Экономиканың зерттелетін салаларындағы ағымдағы ахуалды талдау: білім



жүктеу 5.24 Kb.

бет19/19
Дата22.04.2017
өлшемі5.24 Kb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19

Қорытынды 
 
Экономика салаларындағы қызметтер көрсетуді реттейтін нормативтік-
құқықтық актілерге жүргізілген талдау, зерттелетін салалар объектілеріндегі 
қажеттілікті  айқындау,  инвестициялық  жобаларды  іске  асыру  кезінде 
туындайтын  тәуекелдерді  талдау  мынадай  қорытындылар  жасауға  және 
түйінді  жобалық  тәуекелдерді  басқару  бойынша  ұсынымдармен  МЖӘ-нің 
салалық модельдері бойынша ұсыныстар беруге мүмкіндік берді. 
Осы зерттеуде мынадай салалар қаралды: 
- білім беру; 
- денсаулық сақтау; 
- коммуналдық шаруашылық (сумен жабдықтау және су бұру); 
- туризм (тау шаңғысы базалары, туристік кешендер). 
Білім  беру  саласында  мемлекеттік  мектептерді  реконструкциялау/салу 
жөніндегі  жобаларды  іске  асыру  кезінде  мемлекеттік-жеке  меншік 
әріптестіктің  ұсынылған  моделі    ВТО    концессиясының  нысаны  болып 
табылады («құрылыс – беру – пайдалану»).     
Жаңа  мектептер  салынған  жағдайда,  ВТО  моделімен  қатар  МЖӘ 
келісімшарттарының мынадай нысандарын: 
- ВОТ («құрылыс – пайдалану – беру»),  
- BOO («құрылыс – иелену – пайдалану») қолдануға болады 
Мемлекеттік    бала  бақшаларды  реконструкциялау/салу  жөніндегі 
жобаларды  іске  асыру  кезінде  мемлекеттік-жеке  меншік  әріптестіктің 
ұсынылған моделдері болып  концессияның мынадай нысандары табылады:  

 
BTO («құрылыс – беру – пайдалану»); 

 
ВОТ («құрылыс – пайдалану – беру»).  
Алайда,  концеденттің  өз  мойнына  алған  инвестициялық,  пайдалану 
шығыстарын қайтару міндеттемелерін орындамауы бала бақшалар құрылысы 
бойынша  жобаны  ВОТ  моделін  пайдалана  отырып,  іске  асыру  кезінде 
айтарлықтай тәуекелдердің бірі болып табылатынын атап өту қажет.  Осыған 
байланысты  ВОТ  моделі  (концессионердің  борыштық  міндеттемелерді 
орындауына кепілдікті қамтамасыз ету үшін концессия объектісін пайдалану 
құқығымен) 
концессионерге 
форс-мажорлық 
жағдаяттардың 
болуы 
жағдайында белгілі бір қаржылық қорғалуды береді.  
Денсаулық  сақтау  саласы  үшін  МЖӘ  модельдерінің  қазіргі 
келісімшарттар  мен  келісімшарттардың  енгізілетін  түрлерінен  ВТО,  ВОТ 
модельдері  сай  келеді.  Осы  модельдер  денсаулық  сақтау  объектілерін 
мемлекеттің  меншігінде  қалдыруға,  жобаларды  іске  асыру  үшін  жеке 
тарапты  тарту,  денсаулық  сақтау  объектілеріне  деген  қазіргі  қажеттілікті 
қанағаттандыруға және сапалы қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. 
Практика  шет  елдерде  сумен  жабдықтау  және  су  бұру  секторында 
МЖӘ құралдарын қолдану инвесторлар үшін  ВТО моделі бойынша  (Build - 
құрылыс,  Transfer  –  беру,  Operate  -  басқару)  концессиялық  жобаларды  іске 
асыру  схемасы  неғұрлым  қолайлы  болатынын  көрсетеді.  Осы  модель  өзін 

191 
 
мемлекеттік 
бюджеттен 
жеткіліксіз 
қаржыландыру 
кезінде 
жеке 
инвестицияларды тартудың тиімді әдісі ретінде танытты.  
Коммуналдық шаруашылық саласындағы ВТО схемасын қазақстандық 
жағдайларға  белгілі  бір  дәрежеде  бейімдей  отырып,  қарау  ұсынылады.  Осы 
схема  шеңберінде  мемлекеттік  бюджет  қаражаты  есебінен  мемлекеттік 
қолдау 
шаралары 
шеңберінде 
– 
концессионердің 
инвестициялық 
шығындарының  өтемақыларын,  пайдалану  шығасылары  мен  пайда  табуды 
тарифтер есебінен концессионердің инвестициялық шығындарын қайтаруды 
жүргізу.  
Ықтимал  проблемаларға  қарамастан  жобаларды  МЖӘ  тетігін 
пайдаланумен  іске  асыру  сумен  жабдықтау  және  су  бұрудың  заманауи 
технологияларын  енгізуді,  халықаралық  басқару  тәжірибесін  алуды 
қамтамасыз етеді. 
Design–  Build-  Finance  –  Operate  (DBFO)  концессиясының  нысаны  - 
жобалау – құрылыс – қаржыландыру – пайдалану немесе ӨЦК – өмірлік цикл 
келісімшарты  туристік  қызмет  жобаларын  іске  асыру  кезінде  мемлекеттік-
жеке меншік әріптестіктің ұсынылған моделі  болып табылады.  
Жасалған  шарттың  талаптарына  байланысты  объектіні  пайдаланғаны 
үшін  төлем  тұтынушылардан  тікелей  өндіріп  алынуы  немесе  концедент 
концессионерге  төлеуі  мүмкін  және  «сервис  болмаса  –  төлем  де 
жасалмайды» деген қағидат бойынша функционалдық талаптарды орындауға 
да байланысты. 
Бұдан  басқа,  туристік  объектілер  Build-Own-Operate  (ВОО) 
концессиясының  нысаны  -  құрылыс  –  иелену  –  басқару  бойынша  іске 
асырылуы  мүмкін.  Құрылыс  пен  пайдалануға  арналған  келісімшарттар  – 
жеке    инвестор  объектінің  құрылысы  мен  пайдаланылуын  тұтынудың 
мемлекеттік  кепілдігінің орнына, пайдалану шығындарының немесе жалдау 
өтемақысын жүзеге асырады 
МЖӘ-нің  түрлі  модельдеріндегі  барлық  концессиялық  жобаларға 
жобалық  тәуекелдерді  басқару  қажет  және  оларды  азайту  мен  туындауын 
болдырмау  бойынша  шаралар  қабылданатын  мынадай  жобалық  тәуекелдер 
тән: 
-  техникалық-технологиялық  тәуекелдер  жобаны  іске  асыру  кезінде 
қызметтің  техникалық-технологиялық  құрамдас  бөлігіне  әсер  ететін 
белгісіздік факторларымен байланысты
-  экономикалық  тәуекел  жүйенің  жалпы  экономикалық  теңдігіне  қол 
жеткізудің мақсатты белгіленуі және әлемдік нарыққа бәсекеге қабілетті өнім 
шығару, өндірістің нысандары мен салаларын ұтымды ұштастыруды таңдау, 
экономиканы  циклдікке  қарсы  реттеу  жөніндегі  мемлекеттік  шараларды 
жүзеге асыру және т.с.с. арқылы оның жалпы ұлттық өнімінің өсу қарқынын 
жеделдету 
шеңберінде 
мемлекеттің 
инвестициялық 
қызметінің 
экономикалық  құрамдас  бөлігіне  және  инвестициялық  жобаны  іске  асыру 
кезінде  экономика  субъектісінің  қызметіне  әсер  ететін  белгісіздік 
факторларымен байланысты 

192 
 
саяси тәуекелдер инвестициялық қызметті жүзеге асыру кезінде саяси 
құрамдас  бөлігіне  әсер  ететін  мынадай  белгісіздік  факторларымен 
байланысты: түрлі деңгейлерді таңдау; саяси ахуалдағы өзгерістер; мемлекет 
жүзеге асыратын саясат бағытының өзгерістері; саяси қысым; инвестициялық 
қызметті  әкімшілік  шектеу;  мемлекетке  сыртқы  саяси  қысым;  сөз 
бостандығы; 
сепаратизм; 
мемлекеттер 
арасындағы 
қатынастардың 
нашарлауы,  бұл  концессионердің  қызметіне  теріс  әсер  етуі  мүмкін  және 
т.с.с.;  
әлеуметтік тәуекелдер инвестициялық қызметті жүзеге асыру кезінде 
әлеуметтік құрамдас бөлігіне әсер ететін мынадай белгісіздік факторларымен 
байланысты: 
әлеуметтік 
шиеленіс; 
ереуілге 
шығулар; 
әлеуметтік 
бағдарламаларды орындау; 
-  экологиялық  тәуекелдер  мемлекеттегі,  өңірдегі  қоршаған  ортаға  әсер 
ететін  мынадай  белгісіздік  факторларымен  және  инвестицияланатын 
объектілердің  қызметіне  әсер  ететін:  қоршаған  ортаның  ластануымен, 
радиациялық 
жағдаймен, 
экологиялық 
апаттармен, 
экологиялық 
бағдарламалармен және экологиялық қозғалыстармен байланысты  
заңнамалық-құқықтық тәуекелдер инвестициялық жобаны іске асыру 
кезінде  әсер  ететін  мынадай  белгісіздік  факторларымен  байланысты: 
қолданыстағы  заңнаманығ  өзгерулері;  қарам-қайшылылық,  толық  еместік, 
аяқталмаушылық,  заңнамалық-құқықтық  базаның  барабар  болмауы; 
заңнамалық  кепілдіктер;  сот  ісін  жүргізу  мен  төрелік  сотта  тәуелсіздіктің 
болмауы;  заңнамалық  актілерді  қабылдау  кезінде  тұлғалардың  жекелеген 
топтары мүдделерінің құзыретті болмауы немесе мүдделік қолдау көрсетілуі; 
мемлекеттегі қазіргі салық жүйесінің барабар болмауы және т.с.с.; 
-  инфляциялық  тәуекел,  Концессионерге  инвестициялардың  нақты 
құнының құнсыздануы нәтижесінде шығындар әкелуі, активтердің сақталуы 
немесе  олардың  номиналды  құнының  өсуі  кезінде  нақты  бастапқы  құнын 
жоғалтуы  (инвестициялар  түрінде),  Концессионердің  инвестициялар 
бойынша  кірістердің  өсу  қарқынынан  инфляцияның  бақылауға  келмейтін 
басып  озуы    жағдайында  инвестицияларды  жүзеге  асырудан  күтілетін 
табыстары мен пайдасы құнсыздануы мүмкін. 
 
_________________________________________ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

193 
 
Пайдаланылған деректер тізімі 
1.
 
«Білім  туралы»  Қазақстан  Республикасының  2007  жылғы  27 
шілдедегі № 319 Заңы; 
2.
 
«Қазақстан  Республикасының  Білім  және  ғылым  министрлігінің 
Білім  және  ғылым  саласындағы  бақылау  комитеті»  мемлекеттік  мекемесі 
туралы  ереже.  Қазақстан  Республикасының  Білім  және  ғылым  министрлігі 
жауапты  хатшысының  2010  жылғы  5  қарашадағы  №  433-к  бұйрығымен 
бекітілген; 
3.
 
 «Бiлiм  беру  мониторингін  жүзеге  асыру  қағидаларын  бекіту 
туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 27 сәуірдегі № 536 
қаулысы; 
4.
 
 «Мемлекеттік  мүлік  туралы»  Қазақстан  Республикасының  2011 
жылғы 1 наурыздағы № 413-IV Заңы; 
5.
 
Қазақстан  Республикасының  Білім  және  ғылым  министрлігінің 
Стратегиялық  жоспарын  әзірлеу,  іске  асыру,  мониторингі  мен  бағалануы 
жөніндегі  нұсқаулық.  Қазақстан  Республикасының  Білім  және  ғылым 
министрінің 2010 жылғы 12 тамыздағы № 418 бұйрығымен бекітілген. 
6.
 
 «Мемлекеттік  білім  беру  мекемелерінің  мемлекеттік  атаулы 
әлеуметтік  көмек  алуға  құқығы  бар  отбасылардан,  сондай-ақ  мемлекеттік 
атаулы  әлеуметтік  көмек  алмайтын,  жан  басына  шаққандағы  табысы  ең 
төменгі  күнкөріс  деңгейінің  шамасынан  төмен  отбасылардан  шыққан  білім 
алушылары  мен  тәрбиеленушілеріне  және  жетім  балаларға,  ата-анасының 
қамқорлығынсыз  қалып,  отбасыларда  тұратын  балаларға,  төтенше 
жағдайлардың  салдарынан  шұғыл  жәрдемді  талап  ететін  отбасылардан 
шыққан  балаларға  және  өзге  де  санаттағы  білім  алушылар  мен 
тәрбиеленушілерге  қаржылай  және  материалдық  көмек  көрсетуге  бөлінетін 
қаражатты қалыптастыру, жұмсау бағыты мен оларды есепке алу қағидалары 
(Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің  2008  жылғы  25  қаңтардағы  №  64 
қаулысымен бекітілген); 
7.
 
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 21 желтоқсандағы 
№  1256  қаулысы.  Білім  беру  ұйымдары  желісінің  кепілдік  берілген 
мемлекеттік нормативін бекіту туралы
8.
 
Есірткі  құралдарының,  психотроптық  заттар  мен  прекурсорлардың 
айналымына  байланысты  қызметті  лицензиялау  ережесі  (Қазақстан 
Республикасы  Үкіметінің  2007  жылғы  24  тамыздағы  №  735  қаулысымен 
бекітілген); 
9.
 
Қазақстан  Республикасында  есiрткi  құралдары,  психотроптық 
заттар және прекурсорлар айналымын мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру 
ережесі (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 10 қарашадағы № 
1693 қаулысымен бекітілген); 
10.
 
Мектепке  дейiнгi  бiлiм  беру  ұйымдары  қызметiнiң  үлгі  ережесi.  
Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің  2004  жылғы  21  желтоқсандағы  №  1353 
қаулысы; 

194 
 
11.
 
«Халық  денсаулығы  және  денсаулық  сақтау  жүйесі  туралы» 
Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі № 193-IV Кодексі 
(бұдан әрі – ҚР Денсаулық туралы кодексі);  
12.
 
 «Денсаулық  сақтаудың  мемлекеттік  емес  секторында  емдеуге 
тыйым  салынған  аурулардың  тізбесін  бекіту  туралы»  Қазақстан 
Республикасы  Денсаулық  сақтау  министрінің  2009  жылғы  14  қазандағы  № 
526 бұйрығы; 
13.
 
Қазақстан  Республикасы  Денсаулық  сақтау  министрінің  2009 
жылғы  26  қарашадағы  №  801  бұйрығымен  бекітілген  Тегін  медициналық 
көмектің  кепілдік  берілген  көлемі  шеңберінде  көрсетілетін  медициналық 
қызметтерге  арналған  тарифтер  жасау  мен  шығындарды  жоспарлау 
әдістемесі; 
14.
 
«Денсаулық 
сақтау 
ұйымдарының 
шығындарын 
бюджет 
қаражатының  есебінен  өтеу  ережесін  бекіту  туралы»  Қазақстан 
Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 7 желтоқсандағы № 2030 қаулысы; 
15.
 
 «Азаматтық  қызметшілерге,  мемлекеттік  бюджет  қаражаты 
есебінен 
ұсталатын 
ұйымдардың 
қызметкерлеріне, 
қазыналық 
кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан 
Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы № 1400 қаулысы; 
16.
 
«Қазақстан  Республикасының  денсаулық  сақтау  ұйымдары 
желісінің  мемлекеттік  нормативін  бекіту  туралы»  Қазақстан  Республикасы 
Үкіметінің 2009 жылғы 15 желтоқсандағы № 2131 қаулысы; 
17.
 
Қазақстан  Республикасы  Табиғи  монополияларды  реттеу  агенттігі 
төрағасының  2009  жылғы  30  желтоқсандағы  №  419-ОД  бұйрығы  Су 
шаруашылығы  және  кәріз  жүйелерінің  реттеліп  көрсетілетін  қызметтеріне 
сараланған  тарифтерді  есептеу  әдістемесін  бекіту  туралы.  Қазақстан 
Республикасы  Табиғи  монополияларды  реттеу  агенттігі  төрағасының  2009 
жылғы  30  желтоқсандағы  №  419-ОД  бұйрығымен  бекітілген.    «Қазақстан 
Республикасының мектепке дейінгі балалар ұйымдарына жолдама беру үшін 
мектеп  жасына  дейінгі  (7  жасқа  дейінгі)  балаларды  тіркеу»  мемлекеттік 
қызмет  стандарты.  Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің  2010  жылғы  26 
ақпандағы № 140 қаулысымен бекітілген. 
18.
 
Су  шаруашылығы  жүйелері  саласындағы  реттелетін  қызметтерді 
жеке тұлғалардың тұтыну көлемінің негізделген шамасын айқындау ережесі 
Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің  2010  жылғы  7  маусымдағы  №  521 
қаулысы.  «Денсаулық  сақтау  ұйымдарында  ақылы  қызметтерді  көрсету 
ережесі  мен  шарттарын  бекіту  туралы»  Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің 
2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2299 қаулысы; 
19.
 
Қазақстан  Республикасындағы  туристік  қызмет  туралы»  Қазақстан 
Республикасының 2001 жылғы 13 маусымдағы № 211-ІІ Заңы; 
21. 
Туроператордың 
және 
турагенттiң 
азаматтық-құқықтық 
жауапкершілiгiн  мiндеттi  сақтандыру  туралы»  Қазақстан  Республикасының 
2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 513-ІІЗаңы; 
22. ҚР Бюджет кодексі. 

195 
 
23. «Ерекше 
қорғалатын  табиғи  аумақтар  туралы»  Қазақстан 
Республикасының  2006  жылғы  7  шілдедегі  N  175-ІІІ  Заңы  (2012  жылғы  10 
шілдедегі жағдай бойынша өзгерістері мен толықтырулары бар); 
24.  Қазақстан  Республикасы  Статистика  агенттігі.  Статистикалық 
жинақ. 2011 жылғы алдын ала деректер. 
25. Қазақстан  Республикасы  Статистика  агенттігі.  1990-2011жылдарға 
динамикалық кесте (http://stat.kz/digital/obraz/Pages/default.aspx) 
26. Қазақстан 
Республикасы  Білім  және  ғылым  министрлігі 
http://www.edu.gov.kz/ru/dejatelnost/doshkolnoe_i_srednee_obrazovanie/srednee_
obrazovanie/osnovnye_pokazateli/; 
27. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Деректерді 
Мектепке дейінгі және орта білім беру департаменті;  
28. Қазақстан  Республикасы Статистика  агенттігі. 2003-2011 жылдарға 
негізгі көрсеткіштер, Мектепке дейінгі білім беру
29. Қазақстан  Республикасы  Статистика  агенттігі.  Қазақстанның 
демографиялық жылнамасы. 2012 жылы, 31-бет; 
30. Балаларды  мектепке  дейінгі  тәрбиемен  және  оқытумен  қамтамасыз 
ету  жөніндегі  2010  -  2014  жылдарға  арналған  "Балапан"  бағдарламасы. 
Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің  2010  жылғы  28  мамырдағы  №  488 
қаулысы;  
31. «Денсаулық  сақтау  ұйымдарында  ақылы  қызметтерді  көрсету 
ережесі  мен  шарттарын  бекіту  туралы»  Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің 
2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2299 қаулысы 
32. «Республикалық 
бюджет  қаражатынан  ағымдағы  нысаналы 
трансферттер  есебінен  жергілікті  деңгейде  мемлекеттік  медициналық 
ұйымдарды  материалдық-техникалық    жарақтандыру  туралы»  Қазақсан 
Республикасының  Денсаулық  сақтау  министрлігі  міндетін  атқарушының 
2005 жылғы 11 қаңтардағы № 13 бұйрығы;  
33. «Қазақстан 
Республикасының 
Бірыңғай 
бюджеттік 
сыныптамасының  кейбір  мәселелері»  Қазақстан  Республикасы  Қаржы 
министрінің 2010 жылғы 1 сәуірдегі N 141 бұйрығы; 
34. В.В. Капитаненко Инвестициялар. – М., 2007. – 88 б. 
35. «Табиғи монополиялар және реттелетін нарықтар туралы» ҚР Заңы; 
36.  «Қазақстан  Республикасындағы  жергілікті  мемлекеттік  басқару 
және өзін-өзі басқару туралы» ҚР Заңы; 
37.  «Су  шаруашылығы  жүйелері  саласындағы  реттелетін  қызметтерді 
жеке  тұлғалардың  тұтыну  көлемінің  негізделген  шамасын  айқындау 
ережесі»; 
38.  «Елді  мекендердің  су  бұру  жүйелеріне  сарқынды  суларды 
қабылдау ережесін бекіту туралы»; 
39.  «Елді  мекендерді  сумен  жабдықтау  және  су  бұру  жүйелерін 
пайдалану ережесі»; 
40. «Сумен жабдықтау және су бұру» Заңы; 
41. Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы 
Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 маусымдағы N 211 Заңы; 

196 
 
42.
 
«Туроператор  мен  турагенттің  азаматтық-құқықтық  қауіпсіздігін 
міндетті  сақтандыру  туралы»  Қазақстан  Республикасының  2003  жылғы  31 
желтоқсандағы № 513-ІІ Заңы; 
43.
 
http://www.kaztour-association.com/index.htm; 
44.
 
http://www.stat.kz/Pages/default.aspx; 
45.
 
http://www.ppiaf.org/sites/ppiaf.org/files/documents/toolkits/highwaysto
olkit-russian/4/4-32.html; 
46.
 
http://турфактор.рф/tour-factor-2010/42-2010-05-23-06-18-27/147-
2010-05-23-12-39-50.html; 
47.
 
Кох  И.А.  Бағалы  қағаздар  нарығының  талдамалық  модельдері.  – 
Қазан: КФЭИ. -2006. – с. 45; 
48.
 
Буренин  А.  Бағалы  қағаздар  нарығы  және  өндірістік  қаржы 
құралдары. - М.: Федеративтік Кітап саудасы компаниясы. - 2006. –  157-б. 
49.
 
 «Қазақстан 
Республикасы 
туристік 
индустриясының 
перспективалы бағыттарын дамыту жөніндегі 2010 - 2014 жылдарға арналған 
бағдарламаны  бекіту  туралы»  Қазақстан  Республикасы  Үкіметінің  2010 
жылғы 11 қазандағы № 1048 қаулысы 
50.
 
Джеффри  Делман.  Инфрақұрылымдағы  мемлекеттік-жекеменшік 
әріптестік. – Астана қ., 2010. –  248-б. 
51.
 
Федеральдық  автокөлік  жолдарын  кейіннен  ақысыз  негізде 
пайдаланумен олардың құрылысы үшін концессиялық тетікті қолдану, слайд, 
Авторлары:  Бас  директордың  Инвестициялық  қызмет  пен  мемлекеттік-
жекеменшік әріптестік жөніндегі кеңесшісі, «Ространсжаңғырту» ФКУ э.ғ.к.,  
Виталий  Вячеславович  Максимов,  «ТРАНСЖОБА»  ООО  Бас  директоры 
Павел Евгеньевич Куркин. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал