Әдебиет идеологияның ең қуат ты қаруы. Әдебиет мемлекеттік



жүктеу 0.66 Mb.

бет4/6
Дата21.01.2017
өлшемі0.66 Mb.
1   2   3   4   5   6

Шәкен КҮМІСБАЙҰЛЫ,

балалар жазушысы:

– Уақыт өзгерген сайын баланың да 

са 

на 

лылық дәрежесі өсіп отырады. 

Бала 

ның ой-өрісін дамытатын 

теледидар, ком 

пьютер, интернет 

құралдары, өзге де техникалар қазіргі 

таңда ауылдарда да бар. Біз жылда 

ұйымдастырып жүр ген халықаралық 

«Дарабоз» бәйгесінде байқайтынымыз, 

тәп-тәуір дүниелер жа 

зылып жатыр 

екен. Сосын жастарда қиял дың биіктеуі, 

өсуі байқалады. Ертегілеріміздің өзі 

«ертеде шал мен кемпір болыпты» деп 

басталмайды қазір. Заманауи үлгілерге 

ауысқан. Ауыз 

ды қу шөппен сүрте 

беруге болмас. Ең бастысы, қазіргі 

жазушылар  бала лар дың  талғамына 

сай, ой-өресіне шақ келе 

тін бүгінгі 

күннің бет-бейнесін жа зуы тиіс. 

Дархан НАЗАР

Интеллектуал ұрпаққа жаңа шығарма  керек

Бұрынғының баласы мен бүгінгінің баласында айыр машылық 

көп. Интел лек туалдық ахуалы, қоршаған ортаға көзқарасы, дүниені 

тануы, техника тілін мең ге руі... айта берсек, таусылмай ды. Бүгінгі 

таңда баланың өмірге деген таным-түсінігін қалыптастыратын, 

рухани кеңіс тігіне жол ашатын тәрбие құралы – балалар әдебиеті қай 

деңгейде? Солардың рухани сұранысына сай қызмет ете алып отыр 

ма? 

Ал фантастика жанры өз дәрежесінде 

болуы үшін, біріншіден, жазушылық талант 

болуы керек. Яғни кәдімгі роман, повесть, 

әңгіме жазатын адамдарға қойылатын 

талап фантастика жазатын адамға да 

қойылуы шарт. Екіншіден, фантастика 

жазатын адамның ұшқыр қиялы болуы 

қажет. М.Ысқақбайдың бұл реттегі ойы: 

«Біздің қаламгерлеріміз фантастиканы 

көбіне қиял-ғажайып ертегілерге 

ұқсастырып жібереді, кейіпкерлерінің бірі 

айда, бірі жұлдызда жүреді. Әрине, 

шығарманың толықтай ғылыми болуы 

шарт емес. Мысалы, Беляевтің «Профессор 

Доуэльдің басы» деген шығармасын 

оқығанда, «Бұлай болуы да, болмауы да 

мүмкін-ау» деген ойда тұрасың. 

Оқырманды сәл де болсын бірдеңеге 

сендіре алатындай болса, онда фантастика 

бар деген сөз. Сондықтан фантастикалық 

шығармалар көркемдік талаптарға сай 

келумен бірге, ғылыми жағынан шешілген, 

сол тұрғыда мүмкіндігі бар болуы тиіс», – 

дегенге саяды. 

Әсілі, бүгінгі өмірден шынайы шығарма 

тудырдың не, фантастика тудырдың не, 

бұл жердегі мақсат біреу-ақ, яғни 

кейіпкердің тағдырын көрсету, сол арқылы 

адам бойына ізгі қасиет дарыту болуы 

қажет. Соған қол жеткізген адам, міне, 

нағыз жазушы. Қалай болғанда да, 

фантастикалық шығармаға ғылым деп 

емес, көркем әдебиет жанры ретінде қарау 

керек. Дегенмен «астарында ғылыми 

бірдеңе жататын болса, ол да – жақсы 

нәрсе, – дейді Марал Ысқақбай, – мысалы, 

кезінде «Білім және еңбек» журналының 

алғашқы редакторларының бірі болған 

Талап деген қаламгер біздегі фантастиканың 

тууына белгілі бір дәрежеде әсер етті. Сол 

кісінің «Лабораторияда дайындалған ет» 

деген бір әңгімесі болған. Сол әңгіменің 

кейіпкері бір жапырақ етті алады да, 

әлдебір технологиямен зертханада өсіреді. 

Ол өсіп-өсіп, үлкен ет болады. Осы, 

мысалы, қазіргі ғылымда бар. Яғни мейлі 

жануардың, мейлі адамның болсын, 

кішкентай ғана клеткасын алып, үлкен ғып 

өсіріп шығара алады. Осылайша клондау 

тәсілімен шығарылған қой болған. Өткенде 

біреулер «теледидардан тіпті адамды 

жасап шығару да сөз емес. Оны да 

жасадық. Бірақ адамның формасына ене 

бастағанда тоқтаттық» деп жатты. Былайша 

айтқанда, біздің ғылымымыз қазір 

осындай деңгейге де көтерілді. Ал 

қарапайым ғана Талап сияқты заман-

дасымыз соны кезінде-ақ қиялымен 

болжай білген. Бірақ жазушылық қабілеті 

онша мықты болмағандықтан, шығармасын 

көркемдік деңгейге жеткізе алған жоқ». 

Өкінішке қарай, қоғамдық ойға қозғау 

саларлықтай қабілетке ие мұндай 



қаламгерлер бізде жоқтың қасы. 

Осы орайда, Марал Ысқақбай осыдан 

он шақты жыл бұрын жазған «Ғажайып 

әлемнің күнгейлері мен көлеңкелері» атты 

мақаласында «әлемдік фантастика қай 

бағытта дамып бара жатыр», «кеңестік 

фантастиканың деңгейі қаншалықты» 

дегенді саралай отырып, соның аясында 

«қазақ фантастикасының әлеуеті қандай» 

деген сұраққа жауап іздегендігін айтады. 

Сол мезетте «қазақ фантастикасы жаңадан 

туып, жаңадан қалыптасып келе жатыр» 

деп ұйғарым жасаған жазушы бүгін де: 

«Менің ойымша, содан бері өзгере қойған 

ештеңе жоқ. Өзгерген болса, бәрі айтып, 

жарыса жазып, даңқы мен дақпырты 

құлағымызға әлдеқашан жеткен болар 

еді», – деген ойын жасырмайды. Өйткені, 

оның пікірінше, Шоқан Әлімбаев секілді 

бірлі-жарым жазушылардың жетістігі күллі 

фантастика жанрына өлшем бола 

алмайды... 

Сәруар САҒЫМ 

Жазушы ойының шабандығы 

жанрдың дамуын тұсаулап отыр

Фольклорымыздың түп негізін қиял-ғажайып дүниелердің 

құрайтындығына қарамастан, өкінішке қарай, бүгінгі қазақ 

әдебиетінде фантастика жанры мейлінше кенже қалып отыр. 

Жазушы Марал Ысқақбайдың пікіріне жүгінсек, фантастикада 

көркем әдебиет деңгейіне көтерілген адам бізде біреу-ақ. Ол 

– Шоқан Әлімбаев. Ал қалған жазушылардың еңбектері біреуі 

қисынға келеді, біреуі келмейді. Енді біреуінде фантастика 

ұшқыны болғанымен, көркем әдебиеттің талабына жауап бере 

алмайды. 

Детектив әдеби жанрлардың ішіндегі жылдам 

оқылатын, оқырманды бірден баурап алатын 

жанрлардың қатарына жатады. Оның бірден-бір 

себебі – бұл жанрдың әдеби  және кинематографиялық 

сипаттары бар. Мәселен, «Шерлок  Холмс туралы 

жазбалар» туындысын әлем халқы телеэкран арқылы 

да, кітап арқылы да жақсы біледі. Сондықтан бұл 

жанрдың болашағы зор деп айтуға болады. Кезінде 

Кемел Тоқаевтың детектив жанрындағы шығармалары 

сол заманның, яғни 60-70 жылдардағы жастардың үлкен 

қызығушылығын тудырды. Оның шығармаларынан кейін 

жастардың жаппай ішкі істер органдарына жұмысқа 

тұруы белең алды. Бүгінгі күні  қазақ әдебиетінде 

детектив оқылмайтын жанрға 

айналып, қара домалақтарымыз  

өзге  елден келетін туындыларға 

телміріп қалған сияқты. 

Оны жазушылар 

түрлі себептермен 

байланыстырады. 

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№162 (388) 21.09.2010 жыл, сейсенбі



www.alashainasy.kz

5

e-mail: info@alashainasy.kz

ҚАРА ШАҢЫРАҚ

 

?



Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Біздің елде кітап мерекесі жоқ

Ең қысқа роман үш сөзден тұрады

Баспасөз беттерінен Дүниежүзілік кітап күні деген атаулы дата туралы естігенім 

бар еді. Осы туралы толығырақ білгім келеді. Ал біздің елде қазақ кітабының төл 

мерекесі бар ма?

Нұрбол ТӨЛЕГЕНОВ, Алматы

23 сәуір –1995 жылы Парижде өткен 

Бас Ассамблея конгресінің шешімі бойынша 

Дүниежүзілік кітап және авторлық құқықты 

қорғау күні болып жарияланған. 1616 жылы 

дәл осы күні М.Сервантес, У.Шекспир, Инка 

Гарсиласо Де Ла Вега дүниеден өткен екен.

Ал 1967 жылдан бастап Балалар кітабы 

жөніндегі халықаралық кеңестің шешімімен 

Данияның әлемге әйгілі ертегішісі Ганс 

Христиан  Андерсеннің  туған  күніне  орай       

2 сәуір – Әлемдік балалар кітабы күні болып 

тағайындалған. Мына қызықты қараңыз! 

2008 жылдан бастап Жазушылар одағының 

басшысы Левон Ананянның шешімімен 19 

ақпан – Арменияда Кітап сыйлау күні деп 

белгіленген. Әрі мейрамды өткізу жөніндегі 

бастаманы көтерген мемлекет үкіметі 

көрінеді. Аталған дата 1869 жылы дүниеге 

келген армян ақыны, жазушы, қоғам 

қайраткері Ованес Тадевосович Туманянның 

туған күніне орайластырылған.

Өкінішке қарай, біздің елде ұлттық кітап 

мерекесі де, қазақ кітабының күні де, кітапты 

сыйлау күні де жоқ. 

Әлемдегі ең қысқа әңгіме, повесть жайлы көп естиміз. Ал ең қысқа 

роман деген бар ма? 

Нұржамал ЕРДЕНОВА, Алматы

Ресейлік жазушы Владимир Бли-

нов ең қысқа жазылған ро ман дардың 

бәйгесiне қатысып, алғаш рет 

өткізілген «Нобельдік Бука» сый лы-

ғы ның (Екатеринбург) арнайы жүл-

десін жеңiп алды.

Бүгінде нанотехнология ғана 

емес, наноәдебиет те сәнге айнал ған 

сыңайлы. Кітапта аталған екі сөй-

лемнен басқа, Блиновтың өзі салған 

иллюстрация мен әдеби сыншы 

Константин Комаровтың мақаласы 

бар. Аты жоқ роман екi-ақ сөйлемнен 

құралады: «Не на до! Я сама». Тара-

лымы – 150 дана. Осыған орай, 

«Урал» журналының 2010 жылғы 

№10 санынан үзінді келтірейік: «Жур-

нал дардың кітап болып жарық көрген 

романды өте сирек жағдайда баса-

тыны белгілі. Дегенмен біз бұл жолы 

қағи да мыздан бас тартып отырмыз. 

Себеп – автордың сөзге «ұқып ты лы-

ғында». Әрине, оның осындай қасиеті 

мың даған парақтарға кө мілген ре-

Тар жол, тайғақ кешуден 

Тәуелсіздікке дейін

ДӘУІР


ЖАҢА КІТАП

дак торды бейжай қал дырмасы анық».



Оқып көрелік:

 – Don’t! Leave it to me.



(ағылшын тіліне аударған

И.Богданов)

– Non, mersi. Je ferai tout moi-

meme.

(француз тіліне аударған Г.Судакова) 

– Keine Sorge! Mache’s selbst.

(неміс тіліне аударған О.Мичковский)

– Нэ надо! Я сама…

(украин тіліне аударған А. Козлов) 

– Қойшы! Өзім-ақ шешем!

(қазақша аударған Мырзан 

Кенжебай).

Бұл кезде Жазушылар одағы идея лар-

ды қазіргідегідей бір арнаға тоғыстырған 

ықпалды ұйым емес еді. Әйтсе де 90-

жылдардың орта тұсында қалам герлер 

қауымы қайта сілкініп, шы ғар машылық 

одақтың іргесін мықтап, жыр 

тылғанын 

жамап, қирағанын бүтін 

деуге кірісті. 

Ұлттық идеологияның қаза нына айналуды 

мақсат тұтқан Жазушылар одағы қоғамдық 

ұйым бола тұра, билікпен қоян-қолтық 

жұмыс істеудің тетіктерін тапты. Өйткені 

мемлекеттің қолдауынсыз шығармашылық 

одақты сақтап қана қалмай, оның 

жұмысына қан жүгірту мүм кін емес еді. 

Қазіргі уақытта Қазақстан Жазушылар 

одағы қаламгерлердің бас қосатын жері 

ғана емес, ол әлдеқашан азат ойдың оша-

ғы на айналған бірден-бір беделді әрі ық-

пал ды шығармашылық ұйым саналады. 

Одақты ыдыратпай, бүгінгідей күнге жету 

үшін одақтың қазіргі басшылығы  соңғы он 

шақты жыл бойы әдеби орта мен билік тің 

құлағын шулатып жүріп, ақ жағалы шенеу-

ніктердің алдынан өтіп, талай емен 

есіктерді тоздырғаны ақиқат. Бұл жолда 

бүгінгі одақтың басқарма төрағасы Нұрлан 

Мырқасымұлының табандылық танытқан 

ерен еңбегін ерекше бағалаған дұрыс.

Бастауында  ұлт әдебиетінің арыстары 

Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров, 

Бейімбет Майлиндер, одан кейін Мұхтар 

Әуезов, Сәбит Мұқанов, Ғабит Мүсірепов, 

Ғабиден Мұстафиндер тұрған Жазушылар 

одағы биыл өзінің 75 жылдық мерейтойын 

кең көлемде салтанатпен атап өту үстінде. 

Қазақ қаламгерлерінің қара шаңырағына 

айналған Қазақстан Жазушылар одағымен 

қатар, 75 жылдық мерейлі тойларын осы 

шығармашылық одақтың құрылтай шы лы-

ғындағы «Қазақ әдебиеті» газеті мен 

 

«Жұл дыз», «Простор» журналдары да атап 



өтуде. Бұған қоса, қазіргі Жазушылар ода-

ғы ның қарамағында «Сын» альманахы 

мен «Ан Арыс» баспасы жұмыс істеуде. 

Осы орайда Жазушылар одағының еңбе-

гі не ел назарын аудартып, қаламгер сө зін 

жұрт қа жеткізу жолында талантты ақын, 

жур налист Жанарбек Әшімжанұлы бас шы-

лық жасайтын «Қаламгер-Медиа» орта-

лығы елеулі істердің ұйытқысы болып жүр-

генін ескере кеткенді жөн көріп отыр мыз.  

Жалпы, соңғы жылдары одақ тың бас тама-

сымен бірқатар үлкен жобалар іске қо сы-

лып, ауқымды шаралар жүзеге асы рылып 

жат қанын да айта кету керек. 2001 жылы 



Басы 1-бетте

Алматыда еліміздің түкпір-түкпірінде елеу-

сіз жүрген бірнеше жас-ақын жазу шы лар-

дың басын қосып, үлкен форум өткіз ген 

шығармашылық ұжым 2007 жылы Баян-

ауылда, 2009 жылы Шым кент қала сында 

жас қалам иелеріне арнап тағы екі форум 

өткізді. Мұның сыр   тында қаншама жас 

қаламгерлердің  мем лекеттік  тапсы рыс пен 

кітаптарын  шы ға руға,  шығар машылық 

кештерін өт кізуге мүмкіндіктер жасалып 

отыр.  Мұның өзі  одақтың қазақ әдебиетінің 

болашағына қызмет етіп отыр ғандығын 

көрсетсе керек. ХХ ғасыр дағы әде бие ті міз-

дің бастауында тұрған ұлы лар дың шы ғар-

маларын қайта жинақ тап, кітап етіп шы-

ғарып отыруды мақсат еткен «Алтын 

қа лам» сериясының өзі әдеби мұра мыз-

дың «Алтын қорына» айнала бастады. 

Енді мерейтойлық шаралардың өзіне 

тоқтала кетсек. Бүтін бір ұлт әдебиетін әс-

петтеп, қазақ қаламгерлерінің абыройын 

кө 

 

теретін мерейлі мерекенің бастауы 



Алма ты қаласындағы Ұлттық кітапханада 

өткен жұма күні тұсауын кескен болатын. 

Онда шығармашылық одақтың арғы-бер-

гі тарихынан сыр шертетін «Қазақстан 

Жазу 

шы 


лар одағына – 75 жыл!» атты 

ауқымды кітап көрмесінің ашылу салтанаты 

өтті. Мерей той барысына ақ жол тілеп, сөз 

сөйлеген Қазақстан Жазушылар одағы 

бас қар масының төрағасы Нұрлан Ора за-

лин: «Бұл – Жазушылар одағы мен оның 

қарамағындағы басылымдардың ғана 

тойы емес, бұл – қазақ әдебиетінің жеткен 

жетістіктерін саралап, ұлтымыздың рухани 

құндылықтарын ұлықтайтын кезең», – деп 

атап өтті. Ал салтанатты шараның лента 

қию рәсімін қазақтың қабырғалы қалам-

герлері – Тұманбай Молдағалиев, Қадыр 

Мырза-Әлі, Әзілхан Нұршайықов, Тұр-

сынбек Кәкішев және Иран-Ғайып жасады. 

Кітапхана төрінен бастау  алған мерей-

тойдың басты шарасы ретінде өтетін мере-

келік пленум бүгін Алматыдағы Абай 

атындағы Мемлекеттік академиялық опера 

және балет театрын да өтеді. Мерей тойдың 

жалғасы ертең Қазақстан Жазу 

шы 


лар 

одағының ғимаратында болады. Онда 

«Қазақ әдебиеті» газеті мен «Жұл дыз», 

«Прос тор» журналдарының 75 жыл ды ғы-

на арналған конференция болады. 

Әдебиет мерекесі өз жұмысын  оңтүстік 

астанадағы Riksos қонақ үйінде қоры тын-

дылайды. Онда Қазақ 

стан Жазушылар 

одағы мен «Диалог Евразия» плат фор-

масының бірігіп ұйымдастыруымен әйгілі 

түрік ойшылы, дінтанушы Фетхуллах Гүлен 

туралы қазақ зиялыларының зерттеулері 

мен ой-пікірлерінен тұратын  «Сана сәу-

лет шісі» атты жинақтың тұсаукесері өтеді. 

«Жұмыла көтерген жүк жеңіл» демекші, 



одақтың 75 жылдығының жоғары дәре-

Ел мен жер тағдыры қыл үстінде тұрған ауыр кезеңдерде 

дү ние ге келген Жазушылар одағының үлкен міндеттерінің бірі 

– ауыз әдебиетінен тамыр тартқан, Абай поэзиясынан бастау 

алған жазба әдебиетіміздің бай мұрасын жинау мен екшеу, да-

мыту мен қорғау және оны кеңінен насихаттау екені даусыз. 

Та лай тар жол, тайғақ кешуден өткен Жазушылар одағы бүгін 

де, ертең де осы бастапқы бағыттан жаңылмай, Алаш рухының 

ас 

қақтауына қызмет ете береді деп сенім білдіргіміз келеді. 

«Әдебиет – ардың ісі» болса, ұлт әдебиетінің алдында арымызға 

сызат түсіріп алмайық. Сөзіміз – түзу, еңсеміз – биік, рухымыз – 

мықты болсын!

ОҚШАУ ОЙ

Үлкен тарих ауқымымен алғанда 75 жыл – уақыт кеңістігінде тоқтаусыз өтіп 

жат қан дәуірлердің ғасырға да толмайтын бір кезеңі немесе бір адамның ғұмы-

ры ғана сияқты. Алайда бір ұйым үшін бұл – екі -үш ұрпақты алмастырып үлгерген 

шежірелі тарих. Кешегі Алаштың қалам ұстаған марқасқалары негізін қалап, 

кейінгіге мұраға қалдырған Қазақстан Жазушылар одағы мен оның «Қазақ 

әдебиеті», «Жұлдыз», «Простор» сынды төл басылымдары бүгінде кеме лі не 

келіп, 75 жылдық мерейтойын арғы-бергі ағайынға сауын айтып, той қылып 

өт 

кізіп отыр. «Ғұлама жылдар парақтарын судыратқан» қазақ әдебиетінің 

талайлы тарихы ендігі кезекте Тәуелсіздіктің шежіресімен қатар түзілуде. Осы 

уақытқа дейін 13 құрылтайын өткерген қазақ қаламгерлерінің шығармашылық 

одағы бүгінгі күнге қандай жетістіктермен жетті? Жоғалтқаны қайсы, тапқаны 

қандай олжа болды? Жаһанданудың шырмауында жүрсе де, қазіргідей сапы-

ры лысқан қоғамда қазақ әдебиеті өзінің болмысын түп-тамырынан ажырамай 

сақтап қала алды ма? Одақтың есігі алдынан алғаш ашылған кездегі қазақ 

қалам герінің ұлт алдындағы миссиясы өзгерді ме? Жалпы, азат ойды ту еткен 

қазақ әдебиетінің ендігі міндеті не? Саралап, санамалап отырсақ, көкейді 

қау ма лаған сұрақтардан көз аша алмаспыз. Сондықтан да әдеби одақтың 75 

жыл дық мерейлі мерекесі «мың ойланып, жүз толғанып», ұлт алдында есеп 

беруімен құнды да маңызды болмаққа керек. Десек те, Қазақстан Жазушылар 

одағы өзінің 75 жылдығына үлкен абыроймен келіп отыр. Әрине, «Біткен іске 

сыншы көп» демекші, жан-жақтан алып-қашпа әңгімелерді гулетіп, сырттан тон 

піше тін ағайындар да табылар. Ондайларға, Абайшалап айтқанда, «сыртын 

көріп іс бітпес, ішін білмей» дегіміз келеді. 

Алмағайып ауыр күндерді бастан өткерген Жазушылар үйінен қалың оқыр-

ма ны қазақтың қаншама аяулы қаламгерлерін ақтық сапарға қимай шығарып 

салды. Бір ғана ХI-ХIII құрылтай аралығында (5 жылдың ішінде) 105 ақын-

жазушысы бақилық болыпты. Олардың әрқайсысы елдің сөзін арқалаған қа-

лам иелері еді... Қазақ әдебиеті осындай орасан шығынға ұшырай отырып, 

қа бырғасы қайыспастан ұлт мүддесі жолында жанкештілік таныта білді. Қалай 

десек те, жаңа дәуірге қадам басқан қара орман қазақтың рухына дем беріп, 

сөзін жетімсіретпей жүрген Жазушылар одағы және оның әрбір мүшесі ел 

басы на күн туған талай қиын-қыстау кезеңдерде ұлттың ұйытқысы бола білді. 

Елімізде түрлі шығармашылық одақтар мен өзге де үлкенді-кішілі ұйымдар 

жетерлік. Алайда солардың ешқайсысы да Жазушылар одағындай бола алмай 

отыр ғандығын жасырмай айту парыз. Дәл бүгін дөңгелек үстел басында алқа-

қотан отырып, өз өмірінің үлкен бір белесін електен өткізіп, мәмілеге келіп 

отырған қаламгерлер одағының ғұмырын ұзағынан сүйіндірсін!

Қазақстан Жазушылар одағы 

басқармасының төрағасы болған 

ақын-жазушылар:

Сәкен Сейфуллин (1925-1929) 

Ілияс Жансүгіров (1932-1935) 

Ғаббас Тоғжанов (1935-1936) 

Сәбит Мұқанов (1936-1937, 1943-1951)

Мұхамеджан Қаратаев (1937-1938) 

Дихан Әбілов (1938-1939) 

Әбділдә Тәжібаев (1939-1943) 

Жаймурзин Әбдірахим (1951-1953) 

Ғабиден Мұстафин (1953-1956, 1962-1964) 

Ғабит Мүсірепов (1956-1962, 1964-1966) 

Әди Шәріпов (1966-1971) 

Әнуар Әлімжанов (1971-1979) 

Жұбан Молдағалиев (1979-1983) 

Олжас Сүлейменов (1983-1991) 

Қалдарбек Найманбаев (1991-1996) 

Нұрлан Оразалин (1996 жылдан бері)

Нұрлан ОРАЗАЛИН, 

Қазақстан Жазушылар одағы бас 

қар-

масының төрағасы, Мемлекеттік сый лық-

тың иегері:

– Қазақстан Жазушы лар одағының 

тұсаукесер жиыны осыдан 77 жыл 

бұрын, дәлірек айтсақ, 1934 жылдың 

12-18 маусым күндері аралығында 

өткен. Оны Сәкен Сейфуллин ашып

алғашқы баяндаманы Ілияс Жан сүгі-

ров жасаған. Бұл жиын тарихта 

«Қазақ стан  жазу шыларының  алғашқы 

құрылтайы» деген атпен қалды. Енді, 

міне, қазақ қалам 

герлерінің қара 

шаңырағына айнал 

ған Қазақстан 

Жазушылар одағы өзінің 75 жылдық 

мерейтойын атап өтіп отыр. Одақ 

құрылғалы 77 жылдың жүзі болыпты. 

Біздің мерейтойға байланысты шара-

ларымызды араға екі жыл салып 

барып, кешеуілдеп өткізіп отыруы-

мыздың түрлі себептері бар. Бұл, 

алдымен, ұйымдастыру шаралары 

мен уақыттың біздің алдымыздан шы-

ға рып отыратын кедергілеріне бай ла-

нысты. Оның үстіне біз ол кезде  ұзақ 

жылдар жөндеу көрмеген одақ ғима-

ратын күрделі жөндеуден өткізіп, 

соны 

мен қатар том-том кітаптар 

шығарып және басқа да көптеген 

жұмыстардың салдарынан үлгере 

алмай қалдық. Бір жағынан, межелі 

үлкен мерейтойды салтанатпен атап 

өтуге  дайын ды ғымызды  пысықтап

төрімізді сәндеп, ұлттың алдына ұял-

майтындай болып келсек деген ниет-

пен ысырған едік. Осы тұста Мемлекет 

басшысы Нұрсұлтан Әбішұлы біздің 

мұң-мұқтажы мызға құлақ асып, үлкен 

қамқорлық көрсетіп, осы жұмыстарды 

ойдағыдай атқарып шығуымызға 

Мәдениет министр лігі арқылы қаржы 

бөлгізді. Елбасының қаламгер қауым-

ға жасаған тағы бір жақсылығы –  ке-

зін  де он шақты жылдар бойы өзге нің 

иелігіне өтіп кеткен  «Қазақ әде биеті», 

«Жұлдыз»,  «Простор»  басы лым  д ары-

ның  2008 жылы Қазақ стан Жазушы-

лар одағының қарамағына қайта ры-

луына бірден-бір себепкер  болуы. 

Шығарма 

шылық одақпен бірге 

мерей  тойларын өткеріп отырған осы 

үш басылымның қара  

шаңыраққа 

қайта оралуын тарихи әділеттілік деп 

бағалаған жөн. Бүгінде аталған үш 

басылым қазақ әдебиетінің игілігіне 

қызмет етуде. Алдағы жылы Тәуел-

сіздігіміздің 20 жылдығын атап өткелі 

отырмыз. Қазіргі уақытта қазақ елі 

еңсесін тіктеп, халық ретінде, мем-

лекет ретінде қүш-қуатымыз бен қау-

қа рымыздың  қан шалықты  бекем 

екенін әлем алдында мойындата 

білдік.  Алты Алаш аңсаған азаттыққа 

қол жеткізу жолында қаламгер атау-

лының да еңбегі орасан екендігін 

мойындау керек. 


1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал