Елдің болашағы ауылда Біздің сұхбат к ә к І м ж а н а Х м е т ж а н ұ л ы с а р Х а н о в т ы ң е с І м І



жүктеу 99.19 Kb.

Дата09.09.2017
өлшемі99.19 Kb.

Елдің болашағы ауылда 

Біздің сұхбат 

К ә к і м ж а н  А х м е т ж а н ұ -

л ы  С а р х а н о в т ы ң  е с і м і 

Қ а р а ғ а н д ы  ж ұ р т ш ы л ы ғ ы -

н а  ж а қ с ы  т а н ы с .  Ж е з қ а з -

ғ а н облыс  б о л ы п  т ұ р ғ а н -

д а  а й м а қ т а ғ ы  а у ы л 

ш а р у а ш ы л ы ғ ы  с а л а с ы н 

д а м ы т у ғ а бір  к і с і д е й 

ү л е с  қ о с қ а н  а з а м а т . 

1 9 9 7 - 2 0 0 5  ж ы л д а р ы  Ш е т 

а у д а н ы н ы ң  ә к і м і  б о л д ы . 

Б ү г і н д е  ж а ң а д а н  қ ұ р ы л -

ғ а н  о б л ы с т ы қ  ж е р 

қ а т ы н а с т а р ы  б а с қ а р м а -

с ы  б а с т ы ғ ы н ы ң  о р ы н б а -

с а р ы .  Т а я у д а  б і з д і ң 

т і л ш і м і з ауыл  ш а р у а ш ы -

лығы  ғ ы л ы м д а р ы н ы ң 

к а н д и д а т ы ,  о с ы  с а л а н ы ң 

б і л і к т і  м а м а н ы  К ә к і м ж а н 

А х м е т ж а н ұ л ы н а  ж о л ы -

ғ ы п ,  е ң г і м е л е с к е н  е д і . 

- К ә к і м ж а н  А х м е т ж а н ұ л ы , 

Елбасымыз жариялаған « Ауыл 

жылдары» бағдарламасы мә-

р е с і н е  ж е т т і .  Ү ш  ж ы л д а  б і р -

ш а м а  і л г е р і л е у д і ң  б о л ғ а н ы 

айқын.  Д е г е н м е н ,  « Қ о й үстіне 

б о з  т о р ғ а й ұя салатын» заман-

ның аулы алыс  е к е н і де  р а с . 

О с ы саланың маманы ретінде 

алдағы уақытта ауылдың  е ң -

сесін тіктеу үшін қандай  ш а р а -

л а р д ы  ж ү з е г е  а с ы р у  к е р е к 

д е п ойлайсыз! 

- А у ы л шаруашылығының  ж а ғ -

дайы мен ауыл тұрғындарының аху-

алы бір-біріне тікелей байланысты. 

Ауыл шаруашылығы шын мәнінде өз 

ерекшеліктері  б а р , күрделі өндіріс 

саласы. Ауыл шаруашылығы туралы 

мәселе көтерілгенде бірінші  к е з е к -

те жеңілдетілген несие, қайтарым-

сыз  к ө м е к т е р қажеттілігі әңгіме  б о -

лады. Бірақ мұндай жүйенің Совет 

д ә у і р і м е н  к е л м е с к е кеткенін ауыл 

тұрғындарының ескергісі келмейді. 

Шындығын айтсақ социалистік  ж ү й е -

нің өзінде де ауыл шаруашылығына 

мемлекеттік  к ө м е к т е р жайдан-жай 

берілген  ж о қ . Ол кездегі елді  м е к е н -

дердегі халыққа әлеуметтік қызмет 

көрсететін құрылымдар негізінен ша-

руашылық есебінен ұсталды.  А у ы л -

дағы қазіргі  ж е к е м е н ш і к  қ ұ р ы л ы м -

дар көбінесе өз өндірісін  ж ү р г і з у г е 

ғана мүдделі болып отыр. 

М е н і ң ойымша  Ү к і м е т т е н ауыл 

шаруашылығына қайтарымсыз нақты 

к ө м е к , ауылдық елді  м е к е н д е р д і ң 



аумағына қарамай, инфрақұрылым-

д ы қ жәғдайын жақсартуға бағытта-

л у ы тиіс. Яғни, ауыл  т ұ р ғ ы н д а р ы 

т ұ р м ы с т ы қ - ә л е у м е т т і к  м ү д д е с і н е 

сай жағдайлармен толық қанағаттан-

дырылуы керек. Сонда ғана біз ауыл-

да жастардың тұрақтануына, өз ин-

т е л л и г е н ц и я с ы н ы ң  қ а л ы п т а с у ы н а 

ж а ғ д а й  ж а с а й м ы з . Бұл салада да 

білімді, іскер, қабілетті кәсіпкерлер 

м е н  б и з н е с м е н д е р іріктеліп шыға 

бастайды да ауыл шаруашылығын-

д а ғ ы  н а р ы қ т ы қ жүйені  т о л ы қ  м е ң -

г е р г е н жас мамандар шаруашылық-

ты басқару тетіктерін өз қолдарына 

а л ы п ,  к е л е ш е к т і ң  т а л а б ы н а сай 

ж ұ м ы с т а р д ы ұйымдастыра алады. 

Қазіргі  к е з д е ауылдық елді  м е -

к е н д е р д е  т ұ р ғ ы н д а р д ы ң  б а с ы м 

бөлігін зейнеткерлікке  ш ы қ қ а н аза-

маттар мен мектепке дейінгі жастағы 

балалардың құрайтындығы  а щ ы да 

болса шындық. Екінші мәселе ауыл 

шаруашылығына мал тұқымын асыл-

дандыру, агротехникалық жетістік-

т е р д і өндіріске енгізу шараларын 

ұйымдастыру үшін  м е м л е к е т тара-

пынан  ж е ң і л д е т і л г е н  н е с и е алуға 

к ө м е к көрсетілсе, оның қайтарымы 

көп күттірмес  е д і . Нәтижесінде ауыл 

ш а р у а ш ы л ы ғ ы  ө н і м д е р і н і ң  ө з і н д і к 

қ ұ н ы  т ө м е н д е п , сапасы  ж а қ с а р ы п , 

отандық өнім өндірушілер нарықтық 

бәсекелестікке сай өнімдер өңдіруге 

қ о л  ж е т к і з е д і . Бұл ауыл шаруашы-

лығы өндірісінің басты мақсаты емес 

пе? Сондай-ақ, ауыл  ш а р у а ш ы л ы қ 

өнімдерін өндіруде  а д а м еңбегінің 

нақты үлесін анықтаудың, ауылдағы 

ж ұ м ы с с ы з д а р проблемасын  ш е ш у -

де маңызы  з о р . Елбасымыз ауыл ша-

руашылығы саласындағы  р е ф о р м а 

ауылдағы  ж ұ м ы с с ы з д ы қ проблема-

сын шешуге  м о л мүмкіндік жасайды 

д е г е н болатын. Бірақ әзірге ресми 

а қ п а р а т т а р ғ а  ж ү г і н с е к  а у ы л д ы қ 

ж е р л е р д е г і ең басты қиындықтар са-

натында  ж ұ м ы с с ы з д ы қ  п е н  к е -

дейшілік бірінші  к е з е к т е айтылып 

ж ү р . Менің ойымша бұндай қарама-

қайшылық ауыл шаруашылығы өнді 

рісінде  ж ұ м ь с істейтіндер  м е н істе-

мейтіндер санатына жататындардың 

з а ң  ж ү з і н д е ара-жігін  а ж ы р а т у д ы ң 

ҚИЬІНДЫҒЫ. Осыдан барып ауыл ша-

р у а ш ы л ы ғ ы  ө н і м д е р і н і ң  т ү р л е р і н е 

сәйкес белгілі бір мөлшерін өндіруге 

қажетті жұмыс орны нормативін анық-

тау қажеттілігі туындайды. Мұндай 

ж ү й е бұрынғы Совет өкіметі кезінде 

адам еңбегін  қ о р ғ а у , еңбек қауіпсіз-

дігін қамтамасыз ету үшін арнайы зерт-

теулер негізінде белгіленіп, пайдала-

нылған. Сондағы көрсеткіштерді де 

басшылыққа алуға болады. Мысалы, 

100 бас ірі  қ а р а малын бағу үшін 5 

ж ұ м ы с орны, 500 гектар  ж е р г е егін 

егу үшін 10  ж ұ м ы с орны немесе 500 

қой бағуға 3 жұмыс орны деген сияқ-

ты көрсеткіштер тиянақталғаннан кейін, 

ҚР Еңбек туралы заңына тиісті  ө з г е -

р і с т е р енгізу  а р қ ы л ы  б а с ш ы л ы қ қ а 

алынуы  к е р е к . Егерде біз осындай 

немесе осыған балама іс-шараларды 

а т қ а р м а с а қ ауыл шаруашылығында 

әлеуметтік саланың басты көрсеткіші 

жұмыссыздықтың нақты деңгейін еш 

уақытта біле алмаймыз,  д е м е к , бұл 

мәселенің шешуі де бүгінгі күнде сұра-

нып тұрған сияқты. 

Өкінішке орай, әлі де ауыл шаруа-

шылығына  д е г е н көзқарас бұрынғы 

Совет дәуірінен қалыптасқан, науқан-

ш ы л д ы қ , ұрандатушылық жүйесінен 

арылмай  к е л е д і . Осындай  ж о л м е н 

дамыған ауыл шаруашылығы базасы-

н ы ң  н а р ы қ т ы қ қарым-қатынасқа өт-

кендегі жағдайын біз бүгін көріп  т е , 

біліп  т е , отырған  ж о қ п ы з ба? 

К ә к і м ж а н  А х м е т ж а н ұ л ы , 

сіз осыдан үш  ж ы л  б ұ р ы н «Еге-

м е н Қазақстан» газетінде әкім-

д е р сайлауын өткізу  ж ө н і н д е 

ұ с ы н ы с - п і к і р і ң і з д і  а й т т ы ң ы з . 

Ж е р  к о д е к с і  ж о б а с ы н ,  б ю д -

ж е т т і талқылау кезеңінде де өз 

о й л а р ы ң ы з д ы  а қ п а р а т  б е т т е -

р і н д е  ж а р и я л а д ы ң ы з .  Б ұ л  қ ұ -

ж а т т а р бүгінгі күні  Қ Р  П а р л а -

ментінде қабылданып, пайдала 

нылуда.  Т ә ж і р и б е  р е т і н д е  а у -

ып,  а у д а н  ә к і м д е р і н і ң сайлау-

лары да өткізілді, осыған  о р а й 

_ не айтар едіңіз? 

- Ә к і м д е р  с а й л а у ы н  ө т к і з у д і ң 

қажеттілігі  м е н оның басқа сайлаулар-

ға қарағанда ескеретін ерекшеліктері 

туралы ұсынысымды азды- көпті аудан 

әкімі  қ ы з м е т і н д е г і  і с - т ә ж і р и б е м н і ң 

негізінде  ж а з д ы м . Бұл үшін кезінде 

кейбір әріптестерімнің реніштеріне де 

қалғаным  б а р . Бұндағы менің негізгі 

ойым аудан, ауыл, кент деңгейлерін-

дегі мемлекеттік билікке халық  м ү д -

десіне сай қызмет ету үшін  к е ң көлем-

д е  м ү м к і н д і к т е р  б е р у  ж о л д а р ы н 

қарастьру болатын. Бүгінде елімізде 

б ұ р н а ғ ы  ө т к е н  а у ы л д ы қ  о к р у г т е р 

әкімдерінің сайлауын айтпағанда, төрт 

а у д а н  ә к і м і н і ң  с а й л а у ы  ө т к і з і л д і . 

М ү м к і н бастама ретіңде дұрыс та бол-

ған шығар. Бірақ олардың қорытын-

дысы көп жағдайларда ойландырса  к е -

р е к .  М е н і ң ойымша әзірге әкімдікке 

үміткерлерді екіден  к е м емес  қ ұ р а м -

да  ж о ғ а р ғ ы билік деңгейіндегі әкімнің 

ұсынуы қажеттілік сияқты. Соңда бі-

лімді, қабілетті, іскер  ж ә н е халықтың 

жаллы қолдауына ие болған азамат-

тардың жергілікті билік басшылығына 

сайлануына жағдай туар еді. Аудан-

д ы қ мәслихат депутаттарын да аудан 

халқы сайлайды дегенмен оларға сай-

л а у ш ы л а р  а у д а н  ә к і м і н  с а й л а у ғ а 

өкілеттік  б е р г е н  ж о қ  қ о й . Елбасы 

24.08.2005  ж ы л ы тікелей теледидар 

а р қ ы л ы  е л  х а л қ ы н ы ң  с ұ р а қ т а р ы н а 

жауап бергеңде әкімдерді сайлау  д е -

мократия  е м е с , сайлауды әділ өткізу 

демократия деп айтқан  ж о қ па.  С о -

нымен қатар бүгінде аудан, ауыл-кент 

әкімдерінің сайлауларын өткізу сәл 

ертерек сияқты. Қай уақытта болған-

д а  д а ,  ә к і м д е р сайлауын  о б л ы с 

әкімінен бастаған дұрыс. Өйткені, ел 

Президентін бүкіл халық сайлайды  ғ о й , 

бұдан кейінгі  м е м л е к е т т і к  б а с қ а р у 

жүйесі облыстық  д е ң г е й , Яғни облыс 

әкімі. 


Қазақстан Республикасы  Ж е р  К о -

дексінің жобасын талқылау кезеңіндегі 

ұсыныстарымыздың біріншісі,  ж е р д і 

ж е к е м е н ш і к к е сатқанда меншік иесі 

ж е р пайдалану заңдылығын  б ұ з с а , 

ортаға зиян келтіретін іс-әрекеттер-

м е н айналысса,  ж е р д і  м е м л е к е т к е 

соттың қарауынсыз қайтарып алуға не-

месе  ж е р пайдалану құқығын уақыт-

ша тоқтата тұруға, сол  ж е р д і берген 

атқарушы органды өкілетті ету. Екін-

шісі,  ж е р пайдаланушылардың  ж е р д і 

екінші рет жалға беруіне тыйым салу, 

с і з  д е  б і л е с і з  б ұ л  ұ с ы н ы с т а р д ы ң 

біреуі  Ж е р  к о д е к с і н д е  е с к е р і л г е н , 

екіншісі таяуда  Ж е р кодексіне енгізіл-

мекші толықтырулар мен өзгертулер 

тізбесінде  б а р . Жалпы  ж е р кодексі 

қабылданғаннан кейінгі жағдайды пай-

ымдасақ, біршама баптарға өзгерту-

л е р  м е н толықтырулардың  қ а ж е т т і -

лігі байқалады. Ең бастысы іріленген 

үлгіде шаруашылық  ж ү р г і з і п жатқан 

ауыл шаруашылығы  ұ ж ы м д а р ы н д а 

қабылданған  Ж е р кодексіне сай  ж е р 

қатынастарын  р е т т е у д е ,  ж е р иелері-

нің арасында түсіндіру жұмыстарының 

с а л ғ ы р т т ы ғ ы н а н ,  н а қ т ы р а қ  а й т с а қ 

ж е р і м і з д і  ұ ж ы м  б а с ш ы л ы ғ ы алып 

қ о я д ы  е к е н  д е г е н теріс түсінікпен 

кейбір  ж е р иеленушілер  ж е р үлес-

терін  ұ ж ы м құрамында заңдастыру-

ды орнына, шектеулі  ж е р тілімдерін 

қайтарыл алуға, бөлініп шығуға  ә р е -

кет жасап, аяғы негізсіз арыз-шағым-

ғ а айналған  ж а ғ д а й л а р  д а  б о л д ы . 

Ә р и н е , олар жергілікті әкімшіліктер-

д і ң басшылығымен  к е ш те болса түсі-

ніктеме жұмыстары  ж ү р г і з у арқылы 

реттелуде.  Б ю д ж е т кодексінің  ж о б а -

сына аудандық деңгейдегі мемлекеттік 

басқару жүйесінің  қ а р ж ы л ы қ  қ ұ з ы р е -

тін кеңейту жөнінде Қазақстан Респуб-

ликасы Экономика  ж ә н е  б ю д ж е т т і к 

жоспарлау министрлігіне толықтыру-

лар ретімен 8 ұсыныс жасалған еді, 

с о н ы ң бесеуінің  б ю д ж е т кодексіне 

енгізілгендігі туралы министрлік бас-

шылығынан хат алдық. 

- К ә к і м ж а н  А х м е т ж а н ұ л ы

г 

сіздің  қ а з і р г і қызмет істеп  ж а т -

қан  м е к е м е ң і з былтыр  қ ұ р ы л -

ғ а н облыстық  ж е р қатынаста-

р ы  б а с қ а р м а с ы . Облыста  б ұ -

дан  б а с қ а республикалық  д е ң -

г е й д е г і  Ж е р  р е с у р с т а р ы  ж ө -

н і н д е г і  а г е н т т і к  б а с қ а р м а с ы 

тағы  б а р . Осыған  о р а й  о б л ы с -

тағы  қ а з і р г і қалылтасқан  ж е р 

қатынастарын  б а с қ а р у  ж ү й е с і 

нің  ж ұ м ы с ы н а  қ ы с қ а ш а  т о қ -

талсаңыз! 

-  О б л ы с т ы қ  ж е р  қ а т ы н а с т а р ы 

басқармасы елімізде атқарылып  ж а т -

қан төменгі деңгейдегі мемлекеттік 

басқару жүйесінің өкілеттік ауқымын 

ұлғайту, мемлекеттік басқару деңгей-

лерінің міндеттерін нақтылау, өкілет-

тіктерін шектеу бағдарламасы аясын-

да құрылған  ж е р қатынастары жөнін-

д е г і  о б л ы с т ы қ өкілетті орган. 

Ә з і р г е бұл мекеменің атқаратын 

қ ы з м е т і  ш е к т е у л і .  С е б е б і  Ж е р ко-



дексінде  ж е р қатынастары жөніндегі 

негізгі өкілеттілік Республикалық дең-

гейге бағынышты аумақтық  ж е р ре-

сурстарын басқару басқармасына 

берілген. Осыған орай жоғарыда ай-

тылған бағдарламаны іске асыру 

жөнінде Қазақстан Республикасы 

Үкіметінің арнайы қаулысымен Қазақ-

стан Республикасы Парламентіне, ҚР 

Заңдарына, оның ішінде  Ж е р кодек-

сіне де тиісті өзгертулер мен толық-

тырулар енгізу үшін комиссия құрыл-

ған. 

Бұл комиссия Парламент қарауы-

на тиісті құжаттарды ұсынды. Осы іс-

шаралар өз мәресіне жеткеннен кейін 

облыстық  д ә р е ж е д е бір тұтас  ж е р 

қатынастарын басқаратын мемлекет-

тік құрылым қызметін толық мәнінде 

атқара бастайды. Сонымен қатар 

аудан, қала әкімшіліктерінде де  ж е р 

қатынастары жөнінде бірегей қызмет 

атқаратын өкілетті органдар қалып-

тастырылады. Бүгінгі күнде облыстық 

ж е р қатынастары басқармасы облыс 

әкімінің құзырына жататын  ж е р беру, 

мемлекеттік қажеттілікке сай жерді 

қайтарып алу, атап айтқанда  ж е р қой-

науын пайдалану, магистральды құ-

бырлар тарту және газ өңдеу объ-

ектілерін салу мақсатында  ж е р учас-

келерін беру және қайтарып алу, аса 

маңызды құнарлы  ж е р бөліктерінің 

пайдаланылуына бақылау жасау аудан, 

қалааралық  ж е р қатынастарын реттеу 

жұмыстарымен айналысып отыр. 

Аудан, қала әкімдерінің құзырын-

да бұрынғысынша ауыл шаруашылы-

ғына арналған тұрғын үй, құрылыс 

объектілерін салуға  ж е р тілімдерін 

беру құқығы сақталған. Менің ойым-

ша  ж е р қатынастарын басқару мәсе-

лесі бүгінгі таңда ауыл шаруашылығы 

құрылымдары жаппай  ж е к е ш е л е н -

дірілгенде мемлекеттің ауыл шаруа-

шылығына бірден-бір ықпал ететін 

тетігі. Сондықтан да бұл сала қызметін 

түбегейлі  ж о л ғ а  қ о ю үшін,  ж е р 

меселесі жөніндегі сауатты мамандар-

мен толықтырумен қоса, халық мүд-

десіне сай жерді пайдалануды ұйым-

дастыра алатын  б а с қ а р у жүйесін 

қалыптастыру басты мақсат болып 

отыр. 

- Сіз  б ұ р ы н д а р ы  « О р т а л ы қ 

Қ а з а қ с т а н » газетінің тілшісіне 

б е р г е н  с ұ х б а т ы ң ы з д ы ң  б і р -

і н д е ,  н а р ы қ т ы ң  қ и ы н  ө т п е л і 

к е з е ң і н д е облысымыздағы бі-

р і к т і р і л г е н  е к і  і р г е л і  а у д а н ғ а 

басшылық  ж а с а п ,  б і р ш а м а игі 

істер атқарғаннан кейін,  қ а з і р г і 

э к о н о м и к а м ы з  ж ы л д а н - ж ы л ғ а 

ж а қ с а р ы п келе  ж а т қ а н д а ,  о б -

лыс басшылығы,  а у д а н халқы 

с е н і м  б і л д і р с е ,  б ұ л  қ ы з м е т т і 

ж а л ғ а с т ы р а  б е р у г е  ы н т а л ы 

е к е н і ң і з д і айтқан  е д і ң і з .  О с ы -

ғ а н  о р а й сіздің аудан әкімі қыз-

м е т і н е н  ө з  е р к і ң і з б е н  к е т у і -

ңіздің  с е б е б і н айтсаңыз. 

-«Айтылмаса сөз өледі» дейді ғой 

қазақ атамыз. Мен Шет ауданы әкімі 

қызметін жеті жыл, жеті ай, жеті күн 

атқарыппын. Ауданға басшы болып 

келген күні десе де болады, Респуб-

лика көлеміне белгілі, ауданда орна-

ласқан Ақшатау кен-байыту комбина-

ты төрт елді мекенде орналасқан 

өндіріс орындарымен бірге сот шешімі 

бойынша банкрот болып жарияланды. 

Сөйтіп, ауданда бір күнде үш мыңға 

тарта адам жұмыссыздар санатына 

қосылды. Әлі есімде 03.06.1997 жылы 

Ақадыр кентінде таратылған Ақадыр 

ауданы халқының өкілетті өкілдерімен 

алғаш рет кездескенімде, бір зиялы 

ақсақал «Айналайын, оқығаның бар, 

жас жігіт екенсің, мынадай қиын қыз-

метке неге басыңды тігіп тұрсың? Мен 

сенің орныңда болсам, ойланбастан 

арыз жазып кетер едім», -деп еді. 

Тәубе, қолымнан келгенше аз мерзім 

қызмет етпеген сияқтымын. Бүгінде 

аудан бюджеті жеті есеге көбейді, 

ауыл жылдары аясында 962,7 млн. 

теңге игерілді, ресми жұмыссыздар 

80 пайызға кеміді,  Т М Д елдерінде 

бірінші рет аудан 2001 жылы бүкіл 

дүниежүзілік экологиялық қордың 

пайдаланылмай жатқан қуаң  ж е р -

лерді игеруге арналған 10 млн. дол-

лар грантын тендерде жеңіп алып, 5 

жылдық бағдарламаның 2 жылдық 

жобасын іс-жүзіне асырды.  М е н 

аудан әкімі қызметін атқарғанда, 

ертең әттеген-ай демес үшін, бар 

мүмкіншілігімді, ой-қабілетімді өз 

қалауымша толық пайдалануға ты-

рыстым. Бұл жағдайдың облыс бас-

шылығына онша ұнай қоймайтынын да 

сезіп жүрдім. Сонымен қоса, Елба-

сының қатысуымен жылда өтетін 

әкімдердің республикалық кеңесінде 

айтылған мәселелер жөнінде өз ұсы-

ныстарымды облыс басшылығына 

жазбаша да, ауызша да жеткізіл отыр-

дым. Олар: аудан әкіміне аудандық 

бюджетті орындаудағы жауапкер-

шілігімен бірдей, оны пайдалануда да 

заңдылыққа сай дербестік  б е р у ; 

аудандық  қ а р ж ы бөлімін аудан 

әкіміне тікелей бағындыру; аудан 

көлемінде орналасқан мемлекеттік 

мекемелер мен кәсіпорындардың, 

олардың ведомостволық бағыныш-

тылығына қарамай, басшыларын та-

ғайындағанда немесе қызметтен бо-

сатқанда, аудан әкімімен келісу 

қажеттілігін заңдастыру; аудандағы 

сот, прокуратура, салық құрылым-

дарынан  б а с қ а , облыстық  м е к е -

мелердің бөлімдерін, аудан әкімінің 

құзырына беру; облыс әкімінің сала-

лық орынбасарлары  м е н аудан 

әкімінің араларындағы қызметтік 

қарым-қатынастарын реттеп, жауап-

кершіліктерін тиянақтау. Сонымен 

қатар облыс, аудан әкімдері аппарат-

тары арасындағы іс-қағаздар алма-

су, қызметтік жиындар өткізу сияқ-

ты мәселелер жөнінде де ұсыныста-

рымды  ж а з б а ш а облыс әкіміне 

11.03.2003 жылы жолдаған болатын-

мын. Осыдан кейін облыс басшылығы 

тарапынан маған қызметтік қарым-

қатынасқа сай емес көзқарастар 

қалыптаса бастады. 

Бұл жағдай өз кезегінде лауа-

зымдық қызметімді өз менінде ат-

қаруыма қиындықтар келтіретін бол-

ды. Бұған тиісті заңды наразылығым-

ды білдіруді жөн кермедім. Себебі 

бұл жағдайлар облыс әкімінің тіке-

лей нұсқауымен емес, басқалардың, 

ықпалымен болды. Осыдан кейін 

бұл қызметті әрі қарай атқара беру-

ді қажет деп есептемедім. 

Есімі елге белгілі ағамыздың айт-

қаны бар еді. «Мәселе қызметті қан-

ша уақыт, қалай атқарғаныңда емес, 

мәселе артыңнан халқыңның топы-

рақ шашпағаны»  д е п . Өз ойымша 

аудан жұртшылығының басым бө-

лігінің қолдауымен қызмет атқар-

дым, бағасын халық бере жатар. 

Осыған орай менің бір түсінгенім әр 

деңгейдегі мемлекеттік билік басшы-

ларының арасында әділетті қызмет-

тік қарым-қатынастарды қамтамасыз 

ететін жүйені қалыптастырмасақ, 

қазіргі кәсіпкерлерді әртүрлі  м е м -

лекеттік органдар қыспағынан қор-

ғайтындай, мемлекеттік саяси қыз-

меткерлерді де біріне-бірінің негізсіз 

іс-әрекеттер жасауынан қорғайтын 

заң қабылдауға  м ә ж б ү р болуымыз 

м ү м к і н .  М е н і ң ш е бұл  ж а ғ д а й д ы 

шешудің екі жолы бар. Біріншісі, әр 

мемлекеттік билік деңгейдегі әкім-

дер арасындағы қызметтік байланыс-. 

ты контрактіпік жүйеге көшіру. Қазіргі 

кезеңде ең қолайлысы осы болуы 

да мүмкін. Екіншісі, әкімдер сайла-

уын өткізу. Сонымен қатар соңғы 

кезде мемлекеттік қызметкерлер-

ге қойылатын талалтар, сынақтар мен 

ш е к т е у л е р тым көбейіп барады. 

Олардың қажеттілігінде күмән  ж о қ , 

бірақ дені мемлекеттік қызметті өз 

мәнінде атқаруға ықпал жасаудан 

гөрі, оларды бақылау жасайтын 

органдарға,  ж о ғ а р ғ ы  д е ң г е й д е г і 

шенеуніктерге өздеріне бағынышты 

қызметкерлерге, әртүрлі қысым-

дар жасап, заңсыз талаптар қоюына 

мүмкіндік беретін сияқты. Сондық-

тан да олардың мазмұны мен 

ауқымы әр мемлекеттік қызметкер-

дің қызметтік лауазымына сәйкес-

тендіріліп, ықшамдалғаны  ж ө н деп 

ойлаймын. Осы іс-шаралардың бәрі 

екінші жағынан мемлекеттік қызмет-

керлер арасында жиі айтылатын сы-

байлас жемқорлыққа байланысты іс-

әрекеттердің де тежелуіне оң әсерін 

тигізер еді. 

Сұхбатты  ж ү р г і з г е н 

Тілеуқабыл БАЙТҰРСЫН. 

Орталық Қазақстан.- 2006.- 28 қаңтар.- 4 б. 




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал