“Әліппе” ОӘК құрылымы және мазмұны: оқулық



жүктеу 73.66 Kb.

Дата11.06.2017
өлшемі73.66 Kb.

“Әліппе” ОӘК 

құрылымы және 

мазмұны: оқулық 

жүйесі

Авторлар : 

С.Н. Жиенбаева, З.М. Муфтибекова


Әліппе 

2

Құжаттарға негізделіп дайындалды



Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті

стандарты- ҚР Үкіметінің 13.05.2016 

№ 292

қаулысымен бекітілді. Стандарт білім



берудің мазмұнына қойылатын талаптар мен күтілетін нәтижелерді анықтайды

Қазақстан Республикасында 1 жастан 6(7) жасқа дейін мектепке дейінгі тәрбие

мен оқытудың үлгілік оқу жоспары ҚРБжҒМ 22.06.2016 ж. № 391 

бұйрығымен бекітілген. 

Мектепалды

дайындық-

білім

берудің


алғашқы

сатысы


Мектепке дейінгі және 

бастауыш білім берудің 

сабақтастығын қамтамасыз 

ету


6(7)- жастағы балалардың

дене және зияткерлік

дамуына жағдай туғызу.

Мектепке дейінгі

тәрбиелеу және

оқытудың үлгілік оқу

бағдарламасы ҚРБжҒМ

12.08.2016 ж № 499 

бұйрығымен бекітілген.


Әліппенің эволюциясы

3


“Әліппе” оқулығының қалыптасу тарихы

ОҚУЛЫҚ АТАЛУЫ

ЖЫЛЫ

АВТОРЛАР ЖӘНЕ АВТОРЛАР СЕРІКТЕСТІГІ

К мудрости ступенька. 

Азбука для учеников начальных

русско-казахских школ



1891 жылы

А. Е. Алекторов

Букварь для киргизских школ

1912 жылы

А.В.Васильев

Әліппе (Уфа)

1910 жылы

М.Нұрбаев

Қазақ әліппесі (Қазан)

1910 жылы

З.Ерғалиұлы

Қазақша ең жаңа әліппесі (Қазан)

1912 жылы

М.Малдыбаев пен Ж.Аңдамасов

Қазақша әліппе кітабы  (Қазан)

1913 жылы

К. Сырғалин



Жаңа Әліпби  (Қызылорда)

1927 жылы

А.Байтұрсынов

Жаңалық (Әліппе) 



Қызылорда, (1929) 

Т.Шонанов

Әліппе

1932 жылы

С. Кеңесбаев

Әліппе

1952 — 1963 жылы 

С. Кеңесбаев, Н. Миршанов, Ә. Байділдин, Ғ. 

Бегалиев

Әліппе


1964 жылы

М. Төрежанов пен З. Әйтенова

Әліппе

1967 жылы

З.Төрежанова, М.Төрежанова, М.Жұбанова

Әліппе

1986 жылы

Ш. Әуелбаев, М. Жұбанова, М. Төржанова, З. 

Әйтенова

Әліппе (Атамұра)



1995 - 2015 жылы

Ш.Әуелбаев, Ә Наурызбаева, Р. Ызғұтынова, 

А.Құлажанова

Әліппе(Алматыкітап)



2008-2015 жылы

Б.Қ.Игенбаева, К.А.Ерешова, У.Ботабаева

4


ОӘК компоненттері

5

Электрондық құрал



Оқулық дәптерлері

Әліппені оқыту мақсаты, міндеттері

Мақсаты - тілдің фонетикалық және графикалық жүйесін игеру барысында балаларды

оқылым мен жазылым дағдыларын меңгеруге даярлау. 



Міндеттері: 

фонематикалық есту мен қабылдауды дамыту;



сөздің дыбыстық құрылымымен таныстыру, алдағы сауат ашу негіздеріне үйрету үшін

және дыбыстық талдау әрекеттерін қалыптастыру;

қолдың ұсақ моторикасын дамыту;



дыбыстық талдау мен жинақтау әрекетін қалыптастыру;

тіл, сөйлем, сөз, буын, екпін, дыбыс және әріп туралы түсінікті қалыптастыру;



балаларды талдау, салыстыру, жалпылау, ақпаратты жүйелеудің қарапайым

тәсілдерімен таныстыру. 

6


«Әліппе» мазмұны

7

Тыңдалым және 



айтылым

Оқылым


Жазылым

«Әліппе» мазмұнының тараулары

Барлығы 64 сабақ

1 - тарау: 

Мен кіммін және қандаймын?



8 сабақ – әліппеге дайындық кезеңі

2 - тарау:

Мектепке не үшін барамыз? 



А,  Н,  Л,  Р,  О, Т

3 - тарау: 

Менің айналамда кімдер бар?   



У, Ш,  С,  Д,  Ы, М

4 - тарау: 

Менің айналамды не қоршап тұр?  



Қ, Ұ,  І,  Е,  К, Ү

5 - тарау:

Жолдар бізді қайда бастайды? 



И,  Й,  Ғ,  Г, Ң,  Ө

6 - тарау: 

Салт-дәстүрлерді білу  не үшін керек? 



З,  Ә,  Ж,  П, Б, Х

7 - тарау:

Мен үшін не дәмді және пайдалы? 



Һ,  Я,  Ф, Ю, Е, Э

8 - тарау: 

Денсаулықты қалай күту керек?



В,  Ц,  Щ,  Ч,  ЬЪ (екеуі бір сабаққа), 

АЛФАВИТ. 

8


«Әліппе» мазмұнының бастауыш сыныппен сабақтастығы

«Әліппе» тақырыптары

1 сынып тақырыптары

Мен кіммін және қандаймын?

Бәрі мен туралы



Мектепке не үшін барамыз?

Менің мектебім



Менің айналамда кімдер бар? 

Менің отбасым және достарым



Менің айналамды не қоршап тұр? 

Бізді қоршаған әлем 



Жолдар бізді қайда бастайды?

Саяхат



Салт-дәстүрлерді білу  не үшін керек?

Салт-дәстүр және ауыз әдебиеті



Мен үшін не дәмді және пайдалы?

Тамақтар мен сусындар



Денсаулықты қалай күту керек?

Дені саудың жаны сау



9

10

Әліппенің беттері

11

Әліппенің беттері

12

Әліппенің беттері

13

Әліппенің беттері

14

Әліппе дәптерінің беттері

15

Әліппе дәптерінің беттері

16

Әліппе дәптерінің беттері

17

Әліппе дәптерінің беттері

Электрондық құрал

18


19

ТАҚЫРЫБЫ: Бұл 

дәстүрлерді білеміз.

Ә дыбысы мен әрпі. 

Мектеп/МҰ: 

Саны:

Педагогтің аты-жөні:

СЫНЫП-ТОП: 

Қатысқандар саны: 

Қатыспағандар 

саны:

ҰОҚ-ның оқытылу 

мақсаттары

0.1.1.1 Тілдің дыбыстарын естіп қабылдау, оларды сөздер ішінен бөлу және сөзсіз 

жеке айту. 

0.1.1.2 Сөздегі дыбыстарды, олардың түрлерін (дауысты, дауыссыз, жуан және 

жіңішке дауыстылар) ажыратып, дұрыс дыбыстау. 

0.1.4.1 Сөйлеу барысында дауыс ырғағын сақтап, вербалды емес қарым-қатынас 

құралдарын (ым-ишара, қимыл), сөздерді (кешіріңіз, тыңдаңызшы! және т.б.) 

қолдану. 

0.3.3.1 Жазу бетін бағдарлау, жазу жолын, жоларалық кеңістікті ажырату, торкөз 

дәптерге кең сызықтар, әріп элементтерін жазу.



Күтілетін  нәтиже

Барлық тәрбиеленушілер:

Сұрақтарға жауап беріп, әңгіме желісін құру.

Сөздегі дыбыстарды, олардың  түрлерін ажыратады.

[Ә]  дыбысы – дауысты дыбыс, жіңішке дауысты. [Ә]  дыбысының айтылуын 

дұрыс дыбыстайды.

Суреттегі заттардың аттарын атай алады, сөздегі  [Ә]  дыбысының орнын 

ажыратады.

Ә әрпінің баспа түрін жазады.

Көпшілік тәрбиеленушілер:

Сұрақтарға жауап береді.

Берілген  суретке қарап, сөздегі  дыбыстарды, олардың  түрлерін (ажыратады.

Сөздегі дыбыс санын, ондағы ә дыбысының орнын ажыратады.  Ә дыбысына сөз 

ойлайды.


[Ә] дыбысына  (дауысты, жіңішке дауысты) сөз құрайды.

Жазу жолына ә әрпінің  элементтерін жазады.

Кейбір тәрбиеленушілер:

Суретті кітаптардан  қажетті ақпаратты табады.

Өзіне таныс тақырып аясында диалогке қатысады. 

Сөз/сөйлем сызбасын оқиды.  

[Ә]  дыбысын қатыстырып, сөз,  сөйлем құрастырады. 

Ә әрпінің элементін өз бетінше жазады.



Тілдік мақсат

Тәрбиеленушілер :

Суреттер бойынша сұрақтар құрастыру.

Сөйлем түрлерін ажырата отырып, сөздің санын анықтап, буынға бөлу. Сызбаға 

қарап сөйлем құру.

Негізгі терминдермен сөз тіркестері:

ҰОҚ-дағы тапсырмалар мен  диалогтерде қолданылатын тіл:

Пікір алмасу:

Өлеңнен [Ә] дыбысы бар қандай сөздерді естідіңдер?

Сөйлем соңына қандай тыныс белгісін қоясың?

Бұл сөздер кімге айтылады?

Жуан дыбыстармен жасалған сылдырмақ саған ұнай ма?



Өткен ҰОҚ-дан 

алған білім

Ә әрпімен танысып, сөздерден таныс әріптерді ажыратады. Сөздердге дыбыстық

талдау жасайды.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жұмыс түрлері

Ресурстар

І. Дұрыс әсерлі көңіл күй 

орнату.

0–2 мин.

II. Өмірлік тәжірибені 

маңыздандыру. Мақсатты 

болжам.

3–5 мин.

Педагог «Әлди, бөпем» әнін тыңдатады.

Әй-әй бөпем, әй бөпем,

Ән айтайын, бал бөпем.

Ән тыңдағың келсе егер

Және айтайын, жан бөпем.

Бөпем менің ай ма екен?

Шекер ме екен, бал ма екен?

Ойнақтап бір бәйгеден

Озып келер тай ма екен?!

Бұл ән қалай аталады? Білесіңдер ме?



Бұл әнді кім айтады? Оны қашан тыңдадыңдар? (Балалардың

жауаптары).

Бесік жыры баланың



сәби

кезінде, яғни 1–5 жас аралығында,

бала жанына жағымды әуенмен айтылады. Әуен әдемі сазды

және сөздерінің мағыналары мәнді болады.

(Ұ)  «Қуыршағым, ұйықтай ғой» фонопедикалық жаттығуы. 

Балалар қолдарына қуыршақты алып, төмендегі жаттығуды орындайды:

Әлди-әлди, бөпешім,



Ұйықтай ғойшы, көкешім.

Ә-ә-ә-ә! Ә-ә-ә-ә!

[Ә] дыбысын алдымен жаймен созып айтады, сонан соң жылдамдатып

айтады.


– Балалар, қай әуенмен қуыршақты ұйықтата аламыз? (Балалар баяу

орындалған әуенмен ұйықтата алатындықтарын айтады).

Қалай ойлайсыңдар, бүгін қай дыбыспен танысамыз?



([Ә]

дыбысы).


Бесік суреті немесе 

слайд. 


«Бесік жыры» жазылған 

үнтаспа: 

Қуыршақтар

ҰОҚ-ның 

ортасы

III. 

Тақырып 

бойынша 

жұмыс

6–27 мин.

(Ұ, Т) Оқулықпен жұмыс. 

1-тапсырма. 

(ПТ) Педагог суретпен жұмыс жасамас бұрын кіріспе әңгіме өткізеді:

Әр ұлттың, әр халықтың өзінің салт-дәстүрлері болады. Қазақ халқының тұрмыс-тіршілігіне 

байланысты салт-дүстүрлері бар. Бүгін біз солардың бірнешеуімен танысамыз. 

а) Сурет бойынша әңгіме құрастырады. 

(Ұ) Балаларды бірнеше топқа бөледі. Барлық топ балаларына бір ортақ сұрақ қойылады.

Суретте не болып жатыр деп ойлайсыңдар?

1-топ: Бесік жыры. Балалардың болжам-әңгімелері:

Бесік жыры – кішкентай сәбиді әлдилеуге арналған ән. Бұл әнді көбінесе баланың анасы, әжесі, 

әпкесі айтады. Сонымен қатар әке, ағалары да айтады.  

Бесік жыры туралы әңгіме құрастыру барысында оқулықтағы 2-тапсырманы қатар 

орындатуға болады.

Бесік жыры әні кім үшін айтылады?



Оны кім орындайды?

Кәне, бәріміз қосылып осы әнді орындайық. 



[Ә] дыбысын өлеңнің қай сөздерінде естідіңдер? (Әлди, бөпе, әлпештейін, тәтті).



Әлди, әлпештейін сөздеріне сөздік жұмысын жүргізеді және олардың билингвистикалық 

компоненттерімен таныстырады:

Әлди – сәбиді жұбатқанда айтылатын сөз. Әлди-әлди – баю-баю. Әлпештеу – ұрмай-соқпай, 

мәпелеп өсіру. Әлпештеу – заботливо воспитовать. 

Бала ұйықтап жатқанда «Тыныш!» деген белгіні ым-ишарамен көрсетіңдер.

Балалар көрсетеді. 

2-топ: Тұсаукесер

Тірек сұрақтар: 

«Тұсаукесер»  ырымын не үшін жасайды?

Бұл ырымды қалай орындайды?

Әліппе-дәптер.

Суреттер.

«Бесік жыры» әнінің 

фонограммасы немесе әуені. 

Қосымша ақпарат

Жіктеу – балаларға 

көмектесуді қалай 

жоспарладыңыз? 

Қабілеттірек 

балаларға қандай 

тапсырмалар беруді 

ойластырдыңыз?

Балалардың 

белсенділіктері

н талдап оқу 

қызметін 

қортындылап, 

бағалайды.

Пәнаралық 

байланыстар:

Ағылша тілі, 

орыс тілі, 

жаратылыстану.

Педагог қажеттігіне 

қарай мөлшерлеу 

көмегін көрсетеді.

Өте жақсы 

оқушылардың 

мотивация деңгейін 

көтеру.


Ақыл-ой қабілеттері 

айқын көрінген 

балаларға арналған 

ашық сұрақтарды 

пайдалану.

Топтағы


балалардың

жұмыстарын

қадағалай

отырып.


Дәптердегі

жұмыстарын

қарай отырып.

Жаңа сөздің 

ағылшынша, 

орысша 


баламасымен 

танысты, 

зергердің 

қызметімен 

танысты.

Байқаулар

Оқытудың/ҰОҚ-ның 

мақсаттары қолжетімді 

болды ма? 

Балалар бүгін неге 

үйренді?


Оқыту жағдайы 

(атмосф) қандай 

болды? 

Балалар арасында 



жіктелу (дифф.) 

бойынша әрекеттер 

табысты болды ма?

Уақытша кестені 

ұстандым ба? 

Жоспардан тыс қандай 

ауытқулар жасадым 

және неге?



Мына орынды ҰОҚ-дағы 

бақылауларыңызды жазу үшін 

пайдаланыңыз. Өзіңіздің ҰОҚ-ңыз 

туралы сол жақтағы бағанада 

жазылған сұрақтарға жауап 

беріңіз.  

Сабақтың өткізілетін әдістемесі

1. Сөздің дыбысталу формасын ажырату

2. Дыбысқа бағдарлану

3. Талдау - жинақтау әдісін(А.Байтұрсынов, Ә Садуакасов)

4. Әңгіме құрастыру, тыңдағанын қайта айту

5. Тілдік нормаларды сақтап, қарым-қатынастың түрлі түрлерін қолдану.

6. Оқу түрлерін қолдану

7. Сөйлем құрастыру

8. Салыстырмалы талдау

9. Сұрақ-жауап құрастыру

10. Сөздің грамматикалық құрылымына назар аудару

11. Пунктуациялық норманы сақтау

12. Графикалық және калиграфиялық нормаларды с сақтау

13. Зерттеушілік сипаттағы тапсырмалар

ОӘК құрылымы және мазмұны: оқулықтағы тапсырмалар жүйесі

20


Мектепалды дайындық тобына арналған жаңа 

«ӘЛІППЕ» оқу-әдістемелік кешенінің сапасын 

сараптау бойынша сауалнаманың қорытындысы

21

95



85

90

85



75

90

97



95

85

0



20

40

60



80

100


120

Оқу құралында жүйелік-әрекеттік компоненттің болуы

Оқу материалы мен бала тәжірибесі арасындағы байланыстың болуы

Оқу материалы стилінің баланың жас ерекшелігіне сай келуі

Оқу материалы көлемінің баланың жас ерекшелігіне сәкестігі

Оқу материалы мазмұнының түрлендірілуі

Оқу құралының эстетикалық талапқа сай көркем безендірілуі

Дидактикалық материалдың даланың көру, қабылдау сезіміне әсері

Оқулық бетіндегі суреттердің жеткілікті берілуі

Оқу-әдістемелік кешеннің түсініктілігі 



Назарларыңызға рахмет!

22




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал