Электрондық кестені мәліметтер базасы ретінде пайдалану



жүктеу 33.21 Kb.

Дата12.09.2017
өлшемі33.21 Kb.

ӘОЖ 004.9 

 

ЭЛЕКТРОНДЫҚ КЕСТЕНІ МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫ РЕТІНДЕ ПАЙДАЛАНУ 

 

Муратбекова Саина Армановна Студент, 



Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ҧлттық университеті, Астана 

 

Ғылыми жетекші – информатика кафедрасының оқытушысы Альжанова М.Т. 



 

Мәліметтер  базасы  деп  ӛзара  байланысқан  кестелер  жиынтығын  айтамыз.  Ең 

қарапайым мәліметтер базасы бір ғана кестеден тҧрады. Осындай мәліметтер базасы ретінде 

Excel электрондық кестесін алуға болады. 

 

Excel  мәліметтер  базасына  тән  барлық  адамдарды  орындайтын  функциялар 



жиынтығын қамтиды. 

 

Мәліметтер базасындағы мәліметтер жазбалар жиынтығынан тҧрады. Әрбір жазбаға 



бір  өріс  сәйкестендірілген.  Жазбалар  реттік  нӛмірімен,  ал  әрбір  ӛріс  оны  сипаттайтын 

тақырыбымен анықталады. 

 

Excel-дің  жҧмыс  парағын  мәліметтер  базасы  ретінде  қарастыру  ҥшін,  оған  мынадай 



талаптар  қойылады.  Жҧмыс  парағының  әрбір  бағанына  бір  ӛріс  сәйкестендіріледі. 

Мәліметтер  базасының  бағандары  ҥзіліссіз,  бірінен  кейін  орналасуы  тиіс.  Әрбір  бағанның 

бірінші жолында қайталанбайтын ӛріс тақырыптары кӛрсетілуі керек. Ӛрістің тақырыбы бір 

ҧяшықтан аспайтындай боуы керек. 

 

Мәліметтер  базасының  жазбалары  тікелей  тақырып  жолдарының  астына  орналасуы 



қажет. Жазбаларды бос жол тастамай, бірінен соң бірін енгізеді. Егер бос жол кездессе бҧл 

мәліметтер базасының соңы деп есептеледі. 

 

Осылайша қҧрылған кестеге мәліметтер базасына тән кӛптеген амалдарды қолдануға 



болады.  Алдымен  мәліметтер  базасындағы  кез-келген  ҧяшықты  таңдап  алып,  қажетті 

амалды  орындай  беру  қажет.  Сонда  мәліметтер  базасының  бҥкіл  жазбалар  ауқымы 

таңдалынып алынады. [1] 

 

Мәліметтерді  сұрыптау.  Мәліметтер  базасын  сҧрыптау  ҥшін  Мәліметтер  > 

 

Сҧрыптау  (Данные  >  Сортировка)  командасын  орындайды.  Пайда  болған  Ауқымды 

сҧрыптау  (Сортировка  диапазона)  терезесі  сҧрыптау  жҥргізілетін  ӛрістерді  таңдап  алу 

ҥшін  қызмет  етеді.  Егер  осы  жолда  ӛрістер  атаулары  берілген  болса,  онда  осы  атаудың 

біреуін  таңдап  алу  керек.  Егер  ӛріс  атауы  ретінде  бағандардың  белгіленуі  берілген  болса, 

соған сәйкес ӛріс белгісін таңдап алу керек. 

 

Ауқымды сҧрыптау сҧхбат терезесі ҥш жолдан тҧрады: 



 

алғашқы сҧрыптау режимі (Сортировка по);  



 

екінші сҧрыптау режимі (Затем по);  



 

180 


∙ ҥшінші сҧрыптау режимі (В последнюю очередь, по). 

 

Егер  алғашқы  сҧрыптау  режимі  бойынша  жҥргізілген  сҧрыптау  берілген  кестемен 



дәл келсе, онда екінші сҧрыптауды таңдап аласыз. 

 

Ҥшінші  сҧрыпталу  осылайша  жҥргізіледі.  Кез-келген  ӛріс  бойынша  жҥргізілген 



сҧрыпталу  ӛсу  немесе  кему  реті  бойынша  орындалады.  Қажетті  сҧрыптау  ретін  таңдап 

алып, ОК батырмасын басу керек. 

 

Мәліметтер  базасын  сүзгілеу.  Мәліметтер  базасы  орасан  зор  жазбаларды  қамти 

алатындықтан  (Excel-де  жазбалар  саны  65536  болады),  әрқашанда  барлық  жазбаларды 

экранға  шығару  мҥмкін  емес.  Жалпы  жазбалар  жиынтығынан  оның  аздаған  экранын 

бейнелеу  сүзгілеу  деп  аталады.  Excel-дегі  ең  қарапайым  сҥзгілеу  әдісін  автосүзгі  жүзеге 

асырады. 

 

Автосүзгіні  қолдану.  Автосҥзгі  режиміне  кӛшу  ҥшін  Мәліметтер  >  Сҥзгі  > 



Автосҥзгі  (Данные  >  Фильтр  >  Автофильтр)  командасын  орындау  керек.  Команда 

орындалғаннан кейін мәліметтер базасының әрбір ӛрісі ҥшін стандартты сҥзгілер жиынтығы 

тҥзіледі,  олардың  тізімі  ӛріс  атауының  жанындағы  жібелікпен  ашылады.  Соны  шерту 

арқылы мәліметтерді сҥзгілеу шарттарын беруге болады. 

 

Жалпы  жағдайда  Барлығы  (Все)  нҧсқасы  қолданылады.  Бҧл  нҧсқа  бойынша 



мәліметтер базасы сҥзгіленбей сол қалпында қалады. Алғашқы 10 нҧсқа қандайда бір шарт 

бойынша  мәліметтер  базасынан  қандай  да  бір  жазбалар  санын  (немесе  пайызын)  сҥзгілеп 

алуға мҥмкіндік береді. 

 

Сҥзгіні  қолданып  болғаннан  кейін  іріктеп  алған  жиынтыққа  енбей  қалған  жазбалар 



экранда  белгіленбейді.  Қалып-кҥй  жолдары  мәліметтер  базасы  жазбаларының  жалпы  саны 

мен  сҥзгіленіп  алынған  жазбалар  саны  бейнеленіп  тҧрады.  Сҥзгілеу  жасалған  ӛріс 

тақырыптары кӛгілдір тҥспен бейнеленеді. 

 

Сҥзгілеп алынған мәліметтер базасын баспаға беруге немесе ол бойынша диаграмма 



тҧрғызуға  болады.  Соңғы  жағдайда  сҥзгілеу  шартының  ӛзгеруі  диаграмманың  тҥрін 

ӛзгертеді. 

 

Кеңейтілген сүзгі. Егер диаграмма сҥзгілеу шартының ӛзгеруінен тәуелсіз болсын деп 

талап қойылса, онда жазбаның кӛшірмесін дайындап алу керек. 

 

Мҧнда кӛшірмені кеңейтілген сҥзгінің кӛмегімен жҥзеге асырады. Кеңейтілген сҥзгі 



қҧрылымдары  бірдей  екі  мәліметтер  базасымен  жҥргізіледі.  Әдетте  сҥзгілеу  шартын 

белгілеп қою ҥшін жеке жҧмыс парағын дайындайды. 

 

Мәліметер  >  Сҥзгі  >  Кеңейтілген  сҥзгі  (Данные  >  Фильтр  >  Расширенный 

фильтр)  командасының  кӛмегімен  сҥзгілеуді  тҧрған  жерде  орындауға  немесе  сҥзгіленіп 

алған жазбаларды сол жҧмыс кітабының кез-келген парағына жеке қоюға болады. 

 

Мәліметтерді анализдеу. Сҥзгілеу қҧралдарымен қорытынды есептеулерді біріктіре 

отырып анализдеуге болады. Осындай анализдеудің нәтижесін қҧрама кестелер мен қҧрама 

диаграмма  тҥрінде  кӛрсетіледі.  Қҧрамма  диаграмма  қҧрған  кезде  автоматты  тҥрде  сол 

мәліметтер негізінде қҧрама кесте де тҧрғызылады. 

 

Құрама кесте тұрғызу. Қҧрама кестені тҧрғызу Қҧрама кесте шеберінің ( Мастер 

сводных  таблиц  и  диаграмм  )  кӛмегімен  іске  асырылады.  Ол  ҥшін  алдымен  мәліметтер 

базасына қатысты ҧяшықтарды ерекшелеп алу қажет. Сонан кейін Мәліметтер > Қҧрама 

 

кесте (Данные > Сводные таблицы) командасын орындау қажет. 

 

Құрама кесте шебері (Мастер сводных таблиц и диаграмм) жҧмысының алғашқы 

сатысында  мәліметтер  типі  мен  қҧрама  мәліметтерді  безендіру  тҥрін  анықтап  алады.  Ары 

қарай  (Далее)  батырмасын  шерткеннен  кейін,  мәліметтер  базасындағы  ауқым  дҧрыс 

таңдалғанына кӛз жеткізу керек. Тағы Ары қарай батырмасын шерткен соң қҧрама кестенің 

орны  анықталады.  Қҧрама  кестені  кӛбіне  жаңа  бетке  орналастырады  (Жаңа  бет  (Новая 

страница) ауыстырып-қосқышын тағайындау арқылы). 

 

Құрама  кестенің  құрылымы.  Қҧрама  кесте  шебері  (Мастер  сводных  таблиц  и 



диаграмм) жҧмысының келесі сатысында қҧрама кестенің мазмҧны мен қҧрылымын 

 

 



 

181 


қалыптастырып алады. Бҧл терезеде қҧрама кестенің макеті берілген. Ол тӛрт аймақтан 

тҧрады: Бет (Страница), Жол (Строка), Баған (Столбец) және Мәліметтер (Данные). 

 

Қҧрама  кестенің  әрбір  аймағына  мәліметтер  базасының  қайсыбір  ӛрісі 



сәйкестендіріледі.  Қҧрама  кестені  толтырған  кезде  мәліметтер  сәйкес  ӛрістерден 

автоматты тҥрде алынып қойылады. Оны толтыру ҥшін осы бетте мәліметтер базасының 

ӛріс  атауларымен  аталған  батырмалар  қолданылады.  Қҧрама  кесте  шеберін  (Мастер 

сводных  таблиц  и  диаграмм)  іске  қосып,  шебер  жҧмысының  бірінші  сатысында 

Қҧрама  диаграмма  ауыстырып-қосқышын  тағайындау  керек.  Содан  соң  Ары  қарай 

(Далее) батырмасын басып, қҧрама диаграмма тҧрғызылады. [2] 

 

Диаграмманы  пішімдеу  мен  баптау  оның  жанама  меню  арқылы  іске  асырылады. 



Диаграмманың тҥрін ӛзгерту ҥшін ол тҧрған аймаққа тышқанның оң батырмасын басып, 

жанама менюден Диаграмма типі бӛлімін таңдап алу қажет. Осылайша жанама менюден 



Пішім (Формат) бӛлімін таңдап алып, диаграмма пішімін ӛзгертуге болады. 

 

Әдебиеттер 1. Жаңа информациялық 



технологиялар; Информатикадан 30 сабақ, Алматы, ЖТИ, 

 

2003ж. 



2. ―Компьютерлік технология ерекшеліктері‖, Информатика негіздері, №1, 25-26 

бет. 


 




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал