ЕҚЫҰ-ның жұмысына күрделі



жүктеу 0.67 Mb.

бет6/6
Дата27.04.2017
өлшемі0.67 Mb.
1   2   3   4   5   6

Любовь СЛИСКА, РФ Мемлекеттік думасы  төрағасының 

орынбасары:

– Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі – осы елдің 

халқы мен басшыларының экономикадағы, саясаттағы 

және әлеуметтік дамудағы табыстарының заңды 

қорытындысы. Қазақстанның өз төрағалығында мәлімдеген 

басымдықтары: Шығыс пен Батысты жақындастыру, сенім 

мәдениетін қалыптастыру, ауған проблемаларын шешу 

жолдарын бірлесіп іздеу және ЕҚЫҰ проблемаларындағы 

«үш себет» мәселелерін үйлесімді қарау – Ұжымдық 

қауіпсіздік шарты ұйымына қатысушы мемлекеттер 

халықтарының түбегейлі мүдделеріне жауап береді. 

Ричард ХОУГЛАНД,

АҚШ-тың Қазақстандағы төтенше және өкілетті елшісі:

– Қазақстанның халықаралық ұйымға төрағалығы 

тұсында Шығыс пен Батыс арасында байланыс орната 

отырып, тиімді шараларды жүзеге асыратынына 

сенеміз. Бүгінде халықаралық қауымдастық алдында 

кешенді түрде атқарылуы тиіс үлкен мәселелер 

тұр. Оларды шешуде біз өзара байланыста қызмет 

ететін боламыз. Біздің мақсаттарымыз ортақ және 

халықаралық ұйым аясында мойнымызға алған 

міндеттеріміз бар. Америка Құрама Штаттары 

Қазақстанның төрағалығы тұсында заман талап етіп отырған мәселелер 

шешілетініне және аталмыш елдің ЕҚЫҰ-ның қызметін жаңғыртуға үлес 

қосатынына сенімді. 

Иван ГАШПАРОВИЧ, 

Словакия Президенті:

– Словакия – Қазақстанның ЕҚЫҰ-на төрағалығын 

қолдаған алғашқы мемлекеттердің бірі. Біз әрқашан 

Қазақстанды қолдаймыз және төрағалықтың сәтті өтуі 

үшін барлық күш-жігерімізді саламыз. Қазақстанның 

жетістігі Словакияның жетістігі болып табылады. 



Михай БАЙЕР, Венгрия Республикасы Сыртқы істер 

министрлігінің энергетикалық қауіпсіздік мәселелері 

бойынша айрықша тапсырмалар жөніндегі арнайы елшісі:

– Қазақстан Еуропалық қауіп сіздік және ынтымақ-

тастық ұйымының белсенді төрағасы ретінде өзін таныта 

алады деп ойлаймын және бұрынғы қар қынды үдете 

түсетін жұмыстар атқарады деп сенемін. Бұл төра-

ға лықты Қазақстанның сыртқы сая сат бағытындағы 

үлкен же тіст ігі деп атауға болады. Біз ЕҚЫҰ жұмысы 

биылғы жылы да қол даныстағы негізгі қағидаттар 

негізінде жүзеге асады деген сенімдеміз. Қазақстанның 

төрағалығы ұйым шеңберіндегі басқа да әріптестерімізге қосымша 

ынталылық көрсетеді.


РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№57 (283) 10.04.2010 жыл, сенбі                 



www.alashainasy.kz

7

e-mail: info@alashainasy.kz



Болат Қылышбайұлы, Қазақ стан-

ның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етіп отыр 

ға-

нына, міне, 100 күн толып отыр. Бұрын 

«ЕҚЫҰ төрағалығы Қазақстанға не бе-

реді?» деген сауалға жауап іздеуші едік. 

Енді «бүгінгі 100 күндікте тө ра ға лық тө-

рін 

дегі Қазақстан ЕҚЫҰ-ға не бер 

ді, 

ауыз толтырып айтарлық нен дей нә ти-

же бар?» деген сауал маза лай  ды емес 

пе? 

– Иә, осы күндері Қазақстанның ЕҚЫҰ-

ға төрағалығының 100 күндік белесіне иек 

ар тып отырмыз. 100 күндік белес – кез кел-

ген ірі жоба, тіпті халықаралық жоба үшін 

бұл жалпыға бірдей қабылданған ке зең дік 

меже. Бұл кезеңде жобаның бағ дар ламасы 

қабылданады, мақсаттары, әдіс-тәсілдері 

айқындалып, негізгі кон тур лары көрініс бере 

бастайды. Осы орайда, Еуропа Кеңесі Пар-

ла менттік  ассам блея сы ның    вице-пре зи ден-

ті, Бельгия сенатының де путаты Пол Вилле 

Қазақ 

станның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуіне 



орай өзінің «Өкілеттік мер зімі шектеулі, по-

тен циалы шексіз» де ген тақырыппен бе ріл-

ген мақаласында: «Ал ғаш рет ЕҚЫҰ та ри-

хында бұрынғы Ке 

ңес Одағынан шыққан, 

мұ сылман халқы ба сым мемлекет аймақтық 

ұйымның тіз гінін ұстады. Барлығы таңданды. 

Бұл ел нені іске асырады? Ол зор жауап кер-

шілік жү гін арқалап, толып жатқан замана 

сын да ры мен қауіп-қатерлерге қарсы тұра 

ала ма? Ұйымның өн бойына қан жүгірте 

ала ма?» – деп жазып, сіз қойып отырған сұ-

рақ 

 

 



тар төңірегінде ой бөліседі. Бұл арада 

бельгиялық сенатордың төрағалық мер зі мі-

нің шектеулі екендігі туралы айтқанына ке-

ліс пеуге болмайды. 100 күндік меже – іс тің 

басы ғана, шектеулі мерзімге қоры 

тын 


ды 

жасау ертерек болса керек. Өзіміз куә болып 

отырғандай, еліміздің ЕҚЫҰ тө ра ғасы ретін-

дегі нақтылы бағдарламасы бір тіндеп қар-

қын алып келеді. Сондықтан жыл дың соңына 

қа рай  атқарылған істердің нақты нәти же ле-

рін айта аламыз деп үміт те немін. 

– Қаласақ та, қаламасақ та, әр уа-

қыт 

тың, әр дәуірдің адамзат алдына 

қоя тын талаптары, қауіп-қатерлері күн 

тәртібінен түспейді. Қазақстан ЕҚЫҰ тө-

рағасы ретінде қоғамдастықты қан дай 

мә селелерге назар аудартып отыр? 

– Шындығында, Қазақстан төраға лық қа 

аса бір күрделі кезеңде кірісіп отыр ға ны на 

назар аударған жөн. Еліміз ұйым ал 

дына 

бұрынғыдан күрделі, ауқымды сан са лалы 



мәселелерді байсалды түрде күш бірік тіріп 

шешуді ұсынып отыр. Жаһанды жайлап бара 

жатқан лаңкестік, экстремизм, табиғи-кли-

маттық, гуманитарлық  және эко логия лық 

апаттар, кедейшілік, әлемдегі миллиард тан 

астам адам душар болып отырған аштық, 

жұқпалы індеттер, ұлта ра лық және дінара-

лық қақтығыстар, жаһан 

дық қаржы-эко-

номи калық дағдарыс адам зат өркениетіне 

барлық мемлекеттер күш біріктірмейінше, 

жаңа қауіп-қатер 

лер 

мен күресе алмай 



ты-

нына көз жеткізеді. Бұған байланысты был-

тыр 2009 жылы Гре цияның ЕҚЫҰ-ға төра ға-

лығы кезінде еу 

ропалық валютаға төнген 

қауіпті еске ал сақ та жеткілікті. Сондықтан 

осындай дәуір сындарымен бетпе-бет келген 

ЕҚЫҰ тө 


рағалығында нақты бағдарлама 

ұсы 


нып отыр. Елбасы биыл 14 қаңтарда 

Венадағы ЕҚЫҰ Тұрақты кеңесінің қаты су-

шыларына ар наған бейнеүндеуінде Қазақ-

стан ның ЕҚЫҰ-ны Ванкуверден Владивос-

ток қа 

де йін гі 



ұлан-ғайыр 

кеңістікте 

ха  лық а ралық  ын тымақтастық  пен  қауіп сіз-

дік 


тің маңызды тетіктерінің бірі ретінде 

қарастыратынын айтты. Мұндай ұстанымды 

кө 

бінесе ұйым 



ға қатысушылардың кең 

географиялық  ау қы мымен,  мемлекеттердің 

өзара іс-қи 

мыл 


дағы тәжірибесімен және 

жақ сы жол  ға қойылған жұмыс тәсілдерімен 

тү сін діруге болар. Ендігі жерде 35 жылдық 

та 


рихында тәжірибе жинақтаған ұйымды 

күн тәртібіндегі күйіп тұрған мәселелерді ең-

серуге жұмылдыру міндеті тұр. 

– Өткен жолы Еуропадағы қауіпсіздік 

және ынтымақтастық ұйымын Еура зия-

лық қауіпсіздік және ынты 

мақ 

тас 

тық 

ұйымы деп атауын өзгерту, оны рефор-

малау туралы бастама көтер ді ңіз. Кезін-

де Еуропадағы қауіпсіздік жә не ын ты-

мақ 

тастық жөніндегі Кеңес 

тің (ЕҚЫК) 

1995 жылдан бастап ЕҚЫҰ бол 

ғаны 

мәлім. Төрт құбыласы түгел ұйым 

ды 

 

ре формалау идеясына қан дай себептер 

түрткі болып отыр? 

– Бағана айтқан жаңа ғаламдық қауіп-

қатерлер ЕҚЫҰ-ның тиімділігін көтеруді, 

ақыр аяғында оны реформалауды талап 

етеді. Президент Н.Назарбаевтың пікірін ше, 

бұл үшін алдымен көмескіленіп қалған 

«Хель синки үдерісінің брендін» қайта жан-

дан дыру және еуразиялық аймақтық құ ры-

лымдармен өзара байланыс орнату ар қылы 

ЕҚЫҰ-ның екінші тынысын ашу, оның қыз-

метіне соны серпін беру міндетін қою қажет. 

Өйткені бүгінде еуропалық қауіп сіздікті азия-

лық қауіпсіздік өл шем де рін ескермей сақтау 

мүмкін емес. Қазақстан ендігі жерде ЕҚЫҰ-

ның еуро-атлантикалық диалог алаңынан 

еуразиялық ауқымға көтерілуін, сонымен 

қатар Венаның батысы мен шығысындағы 

елдер арасындағы өза ра сенімді нығайтуға 

күш салады. Ал бұл елдер бір ұйымға, ЕҚЫҰ-

ға мүше бол 

ға 

ны 


мен, әрқайсысы әртүрлі 

геосаяси мүд де лерге бөлінген. Мәселен, бұл 

елдерді Еуро одақ пен НАТО-ға мүше елдер, 

Еуро одақ пен НАТО-ға мүше болуға ынталы 

ел дер және ЕурАзЭҚ, ҰҚШҰ, ШЫҰ секілді 

ай 


мақтық ұйымдарға мүше мемлекеттер 

деп жіктеуге болады. Ұйымның өз тарихи 

да му барысында еуропалық қана емес, еу-

разиялық сипатқа ауысып келе жат қа нына 

көз жеткізу қиын емес. Еліміз геогра фия лық 

орналасуына қарай ұйымның ішкі геосаяси 

қатпарларының тігісін жатқызуға үлес қоса 

алады. Қазақстан осы еуразиялық ынтымақ-

тас тық ты нығайту мақсатында ЕҚЫҰ бас шы-

лық  құрылымдарының  өкіл де рінің  қатысуы-

мен 13-14 мамырда Ал 

ма 


тыда ЕҚЫҰ 

Пар ла мент тік  Ассам блея сы ның  тран са зия-

лық парламенттік фо ру мын, 7-9 маусымда 

Ыстамбұлда Азия дағы өза ра іс-қимыл және 

сенім шаралары жө ніндегі кеңестің үшінші 

саммитін өткізуді жос  парлап отыр. 



– Үш құрлық елдерін біріктіріп отыр-

ған ЕҚЫҰ-ның іші-сыртында жан жалды 

аймақтар жоқ емес. Еліміз ЕҚЫҰ төра ға-

лы ғында  Ауғанстан  мә се ле сін  реттеу 

ба сым дыққа ие екені мә лім. Шиеленісті 

ай мақтардағы,  мы са лы,  Кавказдағы, 

Днестр  бойындағы  түйткілдерді шешу-

де қан дай да бір нәтижелерге иек арта 

аламыз ба? 

– ЕҚЫҰ-ның маңызды саналатын әске-

ри-саяси бірінші себеті аясында қиюы қаш-

қан жанжалдарды реттеуге барынша көңіл 

бөлінеді. Маусымның соңына қарай ЕҚЫҰ-

ның алдын ала ескерту және жан жалдарды 

реттеудегі рөліне арналған Ке 

зең 


аралық 

баяндама жасалады. Бұл баян 

да 

ма 


Алматыда шілдеде өтетін ЕҚЫҰ-ға қа 

 

ты-



сушы елдер сыртқы істер министр 

ле 


рінің 

бейресми кездесуінде талқыға салы 

нады 

деп күтіліп отыр. Ақпан айында ЕҚЫҰ-ның іс 



басындағы төрағасы Оңтүстік Кавказ 

елдеріне жұмыс сапарын жасап, келіс 

пей 

жүрген тараптармен кездесулер өт кізді. Бұл 



сапарлардың нәтижесінде Таулы Қарабақ 

жанжалын одан әрі бейбіт түр 

де шешу 

үрдісінің жол картасын әзірлеу басталғанын 

айтқан жөн. Қазақстан Гру зия дағы ахуалға 

байланысты қара пайым азаматтарға қалып-

ты өмір нормасын құру үшін Женева дискус-

сиясын жалғастыруды маңызды деп санай-

ды. ЕҚЫҰ биыл Гру зия да 30 мамырда өтетін 

муниципалдық  сай лау ларға  бақылау шы ла-

рын жібергелі отыр. Ал Приднестровье 

кикіл жіңін реттеу бойын ша Қазақстан «5+2» 

форматындағы келіс 

сөздерді жандандыру 

бағытында жұ мыс істеп жатыр. 

Біздің еліміз әдеттегі қарулануды бақы-

лау, сенім мен қауіпсіздікті нығайту жөнін дегі 

еуропалық режимді ұстанатынын біл 

дір-

ді.  Қазақстан  ЕҚЫҰ-ға  қатысушы  ел    дер  дің 



қауіпсіздігінен өзге ұйымға мүше болып 

табылмайтын көрші елдердің қауіп 

сіз-

дігін бөле-жара қарай алмайды. Мә се лен, 



алдымен бұл – тұрақсыздық жайлаған Ау-

ған станға қатысты жайт. Біз ауған мә се лесін 

соғыспен шешу мүмкін емес деп са 

най-


мыз. Сондықтан бұл елді саяси-әлеу мет тік 

жа ғынан қайта қалпына келтіру үшін күш-

жігер 

ді шоғырландыру қажет. Қазақ 



стан 

Үкіметі бұл бағытта 50 млн доллар қар жы 

бөліп, ауған студенттерін еліміздің жо ғарғы 

оқу орындарында оқыту жөнінде ше 

шім 

қабылдады. Бұл бастаманы өзге ел дер де 



қолдап, игі істі іліп әкетеді деп се неміз. 

– Табиғи ресурстарға бай, 50 мил-

лионнан астам халық мекен ететін Ор-

талық Азиядағы сыртқы геосаяси 

күштердің көз құртына айналып, бел-

сенді әрекет ету нысаны болып отырғаны 

жасырын емес. Аймақтағы саяси, ұлт-

тық, лаң кес тік қауіптердің бұлты сейіл-

ген жоқ, қатер тәуекелі жоғары. ЕҚЫҰ 

төрағасы ре тінде Қазақстан бұл бағытта 

қандай қа дамдар жасайды?

– Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төраға 

лы 

ғы-


ның маңызды бағыттарының бірі – Орталық 

Азияның тұрақты дамуы. Қазақ стан ЕҚЫҰ-

ның әлеуетін пайдаланып, ай 

мақ 


тық 

ынтымақтастықты дамытуға ниетті. Өкінішке 

қарай, Орталық Азияда тамыр жайған қауіп-

қатерлердің салдары созыл ма лы сипат алып 

отыр. Мұның себебі, бір жағынан, аймақтағы 

елдерде саяси ре фор малардың тұрлау сыз-

дығы мен күрделі әлеуметтік-эконо ми калық 

ахуалға байла ныс ты болса, екінші жағынан, 

география лық тұрғыдан көршілес тұрақсыз 

аймақтар (Ауғанстан, Кавказ, Қытайдағы 

Шыңжаң) жергілікті және латентті түрде кері 

әсер етуімен байланысты. Сондықтан Қа-

зақстан ЕҚЫҰ-ның төрағасы ретінде Ор-

талық Азия дағы өзара байланысты екі үлкен 

мін детті мойнына алады. Бірінші міндет – 

ЕҚЫҰ-ға оңтүстік бағыттан төнетін қауіп-

қатер лерді бейтараптандыру. Яғни мұн  дағы 

мақсат – ЕҚЫҰ-ны оңтүстік-шы ғыс бағыттан 

қорғау. Мәселен, ұйымның лаң 

кестік, 


экстремизм, есірткі тасымалы, ұйымдасқан 

қылмыс, қару-жарақ саудасы және заңсыз 

көші-қон сияқты күрделі мәселелерге қарсы 

күресті күшейтуді ұйым дастыру қажет. Ме-

нің ше, Қазақстан осы қатерлермен күресті 

ұйым дас тыратын орталық бола алады. Ал 

екінші міндет – Орталық Азияда діни 

экстремизмнің кеңі нен қанат жаймауы үшін 

жалпыға ортақ демократиялық стандарттар 

мен дәстүр 

лер 

ді енгізу. Бұл аталған екі 



міндеттің тезі рек шешілуі Орталық  Азияның 

өзге елдері, пар 

тиялар, БАҚ және сайлау 

заңдарын же тіл діру, мемлекеттік қызмет пен 

сот жүйесін реформалау сияқты жұмыстарды 

ат 


қар 

ған қазақстандық саяси модель мен 

қазақ стан дық мемлекеттік құрылым үлгісін 

өздеріне енгізу қажет деп ойлаймын. 

Біздің еліміз халықаралық ынтымақ тас-

тыққа, әсіресе, ЕҚЫҰ шеңберіндегі ха лық-

аралық қауіп-қатерлермен күрес ба ғы тында 

жұмыс істеуге аса мүдделі. Ор 

талық Азия 

үшін Ауғанстаннан келетін есірткі тасы-

малымен күрес өзекті болып қала береді. 

Халықаралық ұйымдардың өзі бұл мәселе-

лерге қарсы қандай шаралар қолда 

нып 


жатса да, есірткі тасымалы тыйылмай келеді. 

Меніңше, есірткі биз не сі мен күрес біржақ-

тылыққа  ұрынып  жат қан сияқты. Ау ған-

станға шетелдерден, со ның ішінде Орталық 

Азия дан да хлорид, ам моний, күкірт қыш-

қылы сияқты героин ды әзірлеуге аса қажет 

қоспа заттардың жет кізілуіне көңіл бөлінбей 

жатыр. Біріккен Ұлттар Ұйымының сарап-

шы ларының  мәлі мет теріне  қарағанда,  Ау-

ған станның  ТМД  ел де рімен  шекаралас 

аймақтарында апи ын мен героин әзірлейтін 

400-ден аса ла 

бо 

 

раториялары бар екен. 



Осы бағыттағы қауіп 

сіздік, қатерлермен 

күрес сияқты күр делі мәселелері ЕҚЫҰ-ның 

8-9 шілдеде Венада және 20-21 қазанда 

Астанада өткі зілетін конференцияларда ке-

ңінен тал қы ланып, нақты шешімдер қа был-

данады деп үміттенемін.

– Біз, көбінесе, ЕҚЫҰ-ны таза саяси 

мазмұндағы ұйым ретінде бағамдап 

жүр 

міз. Алайда ұйымның эконо 

ми-

калық-экологиялық қауіпсіздік мәсе ле-

леріне ден қойылатын «екінші себеті» 

жөнінде, бұл бағыттағы жос 

пар 

лары 

туралы біле бермейміз. Қа зақстан «екін-

ші себеттің» олқылығын тол 

тыруға 

қандай үлес қоспақ? 

– «Екінші себеттегі» экономикалық-

экологиялық өлшем бойынша Қазақстан 

бірінші кезекте трансқұрлықтық көлік 

дәліздерін дамыту жобасын қолға алады. 

Осы мақсатта бұған қатысты ұлттық заң-

намалық базаның үйлесімділігін, жо 

лау-


шылар мен жүктердің және көлік құрал-

дарының тасымалына еркін жағдай туғызу, 

барлық көлік түрлеріндегі қауіпсіздікті 

нығайту үшін келіссөздер жалғастырылады. 

Бұл саладағы ең басты нысан: құрылысы 

басталған Қорғас – Алматы – Ақтөбе – 

Орынбор – Қазан – Санкт-Петербург бағы-

тын қамтитын «Батыс Еуропа – Батыс Қы тай» 

халықаралық деңгейдегі автожол тран зиттік 

дәлізі болып табылады. Жалпы ұзындығы 

8445 шақырым болатын транзиттік дәліздің 

2787 шақырымы Қа зақ станға тиесілі. Құны 

5,4 млрд долларды құрайтын автожол 

құрылысын 2013 жылы аяқтау көзделіп 

отыр. Ал 2010 - 2012 жылдар аралығында 

жобаны жүзеге асыру үшін 50 мың адам 

жұмысқа тартылмақ. Со нымен қатар еуро-

палық стандарттағы Қазақстан арқылы Қы-

тайдан Еуропаға  дейінгі теміржол жо басы 

да бар. Ғаламдық энергетикалық қауіпсіздікті 

дамытуға біздің елдің қосатын үлесі Қазақ-

стан мен Орталық Азиядан әлемдік нарыққа 

энерго та сымалдау  бағыттарын  әртарап тан-

дыру болмақ. Танымал мұнайшы Нұрлан 

Бал  ғым баевтың  пайымынша,  мұнай-газ  жә-

не көліктік инфрақұрылым мұнай-газ са ла  -

сын 

дағы тиімді бағыт болар еді. Әлемнің 



бар 

лық елдері көмірсутегі тасымалының 

транзиттік аймағына айналу үшін таласып 

бағуда. Қазіргі кезде «Батыс Қазақстан – 

Батыс Қытай» мұнай құбырының құрылысы 

аяқталып қалды. 2009 жылдың желтоқсан 

айында Түрікменстан – Өзбекстан – Қазақ-

стан – Қытай газ құбыры салынып болды 

және «Орталық Азия – Қытай» газ құбы ры-

ның құрылыс жұмыстары жалғасып жатыр. 

 29 қаңтарда Алматыда «Азия – Еу 

ро 


па 

жолындағы логистика рөлі» атты ха 

лық-

аралық конференция өтіп, 1-2 ақ 



панда 

Вена қаласында ЕҚЫҰ экономика-эко-

логиялық форумының бірінші бөлімі өтті. 

Алдағы 1-2 шілдеде Астанада «Дағдарыс 

сабақтары және жаһандану кезеңіндегі 

дағдарыстан кейінгі экономикалық даму» 

атты үшінші Астана форумы өтеді.

– «Екінші себеттегі» экологиялық 

мәсе 

лелердің тікелей біздің елге қа-

тысы бар. Арал теңізі, Балқаш көлінің 

тағдыры өзі міз төра ғалық етіп отырған 

ЕҚЫҰ-ның назарын аудара ма? 

– Өкінішке қарай, Орталық Азияның, 

әсіресе, Арал теңізінің экологиялық жағ-

дайы әлсіреп бара жатыр. Көптеген жерлер 

адам қоныстануына жарамай қалды. Елі-

міз 


дің эко 

номикасы мен халық ден 

сау-

лығына ай тар лықтай нұқсан келді. Мем ле-



кеттік таби ғат ты қорғау органдары қор  шаған 

орта мен айырықша түзілген та 

рихи 

экожүйелерге жеткілікті мөлшерде көңіл 



бөлінбей отыр деп санайды. Тек пайда ны 

ғана көздеген алып шаруа 

шы 

лық 


тардың 

залалы  биоре сур стардың  жо йы луы  мен 

экологияның одан әрі әлсі 

ре 


уіне апарып 

соқтырады.  Таби ғи  қаз ба лар ды  өндірудің 

кесірінен  эксплуа та циялық  ай мақ тар  күн 

санап ұлғайып, аймақ тық эко жүйеге орны 

толмас зардабын тигізді. «Екінші себеттің» 

маңыздылығын арттыру үшін ЕҚЫҰ 

төрағасы Қ.Б. Сауда баевтың бас  тамасымен 

қос жаңа лауазым пайда болды: ЕҚЫҰ 

төрағасының көлік және эко 

логия 


мәселелері бойынша жеке өкіл де рі. Демек, 

алдағы уақытта Пан Ги Мун 

ның аймаққа 

жасаған сапарында БҰҰ-ның на 

за 

рын 


аудар 

ған Арал теңізінің ЕҚЫҰ та 

ра 

пынан 


елеусіз қалмайтынына сенгіміз ке леді. 

– Қырғызстандағы оқиғаларға бай-

ланысты ЕҚЫҰ төрағасы ретінде қандай 

қадамдар жасау маңызды?

– Қырғызстанда қарапайым фор му ланы 

түсіне алмаушылық бар. Алдымен эко-

номикалық реформалар жүргізіп, тек сонда 

ғана саяси өзгертулер жүргізу керек еді. 

Арбаны аттың алдына қою әрекеті барлық 

кезде апатқа алып келеді. Мұндай әрекеттің 

неге алып келгендігін Грузия, Украина 

немесе Қырғызстан мысалынан кө 

руге 


болады. Кеше Украина Президенті Виктор 

Янукович Елбасы Нұрсұлтан Назар баев пен 

кездесіп, ағынан жарылған бола 

тын: «Біз 

бес жылды бекерге жоғалттық». Бұл сөздер 

Қазақ стан ның  таңдап  алған  жо лының, 

экономикалық және саяси ре фор малардың 

дұрыстығын тағы да дә лелдей түседі. Қазір 

Қырғызстанда не бо лып жатыр? Қарапайым 

адамдардың істей тін жұмысы жоқ және де 

төңкерістің ар қасында билікке келген болса, 

олар  би лік тің  білік ті лі гіне  өте  төмен  баға 

береді. 

Осыған байланысты көнеден келе жат-

қан нақыл сөзді еске түсіреміз – төң ке рісті 

қиял шылдар 

жоспарлайды, 

фана тик тер 

жү зеге асырады, ал жемісін оңбағандар кө-

реді.


Қазақстан ЕҚЫҰ-ның төрағасы ретінде 

Қырғызстанда орын алған жағдайға бай-

ланысты іс-әрекеттерін бастап кетті, қазір 

онда арнайы өкіл жұмыс жасауда, шұ ғыл 

арада мәселенің мән-жайын анық та ғаннан 

кейін нақты іс-қимылдар болары сөзсіз. 

Қазақстан Қырғызстанда жағдайдың толық 

қалпына келуі үшін ЕҚЫҰ-ның төрағасы 

ретінде, көрші бауырлас ел ретінде аянып 

қалмасы белгілі. Қазір көрсетілетін көмектің 

көлемі мен түрлері қарастырылуда. ЕҚЫҰ-

ның жоғарғы саммитін биыл Астанада 

өткізсек, аймақтағы біраздан бері қор 

да-


ланып қалған мәселелерді шешуге болар 

еді. 


– Әңгімеңізге рақмет!

Сұхбаттасқан

Құбаш САҒИДОЛЛАҰЛЫ

ДАТ!


Болат СҰЛТАНОВ, ҚР Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық 

зерттеулер институтының директоры, тарих ғылымының докторы:

№57 (283) 10.04.2010 жыл, сенбі



www.alashainasy.kz

иялық

:

ҰСЫНЫС

Еуропадағы қауіпсіздік және қауіпсіздік ұйымын ХХІ ғасырға тиімді түрде 

бейімдеу үшін қайта құрылымдайтын уақыт жеткен сияқты. Бұл үшін ең 

қажетті қадам ЕҚЫҰ-на мүше мемлекеттер басшыларының сам  митін өткізу 

болып табылады. Оның үстіне мұндай жиын 1999 жылы Ыс 

там 

бұлдағы 

отырыстан кейін ұйымдастырылмапты. Біздіңше, ЕҚЫҰ-на тө ра ғалық етіп 

отырған елдің астанасында осы жиынның өткізілуі дұрыс қадам болар еді. 

Ал егер қандай да бір мемлекет немесе мемлекет шоғыр ла ры Астананың 

орнына өзге бір қаланы ұсынып жатса, ол жағын да ойлас ты рып көруге 

болады. Ең бастысы, бұл форумда Ауғанстандағы ахуал, тер 

ро 

ризммен 

күрес мәселесі, діни экстремизм, есірткі тасымалы, заңсыз миг 

рация, 

этникааралық және конфессияаралық келісімді қамтамасыз ету ша раларын 

талқылайтын алаң болса болғаны. 

АЛАШ АЗАМАТЫ



Қазақстан 

еуропалық ұйымды 

ұйқысынан оятты

«Қазақстанның 

Еуропадағы қауіпсіздік және 

ынтымақтастық ұйымына 

төрағалық етуі ескі жүйеге 

тың қозғау салды. ЕҚЫҰ-

ға төрағалық етіп отырған 

Орталық Азиядағы тұңғыш 

елдің қадамдары ұйым 

қызметіне қарқын әкеліп 

отыр». Өткен сәрсенбіде 

Алматыда Орталық 

Азиядағы жұмысын 

қорытындылаған Еуропалық 

Парламенттің депутаты, 

ЕҚЫҰ төрағасының экология 

және қоршаған орта 

мәселелері жөніндегі жеке 

өкілі Струан Стивенсон 

осылай деп мәлімдеді.

«Қазақстан ЕҚЫҰ қызметіне қарқын 

әкел 

ді. Қазақстанның батыл қадамдары 



ежел 

гі ұйымды ұйқысынан оятқандай 

бол ды. Ұйымға мүше елдердің тең жар ты-

сы, яғни 28-і – еуропалық елдер. Бұрын 

оған көбіне еуропалық елдер басшылық 

ете тін. Сол себепті де төрағалық қызмет 

бір сарындылау болатын. Ал Қазақстанның 

жұ мысына бүкіл ел кәдімгідей құлақ түріп 

отыр», – деді Струан Стивенсон. Еліміздің 

әлемдік қауымдастық алдындағы қауіп-

сіз дік пен ынтымақтастыққа бағытталған 

саяси қызметінің 100 күні жөнінде Еуро-

па лық Парламент депутаты осындай баға 

берді. Оның сөзіне қарағанда, дәл қазіргі 

кезеңде ғаламға Еуропа төрінен ықпал 

етуге қазақстандық үлгі ғана қажет. «Ме-

нің ше, ЕҚЫҰ-ға тура Қазақстан тәрізді тө-

ра ғалық қызметтің үлгісін көрсете алатын 

ел кемде-кем. Ынтымағы жарасқан көп 

ұлт ты әрі көп конфессиялы мемлекет бо ла 

отырып, ядролық қарулану бәсекесінен 

бас тарта отырып, өз үлгісін күллі әлемге 

насихаттай білуі қазақ елінің нағыз ЕҚЫҰ 

төрағасы атына лайық екенін көрсетеді. 

Мен ұйым төрағасының экология мә се ле-

лері жөніндегі өкілі ретінде өз қызметімді 

шын жүрегіммен атқаруға әзірмін», – деді 

Стивенсон. Алматыға келмес бұрын, Қыр-

ғыз стан, Өзбекстан мен Түрікменстан ел-

де рінде болған ол Орталық Азия аймағы 

ма мандарының өңірдегі екі өзекті мәселені 

шешуге уақыт өткізбей жұмылуы керектігін 

атап өтті. Оның бірі – Арал мәселесі және 

Әму 


дария мен Сырдарияның жоғарғы 

ағы сындағы Тәжікстан мен Түрікменстанда 

су ресурстарын тиімді басқару. Екіншісі – 

осы аймақтағы жерасты су бассейнінде 

сақ талған 800 млн тоннадан астам уран 

қал дығы қоймасын тұрғындар өмірі үшін 

за лалсыз  ету.

ШАРА


Төрағалық жайы 

жазғы академияда 

талқыланады

Биыл маусым және шіл де 

айларында Астанада «Қа-

зақ  стан туы астындағы ЕҚЫҰ 

– ықпал мен оның салдары» 

атты жас ғалымдар басқосуы 

өтеді. «Жазғы академия» 

аталатын шара Қазақстандағы 

Германия жылы аясында 

ұйымдастырылады.

Неміс академиялық алмасулар қыз ме-

тінің (DAAD) бастамасымен өткі 

зілетін 


бас 

қосуға ғаламдық қауіпсіздік мә 

се 

ле-


сімен терең айналысқысы келетін жас 

зерттеушілер қатыса алады. Онда еліміздің 

ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету барысы сарапқа 

салынып, ғылыми тұрғыдан талданбақшы. 

Сондай-ақ қазақ-неміс мамандары өзара 

тәжірибе алмаса алады. Жас ғалымдар 

еңбектері кейін бір жинаққа топтас 

ты-


рылады. Неміс академиялық алмасулар 

қызметі өкілдері жиында Германия елі мен 

қазақ-неміс ынтымақтастығы мәселесінің 

де зерттеу нысанасына айналғанын қа-

лай 

ды. Биылғы Германия жылы шең-



берінде сонымен бірге қазақ елінің Еу ро-

падағы ықпалды ұйымға жетекшілік ету 

қадамдары тақырыбында бірнеше кон фе-

ренциялар өткізу де жоспарланып отыр.



Болатбек МҰХТАРОВ

 

Биыл еліміздің  ЕҚЫҰ-ға төраға болуына орай Еуропа 



төрінде қандай да бір салтанатты шара ұйымдастырылды 

ма? 

Мадияр КЕНБАЕВ, Астана

?

Төрағалық Еуропа төріндегі тойдан басталды

ЕҚЫҰ-ның бюджеті қанша?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

ЕҚЫҰ-ның 2008 жылғы бюд-

жеті 164 млн евроны, 2009 

жылғы бюд жеті 158 млн, 2010 

жылғы бюд жеті 150 млн 750 мың 

евроны құ рады. Ұйымға ең көп 

мүшелік жар 

на төлейтін мем-

лекеттерге  Фран  ция,  Гер  ма ния, 

Италия  және  Ұлы бри та ния  ел дері 

жатады. Ал ең аз төлейтін мем-

лекет – Ватикан. Қ 

а 

зақстан бұл 



ұйым 

ға жыл сайын 360 мың 

доллар мүшелік жарна тө лей ді. 

Қазіргі уақытта ЕҚЫҰ-да 

3300-ге жуық қызметкер жұмыс 

іс 


тейді, 2800-ге жуық адам 

сырттағы мис сиялар  мен ор на-

лас қан  жер лер дегі  іс-шараларға 

тартылған.  Ал  ұйы м  ның  Венада 

орналасқан  штаб-пә те рінде  және 

маман дан ды рыл ған  инс титут тар-

да, жалпы алғанда, 500-ге таяу 

қызметкер жұмыс іс тейді. 



Менің білгім келетіні, Қазақстан төрағалық етіп отырған Еу-

ро   палық ұйымның бюджеті мен қызметкерлерінің саны қан-

ша?

Арнұр ҚАБЫЛБЕКҰЛЫ, Қарағанды

Еліміздің Еуропадағы қауіп-

сіз дік және ынтымақтастық ұйы-

мы 


на төрағалық ету жауапты 

қыз метіне кірісуі құрметіне қаң-

тардың 13-і күні Авс 

трия 


ның 

астанасы Вена қаласындағы та-

рихи орындардың бірі – Хоф бург 

сарайында Қазақстан өнер ше-

берлерінің гала-концерті бол ды. 

Салтанатты кештің Венада болу 

себебі – аталған ұйымның штаб-

пәтерінің осы қалада ор на лас-

қандығында.  ҚР Мәдениет жә не 

ақпарат министрлігі ұйым 

дас-

тырған бұл салтанатты кеште қа-



зақ өнерінің қара шаңырағы дер-

лік ұжымдар, атап айтқанда, 

Құр 

манғазы атындағы қазақ 



мем лекеттік академиялық халық 

ас паптары  оркестрі,  К.Бай сейі-

това атындағы опера және балет 

театры,  Құрманғазы атындағы 

Қазақ  ұлттық  кон сер ва то рия сы-

ның өнерпаздарымен қатар 

Халық әртісі  Әлібек Дінішев пен 

Ескендір Хасанғалиев,  бүгінде 

Париждің атақты сахналарында 

қазақ халқының өнерін әлемге 

танытып жүрген Майра Мұ ха-

медқызы, сондай-ақ Айгүл Қо са-

нова, Ғалым Ахмедияров, Ай-

тол 


қын Тоқтаған және Нұркен 

Әші ров  сынды өнерпаздар қа-

тысып, қазақ өнерін Еуропа жұр-

тына паш етті.



Еуропадағы қауіпсіздік және 

ынтымақтастық ұйымын ХХI ғасырға 

тиімді түрде бейімдеу үшін қайта 

құрылымдайтын уақыт жеткен сияқты

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№57 (283) 



10.04.2010 жыл, 

сенбі                  



www.alashainasy.kz

e-mail: info@alashainasy.kz

8

АРНА



Қараңыз, қапы қалмаңыз!

осы жексенбіде көретіндеріңіз!!!

«НЫСАНА»

Әр жексенбі 

сайын 

20.00-де

Әр жексенбі 

сайын 

20.00-де

Ал елімізде дәл көздеп, 

шүріппе басып үйре ну шілер 

қатары көбейген. Әскери 

дайындық  мек теп теріне 

ке ліп дәріс алу шылар 

арасында  бизнес мен  дер, 

жастар,  қа ра пайым 

азамат тар да көп. 

Көпшілігін тапанша мен 

ав то маттан  ату  шеберлігі 

қызық ты рады. 

Қазақстандықтар кім ге 

қарсы қаруланып жатыр?

Көктемгі қауіп! Қазақстанның оң түс-

тік өңірлерінде қырым қанды безгегін 

тарататын кенелер бас кө тер  ді. Қатерлі 

жәндік  бұл  жолы  Шым    кент  қа ласының 

өзінен шығып жа 

 

 

тыр. Қазірдің өзінде 

дәрігердің  кө ме  гіне  жүгінгендер  көп. 

Мамандар биыл кененің таралу аумағы 

да ұл 

ғая 

ды деп дабыл қа 

ғуда. 

Олар  жер гі лікті  билікті  қы рым 

қан  ды  безгегінің  жап пай  та ра-

луы на  тос қауыл  қоюға  үн   де ді. 

Қау 

іп 

ті қансорғыштың тез та 

ра-

луы на  не  себеп?  Табиғатта  нен    дей 

тепе-тең  дік  жоғалған?  «Ны   сана» 

биылғы ке 

немен кү 

рес мау 

сы-

мын да  анық тал ған  бас тап қы  де-

рек тердің өзі үрей туғы за тынына 

көз жеткізді.

Бішкектегі бүлік тариф бағамы төңі-

ре 

гіндегі тартыстан шықты ма? Қыр-

ғыз  стан дағы  төңкеріске  баға  саясаты 

түрткі бол ды деген жорамал бар. Жыл 

басында қырғыз үкіметі электр қуаты 

мен жы лу дың бағасын екі есе, ал ыстық 

су тарифін бес есе ұлғайтқан. Ақпан-

наурыз ай ла рында тұтынушылар ел-

дің  әр  түк пі рін де  наразылық  ша ра сын 

өткізді. Бұл нау 

қанды оппозиция да 

іліп әкетті. «Пре зидент  Бәкиев  барлық 

страте гия лық  энер гетикалық  ны сан-

дар ды өз әулетіне сатты» деп айып-

тады.  Та риф  сая са ты на  қарсылық  би-

лік 

ті ба 

сып алу 

ға не 

гіз болды ма? 

Оп позиция  ха  лық ты  Ала  Тоо  алаңына 

қан дай үн деу мен алып шықты? «Ны-

са на»  тіл ші лері  оқи  ға  орнында  жүр.

"АрселорМиттал Темиртау" 

кә  сіп  орны 

көмірдің 

арасынан 

қа 

ру «қазып» алды. Фабри 

ка-

дан отын алып бара жатқан кө-

ліктен  артил ле риялық  сна-

ряд  тар 

табылды. 

Бұл 

«ол     жа ға»  металлургия  ком-

би натының басшылығы аң-

таң, ал құ қық қор ғау ор ган-

дары же дел тер геу жүр гізді. 

90 снаряд кө 

мір кенішіне 

қа лай тап бол ған?

ДУМАН


№57 (283) 10.04.2010 жыл, сенбі                     

www.alashainasy.kz

8

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ



e-mail: info@alashainasy.kz

К

е



зекшi  ред

ак

тор – Гүлнар А



ХМЕ

ТО

В



А

Республикалық

қоғамдық-саяси 

ақпараттық газет

Бас редактор  – Серiк ЖАНБОЛАТ 

Мұратқали ДҮЙСЕНБАЕВ 

Бас ред


ак

тордың бiрiншi орынб

ас

ары


Мақсат ӘДIЛХАН 

Бас ред


ак

тордың орынб

ас

ары


Айдын ҚАБ

А – ж


а

уапты х


а

тшы


Талға

т КIРШIБ


АЕВ  – 

ж

а



уапты х

а

тшының орынб



ас

ары


Нұрлыб

ай ИТЕКБ


АЕВ  – 

те

х.ред



ак

то

р



Күләш НАҚЫПОВ

А – 


аға к

оррек


тор, т

е

л.: 



388-80-76

Бөлiм редакторлары:

Құб


аш МЕҢДIҒА

ЛИЕВ – с


аяси бюро, т

е

л.: 



388-80-72

Берiк ӘШIМОВ – нарық, т

е

л.: 


388-80-69

Қалд


ар КӨМЕКБ

АЕВ – қоғам, т

е

л.:


 388-80-65

Алма


т ИСӘДIЛ – өрк

ение


т,

 т

е



л.: 

388-80-64

Нұрғазы СА

САЕВ – дод

а (спор


т), т

е

л.: 



388-80-74

Бо

ла



тбек МҰХТ

АРОВ – ж


аңалықт

ар, т


е

л.: 


388-80-68

Қу

анышбек ҚАРИ – меншiк



тi 

тiлшiлер қосыны, т

е

л.: 


388-80-62

Астана филиалы:

Мек


енж

айы: Сейфу

ллин көшесi, 31

Те

л.:



 +7 (7172) , 54-27-31

E-mail: aa_as

tana@mail.ru

Жандос БӘДЕЛҰЛЫ – 

ст



ана филиалының ж

е

текшiсi)



besbogda@mail.ru

besbogda@y

ahoo.c

om

Мұр



а

т А


ЛМА

СБЕКҰЛЫ – тiлшi

Салт

ан СӘКЕН – тiлшi



Бүркiт НҰР

А

СЫЛ – тiлшi



Аймақтағы тiлшiлер:

А

тыр



ау

 – Нарғыз ҒАБДУ

ЛЛИНА, т

ел.: 8702 5876587

Қар

ағанды – Серiк САҒЫНТ



АЙ, т

ел.: 8777 3909779

Қос

танай – Алмагүл СҰЛТ



АНОВ

А, т


ел.: 87774067903

Қызылж


ар – Ерб

ақыт АМАНТ

АЙ, т

ел.: 8 7054418255



Қызылорд

а – Әділж

ан ҮМБЕ

Т,

 т



ел.: 87777054466

Өск


емен – Елмейір А

ХМЕД, т


ел.: 87775797090

Шымк


ент – Шадияр МО

ЛДАБЕК, т

ел.: 8705 9877799

Га

зе



т 2008 жылдың 17 қар

ашасынд


а ҚР Мәдение

т және ақпар

а

т  


минис

трлiгiнде тiрк

е

лiп, бұқар



алық ақпар

а

т құр



алын есепк

е қою 


ту

р

алы №9650-Г  к



уәлiгi берiлг

ен.


Р

е

д



акция авт

орлар мақаласы мен ж

арнама мазмұнына ж

а

уап 



бермейдi.

Авт


орлар қо

лж

азб



асы өңде

лмейдi және к

ерi қайт

арылмайды.

Көлемi екi к

омпью


терлiк бе

тт

ен (14 к



е

гль) ас


а

тын ма


териалд

ар 


қабылд

анб


айды.

«Алаш айнасынд

а» ж

арияланған ма



териалд

ар мен с


уре

тт

ердi 



көшiрiп немесе өңдеп б

а

су



 үшiн ред

акцияның ж

азб

аша рұқс


а

ты 


алынып, г

а

зе



тк

е сiлт


еме ж

а

салуы мiнде



ттi.

Құрылтайшысы және меншiк 

иесi – «ТОЛҒАУ» ЖШС

Директор –  

Александр Филимонович АН

Та

р



а

ту

 қызме



тi 

те

л.: 



8 (727) 388-80-88

Ж

арнама бөлімі



те

л.: 


8 (727) 388-81-00

Алма


ты  қаласы «Дәуiр» РПБК ЖШС 

Қалд


аяқов көшесi, 17-үй. Т

ел.: 


(727) 273-12-04, 273-12-54

Тапсырыс – №921

А

ст

ана  қаласы «



А

ст

ана-По



лигр

афия»,


Бр

усиловский көшесi, 87-үй. Т

ел.: 

(7172) 37-05-59

Тапсырыс – №494

Шымк

ент қаласы «Оңтүс



тiк по

лигр


афия» б

аспалар үйi» ЖШС

Байтұрсынұлы  көшесi, 18-үй. Т

ел.: 


(7252) 30-03-30, 30-03-31

Тапсырыс – №4041

Бағасы  к

е

лiсiмдi



Таралымы – 10 000 дана

Га

зе



т сейсенбi, сәрсенбi, бейсенбi, жұма, сенбi күндерi шығады.

«А

ла



ш а

й

на



сы» г

аз

ет



е ж


аз

ы

лу



 и

нд

екс



i: 6

42

59



Ре

да

кц



и

ян

ы



ң ме

ке

нж



ай

ы



А

лм

ат



ы

 қ

ал



ас

ы

,05



0

0

51



, Б

ег

ал



и

н кө


ш

ес

і, 1



4

8 а


Те

ле

ф



он

8(



7

2

7

)3

8

8-8

0

-6

0, ф

акс


8(

7

2

7

)3

8

8-8

0

-6

1

e-

m



ail

inf



o

@

a

lashainas

y.

kz

БҮГІН:

Сәуірдің 10-ы

Туған күн иелері

Есенгелді Жақыпов (1928) – әдебиеттанушы, аудармашы, фи ло логия 

ғылымының докторы;



Әубәкір Нілібаев (1928) – ақын, аудармашы;

Едіге Түркебаев (1929) – экономика ғылымының докторы, про фессор

академик;



Жарылқап Бейсенбайұлы (1947) – «ҚазАқпарат агенттігі» ҰК бас 

редакторы, жазушы, журналист;



Юсуп Бисқалиев (1937) – «ББК» ЖШС бас директоры;

Амантай Малғаждаров (1944) – Төтенше жағдайлар министр 

лігі 


азаматтық қорғаныс ардагерлері кеңесінің төрағасы, полковник;

Аян Айтжанов (1947) – Алматы облысы Райымбек ауданының әкімі;

Ибрагим Түктібаев (1949) – «Қазақ гуманитарлық-заң универ си теті» АҚ 

вице-президенті;



Ирина Тәжібаева (1951) – Ұлттық ядролық орталықтың атом энер гиясы 

институты директорының орынбасары, физика-мате 

ма 

ти 


ка ғылымының 

докторы, профессор;



Серік Аяғанов (1952) – сенатор, медицина ғылымының док то ры;

Қайрат Тастемір (1959) – Қаржы министрлігі Кедендік бақылау коми-

тетінің басқарма бастығы, полковник;



Ләззат Тұрлашев

 (1960) – Алматы облысы Қарасай ауданының әкімі;



Марат Сатыбалдин (1964) – «Қазақстан жинақбанкі» АҚ бас қар ма төра ға сы;

Талғат Алдабергенов

 (1970) – «Кедентранссервис» АҚ пре зи денті;



Сергей Куянов (1972) – Алматы қаласы әкімінің баспасөз хат шы сы;

Болатбек Асабаев (1978) – Сыртқы істер министрлігінің басқарма 

бастығы;


Бейбіт Шаханов (1979) – «Әскери-стратегиялық зерттеулер орталығы» АҚ 

вице-президенті.



Сәуірдің 11-і

Алаштың атаулы күні 

• Халықаралық фашистік концлагерьлер тұтқындарын босату күні



Туған күн иелері 

Болат Тәшенов (1941) – физика-математика ғылымының докторы, профессор, 

академик;



Сағындық Нұрәлиев (1949) – «Kazakhstan Petroleum» қауымдастығының бас қар ма 

төрағасы;



Файзолла Бісмілдин (1957) – Денсаулық сақтау министрлігі Әкімшілік-құ қық тық 

істер департаментінің директоры;



Владимир Мягков (1958) – Қостанай облыстық білім басқармасының бас тығы;

Қайрат Ашуов (1961) – Алматы қаласы Жетісу ауданы бойынша салық бас қар ма-

сының бастығы;



Нұрлан Далбаев (1961) – мүсінші, Алматыдағы Тәуелсіздік монументі автор ла ры ның 

бірі;


Асқар Мусинов (1961) – Қазақстанның Біріккен Араб Әмірлігіндегі Төтенше және 

өкілетті елшісі;



Нұрлыбай Итекбаев (1967) – «Алаш айнасы» газетінің техникалық редакторы;

Шалқар Жүсіпов

 (1970) – Қазақстан микроқаржы ұйымдары қауымдастығы 

директорлар кеңесінің төрағасы;

Ғалым Байтоқ (1971) – Мәслихат депутаттары қауымдастығының төрағасы;

Айдар Кенжеев (1973) – Қазақстан Қарулы Күштері Әуе қозғалысы басқармасы бас 

орталығының бастығы, подполковник;



Олег Дьяченко (1977) – «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры аймақтармен бай-

ланыс департаментінің директоры;



Қуандық Бішімбаев

 (1980) – Экономикалық даму және сауда вице-министрі;



Саян Әбдіқайранов (1985) – Жер ресурстарын басқару агенттігі төрағасының кеңес-

ші сі.


Сәуірдің 12-сі

Алаштың атаулы күні

• 1889 жылы Алаштың ұлы ғалымы, Ұлттық ғылым академиясының тұңғыш президенті 

Қаныш Сәтбаев дүниеге келді.

• Бүкіләлемдік авиация және космонавтика күні.



Туған күн иелері

Нариман Ысмағұлов (1925) – дәрігер-хирург, Социалистік Еңбек Ері, Қазақ КСР-нің 

еңбек сіңірген дәрігері, Қостанай қаласының Құрметті азаматы; 



Өмірзақ Сәрсенов (1942) – белгілі меценат, «Нұр Отан» партиясы саяси кеңесінің 

мүшесі;


Жолтай Балтабеков (1946) – Алматы облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының 

бастығы;


Төрехан Қосжанов (1949) – Республикалық бюджеттің атқарылуын қадағалау 

жөніндегі есеп комитетінің мүшесі;



Тілеубек Мұқашев

 (1950) – Алматы қалалық мәслихатының хатшысы;



Серік Мұқанов (1953) – Алматы облысы әкімінің орынбасары;

Геннадий Тюркин (1953) – Қостанай облысы Қостанай ауданының әкімі;

Мұрат Аманбаев (1955) – Т.Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетінің 

проректоры;



Сағит Ахметбеков (1957) – Павлодар облыстық сот әкімшісі;

Серік Дәрменбаев (1957) – «Қазаэросервис» АҚ президенті;

Рүстем Жоламан (1961) – экономика ғылымының докторы, академик;

Қайрат Айтуғанов (1962) – «Оңтүстік» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы 

басқарма төрағасы;



Мұрат Жүнісов (1964) – «ҚазИнТел» телекоммуникациялық холдинг президенті;

Ғалымжан Қойшыбаев (1968) – Қазақстанның Литвадағы Төтенше және өкілетті 

елшісі;


Мұрат Сазанов (1968) – «Алматы электр стансылары» АҚ басқарма төрағасының 

орынбасары;



Нұрлан Исабеков (1974) – «Қазақстан Инжиниринг» ҰК басқарма төрағасының 

орынбасары;



Юрий Черкасов (1974) – «Хабар» телеарнасының директоры;

Дәурен Әбдіхамитов (1975) – Arna Media Services ЖШС бас директоры.

Мерейлеріңіз үстем болып, мәртебелеріңіз арта берсін! 

«Алаш айнасы»

Шығуы 

 

        Ұзақтығы 

 

          Батуы

 06:20  

 

            13.09 

 

           19:29      

ЖҰЛДЫЗ-ЖОРАМАЛ 

ТОҚТЫ 

Жұмыс аптасының соң ғы кү ні 

сіз үшін сәтті өтеді. Жеке қа рым-

қатынастар  жа  ғымды  көңіл  күй 

сыйлайды.  Бү гін  жа қын да ры ңыз-

бен ортақ тіл та бы суға күш са лудың 

қа же ті  ша ма лы.

ТОРПАҚ

Бүгін сіздің өміріңізде жеке 

қатынастарыңыздың  қан ша лық-

ты берік екендігін сы нақ тан өт кі-

зе тін кезең бас талуы мүмкін. Бұл 

сынақтан жақсы өт кі ңіз келсе, әрбір 

қа да мыңызды  қа да ғалаңыз.

ЕГІЗДЕР

Сүйіктіңізбен  ара ла ры ңыз да 

айтарлықтай  қиын дық тар,  яғни 

түсініспеушілік пайда бо луы ық ти-

мал.  Өкі ніш ке  қа рай,  жұл дыз дар 

сіз дер ге  қолдау  көр сетуге  асық пай-

ды.

ШАЯН

Айтарлықтай қолайлы күн. 

Тек қатты уайымдаудың сал 

да-


рынан өзіңізді жаман се 

зі 


 

нуіңіз 


мүмкін.  Сізге  мін дет ті  түр де  күш 

жинау қажет, сол үшін бү гін өзіңізге 

де малыс  ұйым дас ты  рыңыз. 

АРЫСТАН

 Бұл күні сізді сүйіктіңізбен ара-

дағы қарым-қатынас қат ты ма за-

лайды және оған се 

беп те жоқ 

емес. Бір-біріңізді тү сінісу үшін уа-

 қы тыңызды да, кү шіңізді де ая маңыз.

БИКЕШ

Бүгінгі күн сізге көп жақ 

сы-

лық 


тар алып келеді. Жа 

ңа 


таныстықтар  ор на ту ға,  сондай-ақ 

өзіңізге сүй 

кім 

ді жанмен кез 



де-

суге өте қо лайлы күн. Өйткені бү гін сіз 

оған жағымды әсер қал  ды расыз.

ТАРАЗЫ

Жағымсыз жағдайлар орын 

алып жатса да, сіз бү гін са быр 

сақтайсыз.  Өмір  ге  де ген  жақсы 

көз қа ра сыңызды  өз герт пе ге ні ңіз 

жөн.  Жұл дыздар  сіз ге  өз  мүм кін ді гі-

ңізді дұрыс баға лауға кеңес бе  реді.

САРЫШАЯН

Сіз үшін бүгінгі күн сәт ті қа -

лыптасады. Осы сәт 

ті жі 


бе 

ріп 


алмау  үшін  сіз ге  де ма лыс ты 

ұмы тып,  жұ мысқа  де ген  ын  та-

ңыз ды екі есе арттырған аб зал.

МЕРГЕН

 Бүгін белсенділігіңіз өте жо-

ға ры  деңгейде  бола тын дық тан, 

сіз бағындыра ал 

май 

тын асу 


бол май ды.  Бірақ  сіз ге  жауабы 

жоқ  сұрақ тар мен  ба сы ңыз ды  көп  қа-

тыр  маған  жөн.

ТАУЕШКІ

Бү гін  сіз  өзіңізді  қызық ты рып 

жүр 

ген көп сұрақтарға жауап 



табасыз  және  бо ла шақ қа  де ген 

жоспарыңызды нақ ты анық тай-

сыз. Келер күнге деген үмі 

тіңіз ал-

дамайды.

СУҚҰЙҒЫШ

Сізге бұл күнге өкпе ай ту ға 

еш  себеп  бол май ды.  Се бе бі  бүгін 

барлық жер 

де сізді жұл 

дыз 


дар 

қолдайды,  көп те ген  мәсе ле лер ді 

шешуге  көмек те се ді.  Бі рақ  зайырлы 

ортада кө ңіл кө те руге қолайсыз күн.



БАЛЫҚ

Осы күні сізге асығыс әре кет 

етпеген жөн. Күні 

ңіз әр 


түрлі 

оқиғаларға то лы бол са да, әрбір 

қа да мы ңызды  ойла ну  қажет. 

Со нымен  қатар  басқа лар дың  өзі ңізді 

қысымға алуына жол бер меңіз.

 

 



  

СІЗ ЕСТІДІҢІЗ БЕ?



Адамның асқа деген тәбеті оның дастарқандасына да 

байланысты екен. Арық адаммен бір үстелде отырған кісінің тә-

бе ті жақсы ашылып, мол тамақтана алады екен. Керісінше, семіз 

адам ның қасында көп тамақ жеу мүмкін емес. Мұны Германияның 

Вернигерод институты мен Колумбия университетінің 

психологтары дәлелдеп отыр.

Ұйқысы бұзылған балалар есейген кезде маскүнемдік 

пен нашақорлыққа бейім келеді. АҚШ-тың Айдахо штаты 

университетінің ғалымдары осындай қорытындыға келіп 

отыр.

Ұйқысы тыныш бала жағымсыз 

әдеттерден аулақ болады

Арық адамдар тәбетті арттырады екен

Ғалымдар ұйқысы бұзылған 

сә билер мен 386 жасөспірімнің 

ден 

саулығын зерттеген. Соның 



нә тижесінде ұйқысы шала болып, 

соның салдарынан түрлі беймаза 

түстер көретін балалардың пси-

хо  логиясы да толық жетілмейтіні 

анық  талды.  Ғалымдар  жасаған 

қо  рытындыға  қарағанда,  үш-бес 

жа  сын да  ұйқысы  қалыпқа  түс пе-

ген бүлдіршіндер бұл кемшіліктен 

17 жасқа жеткенше арылмауы 

мүм   кін. Ал 18-21 жаста қалыпты 

ұйық   тай  алмайтын  жасөс пі рім-

дердің ағзасы есірткі, ішім 

дік, 

шылым, ацетон иісі сияқ ты миды 



«уақытша ләззатқа» бө лей тін зат-

тарға құмар болады.

«Егер жүдеу серігіңіз асханада бі-

рінші мен екіншіні толық порциямен 

алып, компотты да ұмытпайтын болса, 

өзі ңіздің де сол мөлшерде та мақ та-

нуды әдетке айналдырғаныңызды 

сез 


бей қаласыз. Сондай-ақ онымен 

әң гімелесе отырып, асты түгел тауы-

сып қоятын боласыз. Ал етжеңді серігі 

бар адам, керісінше, тамақты аз ішеді. 

Дас тарқандас адамның сыртқы кел-

беті мен ол таңдаған тағамның көлемі 

адам ға бейсаналы түрде әсер етеді», 

– дейді Колумбия университетінің 

зерт  теушісі Брент Макферран. Ол өз 

тұ жырымын дәлелдеу үшін 210 сту-

денттің қатысуымен тәжірибе жүр гіз-

ді. Қос-қостан бөлінген жұптардың 

бі  рі арық та, семіз де емес, қалыпты 

пі 


шінді. Тамақтанып отырып, кино 

көр  ген жастардың әрекеті ғалым жа-

са 

ған қорытындыны растады. Арық 



адам  мен бірге болған әрбір сту дент 

бір сеанс ішінде 30 түрлі тәтті та ғам 

жеген болса, семіздермен отыр 

ған 


студенттер бұдан екі есе аз та 

мақ-


танған.

Әйелі күйеуіне:

– Сен газеттен нені қиып алып жатырсың? 

– Қалтамды тексерді деген айыппен сотта әйелінен ажырасуға 

қолын жеткізген адам туралы мақаланы қиып алып жатырмын.

– Оны не істейсің?!

– Қалтама салып қоямын.

***


Әжесі оқуда жүрген қызының хатына жауап жазуда: 

«Қызым, жағдайың қалай? Сен сұрағандай 10 000 теңге 

салып жібердім. Бірақ келесіде хатты дұрыс жаз. Он мың теңге 

төрт нөлмен жазылады, сен жазғандай бес нөлмен емес!..»

***

Дүкенде:


– Мына шараптың бір тамшысы қанша тұрады?

– Бір тамшы шарап түк те тұрмайды.

– Онда маған түк те тұрмайтын тамшыдан 1000 тамшы 

беріңізші.

***

Білгім келген бір сұрақ:



– Неге ақ шұлықты көп кигенде қарайып кетеді, ал қара 

шұлықты көп кисе ағарып кетеді?



Газетіміздің №56 (282) санында жарияланған сканвордтың жауабы 

КӨЛДЕНЕҢІНЕН:

 

Бейне. Ода. Ажан. Дембе. Сал. Ағзам. Пьеса. Лау. «Битлз». «Жаушы». Планер. Негр. Угра. Опа. Ем. Шиіт. Нона.



ТІГІНЕН:

 

Ревель. Адели. Езу. Анабас. Шпрот. Ежеғабыл. Ауан. Консалтинг. Амал. Ерен. Балл. Уз. Рама.



Құрастырған Айтқазы МАЙЛЫБАЙ

СКАНВОРД


Еркін, 

бостан


Кетпен

Грек


әрпі

Соқа


Залым

Хоккейдегі 

жаза

Зебра


Маржанды 

арал


Қарашық

Мұнай


өнімі

Қарлұқ 


мемлекетінің 

астанасы


Ұждан

Салмақ 


өлшемі

Шығыс


желі

Темір


«жегісі»

Кондитер. 

тағам

Шағын 


лирикалық 

муз. 


шығарма

Жемісті 


ағаш

Тиынның 


беті

Монастырь 

басшысы

(Католик)



Ағзадағы 

күрделі 


органикалық 

зат


Үйші,

пеші


Жылы 

жақтың 


жемісі

Ағайын


Кебеже

Дәреже


Жапон театр 

жанры


Бөтен,

жат


Дендрарий

Грузин 


ақшасы

«...,


Қазақ»

Әзіл-шыны аралас

Бс

Жм

Сб



Жк

Дс

Сс



Ср

Бс

Жм



Сб

Жк

Дс



Сс

Ср

Бс



Жм

Сб

Жк



Дс

Сс

Ср



Бс

Жм

Сн



Жк

Дс

Сс



Ср

Бс

Жм



Сәуір

1

2



3

4

5



6

7

8



9

10

11



12

13

14



15

16

17



18

19

20



21

22

23



24

25

26



27

28

29



30

Document Outline

  • 1.pdf
  • 2.pdf
  • 3.pdf
  • 4.pdf
  • 5.pdf
  • 6.pdf
  • 7.pdf
  • 8.pdf


1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал