Бұрындары  кеңес  дәуі­

рін де  есірткі  пайдаланғандар  тізімі  алып  Одақ  бо­

йын ша  50  мыңға  жуықтаса,  тек  бір  Қазақстанның 

өзін де қазір 55 мыңнан астам нашақор есепте тұр. 

Бұл – ресми дерек. Сарапшылар мәліметіне сенсек, 

елдегі нашақорлар саны, шын мәнінде, 400 мыңның 

үстінде.  Еліміз  халықаралық  есірткі  тасымалының 

жолында жатқандықтан, оған не шара? Ауғанстанда 

өндірілетін  апиынның  (БҰҰ­ның  дерегі  бойынша 

аталған  елде  жыл  сайын  шамамен  7500­8000 

тонна апиын өндіріледі) 30 пайыздан астамы Ресей 

мен Еуропаға Орталық Азия елдері арқылы тараса, 

со ның 70 пайызы Қазақстанды кесіп өтеді. Ал сол 

70 пайыздың үштен бірі іште тұтынылып отыр. 

Нашақорлықпен күресті халықаралық деңгейде 

шешпесе  болмайтын  халге  жеттік.  Бір­бірімен  сы­

бай ласып  жатқан  наркобарондар  ел,  жер  таңдап 

жат қан жоқ. Қоян­қолтық әрекет ететін олар өз биз­

нес терін бүкіл әлем бойынша жандандыруға ты ры­

сып  бағуда.  Оған  қарсы  күрес  қанша  күшейсе  де, 

жеме­жемге келгенде қасірет ұнтағын таратушылар 

басым  түсіп  отырғаны  аян.  Өйтпей  ше.  Мәселен, 

Ұлы Жібек жолын есірткі жолына айналдыруды көз­

дегендердің  қанша  олжа  табатынын  есептегендер 

"1  теңгеден  1000  теңге  жасайды"  деседі.  Ал  дел­

далсыз бизнес 1 доллар шығын шығарып, одан 12 

240 дол лар пайда түсіретін көрінеді. 



Жалғасы 2-бетте

«Тағы да», «бұл жолы» деп 

отырғанымыз  –  жыл  басынан 

бергі  бес  айға  жуық  мезгілде 

екі  бірдей  қару­жарақ  қой­

масында төтенше жағдай орын 

алып  отыр.  Естеріңізге  сала 

кетейік,  биылғы  жылдың  20 

наурызында Оңтүстік Қазақстан 

облысының Арыс қаласындағы 

«ҚазАрсенал» ғылыми­зерттеу 

бірлестігінің  қоймасында  өрт 

шығып,  артынан  бірнеше  жа­

ры лыс  болған  еді.  Тілсіз  жау­

мен  күреске  орасан  күш  жұ­

мылдырылған  болатын.  Оқыс 

оқиға  орын  алған  аймақта 

бол ған ҚР төтенше жағдайлар 

жөніндегі  министрі  Владимир 

Божко: «Бұл – соңғы жылдары 

оң түстік аймақта болған екінші 

апатты  жағдай»,  –  деп  атап 

өткен еді сонда. 

Ал  облыс  әкiмi  А.Мырзах­

мет ов  БАҚ  өкiлдерiмен  бри­

финг өткiзiп: 

– Елдi дүрлiктiрген жарылыс 

әскери  қару­жарақ  қоймасы­

нан тысқары, iстен шыққан ескi 

қару­жарақтарды жоюмен ай­

на лысатын  «ҚазАрсенал»  ғы­

лыми­өндiрiстiк 

бiрлестiгi» 

ЖШС­де орын алған. Өрт түнгi 

сағат 22:54­те құрықталып, 21 

наурыз күнгi таңғы сағат 04:30­

да толығымен сөндiрiлді. 

Ең өкiнiштiсi, үш бірдей аза­

матымыздан  айырылып  қал­

дық.  Оқиға  бойынша  ҚР  ҚК 

246­бабының  2­тармақшасы­

на  сәйкес,  қылмыстық  iс  қоз­

ғалды, – деп жағдайдың ба ры­

сымен 


арнайы 

комиссия 

айналысып  жатқандығын  мә­

лiм дей  келе,  «жарылыс  әскери 

бөлiмде болды» деген дау рық­

па әңгiмелерді жоққа шығар ды. 



Жалғасы 2-бетте

иӘ

– Тәуелсіз саясаттанушылар инс ти­

туты  деген  –  өте  керемет,  өте  өзек ті 

нәрсе.  Олар  қаншалықты  тә уелсіз? 

Шын дығына  келгенде,  бүкіл  дүние­

жүзінде  тәуелсіз  саясаттанушы  мүлде 

жоқтың  қасы.  Олар  да  белгілі  бір 

топтың сөзін сөйлеп, сойылын со ғушы 

рөлін  атқарады.  Билікпен  бірге  олар­

дың  сұрқылтай  саясаткер лері  де  ауы­

сып  отырады.  Баяғы  Буш ты  сынайтын 

Збигнев  Бжезин ский  қайда  жоғалып 

кетті?  Оба маның  немесе  Медведевтің 

өз тә уел сіз саясаттанушылары бар. Өкі­

 ніш ке қарай, бізде тәуелсіз саясат тану­

шылардың  болмауынан  олар дың  сая­

сатқа  ықпалы  туралы  айту дың  өзі 

артық.  Тәуелсіз  саясаткердің  пікірлері 

де үнемі объективті бола бермейді. Бұл 

арада  саясаттанушыларды  қарама­

қайшы,  полярлық  тұрғыдан  жіктеуге 

бо латын сияқты.



Жоқ

–  Тәуелсіз  сарапшы  деген  –  бір 

жағынан  шартты  түрдегі  ұғым  ғой. 

Екін шіден,  олар  –  біршама  тәуелсіз, 

еркін  ойлы  маман.  Жалпы,  тәуелсіз 

сарапшылар  атына  сай  қоғамдағы 

оқиғаларға  ашық,  шынайы  баға  бере 

білуі керек деп ойлаймын. Менің пікі­

рім осы екен деп, қоғамнан алшақтап 

кетуге  тағы  болмайды.  Қоғамды,  қо­

ғам дағы  орын  алған  қарым­қаты нас­

тарды  реттейтін  заң  бар.  Мен  айтар 

едім  "тәуелсіз  сарапшылардың  да  ой­

пікірі Конституцияның, заңның аясынан 

шығып кетпесе" деп. Себебі тәуел сіз бін 

деген  сарапшылар  жоқ  жерден  мәсе­

лені саясиландырып жатады. Мы салы, 

кейбір  экономикалық  қылмыс  тө­

ңірегінен  саяси  астар  іздеп,  сан­саққа 

жүгіртті.  Бұл  жерде  ешқандай  сая­

саттың иісі де жоқ, заңбұзушылық бо­

йынша  тиісті  азаматтар  жауапқа  тар­

тылып жатыр. 

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

болат сұлтанов, 

Қазақстан стратегиялық зерттеу­

лер институтының директоры:

«Осы қыздарға сұхбат берерде 

қат ты  қысылатыным­ай,  әсіресе 

осын дай сұлу қыздарға». 



(Кеше Алматыда «Геосаяси 

трансформация және әлемдік 

экономикалық дағдарыс 

жағдайындағы Орталық Азия» 

тақырыбында өткен конференция 

соңынан сұхбат беруді өтінген 

журналист қызға айтқан жауабы).

№92 (92) 

10 маусым

сәрсенбi


2009 жыл

 

...де



дiм-ай, а

у!

3-бетте

берік бЕкЖанов, 

Мәжіліс депутаты:

мұхит асанбаЕв, 

Қазақстан гуманитарлық­саяси 

конъюнктура орталығының вице­

президенті:

Түй


ТК

іл

3-бет



5-бет

7-бет

Ой­КӨКпАР 

«Астананың» 

қабағы ашылды

Қаңтарылған 

балалық 


қамқорлыққа зәру

Орталық 


Азиядағы саяси 

ислам


www.аlashainasy.kz

150,46

208,69

4,81

22,01

8764,48

1104,08

1168,51

69,32

949,70

ұлы Жібек жолы 

есірткі жолына айналды

тәуелсіз саясаттанушылар институты саясатқа ықпал етуі тиіс пе?

Жалпы, қай мемлекет болсын, тіпті өркениетті 

елдерде шынайы тәуелсіз сарапшылар ілуде 

біреу. адам – пенде. тәуелсіз саясаттанушы 

дегендердің өзі де біреуге бүйрегі бұрып, бұра 

тартып, біржақты кетіп жатады. «бас кеспек 

болса да, тіл кеспек» жоқ дегендей, әркімнің өз 

ой-пікірін білдіруге толық құқығы бар. алайда 

қоғамдағы әрбір құбылыстың астарынан саясат 

іздеп бағамыз. тілде буын жоқ, дегенмен сөзге 

мәдениет керек-ті. шынайы ақпаратқа сусаған 

қоғам сарапшылардың аузынан объективті пікір 

естігісі келеді. алайда жүректен жеткен ой тілден 

құбылып шығады. содан да болар, әркімнің 

айтақ пікіріне еріп, ой ұштығын таппай, әрі-

сәрі күй кешетініміз бар. осы арада «тәуелсіз 

саясаттанушылар институты саясатқа ықпал етуі 

тиіс пе?» деген сауалды мамандар талқысына 

салғанды жөн көрдік. 

ДАТ!

6-б

етте

қасымхан бЕгманов:

Әскери қоймалар неге өртене береді?

тағы бір қару-жарақ қоймасы отқа оранды. бұл жолы 

алматы облысы, іле ауданы, қарой ауылы аумағындағы 

ұқк-ның шекара қызметінің 2466-әскери бөлімшесінде 

орналасқан қару-жарақ қоймасынан бастау алған ұшқын 

ұлғая келе, арты жойқын өртке ұласқан-ды. оқиға кезінде 

20 жастағы жедел қызметтегі сарбаз қаза тауыпты. 

ләззат билан

Сүйі


НШ

і!

Кеше  Астанадағы  президенттік  мәдениет 



орталығында  осыған  орай  баспасөз  мәслихаты 

өтіп,  ескерткіш  туралы  алғашқы  мәліметтер 

жарияланды. «Қос батыр» ескерткішін сәуір айы­

нан  зерттей  бастаған  Ә.Марғұлан  атындағы 

архео логиялық  институтының  бас  ғылыми  қыз­

меткері,  түркітанушы  Айман  Досымбаеваның 

айтуын ша,  ескерткіш  Vіі­Vііі  ғасырларға  жатқы­

зылып  отыр.  Тас  мүсіндердің  оң  қолында  сусын 

құйылған ыдыс бейнеленсе, сол қолымен қылыш­

тың жалаңдаған өткір жүзін ұстап тұр. Бұл олардың 

батырлығы мен өжеттігін одан әрі аша түсетіндей. 

Ескерткішті  алғаш  рет  президенттік  мәдениет 

орталығының  қызметкері  Берік  Әлібай  тауып 

алыпты. Өткен желтоқсан айында аңшылық құрып 

жүрген  ол  осы  ескерткіштің  үстінен  түседі  де, 

суретін  түсіріп  алып  келеді.  Мезгіл  қыс  болған­

дықтан,  арқаның  арқыраған  аязы  ескерткішті 

зерт теуге  мүмкіндік  бермейді.  Көктем  туа  қолға 

алы нып жатқаны осы болса керек. 

Жалғасы 2-бетте

көк түріктер 

жақындап келеді

Жаһанға жар сала сүйінші сұрайтын 

жаңалық! арғы бабаларымыз – жаужүрек 

түркі дәуірінің тағы бір көне мұрасы 

анықталды. «қос батыр» деп айдарланып 

отырған ескерткіш кешенін зерттеу 

жұмыстары басталып кетті. бұл жолғы 

тарихи олжа астанаға соншалық алыс емес 

жерден, анығырақ айтқанда, ақмола облысы, 

Ерейментау ауданына қарасты торғай 

ауылының маңынан табылып отыр. 

ләззат билан

МЕН – 


МҰСТАфА 

ӘлЕМіНің 

ТҰТҚыНыМыН

Жеке және заңды тұлғалар үшін:  индекс – 64259. 

«қазпошта» ақ-тың барлық бөлімшелерінде жазылуға болады

2009 жылдың екінші 

жартыжылдығына 

жазылу басталды 

«Алаш айнасына» 

жазылу жалғасады

аманжан Жамалов, 

ҚР Парламент Мәжілісінің депутаты: 

– Өткен жылдары нашақорлықпен күрес 

бағдарламасын жүзеге асыруға бөлінген 

қаражаттың біршамасының дұрыс 

игерілмегендігінен хабардармын. Мұндай 

былықтар тек ііМ­де ғана емес, еліміздің өзге 

де нысандарында жиі кездесетін. Қазақстан 

республикасының жаңа Бюджет кодексі 

қабылдануының негізгі себебі де – осы. 

Бұрындары бюджеттен бөлінген қаржыны 

түгендеп отыру қиындық туғызатын. Есеп 

комитетінің өзі араға жыл дар салып барып 

қана тексеретін. Біраз уақыт өтіп кеткен соң, 

оңды­солды шашылған ақшаның басын 

құрай алмай жататынбыз. Мұндайда кінәлі 

де табылмады. Ал жаңа Бюджет кодексі оған 

жол бермейді. Яғни бюджеттен бөлінген 

қаржының қа лай жұмсалатындығы бұдан 

былай қатаң бақылауда тұратын болады. 

А

бай ОМАРОВ (к



олла

ж)


2

РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№92 (92) 

10.06.2009 жыл, cәрсенбі

www.alashainasy.kz

Басы 1-бетте

Осы  тұста  айта  кетерлігі,  кешкі  сағат 

9-дар  шамасында  баста лып,  таңғы  сағат 

4-ке дейін со зылған өрт кезінде 4-5 аса зор 

жарылыстың болғанын өз көзімен көргендер 

бар. Неге екені белгісіз, әкім шілік те, құзырлы 

министрлік  те  сол  жолғы  өртке  қатысты 

әңгімені  ушықтырмауға  ты рысып  бақты. 

Лажы  болса,  жылы  жауып  қоюды  қалай-

тындарын да аңғару қиын емес еді.

Осы  іске  байланысты  біз  Оңтүстік  Қа-

зақстан  облыстық  Әскери  тергеу  басқар-

масының қызметкері Бағлан Қожықовпен 

хабарласқан едік:

– Тергеу амалдары әлі де жалғасуда. Іс 

аса ірі болып тұр. Сол себепті біршама уа-

қытты қажет етеді. Басқа алып-қосарымыз 

жоқ. Бәрін соттан кейін еститін боласыздар, 

– деп, әскери адам екендігін ескерткендей 

қысқа қайырды.

–  Өрт  қасақана  болуы  мүмкін  бе?  – 

деген  сауалымызға  Бағлан  Қожықовтан 

«жоқ» деген жауап алдық. Шыны керек, іс 

шегіне жетпей жатып, оның жұлып ал ған-

дай «жоқ» деуі ойлантып тастады. Сондағы 

ойымыз,  қару-жарақ  қоймаларындағы 

төтенше  жағдайларды  жауаптылар  мей-

лінше құпия ұстағысы келетін сияқты. Өрт-

тің себебі, қанша шығын шыққаны сот үкі-

мінен кейін де айтылмайды. Неге?

Қаройға  қайтып  оралайық.  ҚР  ҰҚК 

бас пасөз қызметінің жетекшісі Кенжеболат 

Бекназаровтың  мәліметіне  қарағанда, 

әзір ге "өрт өздігінен болды" деген болжам 

жасалып  отырғанға  ұқсайды.  Естеріңізге 

сала  кетейік,  8  маусым  күні  сағат  кешкі 

алтылар  шамасында  басталған  өрт  ер-

тесіне  дейін,  яғни  9  маусым  күні  түске  

дейін  созылған.  Тілсіз  жауды  одан  бетер 

өршелендіре түскен жарылғыш заттардың 

неше  дүркін  дүмпуі  өрт  сөндірушілерді 

маңайлатпай  қойыпты.  «Соңғы  жарылыс 

кеше таңға жуық тіркелді» деп хабарлады 

жергілікті  төтенше  жағдайлар  жөніндегі 

қызметкерлер. Тек содан кейін ғана сапер-

лер залалсыздандыру жұмыстарына кіріс-

кен.  Құзырлы  саланың  баспасөз  қызметі 

сондай-ақ «Шекара әскерлері әскери про-

куратурасы  Алматы  облысындағы  поли-

гон да жарылыс шығу дерегі бойынша ҚР 

Қылмыстық  кодексінің  246-бабының 

2-тармағы бойынша қылмыстық іс қозғап, 

онымен ҚР ІІМ Алматы әскери-тергеу бас-

қармасы  айналысатындығын»  атап  өтті. 

Бұған қосымша айтпағымыз, өртке қатыс-

ты тергеу амалдары ҚР Әскери Бас проку-

рорының қатаң бақылауына алынды. 

Бағила БАЙМАҒАНБЕТОВА, 

ҚР Парла мент Мәжілісінің депутаты:

 

– Соңғы кездері қару-жарақ қоймала-

ры жиі өртенетін болып кетті. Жасыратыны 

жоқ, өз басым бұдан күмәнданайын дедім. 

Былайша  айтқанда,  мүдделі  біреулердің 

қасақана  әрекетінің  ықпалы  болуы  ықти-

мал деген ойым бар. Әйтпесе басқа-басқа, 

қару-жарақ  қоймасы  өртенсе,  оның  зар-

да бы өте ауыр, шығыны орасан екендігін 

біле  тұра,  құзырлы  сала  басшылығының 

кү зетті  күшейтпей  отырғандары  түсініксіз. 

Бір емес, екі емес, өрт неше мәрте тіркелді. 

Сабақ алатын кез жетті емес пе? Егер күзет 

қырағы  болса,  қару-жарақ  қоймасының 

қауіпсіздігі де арта түскен болар еді. Қанша 

күш, қанша қаржы қажет болса да, үкімет 

әскери қоймаға келгенде сараңдық таныт-

па ғандары абзал. Сонымен қатар өрт бол-

ған қоймаларға қатысты қозғалған тергеу 

амалдарын мейлінше тегеурінмен жүргізіп, 

кінәлілерді қатаң жазаға тарту қажет.

ҚР Еңбек кодексінің 185-

ба бының  2-тармағына  сәй-

кес,  егер  әйел  еңбек  шар ты-

ның  мерзімі  аяқталған  күні 

мерзімі он екі апта және одан 

көп ап та жүктілігін растайтын 

меди циналық 

қорытынды 

ұсынса,  жұмыс  беруші  оның 

жазбаша  өтініші бойынша ең-

бек  шар ты ның  мерзімін  бала 

үш жасқа толғанға дейін ұзар-

туға мін детті. Яғни жұмыс бе ру-

ші ңіздің  әрекеттері  аталған 

нор  маларға қайшы келеді. Бұл 

орайда  сізге  жұмыс  орныңыз 

орналасқан  жер дегі  Бақылау 

және әлеу меттік қорғау де пар-

таментінің Еңбек инспек ция сы-

на шағым да нуыңыз қа жет.

Қоғам


Түй

ТКІЛ


Әскери қоймалар неге 

өртене береді?

Басы 1-бетте

Қазір ескерткіш ма ңа  йында қаз-

ба  жұмыс тары  жүргізіліп  жатыр. 

Осы  қазба  жұмыстары ның  нәтиже-

сінде  ес керткіш  маңынан  табы ла-

тын ыдыс тар мен же бенің ұштарына 

қа рап, оны хронологиялық жағынан 

толық  анықтай  алатынына  Айман 

До сым баева  сенімді.  Тағы  бір  айта 

кетер  жайт,  ес керткіш  маңындағы 

ар хео ло гиялық  қазба  жұ мыс тары 

біз күтпеген, бұдан да ғажайып жа-

ңалықтарымен таңғал ды руы да ға-

жап емес. Әзірге ескерткішті архео-

л огиялық-барлау 

жұмыстары 

жүр гі зіліп  жатыр.  Ал  ескерт кіш 

ғылыми тұрғыдан өз баға сын алып, 

негізделгеннен  соң  оны  кешенді 

зерттеу  жұмыстары  жүргізіле  бас-

тайды.

Келешекте  «Қос  батыр»  ескерт-



кішінің  аумағында  арнайы  ашық 

ас пан  астындағы  мұражай  құру 

тура лы да жоспар жоқ емес. Алдағы 

уа қытта ескерткіштер шоғыры «Мә-

де ни мұра» бағдарламасына енгізі-

ліп,  оны  зерттеу  жұмыстары  жал-

ғасады. 

Айман ДОсыМБАЕВА,

Ә.Марғұлан атындағы 

археологиялық институтының бас 

ғылыми қызметкері, түркітанушы:

– 

Бұл ескерткіштің «Қос ба тыр» 



аталуы  бекер  емес.  Тастан  қа ланған 

төрт  бұрыш ты  екі  қор-

шаудан тұ рады. Екі қор-

шау дың  шығыс  жа-

ғында  тас тан  қашалып 

жа сал ған  екі  батырдың 

мүсіні  бар.  Мұндай  ес-

керт кіштер  бұ ған  дейін 

Моңғо лия дан, 

Алтай 


өл ке сінен,  Оң түстік  Қа-

зақстан,  Жетісу  ай мақ-

тары нан,  тағы  бірнеше 

жер ден та былған.



Ләзиза 

ЖАҺАНҒАЛИ,

Астана

СүйІНШІ!


Көк түріктер 

жақындап келеді

?

Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Мемлекеттік атаулы көмек кімдерге беріледі?



Менің бір танысым Еңбек биржасында тіркелген. «Анда-санда 

жұмысқа шақырады, басқа ешқандай көмек жоқ», – дейді. Оларға ай 

сайын 4500 теңге төлемақы төлеу керек емес пе? 

Есбол МҰсА, Ақмола облысы

ҚР  Еңбек  және  халықты  әлеуметтік 

қор ғау  басқармасы  мамандарының  ай-

туын ша,  «Жұмыспен  қамту  туралы»  Қа-

зақстан  Республикасының  Заңына  (бұдан 

әрі – Заң) сәйкес, тұрғылықты жеріңіздегі 

жұ мыспен қамту жөніндегі уәкілетті орган 

жұмыссыздарға  жұмысқа  орналасу  бо-

йынша жәрдем көрсетеді. Лайықты жұмыс 

ұсыну  мүмкін  болмаған  жағдайда  сізге 

кәсіби оқуға, біліктілігіңізді жоғарылатуға 

немесе  қайта  даярлануға,  біліктілігіңізді 

арттыруға  немесе  қоғамдық  жұмыстарға 

жолдама  береді  не  әлеуметтік  жұмыс 

орнына  орналасу  ұсынылады.  Жұмыссыз 

ретінде тіркелу үшін келесідей құжаттарды 

табыс ету қажет: жеке бас куәлігі, әлеу мет-

тік  жеке  код,  еңбек  қызметін  растайтын 

құ жаттар, салық төлеушінің тіркеу нөмірі. 

Со нымен  қатар  министрліктің  сайтында 

(WWW.enbek.kz) сіз республиканың еңбек 

нарығындағы  өңірлік  жұмыспен  қамту 

органдары  ұсынған  бос  жұмыс  орындары 

жөніндегі мәліметтерге ие бола аласыз және 

кәсіптер  мен  мамандықтар  тізбесінен  өз 

мамандығыңыз  бойынша  жұмыс  таң дай 

аласыз. Жұмыссыздық бойынша жәр демақы 

заңнамамен  көзделмеген,  бірақ  сонымен 

бірге егер сіздің отбасыңыздың жан басына 

шаққандағы табысы белгі лен ген кедейшілік 

шегінен  төмен  болса,  сізге  аз  қамтылған 

азамат болып табыла тын жұмыссыз ретінде 

мемлекеттік атаулы кө мек көрсетілуі мүмкін. 

Бұл жөніндегі нақтырақ ақпаратты сіз өзіңіз 

тұратын  же ріңіздегі  жұмыспен  қамту  және 

әлеуметтік  бағ дарламалар  басқармасынан 

ала аласыз.

Басы 1-бетте

НЕМКЕТТіЛіКТің 

зАрДАБы Ауыр

2007  жылы,  естеріңізде  болса,  БҰҰ 

есірткі  бизнесіне  қарсы  күресті  күшейту 

үшін Ортаазия лық орталығын құрып, оған 

6,5 миллион дол лар бөл ген-ді. Жыл сайын 

бөлінетін қар жы бұ дан екі есеге артатынды-

ғы атап өтіл ген еді сонда. Онда Қазақ стан-

ның да үлесі бар. 

Ал 2009-2011 жылдарға деп ҚР үкіметі 

39 миллиард 714 миллион теңге бөлмек. 

Бұл  қаржы  өткен  жылдармен  салыстыр-

ғанда бірнеше есеге артық.

үкіметтің әлемдегі №1 проблемаға ба-

са  назар  аударуы  алаң  көңілді  сабырға 

ша қырады  екен.  Алайда  сол  қаржы  тиісті 

жеріне жетіп, дұрыс игерілсе игі еді. Әңгіме 

сонда. Күмәндануымыздың өзіндік себеп-

те рі бар. 

Есірткі бизнесі мен нашақорлыққа қар-

сы күресті жүзеге асыру мақсатында үкімет 

2000-2003  жылдары  780,2  миллион, 

2004-2005  жылдары  1  миллиард  183 

миллион,  2006-2008  жылдары  2  мил-

лиард  897  миллион  теңге  бөлген  бола-

тын. 

Қолда бар деректерді келтірсек, құзыр-



лы министрлік 2002-2003 жылдар ара лы-

ғында есірткі бизнесі мен нашақор лық тың 

алдын алуға бөлінген қаржының 80 мил-

лионға жуығын өз қалауынша жұмса ған. 

2004-2005 жылдарға бөлінген қаржы-

ны  түгендеу  барысында  да  Есеп  комитеті 

ІІМ-нің еншісіне тиген қомақты қаражаттың 

біраз  бөлігін  сұрауы  жоқтай  бейберекет 

шашып  тастағандарын  анықтаған.  Есеп 

комитетінің баспасөз қызметінің мәліметіне 

жүгінсек, сол жылдары 322 миллион теңге 

орынсыз  жұмсалыпты.  Бірер  мысалдар 

келтіре кетсек, бағдарламада көрсетілген-

дей, есірткілік заттарды анықтайтын құрал 

жасалынуы  тиіс  еді.  Алайда  ол  қолға  да 

алынбапты.  Бөлінген  қаржы  қайда?  Есеп 

комитеті ол жайында тіс жармайды. Сон-

дай-ақ бағдарламаға сәйкес, нашақорлық 

пен есірткі бизнесіне қарсы күрес мәлімет-

тері  жөнінде  Ұлттық  базаға  да  қаражат 

жұмсалған  еді,  оны  іске  қосуға  ақша 

бөлінгеніне қарамастан, ІІМ оны әрі қарай 

жетілдірмеген. Бірнеше көлік сатып алып, 

оны  мүлде  басқа  мақсатта  пайдалан ған-

дары  тағы  бар.  Бөлінген  қаржыға  сегіз 

бекет салу жоспарланса, оның тек алтауы 

ғана  бой  көтерген.  Ал  иттердің  вольеріне 

(үйретуге  арналған  жылжымалы  үйшік) 

деп  4  миллион  теңге  шығын  шығарған. 

Есеп комитеті анықтағандай, Есірткі бизне-

сі мен нашақорлыққа қарсы күрес комитеті 

аса  қымбат  тұратын  техникалық  құрал- 

жаб дықтар сатып алған екен де, пайдала-

на тын тәжірибелі мамандардың жоқтығы-

нан, ол жабдық қоймада қаңтарылып тұр. 

Айта берсе, орын алған олқылықтар толып 

жатыр. Бұл ненің белгісі? Жауапсыздық па, 

әлде ұқыпсыздық па? Кім біледі, бұлардың 

артында  жемқорлықтың  да  тұруы  әбден 

мүмкін ғой... Ұлтқа төнген қауіптің қанша-

лықты ауыр жағдайда тұрғандығын өзгеге 

қа рағанда  айқынырақ  білетін  құқық  қор-

ғау  органы  саласының  бұл  қылықтарына 

ерік сіз қынжыласың. 

2006-2008  жылдарға  бөлінген  қар жы-

ның  жай-жапсарын  білмек  болған  едік, 

құзырлы  саланың  БАҚ-пен  байланыстағы 

қызметкері Әсел ЕРМАхАНОвА былай деді:

–  Есеп  комитеті  тексеруді  жоспарлы 

түрде  жүргізеді.  Соңғы  тексеруге  іліккен 

нысандар тізімінде ІІМ жоқ. Алдағы уа қыт-

та  дәл  қай  кезде  тексерілетіні  әзірге  бел-

гісіз. 

Өздеріңіз  байқап  отырғандай,  мем ле-



кеттік бюджеттен бөлінетін қаржының бәрі 

бірдей  ойдағыдай  игерілмейді  екен.  Ең 

өкініштісі,  осындай  олқылықтардың  бетін 

аша тын Есеп комитетінің тексерулерді ара-

ға бірнеше жылдар салып, жоспарлы түрде 

ғана жүргізетіндігі. Әңгімеге арқау болған 

40  миллиардқа  жуық  ақшаның  да  оның 

алдында  бөлінген  қаржының  кебін  киме-

сіне  кім  кепіл?  Біздің  ойымызша,  білдей 

бір ел үшін азды-көпті қаражат саналатын 

мемлекет ырыздығын ысырап қылмас үшін 

бөлінген  несібенің  жұмсалуын  уақыт 

оздырмай  тексеріп  отыратын  механизм 

қарастыру  керек  сияқты.  Одан  ұтпасақ, 

ұтылмаймыз. 

Нашақорлықтың  алдын  алу  шарала-

рының  тиімділігін  тексеру  барысында 

еліміздің Бас прокуратурасы да жылда жер 

сабап  қалады.  Нашақорлықтың  алдын 

алып, есірткі саудасының жолын кесу мін-

деті  жүктелген  құзырлы  саланың  тапсы-

рылған  іске  жауапсыз  қарайтындығын 

про куратура  да  растады.  Бір  ғана  мысал 

келтірсек,  соның  өзі  жетіп 

жатыр. Осыдан біраз уақыт 

бұрын  Семей  қаласында 

есірт кіні  бірнеше  жылдан 

бері  пайдаланып  кел ген 

13 жастағы нашақор бала 

есірткіден  өл ген  болатын. 

Кейін  анықталғандай,  ол 

тіпті есепке алынбапты да. 

Демек,  бақы лап-қада ға-

лауға  тиіс  органдардың 

жұ  мыс тары  дұрыс  жолға 

қойылмаған. 

Мұн дай 

айып  барлық  аймақ тар ға 

та ғыл ған-ды.  Ал  үкімет 

на шақорлықтың 

алдын 

алу шараларының пәрмен-



ді лігін  арттырсақ  деген 

мақ сатпен  бюджеттен  бө-

лінетін қаржының көлемін 

жылда  кө бей теді.  Демек, 

ғасыр  дертімен  күрестің 

мар дым сыздығы қаражат-

қа  ғана  қатысты  емес,  жауапсыздық  пен 

немкет ті лікке де бай ланысты. 




  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал