Әлемдік классика – Әулиеатада Марат Жақыт – жетпісте



жүктеу 0.97 Mb.

бет1/9
Дата03.02.2017
өлшемі0.97 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9

 №14 (1249)          1

 сәуір 


2015 жыл, сәрсенбі

www.z-taraz.kz



Әлемдік классика –

Әулиеатада 

Марат Жақыт –

жетпісте 

 

„



Атақ-даңқы спорт әлеміне 

кеткен Марат Жақыт Жамбыл 

жерінде еңбек еткен. Ол 

«Жамбылдық әдістің» авторы.                                                                                                                                          

                                              

9  бет.

Күле білу – 

өнер 

 

„



1 сәуір ресми мереке емес. 

Бұл күні ешкім демалмайды. 

Алайда, бүл күннің 

ерекшелігі мерекеге бергісіз.                                                                                                                                        

                                             

11  бет.

 

„



Тараз қаласында 

«Көктем-2015» классикалық 

өнер фестивалі осымен 

үшінші рет жалауын көтерді                                                                                                                                          

                                               

8  бет.

Өнімі сапалы,

өтімді

 

„



Облыс орталығындағы 

«Галеника» ЖШС 

отандық үздік өнім 

өндіруші кәсіпорын. 

Өнімдері халықаралық 

стандарттарға сай. 

Отандық компанияның өнімі 

үлкен сұранысқа ие болып 

отыр. Бүгінгі күннің өзінде 

өндіріс көлемі артқан.                                                                                                                                          

                                     

5 бет.

Атымды 

адам қойған соң...

 

„



Бір кездері қазақтың 

Абайы дейтін ұғым, 

бүгінде Абайдың қазағы 

деген тұжырымға 

айналды. Расында, 

Абайдың жолы – тар жол 

тайғақ кешкен қазақтың 

дара жолы. Ал биыл 

ұлы ақынның туғанына 

170 жыл толып отыр.                                                                                                                                                        

                                   

7 бет.

 

„



Ұлы  Жеңістің  70  жылдығы  қарсаңында  соғыс  жылдары  от  кешкен  ардагерлерге 

қандай құрмет жасасақ та жарасады. Ал жыл басталғалы бері айтулы датаға орай 

ауқымды шаралар легі Жамбыл өңірінде де бастау алды. Күні кеше ғана «Бәйтерек» 

мөлтек ауданында бой көтерген жаңа көпқабатты тұрғын үйден бірнеше ардагерге 

пәтер  кілттері  салтанатты  түрде  табыс  етілді.  Бұл  –  күн  санап  қатары  сиреп  келе 

жатқан қарт-майдангерлерге деген құрметтің үлкені болатын.                        3 бет.



БАр ҚұрМет АрдАгерлерге!

қққққққққққққ

2

//   «ЖАМБыл - ТАРАз»  //  №14 (1249),  1 СәуіР  2015 Жыл



ҚазаҚстан – береке 

мен бірліктің мекені

Ерман ӘБДИЕВ

Патриоттық форумға үш мыңға 

жуық жамбылдық, оның ішінде 

осы өңірді мекен еткен өзге ұлттың, 

саяси  партия  мен  этномәдени 

о рта л ы қ та рд ы ң   ө к і л д е р і  

мен  қоғамдық  ұйымдардың 

көшбасшылары қатысты. Бүгінде 

аймақта 87 ұлттың өкілі тату-тәтті 

өмір сүруде. 1995 жылдан бері 

Жамбыл облысы  Қазақстан халқы 

Ассамблеясы өз шаңырағының 

астына 25 этномәдени бірлестікті 

топтастырып үлгерді.  Бұдан өзге 

аймақта барлық ұлттың өзіндік 

ерекшеліктері мен тілін дамытуға 

көптеп көңіл бөлінген. Облыстағы 

мектептерде 7 тілде білім беріледі, 

олар-қазақ, орыс, дүнген, корей, 

түрік  және  ұйғыр  тілдері.  Ал, 

форумда  жиналған  көпшілікті 

Ассамблея жылымен құттықтаған 

Президент Нұрсұлтан Назарбаев: 

«1995 жылы бұрынғы Кеңес Үкіметі 

құлап, Одақ ыдыраған кезден кейін 

Қазақстан халқы бір шаңырақтың 

астында, жаңа бағытты ұстануы 

керек  болды.  Сол  жылы 

халқымыздың бірлігі мен берекесін 

мұрат  еткен  орта  Қазақстан 

халқы  Ассамблеясы  құрылды. 

Біз ел бірлігін сақтап қалдық. Бұл 

мақсатта  Ассамблеяның  рөлі 

зор. Бүгінде Жамбыл өңірінде, 

Қаратаудың етегінде сексеннен 

астам ұлт өкілдері тату-тәтті ғұмыр 

кешуде.  Ұлы  Жібек  жолында 

орналасқан  көне  шаһардың 

жәдігерлерін көпшілікке паш етуде 

үлкен шаруалар атқарылуда. Осы 

аймақтағы Айша бибі, Қарахан, 

Тектұрмас әулие, Бабаджа хатун 

кешендері  осы  өңірде  туризм 

кластерін  дамытуда  барынша 

салтанатымен таныстырылатын 

болады. Биыл Қазақ хандығының 

550  жылдығын  атап  өтетін 

боламыз. Шу өңірінде алғашқы 

хандықтың қазығы қағылғанын 

барлығыңыз  жақсы  білесіздер. 

Жамбыл жұртшылығы қашанда 

елдік шаралардың бел ортасынан 

табылады.  Шу  қаласынан 

Отарға  дейін  елу  шақырым 

темір жол салынады. Бұл еліміз 

бойынша жүк және жолаушылар 

тасымалының қарқынын асырады. 

«Батыс Еуропа – Батыс Қытай» 

халықаралық көлік дәлізі бойында 

да халықаралық стандарттарға сай 

кешендер бой көтеретін болады. 

Өздеріңіз  білесіздер,  жақында 

«Нұр Отанның» кезекті съезінде 

мен  бес  басымдықты  айтқан 

болатынмын. Ол басымдықтар ел 

игілігі үшін, ұрпақ үшін жасалатын 

жұмыстардың жалғасы. Сондай-ақ, 

Жамбыл өңірінде химия өндірісін 

дамытуда нақты шаралар жүзеге 

асуда. «Нұрлы жол» бағдарламасы 

аясында үй салу, жол салу сынды 

жұмыстардың барлығы дерлік ел 

иглігіне жұмсалады. Мен осыдан 

он жыл бұрын Тараз қаласында 

«Достық» үйінің тұсауын кескен 

едім. Аймақтағы Қазақстан халқы 

Ассамблеясының  мүшелері  – 

Айгүл  Қабиева,  Александр 

Гибнер,  Феодр  Клименко  тағы 

да басқа азаматтар ел бірлігін ту 

еткен барлық шаралардың бел 

ортасында жүргені қуантады. 2017 

жылы  елімізде  «EXSPO-2017» 

халықаралық көрмесі өтеді. Біз 

бұл көрменің тақырыбын «Жасыл 

энергия» деп алдық. Осы ауқымды 

шараны жоғары деңгейде өткізу 

мақсатында жұмыстар жүргізіліп 

отыр. 

Құрметті, жамбылдықтар! Мен 



Президенттікке үміткер ретінде 

өз  кандидатурамды  ұсындым. 

Маған қолдау бергендеріңіз үшін 

Сіздерге алғысымды айтамын!»-

деді.  Сондай-ақ,  форум 

қатысушылары ел дамуындағы 

ұлтаралық келісім мен бірлікті, 

ынтымақты  ерекше  атап  өтті. 

Олардың қатарында облыстық 

«Дніпро»  украин  этно-мәдени 

бірлестігінің  төрағасы  Феодр 

Клименко, сонау сұрапыл жылдары 

Қазақстанға қоныс аударған ұлт 

өкілінің үшінші ұрпағы Анастасия 

Стаценко  және  М.Х.Дулати 

атындағы ТарМу студенті, жас 

ақын Айбек Қадыралиев форумға 

қатысушыларды Елбасы Нұрсұлтан 

Назарбаевтың алдағы Президент 

сайлауында  кандидатурасын 

қолдауға шақырды. Сондай-ақ, 

елдік шара барысында Қазақстан 

халқы Ассамблеясының тарихы 

туралы  «Бәрі  қалай  басталып 

еді»    қысқаметражды  фильмі 

көрсетіліп, форумға қатысушылар 

қ а з а қ с т а н д ы қ   э с т р а д а 

жұлдыздарымен бірге  «Бір үйдің 

баласындай» әнін орындады.  

Сонымен  қатар  Елбасы 

Нұрсұлтан  Назарбаев  Жамбыл 

облысына  жұмыс  сапары 

барысында бірнеше әлеуметтік 

нысандарда болды. Алдымен облыс 

орталығындағы кардиохирургия 

және трансплантология ғылыми-

клиникалық  орталығының 

жұмысымен танысты.  Аталған 

орталықты есімі елімізге танымал 

академик  Сейітхан  Жошыбаев 

2008 ашқан болатын. Ғылыми-

клиникалық орталықта 7 бөлім 

бар: кеңес беру және диагностика, 

кардиология,  кардиологиялық 

интервенция,  туа  бітті  жүрек 

ақауы, жүрек ақауының алдын 

алу, ота залы, анестезиология және 

жансақтау бөлімі. Қазір мұнда 74 

адам қызмет етеді. Олардың 20-сы 

жоғары білімді дәрігерлер,  26-сы 

орта білімді, 11-і кіші  медициналық 

персонал, 17 адам шаруашылық 

бөлімінде жұмыс істейді. Бүгінде 

орталық ақылы және тегін қызмет 

түрлерін көрсетеді. Мемлекеттік 

тапсырыс,  қызмет  көрсету 

аясында  заманауи  оталардың 

барлық  түрлерін  есепке  ала 

отырып, жасанды қан айналдыру 

аппаратын  қолдану  арқылы 

«жабық» және «ашық» жүрекке 

ота  жасайды.  Сонымен  бірге 

орталық еліміздің кардиохирургия, 

кардиоанестезиология  және 

реанимация  бойынша  жас 

м а м а н д а р ы н   д а й ы н д а у 

үшін  көптеген  медициналық 

мекемелердің  клиникалық 

базасы  болып  табылады. 

Орталық мамандары тарапынан 

2013  жылдан  бастап  Жамбыл 

облысының  тұрғындары  үшін 

медициналық  көмек  көрсетіліп 

келеді.  Басқа  аймақтардың 

т ұ р ғ ы н д а р ы   а у р у х а н а ғ а 

орналастыру  бюросының 

порталы арқылы тегін көмек ала 

алады. Бүгінде емделу кеңесін 

алу  үшін  орталыққа  еліміздің 

басқа аймақтары мен көршілес 

мемлекеттер  -  Өзбекстан  мен 

Қырғызстаннан да келушілер бар. 

Жаңа ғимарат Тараз орталығында 

бес  жыл  бойы  жеке  қаржыға 

салынды.  Мұнда  1-2  орынға 

арналған жайлы палаталар, ота 

жасайтын, заманауи қондырғысы 

бар жансақтау орны қарастырылған. 

Сонымен бірге субұрқақты екі қысқы 

бақ қамтылған. Төбесі шынымен 

жабылған жерде келушілер мен 

пациенттердің туыстарының күту 

залы бар. 

Ал, өткен жылы пайдалануға 

берілген Тараз химия-техникалық 

колледжі  өңірдегі  химиялық 

өндірістерге мамандарды қайта 

даярлау  мен  біліктілігін  көтеру 

мақсатында соғылған болатын. 

Колледжде  болашақ мамандарды 

12 мамандық бойынша даярлайды. 

Қазір  мұнда  438  оқушы  білім 

алып жатыр. Орталық заманауи 

материалдық-техникалық базамен  

жабдықталған.  Онда  38  оқу, 

11оқу шеберханасы, 9 сараптама 

кабинеті, сондай-ақ  9 арнайы, 

интернетке қосылған 3- компьютер 

сыныбы мен 12 интерактивті тақта, 

3 жаңа модификация кабинеті, 

1мультимедиялық  кабинет,  2 

лингафон кабинеті, 1спорт залы 

мен акт залы, асхана, компьютер 

залымен  кітапхана  бар.    Оқу 

орнында тұрақты жұмыспен 81 

азамат қамтылған. 

 

„

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев - Жамбыл жерінде. 



Президент Әулиеата өңіріне іссапары кезінде Тараз 

қаласындағы «Тараз-Арена» спорт кешенінде Қазақстан 

халқы Ассамблеясының 20 жылдығына арналған  

«Елімнің тағдыры - менің тағдырым» форумына қатысты. 



қққққққққққққ

3

//   «ЖАМБыл - ТАРАз»  //  №14 (1249),  1 СәуіР  2015 Жыл



Үйлер жөнделіп, 

көшелер абаттандырылады

Мұнда кеңестер 

беріледі


 

„

Алда Қазақ хандығының 550 жылдығы. Бұл елдік шара Тараз төрінде өтетін 



болады. Осы айтулы күнге орай бүгінде облыс орталығындағы көп қабатты тұрғын 

үйлердің қасбеттері жөнделіп, жолдар ағымдағы жөндеуден өтеді. Дайындық 

шаралары басталып та кетті. Қазіргі күнге Абай және Төле би даңғылдары бойында 

орналасқан көпқабатты 45 тұрғын үйдің қасбеттеріне әрлеу жұмыстары жүргізілді.

 

„

«Нұр Отан» партиясы Тараз қалалық 



филиалында сайлауалды Қоғамдық штаб 

құрылып, өз жұмысын бастады. 



Нұржан СЕРІКХАНҰЛЫ

Нақты уақытта бір ғана Тараз шаһарының 

өзінде  128  соғыс  ардагерлері  мен  сол 

зұлматты  кезеңнің  кесірінен  ауыр 

жараланғандар, 3000-ға жуық тылда еңбек 

еткен ардагерлер тұрып жатыр. Ардагер-

лерге қандай құрмет көрсетілсе де лайықты. 

Ардагерлерді ардақтауда Тараз қаласының 

өзінде жыл басынан бері атқарылған және 

әлі жоспарда тұрған игі істер аз емес. Соның 

бірі де бірегейі ретінде батырларымыздың 

лайықты  мерекесіне  орай  «Бәйтерек» 

мөлтек  ауданынан  ардагерлерге  жаңа 

пәтерлердің кілті табыс етілді. Бұл салта-

натты шараға облыс әкімі Кәрім Көкірекбаев, 

облыс әкімінің бірінші орынбасары Бекболат 

Орынбеков, Тараз қаласының әкімі Нұржан 

Календеров    бастаған  бір  топ  аймақтың 

атқа мінер азаматтар қатысып, аузы дуалы, 

көргені көп қарияларымыздың қуанышымен 

бөлісті.

-Жыл басынан Елбасының бастамасы-

мен Қазақстан бойынша Ұлы Отан соғысы 

ардагерлеріне жан-жақты қамқорлық жаса-

луда. Соның ішінде Жамбыл облысында 

да жоспарлы жұмыстар атқарылып жатыр. 

Облыс  бойынша  238  Ұлы  Отан  соғысы 

ардагерлері  бар.  Жуырда  шалғай  елді 

мекендегі ардагерлерімізге арнайы автоке-

руен ұйымдастырып, олардың денсаулығы 

мен  әлеуметтік  жағдайына  байланысты 

қамқорлық  шаралары  жасалды.  Бұған 

қоса теміржол арқылы «Жеңіс пойызын» 

жіберіп, ерлікке тағзым ретінде әлеуметтік 

жұмыстар  атқарылды.  әр  ауданда,  әр 

ауылда Ұлы Отан соғысына байланысты 

жасалған ескерткіштер қалпына келтірілуде. 

Тараз қаласында ыбырай Сүлейменовке 

ескерткіш орнатылуда. Жалпы облыс бой-

ынша жылда 257 мың шаршы метр тұрғын 

үй ел игілігіне беріледі. Биыл осы аумақта 

тағы да көпқабатты тұрғын үйді ел игілігіне 

тапсыру жоспарда тұр. Жыл сайын осылай 

ардагерлеріміз  бен  мүмкіндігі  шектеулі 

азаматтарымызға, жас отбасыларға баспана 

кілтін тапсыру игі дәстүрге айналуда. Бүгінде 

жаңа пәтердің кілтін алған ардагерлерімізді 

шын  жүректен  құттықтаймын!-  деді  ша-

раны  ашып  беріп,  ардагерлерге  жаңа 

шаңырақтың  кілтін  табыс  еткен  аймақ 

басшысы Кәрім Нәсбекұлы. Өз кезегінде 

баспаналы болған ардагерлер – Төлеубек 

Жамбылов, Қалқаман Қасымбеков, Миди-

касым Хайрулин, Састай Көркембаев, Петр 

Кулик жергілікті билік өкілдеріне алғысын ай-

ардагерлер 

Құрметке бөленді

 

„



Ұлы Жеңістің 70 жылдығы қарсаңында облыс 

орталығында бой көтеріп келе жатқан жаңа 

«Бәйтерек» мөлтек ауданында ҰОС ардагерлеріне 

пәтер кілттері табыс етілді. 



Шынболат СЕЙДУАЛИЕВ

Ж алпы  биылғы  жылы    – 

Қазақстан халқы Ассамблеясы мен 

Конституциясының  20  жылдығы, 

Ұлы Жеңістің 70 жылдығы және Қазақ 

хандығының 550 жылдығын атап өту 

аясында шаһарымызда  көптеген 

тындырымды  істердің  қарасы 

көбейіп,  көпшілік  тағылымдық  іс-

шаралар ұйымдастырылуда. Осы 

мерекелерді атап өту аясында қала 

келбетін  көркейту  жұмыстарына 

қала әкімдігі тарапынан баса назар 

аударылуда.  Биылғы  жылы  қала 

көлемінде  демалыс  орындарын, 

саябақтар  мен  скверлерді  қайта 

жаңғыртудан  өткізу,  автожолдар 

мен  көпірлерді  жөндеуден  өткізу 

жоспарланып отыр.

Қазіргі  таңға  дейін  Абай  және 

Төле  би  даңғылдары  бойында 

орналасқан көпқабатты 45 тұрғын 

үйдің қасбеттеріне әрлеу жұмыстары 

жүргізілген  болатын.  Осындай 

игі  істің  басы-қасынан  табылып 

жүрген  «ТаразҚұрылысДизайн», 

« Т а р а з Э н е р г о о р т а л ы қ » , 

« Т а р а з Қ ұ р ы л ы с И н в е с т » , 

«МекенЖай», «Бином», «Құлагер» 

сынды  жауапкершілігі  шектеулі 

серіктестіктерімен қатар қаламыздағы 

бірқатар жеке кәсіпкерлер демеушілік 

көмек танытқанын айтпасқа болмас. 

Ал  жақын  күндері  Байзақ  батыр 

көшесіндегі 33 көп қабатты тұрғын 

Сейділдә ТӨРЕН

Қоғамдық  қабылдау  жұмысын  26  наурыздан  бастап, 

сәуір айының 26 жұлдызына дейін жүргізбек. Мұнда қала 

тұрғындары  кеңес  алуда.  Олардың  көпшілігі  құрылыс, 

жол мәселесі туралы шағымдар түсірген. Сондай-ақ №47 

мектеп жанындағы жолды асфальттау мәселесі де осын-

да қайырылушылардың да басты назарында болды. Ал 

Шөлдала алқабының тұрғыны Александра Королева желдің 

әсерінен үйінің шатыры қирағанын айтып, бас сұққан екен. 

Оның өтініші толық тыңдалып, қалалық әкімшілікке қалай 

арыз жазу керек екендігі түсіндірілген. Сонымен қатар 5 

мөлтек ауданы, 43 үйдің тұрғыны Мейрамгүл Төленбаева 

осы  аумаққа  қатынайтын  №23  бағыттағы  автобустың 

аздық  ететіндігін  жеткізген.  Бұл  мәселе  бойынша,  сала 

мамандарының араласуы нәтижесінде ол аумаққа №20 

бағыттағы автобус қосылып берілген. 11 мөлтек ауданы, 

8  үйдің  тұрғыны  Гүлмира  Бозымбаева    ипотекаға  үй 

алып, бертін келе күйеуі қайтыс болғанын алдыға тартып, 

ақшасын  төлеуде  қиыншылықтар  туындағанын  айтты. 

Дегенмен банк ипотеканы жалға алуға ауыстырған. Бірақ 

оны да уақытысында төлей алмағандығынан осы уақытқа 

дейін 2 рет соттан шақырту алған. Өзі, сол болған 2 сот 

отырысына бармаған. Себебі, заңды толық білмегендігі 

әсерінен.  Аталған  мәселе  бойынша  толық  түсіндірме 

жұмыстары жүргізіліп, оңтайлы шешу жолдары ұсынылған. 

Осы  тектес  мәселелер  қоғамдық  қабылдау  бөлмесінде 

сараланады.  Қоғамдық  қабылдау  бөлімінің  меңгерушісі 

Алпысбай Смайлов бұл қоғамдық қабылдаудың мақсаты 

- қала тұрғындарының талап-өтініштерімен қатар сайлау 

мәселесі  жайында  да  кеңестер  берілетіндігін  айтты. 

Мұнымен қоса сайлаушылардың құқықтары түсіндіріледі. 

-    Бізге  өтініш  айтып  келіп  жатқан  тұрғындардың 

мәселелерін жерге қалдырмай, барынша шешіп жатыр-

мыз.  Бұл  шарамыз  бір  айға  жалғасатындықтан  қала 

тұрғындарына алдағы уақытта кеңес беруге дайынбыз,- 

деді Алпысбай Смайлов.    

үйлердің  қасбетін  жөндеуге 

«Қазақстан  темір  жолы»  ҰК» 

АҚ-ы  филиалы  –  Жамбыл  жол 

бөлімшесіне қарасты темір жол 

мекемелері  де  атсалысатын 

болады.  Жол  бөлімшесінің 

директоры Дәулетбай Есімбеков 

бұл  мақсатта  арнайы  штаб 

құрылып,  мамандар  жұмыс 

жүргізбек.  Аймақтағы  ірі  темір 

жол  мекемелері  –  Жамбыл 

локомотив  пайдалану  депосы, 

Тараз  л ок омотив  жөндеу 

депосы,  Жамбыл  электрмен 

жабдықтау  және  байланыс, 

сигнал беру дистанцияларының 

қызметкерлері осы жұмыстардың 

бел  ортасынан  табылады. 

Сонымен қатар қаланың ажары 

үшін қолынан келгенін жасамаққа 

ниет  еткен    барлық  мекемелер 

осы  жылдың  1  наурызында  

бастау алған қала аумағындағы 

абаттандыру,  санитарлық  екі 

айлық  тазалық  жұмыстарына 

д а   ө з   ү л е с те р і н   қ о с уд а . 

әрлеу  жұмыстары  жүргізілген 

үйлердің  тұрғындары  қала 

әкімдігі мен жұмысты жүргізуші 

компанияларға  өз  алғыстарын 

айтуда.

тып, ақ баталарын берді. Пайдалануға 



берілген 75 пәтерлі бесқабатты үйдің 

құрылысы  2012  жылдың  қыркүйек 

айында басталған болатын. Мердігері 

– «Агроспецстрой» ЖШС. Жобалаушы 

компания – «Арыстан-Сервис» ЖШС. 

Шарт  бойынша  жалпы  құны  460  312 

000,00 теңгені құраған. Тұрғын үйде 1 

бөлмелі пәтер саны - 21, 2 бөлмелі - 40, 

3 бөлмелі пәтер - 14 дана. 


зерде

4

//   «ЖАмБыл - ТАрАз»  //  №14 (1249),  1 СӘуір  2015 Жыл 



550

жыл


тӘуеКел хАн

g

 Тәуекел хан қазақ хандығының сыртқы саясатын нығайту ба-



рысында орыс мемлекетімен дипломатиялық қарым-қатынастарды 

жандандырды. Қазақ ханы сыртқы саясатта өзін қолдайтын 

одақтастар іздеді. 1594 жылы Тәуекел хан Ресейге достық келісім 

жасау үшін Құлмұхаммед басқарған қазақ хандығының тұңғыш 

ресми елшілігін жібереді.     

Тәуекел  хан  —  1582  -  1598 

жылдары  билік  құрған  Шығай 

ханның ұлы. 1586-1594 жылдар 

аралығында ол өзге сұлтандармен 

хан  тағына  таласып,  біраз 

уақытын соған жұмсады. Ақыры 

хандыққа  қол  жеткізді.  Өзбек 

ханына  қарсы  күресте  әскери 

одақтас ету үшін ол мәскеумен 

қарым-қатынасын жолға қойды. 

Сөйтіп, 1598 жылы Орта Азияға 

жаңа  жорық  жасады.  Сырдария 

бойындағы қалаларды қайтарып 

алар жолда ұрыстар жүргізілген 

кезде Тәуекел ауыр жараланып, 

Ташкентте  қайтыс  болды.XVI 

ғасырдың 90-жылдарынан XVII 

ғасырдың  басына  дейінгі  Қазақ 

хандығының тарихы Шығайдың 

Абдаллахқа өтіп кетуі, Тәуекелдің 

одан  қалуы,  қазақ  сұлтандары 

қатысқан  1588  жылғы  Ташкент 

көтерілісі, 1594-1595 жылдардағы 

Тәуекел Түркістанды,Ташкентті, 

Ферғананы, Самарқандты басып 

алған  кездегі  соғыс  оқиғалары 

сияқты деректермен белгілі. Бұл 

аймақтардың  Қазақ  хандығы 

құрамына  қосылуының  тарихи 

маңызы  зор  болды,  бір  тарихи 

кезеңнің  екіншісімен  алмасуын 

көрсетті. Бұл оқиғалар тек Қазақ 

хандығына ғана емес, шайбанилік 

мемлекеттерге  де  елеулі  ықпал 

жасады, өйткені Орта Азиядағы 

әулеттер  ауысуының  солармен 

тікелей байланысы болды. 1582 

жылы Шығай хан өлгеннен кейін, 

Тәуекел хан болды. Абдаллахқа 

вассалдық тәуелділік оның кезінде 

де  сақталып  қалды.  Бірақ  1582 

жылдың бас кезінде-ақ «Әндіжан 

мен  Ферғанаға  жорықт ан 

қайтып  келе  жатқанда  Тәуекел 

өзіне  ханның  теріс  ниетінен 

күдіктеніп,  оны  тастап,  өзінің 

Дешті Қыпшағына кетіп қалды» 

делінген дерек те бар.Тәуекелді 

осындай қадам жасауға итерме-

леген  себептер  деректемелерде 

түсіндірілгенімен бірсыпыра пікір 

айтуға болады.

Ташкент көтерілісі

Тәуекел Сыр өңірінің қалалары 

үшін күресті бастап, 1586 жылы 

Ташкентті  алуға  әрекет  жасай-

ды. Абдаллах ханның әскерлері 

оңтүстікте  шоғырланғанын 

біліп, Тәуекел мауараннахрдың 

солтүстік аймақтарына шабуыл-

дайды. Оның шабуылы Түркістан, 

Ташкент, тіпті Самарқанд сияқты 

қалаларды талқандады, Тәуекел 

шайқасқа  түспей,  асығыс 

шегініп кетті. Сөйтіп, Тәуекелдің 

Ташкентті алуға жасаған алғашқы 

әрекеті  сәтсіз  аяқталды.  Таш-

кент өңірінде болған1588 жылғы 

көтеріліс  сол  кезеңдегі  қазақ 

халқы  тарихындағы  маңызды 

оқиғалар  қатарына  жатады. 

Ол  жөнінде  Хафиз  Тыныштың 

«Шараф-наме – ий шахи» және 

мукимидің «зафар - наме» деген 

еңбектерінде қызықты мәліметтер 

мен жағдаяттар келтірілген. Таш-

кент  көтерілісіне  зерттеушілер 

осы кезге дейін назар аудармай 

келді, ал ол Орта Азия – Қазақстан 

аймағындағы тарихтың дамуына 

едәуір  дәрежеде  ықпал  еткен 

еді. Сол кезде қазақ сұлтандары 

Сауран билеушісі Ишанкелді ау-

саршы мен Наурыз би құсшының 

өздеріне  қаскүнемдік  жасауға 

дайындалып  жатқанын  біліп, 

өзбек  әскеріне  қарсы  аттанды. 

Алайда  бұл  күресте  Ишанкелді 

би жеңіп, қазақ сұлтандары мен 

бүлікші  әмірлері  жеңіліс  тап-

ты.  Үш  айға  созылып,  әскери 

бүлік сипатында болған көтеріліс 

осылай  аяқталды.  Көтеріліске 

бүлікші  әмірлермен  және  қазақ 

сұлтандарымен  қатар  көшпелі 

тайпалар да қатысты. 1588 жылғы 

оқиғалар содан кейінгі 1598-1599 

жылдардағы  оқиғалардың,  атап 

айтқанда, Шайбани әулетін Аш-

тархани  әулетінің  алмастыруы 

сияқты елеулі оқиғаның алғы шар-

ты болды. Сонау 1585 жылы-ақ 

Абдаллахқа дербес қарсы шыққан 

Тәуекел бұл көтеріліске қатысқан 

жоқ.  Ол  жеңген  жағдайда  өзіне 

айтарлықтай  пайда  келтіретін 

болса да, басқа қазақ сұлтандары 

жүргізген бұл күреске қосылмады. 

Тәуекел  1582  жылдың  аяғында 

Абдаллахтан  кеткеннен  кейін, 

оның  жоғарғы  билік  үшін  ұзақ 

уақыт табан тіресе күресуіне тура 

келді. 1596 жылы оның хан атағы 

болғанымен, алайда ол осы заңды 

негізге  алмаған  еді.  Тәуекелдің 

сол  жылғы  Ташкентке  шабуы-

лын  суреттей  келіп,  Ескендір 

мұңшының  өзі  де  «өзіне  хан 

атағын алған қазақ Тәуекел сұлтан 

сансыз көп әскермен Ташкентке 

жақындап келді» деп хабарлайды.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал