Диссертация мамандығы 6М010300 «Педагогика және психология»



жүктеу 0.95 Mb.

бет3/7
Дата11.09.2017
өлшемі0.95 Mb.
түріДиссертация
1   2   3   4   5   6   7

алмастыру бойынша BFUG Кеңесі құрамын түзетуге.

Осы   процесті   еңгізу   үшін   негізгі   құжат   қабылданды   ол:   Жоғары

білімнің   еуропалық   кеңістігін   құру   туралы   Будапешт-Вена   декларациясы

(Будапешт-Вена, 2010 ж.11-12 наурызы)

24


  1.     Біз,   Болон   процесіне   қатысушы   елдердің   жоғары   білімі   үшін

жауапты министрлер, 2010 жылдың 11 және 12 наурызында Будапештте және

Венада,   1999   жылғы   Болон   декларациясында   қарастырылғандай   Жоғары

білімнің еуропалық кеңістігін (ЖБЕК) ашу үшін жиналдық.

  2. Бірлескен келісілген қатысу критерийлеріне негізделе отырып, біз

Қазақстан   Республикасын   Жоғары   білімнің   еуропалық   кеңістігіне   жаңа

қатысушы-ел ретінде қолдаймыз.

  3.1999   жылғы   Болон   декларациясы   2010   жылға   қарай,   жоғары   оқу

орындары   қоғамда   өздерінің   білімге   негізделген     әр   алуан   міндеттерін

орындай алатын; және студенттер неғұрлым тиімді білім беру траекториясын

таңдай   алатын,   ұтқырлықтан   олардың   біліктіліктерін   әділ   тануға   сәйкес

пайда   көре   алатын   халықаралық   деңгейде   тартымды   және   бәсекелестікке

қабілетті   Жоғары   білімнің   еуропалық   кеңістігін   қалыптастыру   мүмкіндігін

алға қойған болатын.

4.1999   жылдан   бастап   Еуропалық   мәдени   конвенцияның   47

қатысушысы ЖБЕК –ті қалыптастыру идеясына қосылды және оны жүзеге

асыруда айтарлықтай жетістіктерге жетті. Мемлекеттік органдардың, жоғары

оқу   орындарының,   олардың   қызметкерлері   мен   студенттерінің,   сонымен

қатар жұмыс берушілердің, сапаны қамтамасыз ету бойынша агенттіктердің,

халықаралық   ұйымдардың   және   еуропалық   институттардың   арасындағы

бірегей   ынтымақтастықта,   біз   сенімге,   әріптестікке   және   мәдениеттердің,

тілдердің,   жоғары   білім   жүйелерінің   әралуандығына   негізделген   Жоғары

білімнің   еуропалық   кеңістігін   қалыптастыру   бойынша   реформалар

топтамасын жүзеге асырдық.

5.   Болон   процесі,   және   оның   нәтижесі   Жоғары   білімнің   еуропалық

кеңістігі, жоғары білім саласындағы аймақтық, трансшекаралық әріптестіктің

теңдессіз   мысалы   бола   отырып,   әлемнің   басқа   бөліктерінде   айтарлықтай

қызығушылықтар  туғызды   және  де  Еуропалық   білімді   жаһандық  деңгейде

неғұрлым көрнекі етті. Біз бұл туған қызығушылықты қолдаймыз және бүкіл

әлемдегі   біздің   серіктестерімізбен   ынтымақтастығымызды   және   саяси

диалогымызды белсендіруге тырысамыз.

6. Біз тәуелсіз бағалау нәтижелерінен және Болон процесіне қатысушы

ұйымдар   баяндамаларынан   хабардар   болдық.   Біз   ЖОО-дары,   олардың

қызметкерлері   және   студенттері,   күн   өткен   сайын   Болон   процесінің

мақсаттарымен   келісетіндігі   туралы   пікірлерді   қолдаймыз.   Болон

реформаларын   жүзеге   асыру   барысында   көп   нәрсеге   қол  жеткізілгендігіне

қарамастан, баяндамалар  оқу жоспары  мен дәрежелері реформасы,  сапаны

қамтамасыз   ету,  дипломдарды   тану,  ұтқырлық   және   әлеуметтік   өлшемдер

сияқты   ЖБЕК-ті   қалыптастыру   бойынша   бірқатар   әрекеттердің   әртүрлі

дәрежеде   жүзеге   асырылып   отырғандығын   көрсетеді.   Жақында   бірқатар

елдерде   болып   өткен,   ішінара   Болон   процесімен   байланысты   емес

әрекеттерге   бағытталған   наразылық   акциялар,   Болон   процесінің   бірқатар

бағыттарының   тиісті   түрде   түсіндірілмегендігін   және   жүзеге

асырылмағандығын   көрсетеді.   Біз   мұны   мойындаймыз   және   білім   беру

25


саласы   жұмысшылары   және   студенттер   тарапынан   орын   алған   сыни

пікірлерге құлақ асатын боламыз. Біз бұдан ары да жұмыстарды атқарудың,

оның   ішінде   студенттер   мен   қызметкерлердің   қатысуымен,   еуропалық,

ұлттық   және   институционалды   деңгейлерде   Жоғары   білімнің   еуропалық

кеңістігін   қалыптастыру   бойынша   міндеттерді   жүзеге   асыру   үшін

қажеттілігін қарастырғанбыз.

  7.   Біз,   миинстрлер   Левен   және   Лувен-ла-Неве   конференцияларында

қабылданған   Коммюникеде   белгіленген,   келесі   он   жылдыққа   арналған

келісілген мақсаттар мен шаралар жоспарларын толықтай және тиімді жүзеге

асыру   бойынша   міндеттемелерге   бұлжымастығымызды   білдіреміз.   Жоғары

оқу   орындарымен,   оқытушылармен,   студенттермен   және   басқа   да   мүдделі

тараптармен тығыз өзара қарым-қатынаста бола отырып, біз оқытушылар мен

студенттердің   ұтқырлығын,   белсендіру,   ЖОО-дарында   оқыту   жәгне   білім

беру   процесін   жақсарту,   түлектердің   жұмысқа   тартылу   мүмкіндіктерін

арттыру және жоғары білімнің қол жетімділігін қамтамасыз ету мақсатында

басталып қойылған реформаларды аяқтау үшін барлық күшімізді жұмсайтын

боламыз. 

8.   Біз,   министрлер   ЖОО-дарының   академиялық   еркіндіктерін,

дербестіктерін   және   есептіліктерінЖоғары   білімнің   еуропалық   кеңістігінің

негізгі   принциптері   ретінде   қамтамасыз   ету   бойынша   міндеттемелерімізді

тағы   да   растаймыз   және   ЖОО-дарының   әлеуметтік   ынтымақтылықты

күшейтудегі   және   бейбіт   демократиялық   қоғамды   күшейтудегі   рөлін   айта

кеткіміз келеді. 

9.   Біз,   ғылыми   қауымдастықтың   -   ЖОО-дары   басшыларының,

оқытушылардың,

 

зерттеушілердің



 

(ғалымдардың),

 

әкімшілік



қызметкерлердің және студенттердің - Жоғары білімнің еуропалық кеңістігін

қалыптастырудағы,   оқушылардың   мансабында   және   декмократиялық

мемлекеттер   азаматтары   ретіндегі   өмірлерінде   ,   оснымен   қатар   олардың

тұлғалық өсуіне мүмкіндік беретін білімді, машықтарды және құзыреттерді

алу мүмкіндіктерін қамтамасыз етудегі негізгі атқаратын рөлін түсінеміз. Біз,

қызметкерлерге өздерінің алдарына қойылған міндеттерді атқарулары үшін

қолайлы   жағдайлардың   қажет   екендіктерін   майындаймыз.   Біз   жоғары   оқу

орындары   қызметкерлері   мен   студенттерін   Жоғары   білімнің   еуропалық

кеңістігінің қызметіне және бұдан әрі дамуы үдерісіне тартудың неғұрлым

тиімді   механизмдерін   пайдалануға   міндеттенеміз.   Біз   еуропалық,   ұлттық

және институционалдық деңгейлерде, Болон процесі шеңберінде шешімдерді

әзірлеуші және қабылдаушы құрылымдарға қызметкерлер мен студенттердің

қатысуларын толықтай қолдаймыз.

10.   Біз,   барлық   мүдделі   тараптарды   оқытудың   тұрақты   және   икемді

тәсілі идеясын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін, студенттің қажеттіліктеріне

бағытталған   білім   беру   дамытуға   және   білім   алу   және   жұмыс   істеу   үшін

қолайлы   жағдайлар   жасауға   шақырамыз.   Бұл   сонымен   қатар   халықаралық

желілердегі   оқытушылар   мен   зерттеушілер   тарапынан   ынтымақтастықты

талап етеді.

26


11.   Біз   министрлер,   жоғары   білімнің   қоғам   жауапкершілігі   екендігін

тағы   да   растаймыз.   Біз   қазіргі   қиын-қыстау   экономикалық   жағдайларға

қарамастан,  ЖОО-дарына мемлекеттік  билік органдары  бақылауында  және

бекітілген   құрылымдар   шеңберінде   қажетті   қорларды   қамтамасыз   ету

міндеттемелерін аламыз. Біз жоғары білімнің әлеуметтік және экономикалық

дамудың,   сонымен   қатар   әлемдегі   білім   негізінде   орын   алып   отырған

инновациялардың,   негізгі   факторы   болып   табылатынына   сенімдіміз.

Сондықтан, біз жеткіліксіз ұсынылған топтарға ерекше назар аудара отырып,

сапалы білім алу үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету үшін әлеуметтік

аспектілер бойынша біздің қатысуымызды нығайта беретін боламыз. 

12.   Біз,   Жоғары   білімнің   еуропалық   кеңістігін   қалыптастыру   үшін

жауапты   министрлер,   Болон   процесі   бойынша   Бақылаушы   топты,   Болон

процесінің келісілген принциптерін тиімді жүзеге асыруға мүмкіндік беретін

шараларды   және   бүкіл   Жоғары   білімнің   еуропалық   кеңістігі   аумағындағы

әрекеттері   жоспарын,   оның   ішінде   өзара   оқыту,   танысу   сапарлары   және

ақпарат   алмасу   бойынша   басқа   да   шаралар   сияқты   жұмыстың   қосымша

әдістерін   әзірлеу   жолымен,   ұлттық   және   институционалдық   деңгейлерде

ұсынуды сұраймыз.Жоғары білімнің еуропалық кеңістігінің үздіксіз дамуы,

кеңеюі   және   нығаюы   және   Еуропалық   ғылыми-зерттеу   кеңістігімен   өзара

қарым-қатынасының   бұдан   ары   күшеюі   арқылы,   Еуропа   келесі   он

жылдықтың міндеттерін және мәселелерін шешетін болады.

13. Біздің келесі Лёвен коммюникесінде белгіленген мақсаттарды алға

жылжыту және қорытындыны шығару бойынша кездесуіміз, 2012 жылдың

26-27 сәуірінде Бухарестте Румынияда орын алатын болады.

Шығу параметрлерге бағытталып орындалған, білім беру мемлекеттік

стандарттары және негізгі білім беру бағдарламалары  жоғары кәсіптік білім

беру және жұмыс нарығы арасындағы көпір бола алады. 

Сонымен   қатар,   нарық,   өзгеру   динамикасына,   жоғары   біліммен

салыстырғанда,   тез   арада   кері   жауап   береді.   Осыған   орай   нарық   жоғары

мектепке   жағымды   әсер   етеді,   әлеуметтік   тапсырыс   берушілер   санын

арттырады. Бір жағынан, білім бері нәтижелері және құзыреттер «бірыңғай

валюта»  және  жұмыс  берушілер          жоғары   оқу  орын  арасында  бірыңғай

коммукативтік   тіл   ретінде   шығады.   Басқа   жағынан,   педагогикада   кеңінен

тарап келе жатқан «қызметілік тәсіл» құзыреттілік амал арқылы нақты жүзеге

асырыла   алады   (философтар   айтқандай,   «шешіледі»).   Өзіміздің

педагогикалық   дәстүрге   жақын   тұратын   тұлғалық   тәсіл   өзінің   көрінісін

студенттерге   бағытталған   білім   беру   үдерісінде   табады.   Биггс   айтқандай,

тәрбиелеу   және   оқыту   екі   субъектілерінің   қызметтер   синергиясы

қалыптасады, немесе  оқушы және оқытушы жүзеге асырып жатқандардың

арасында «конструктивтік келісілу» орнатылады. 

Мазмұнына   қарай   студентке  бағытталған   білім   беру   үдерісі   отандық

ЖОО бітірушілердің «құзыреттер капиталын» өсіруге мүмкіндік береді. Білім

беру   тәжірибесін   жинақтау,   жетістіктерін   көрсету   және   тарату   бүкіл

академиялық   қауымдастық   үшін   ортақ   тәжірибеге   айналады.   Осындай

27


жаңалықтарды енгізу үшін жетілдірілген оқыту технологиялары, студенттер

және оқытушылардың жаңа жұмыс әдістері, жаңа білім беру ортасы, қайта

қарастырылған бағалау  құралдары және т.б. қажет. Жалпы бағалауда басым

бағыт білім алушының құзыреттерді меңгеруін  анықтау.

Еуропаның   тәжірибесі   көрсеткендей,   аталған   үдерісті   жүзеге   асыру

көптеген жылдарға созылады. Осы үдерісте жаңа әдістермен қатар дәстүрлі

тәрбиелеу-оқыту   әдістерді   де   сақтап   қалу   керек,   оларды   болон   үдерісінің

концептеріне   сәйкестендіру   қажет.   Осы   талаптарға   сәйкес   болу   үшін

қалыптасқан,   бір   жүйеге   келтірілген   құзыреттілік   оқыту   тәсілінің

технологиясы әлі де орын алған жоқ 

6



.

Жұмыс мазмұны және орындау тәртібі.

Бакалаврларды дайындаудағы құзыреттілік тәсілдің мән-мағынасы

Студенттердің кәсіптік құзыреттіліктерін қалыптастыру.

Бітіруші дайындаудың құзыреттілік моделі.

 Ашық білім берудің негізгі қағидалары.

Болон   процесі   -   еуропалық   жоғары   кәсіби   білімде   біртүтас   жалпы   -

еуропалық білім кеңістігін қалыптастыруға бағытталған жаһандану үрдісінің

көрінісі.   Алғашқы   еуропалық   университеттің   отаны   -   Болонья   қаласының

(Италия)  қүрметіне  аталған  Болондық  декларациямен   (1999  ж.)  бекітілген.

2004   жылға   дейін   Болондық   процеске   40   ел   мүше   болды.   Мүше-

мемлекеттердің   ағымдағы   мәселелерін   талқылау   мақсатында   мерзімдік

кездесулерді үйымдастыруды көздейді. Болон процесі демократиялық жоғары

технологиялық   ақпараттық   нарықтық   қоғам   талаптарына   сай  келетін   және

жеке бағыттылықты, тандау еркіндігін және өзіндік білім жолын игерумен,

білім жинаудың ақпараттық-ізденімпаздық сипатын қалыптастыруды мақсат

түтады.   Болон   процесінің   басты   мақсаттарының   қүрамында   еуропалық

мәдени қүндылықтарды дамытудағы университеттердің негізгі басты орнын

мойындау; жоғары білімді қоғам талаптарына сай бейімдеу қажеттігі; білім

орталықтарына   қол   жеткізу   мақсатындағы   азаматтардың   жүмылуы;

түлектердің   кәсібін   айқындауда   түсінуге   жеңіл,   салыстыруға   боларлықтай

дәрежелер   мен   мамандықтар   қабылдау;   әртүрлі   мәдениеттерге,   тілдерге,

үлттық   жүйелерге   сыйқүрметпен   қарау;  университеттік   автономияны   және

академиялық   еркіндіктерді   дамыту;   үздіксіз   білім   беру;   Болон   процесі

мүшелерінің   арасында   сенім   философиясын   орнату   жатады.   Ресмизаңдық

түрғыда Болон процесі Батые Еуропа мен Қазақстанда қалыптасқан кәсіби

білім   деңгейін   біркелкі   "бакалавр-магистр"   формуласымен   теңестіріп,

қазақстандық   жоғары   білім   қүжаттарының   Еуропада   мойындалуына   жол

ашып, мүмкіндік береді.

Болон   процесі   (Болондық   қайтақұрылулар)   –   жоғары   білім

министрлерінің   Декларациясына   сәйкес,   еуропалық   жоғары   білім   жүйесін

жақындату   процесін   белгілеу   үшін   жиі   пайдаланылып   жүрген   термин.

(Париж, 1998; Болонья, 1999; Прага, 2001; Берлин 2003).

Болон   процесі   –   жалпы   қызмет   принциптеріне   негізделген   жоғары

білімнің біріңғай еуропалық жүйесінің құрылу процесі.

28


Еуропалық білімнің бәсекелестікке қабілеттілігін және тартымдылығын

жоғарылату;

ұлттық білім жүйелерін жақындастыру;

жоғары білімнің ұлттық жүйесін реформалауды қарастыратын жоғары

білімнің   құрылымдық   қайта   құрылу   процесі,   көпдәрежелі   жоғары   білімді

енгізу;


академиялық кредиттер жүйесін қабылдау;

білім сапасын бақылау;

студенттер мен оқытушылардың мобильділігін кеңейту;

нәтижелерге және студенттікорталықтандырылған оқытуға бағытталу -

Болон процесі шеңберіндегі басты ұстанымдарға жатады.

Болон   реформалары   «нәтижелерге   бағытталу»   және

«студенттікорталықтандырылған   оқыту»   терминдерімен   сипатталады.   Бұл

жерде   сөз,   оқыту   нәтижелерін   кең   мағынада   түсінуде   болып   отыр.   Осы

терминдер   ECTS,   модуляризациямен   және   институционалдық   еркіндікпен

байланыста   болуды   болжай   отырып,   педагогикалық   практиканың   алға

жылжуының негізгі элементтері болуы керек.

Болон процесінің үш деңгейінің арасында баланс болу керек: өкіметке,

жоғары   оқу   орындарына   және   студенттерге   қатысты   еуропалық   деңгейде

белгіленген мақсаттар; процесті жүзеге асырудағы жоолардың алатын негізгі

рөлі; ұлттық стратегиялардың рөлі және алдыңғы екі деңгейдің бірігуіндегі

және әрбір елдегі процестерге көмек көрсетудегі заңдылықтар.

Болон процесі – еуропа аймағындағы жоғары білім беруді және ғылыми

зерттеулерді   қорғау   және   жақсарту   құралы,   мөлдірлік   пен   мобильділікті

көтеру   құралы   болып   табылады.   Болон   процесі   жоғары   оқу   орнының

қоғамдағы орнын мойындайды және сапаға ерекше мән береді, бірақ сапаны

қолдау   мен   оны   жоғарылату,   жүйе   мен   оның   кадрларына   берілетін

мемлекеттік инвестицияны көтеруді талап ететіндігін айтады.

1999   жылдың   19   маусымында,   Болон   қаласында   өткен   арнайы

конференцияда   29   еуропалық   елдердің   министрлері   «Еуропалық   жоғары

білім   аймағы»   декларациясын   басқаша   Болон   декларациясын   қабылдауы,

Процестің   ресми   басталуы   болып   саналады.   Болон   процесіне   басқада

елдердің   қосылуына   болады.   Кейіннен   үкіметаралық   кездесулер   Прагада

(2001), Берлинде (2003), Бергенде (2005), Лондонда (2007), Лувенде (2009),

Будапешт-Венада   (2010)   өткізілді.   Қазіргі   таңда   Болон   процесі   47   елді

біріктіруде.

Болон процесінің негізгі мақсаттары:

-   жоғары   бiлiмнiң   еуропалық   аймағы   -   бұл   азаматтардың   жұмысқа

орналасу   мүмкіншілігін   жоғарлату   мақсатында   ұтқырлығын   дамытудағы

маңызды бағыт;

- еуропаның зияткерлік, мәдени, әлеуметтік және ғылыми-техникалық

потенциалын   құру   және   нығайту;   еуропалық   жоғары   мектептің   әлемдегі

мәртебесін жоғарлату;

29


-   басқа   білім   жүйелерімен   студенттерге,   қаржыға,   ықпалға   күресу

мақсатында   еуропалық   жоғары   оқу   орындарының   бәсекеге   қабілеттілігін

қамтамасыз   ету;   ұлттық   жоғары   білім   жүйелерінің   жоғары

салыстырылымдылығы мен сәйкестілігіне жету; білім сапасын арттыру;

-   еуропалық   сана   қозғалтушысы   болып   қарастырылатын,   еуропалық

мәдени   байлықты   дамытудағы   универстеттердің   маңыздылық   орнын

жоғарлату 

7



.

Болон процесіне қосылу



Болон   процесіне   елдер   ерікті   негізде,   тиісті   декларацияға   қол   қоюы

арқылы   қосылады.   Олар   өзіне,   кейбірі   мерзімдермен   шектелген,   нақтылы

міндеттемелерді жүктейді:

2005 жылдан бастап Болон процесiне қатысушы елдердің ЖОО барлық

бiтiрушiлерiне   бакалавр   және   магистр   дипломдарына   бiртұтас   үлгiлі

еуропалық қосымшаларын тегін беруді бастау;

2010   жылға   дейін   ұлттық   білім   жүйелерін   Болон   декларациясының

қағидаларына сай реформалау.

Болон процесін басқару құрылымы

Болон   процесін   дамыту  және   құрылым   жөніндегі   барлық   сұрақтарға

шешім   қабылдайтын   жоғары   орган,   екі   жылда   бір   жиналатын,   қатысушы

елдердің   министрлер   мәжілісі   болып   табылады.   Министрлер   мәжілістері

арасында   Болон   процесінің   басқарушы   органы   болып   Болон   жұмыс   тобы

(Bologna Follow-up Group) болып саналады, оның құрамына әр елдің 2-3 өкілі

кіреді,   әдетте   біреуі   тиісті   министрліктен   және   біреуі   елдің   академиялық

бірлестігінен.   Болон   жұмыс   тобына   сол   мерзімде   Еуроодақта   төрағалық

ететін елдің өкілі төрағалық етеді. Топ Болон процесі сұрақтарына қатысты

халықаралық   тақырыптық   семинарлар   кестесін   бекіту,  кезекті   министрлер

мәжілісіне ақпарат жинақтау, мәжіліске енгізу алдында қатысушы елдердің

баяндамаларын   талқылаумен   айналысады   және   т.б.   Болон   тобының

мүшелерінен, келесі министрлер мәжілісі өткізілетін елдің, алдынғы жылы

Еуроодақта төрағалық еткен елдің өкілдерінен бір жылға төрағалық ететін

Кеңес (Board) сайланады, ол төраға және вице-төрағадан құрылады, сонымен

қатар   Еурокомисия   өкілдері   және   дауыс   беру   құқығы   бар   Еуропалық

университеттер   ассоциясының   мүшелері   (EUA),   Еуропалық   жоғары   оқу

орындары   ассоциясы   (EURASHE)   және   Еуропа   студенттерінің   Ұлттық

одақтарының   (ESIB)   өкілдері   кіреді.   Сонымен   қатар   хатшылық   құрылады:

оның   құрамына   министрлер   мәжілісі   өтетін   елдің   3   Білім   министрлігі

қызметкерлері   кіреді.   Хатшылық   Кеңес   пен   Топтың   жұмысын   қамтамасыз

етуге бағытталған ұйымдастыру және техникалық жұмыстармен айналысады.

Қазақcтанның Болон процесіне қосылуы

Болон   процесінің   толыққанды   қатысушысы   болып   2010   жылдың

наурызында   Қазақстан   Болон   декларациясына   қол   қойды.   Қазақстанның

Болон процесіне қатысуының негізгі мақсаты - европа біліміне қолжеткізуді

кеңейту және оның сапасын көтеру.

30


Болон процесіне қосылу Қазақстанның жоғары мектебінің дамуының

негізгі бағыттары мен артықшылығын анықтады. Әлемдік білім кеңістігіне

ену ұлттың зияткерлік потенциалы мен бәсеке қабілеттілігі қарқынды түрде

өсуіне себепкер болады.

Қазақстан   өзіне   алған   міндеттемелері   бойынша   2020   жылға   дейін

келесі іс-шаралар атқарылуы тиіс: «ашықтылықты» қамтамасыз ету, біртипті

білім   циклдерін   кең   ауқымды   тарату   арқасында   барынша   жоғары   түрде

салыстыру,   бірыңғай   білім   несиелерінің   жүйесін   енгізу,   алынып   отырған

біліктілікті   арттыру   мамандықтарының   бекітілген   қалыптарының   бірдей

болып   келуі   және   екіжақтылығын   қабылдау,   мамандардың   білім   сапасын

қамтамасыз ететін дамыған құрылымдарды құру және т.б.

Бүгінгі таңда Қазақстанның жоғары білім жүйесінің Болон процесіне

қатысушы мемлекеттердің білім жүйесіне барынша ұқсас, жақын болып келуі

бойынша айтарлықтай үлкен жұмыс атқарылуда.

9-10   желтоқсан   күндері   Астана   қаласында  

  Қазақстан

Республикасындағы   Франция   елшілігінің   қолдауымен   Қазақстан-Француз

ынтымақтастығы   шеңберінде     «Болон   процессі   контекстіндегі   білім   беру

сапасының кепілдігі саласындағы сұхбат» атты дөңгелек үстел болып өтеді.

«Дөңгелек үстелді» ұйымдастырушы Қазақстан Республикасының Білім және

ғылым министрлігі Ұлттық аккредитациялау орталығы. Өтетін орны – Астана

қ.   Уәлиханов,   7   көшесі,   «King   Hotel   Astana»   қонақ   үйінің   мәжіліс   залы.

Қазақстан   Франция   ынтымақтастығы   шеңберінде   «дөңгелек   үстелдің»

өткізілуіне,   Қазақстан   Республикасы   Президентінің     2010   жылдың   26-28

қазанындағы  Франция Республикасына  барған ресми  сапары жоғары білім

беру   саласына   оң   серпіліс   әкелмек.   «Дөңгелек   үстел»   жұмысына

Қазақстандағы   Франция   елшілігі   және   Францияның   ұлттық   білім   беру

министрлігінің   өкілдері   қатысады.   Қазақстан   Республикасының   білім   беру

министрлігі   ақпараттық   технология   және   стратегиялық   жоспарлау,   кәсіби

және техникалық білім беру,білім және ғылым саласын  бақылау жөніндегі

комитеттер   және   жоғары   және   жоғары   оқу   орыннан   кейінгі   білім   беру

департаменттерін   кеңінен   таныстырады.   «Дөңгелек   үстел»   барысында

Франция аккредитациялау агенттіктерінің ролі және Қазақстандағы жоғары

оқу   мекемелері   мен   білім   беру   бағдарламаларында   бағалау   әдістері   мен

мониториг   сапа   қызметтерін   жетілдірудің   негізгі   мәселелері   жөнінде

талқыланады. Екі елдің Жоо-дағы  ғалымдары мен профессор-ұстаздарының

құрамы және студенттердің мобильділін   қамсыздандыру   басты мәселелері

ретінде   қарастырылады.   Сонымен   бірге,   Қазақстандағы   жалған

дипломдардың   болу   себептері   және   Франция   академиялық   дәрежесінің

құптау   мәселелері   де   басты   тақырып   ретінде   қарастырылады.   «Дөңгелек

үстелдің»   спикерлері:   жоғары   білім   беру   сапасы   кепілдігі     (ENQA)

Еуропалық   ассоциясының   вице-президенті,   Еуропалық     кеңістігі   жоғары

білім   беруде   базалық   ұйымдастырушы   болып   табылатын     (EHЕA);

Еуропалық   жүйенің   ұлттық   мобильділік   және   академиялық   біліктілікті

құптау   ақпараттық     орталықтарының   өкілдері   ENIC/NARIC   (Франция),

31


Халықаралық   педогогикалық   зерттеу   орталығы   CIEP   (Франция),     Жоғары

білім және ғылыми зерттеулерді бағалау бойынша Халықаралық қатынастар

жөніндегі   агенттіктің     кеңесшісі   AERES   (Франция),   Инженерлік

бағдарламаларды   аккредиттеу   жөніндегі   агенттіктің   бағдарламалар

менеджері  CTI,(Франция) қатысады.  Пікірталасқа  Ы. Алтынсарин атындағы

білім   беру   академиясы,   Қазақстан     техникалық   ЖОО   басқаратын   бірінші

проректорлар, білім беру сапасы бағалау, тестілеу ұлттық орталықтарының

жетекшілері қатысады. «Дөңгелек үстел» жұмысының   қортындысы   білім

беру   сапасы   кепілдігінің   шеңберінде   екіжақтылық   ынтымақтастықты

нығайту барасындағы  ұсыныстарды туындатады.

1997   жылғы   Лиссабон   конвенциясының   және   1999   жылғы   Болон

декларациясының   ереже,   талаптарына   сәйкес   2003-2004   оқу   жылдарынан

бастап   Қазақстанның   бір   қатар   жоғары   оқу   орындарында   кредиттік   оқу

жүйесі   енгізілді.   Қазақстан   Республикасы   жоғары   білім   беру   саласына

кредиттік оқу жүйесін енгізіудің басты мақсаты ұлттық білім беру жүйесін

әлемдік білім беру кеңістігіне тереңдеп енгізу және ҚР оқу орындарын бітіріп

шығушы   мамандардың   алған   дипломдарын   әлемдік   еңбек   нарығында

ешқандай шектеусіз қолдануға болатынына қол жеткізу.

Кредиттік оқу жүйесінің негізгі бағыттары: - жоғары оқу орындарының

классикалық   дәстүрлерін   сақтай  отырып   жоғары   сапалы   білім   беру:  алған

білімнің   іргелілігі,   жүйелілігі,   білім   беру   үрдісінің   сабақтастығы,   оқу

жоспарлары   мен   оқу   бағдарламаларын   таңдауға   мүмкіндік   беретін   көп

нұсқалылығы;   -   басқа   білім   беру   мекемелерімен   білім   беру   нәтижесін

салыстырып, оның жақсы нәтижелерін бірлесе мойындай отырып іске асыру

үрдісіне енгізуге қол жеткізу;

- білім алудың сабақтастығына үнемі қолдау жасап отыру;

- білім берудің тұлғаландырылған (жеке тұлғамен тікелей жұмыс істеу)

қағидасын жүзеге асыру;

- студеттердің ілімді жылдам қабылдауға қалыптасуына қол жеткізу.

. Ресейдің қосылу 

Оның   мақсаты   бірыңғай   білім   беру   кеңістігін   құру   болып   табылады

Болон өңдеу қозғалысы. Ресей Федерациясы 2003 жылғы қыркүйекте Болон

процесіне   қосылды.   Берлин   конференциясында,   Болон   процесінің   негізгі

принциптерін жүзеге асыруға 2010 жылға дейінгі кепілдікке. 

Оның   басынан   Министрлер   ЕО   Кеңесі   білім   беру   саласындағы

ынтымақтастық   туралы   алғашқы   бағдарлама   бойынша   қарар   қабылданды

кезде, ортасында 1970 көбірек жатқызуға болады. процесінің басында ресми

күні   Болонья   29   еуропалық   елдердің   білім   министрлерінің   арнайы

конференцияда «Еуропалық жоғары білім зонасы», немесе Болонья туралы

декларация  қабылданған  19 маусым 1999, болып  саналады.  Болон  процесі

басқа елдердің қосылуы үшін ашық болып табылады. 

Қазіргі уақытта, Болон процесі 47 елінің біріктіреді. Ол өзінің негізгі

мақсаты 2010 ұтқырлық арқылы қол жеткізуге болады деп болжануда. 

32


Елдер   декларация   қол   қою   арқылы   ерікті   негізде   Болон   процесіне

қосылу.  Бұл   жағдайда,   олар   ұзақтығы   шектелген,   олардың   кейбір   белгілі

міндеттемелерді қабылдайды: 

  2005 жылдан бастап бакалавр және магистр дәрежесін Болон процесі

еуропалық бірыңғай үлгідегі өтініш қатысушы елдердің барлық түлектерді

беруге тегін бастау үшін; 

 2010 жылға дейін Болон декларациясының негізгі ережелеріне сәйкес

ұлттық білім беру жүйесін реформалау. 

Болон процесінің шеңберінде жоғары білім жалпыеуропалық жүйенің

қалыптасуы   жоғары   білім   істеуін   іргелі   принциптерін   ортақ   негізделген.

Төмендегідей   Болон   процесі   шеңберінде   қаралады   ұсыныстар   болып

табылады: 

екі деңгейлі оқыту енгізу; 

кредиттік жүйесін енгізу; 

білім беру сапасын бақылау; 

кеңейтім ұтқырлық; 

түлектердің жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету; 

еуропалық білім беру жүйесінің тартымдылығын қамтамасыз ету 

7



2002 жылдан бастап, Болон процесінің барлық аспектілерін жоғары оқу

қоғамдастықтың өткір қызығушылық. Ресейдің жоғары білім беру жүйесін

реформалау  мәселесі   бойынша   талқылау  барысында   танылды.   Оған   үлкен

ашықтығын   алып,   басқа   елдерде   қабылданған   университет   жүйесімен,

сондықтан,   салыстырымдылық   қажеттілігі.   Ұқсас   бағытта   себептері

қозғалысы үлкен қол жетімділігі және жоғары білім беру және Ресей (білім

беру   нарығын   және   білікті   еңбек   рыногын   қоса   алғанда)   нарықтарының

жаһандану   үдерісіне   енгізу   кезінде   Ресейге   күтеді   білім   беру   мәселелері,

профилактикалық   жауап   қажеттілігі   бәсекеге   қажеттілігі   аталды.   Ерекше

назар   1999   жылы   Болон   Декларациясының   Ресейдің   қосылуы   мәселесіне

төленуі тиіс. Жоғарыда аталғанның негізінде, Санкт-Петербург мемлекеттік

университеті   Болон   процесінің   біздің   еліміздің   белсенді   қатысуын

бастамашы   болды.  2002 жылғы  желтоқсанда  Санкт-Петербург  мемлекеттік

университетінің   бастамасымен,   Ресей   Білім   және   ғылым   министрлігі

(14.10.2001   №3582   Білім   министрлігінің   бұйрығы)   «Бірінші   халықаралық

семинар мәселелері мен келешегі еуропалық жоғары білім беру жүйесіндегі

орыс жоғары білім Интеграция» өткізді. Семинар Еуропа Кеңесі, ЮНЕСКО

және   басқа   да   халықаралық   ұйымдардың,   Ресей   Федерациясының   заң

шығарушы   және   атқарушы   билік   органдары   өкілдерінің,   Ресейдің   жоғары

оқу   орындарының   ректорлары   мен   проректорлары,   қоғамдық   ұйымдардың

өкілдері,   сарапшылар   қатысты.   Қатысушылар   Ресей   Федерациясы   Болон

процесіне жоғары білім беру жүйесін енгізу үшін алғышарттар жасалған деп

атап   өтті:   қолданыстағы   заңнамада   жоғары   білім   көп   сатылы   құрылымын

жүзеге   асыру   мүмкіндігі   қарастырылған,   оның   үстіне   жоғары   оқу

орындарының   бірқатар   қазірдің   өзінде   негізгі   білім   беру  бағдарламаларын

көп   сатылы   құрылымы   жұмыс   істейді;     Ресей   кредиттік   бірлік   негізінде

33


жоғары   оқу   орындарында   оқу-тәрбие   процесін   ұйымдастыру   эксперимент

болды;     Ресейде   белсенді   жоғары   білім   сапасын   бағалаудың   мемлекеттік

жүйесін   жетілдіру,   сондай-ақ   білім   беру   сапасын   басқару   жүйесін

университетішілік құрылды 

8



Семинар   нәтижесі   Білім   орыс   министрлігінің   атына   бірқатар

ұсыныстар әзірлеу болды: жоғары білім берудің ұлттық жүйесін жаңғырту

бағдарламасын іске асыру перспективаларын ескеру. 

Ресей   Федерациясы   Дүниежүзілік   сауда   ұйымына   кірді,   сондай-ақ

Болон декларациясының және оның ілеспе құжаттардың ережелері; азаматтар

мен шетелдік студенттер орыс білім беру жүйесі туралы ақпарат, біліктілігі,

дипломдармен және Ресейдің жоғары білім беру жүйесін модернизациялау

құрылымы  қолжет

імді ету; еуропалық  және әлемдік білім беру кеңістігіне

Ресейге   біріктіруге   қажеттігінен   оқу   курстарын   және   жоғары   білім

мамандықтарының тізбесін құрамы мен құрылымын оңтайландыру бойынша

ұсыныстар   әзірлеу;   нақты   салалардың   кәсіпорындары,   мекемелер   мен

ұйымдарда   «бакалавр»   біліктілігі   практикалық   тану   (дәрежесі)   ұзарту   РФ

министрліктері (бөлімдері) ынтымақтастықты жандандыру;     жоғары білім

модульдік   білім   беру   бағдарламалары   бойынша   әдістемесін   әзірлеу;

кредиттер   пайдалана   отырып   келесі   ұрпақтың   жоғары   кәсіби   білім   беру

мемлекеттік   білім   беру   стандарттарын   қалыптастыру   үшін   ұсыныстарды

әзірлеу;   жалпыеуропалық   «диплом   қосымшасы»   (дипломға   қосымша)

үйлесетін   қорытынды   құжаттарының   жүйесін   әзірлеу;   Болон   процесінің

Ресей   Федерациясының   байланыс   бастамашылық   шешім   қабылдау

жеделдету. 

Осылайша,   алғашқы   халықаралық   семинар   ескере   қолданыстағы

жетістіктерін ескере отырып, Болон процесінің қарай Ресей қозғалысының

негізгі   бағыты   белгіледі   және   оның   экономикалық   және   әлеуметтік

тәжірибеде   орыс   білім   беру   жүйесінің   ерекшеліктеріне   назар   аударады.

Сонымен қатар, Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің бастамасымен

жұмыс РФ вице-министрі бастаған  топ,  Мемлекеттік  Думаның Білім және

ғылым   комитетінің   төрағасы   және   Санкт-Петербург   мемлекеттік

университетінің ректоры құрылды. топ жетекші жоғары оқу орындарының

ректорлары, халықаралық ынтымақтастық бойынша сарапшылар тұрды. 

17-19 қыркүйек 2003, Болон процесінің шеңберінде қолға еуропалық

жоғары   білім   беру   министрлерінің   конференциясы   қатысу   үшін   Берлинде

Білім   орыс   министрлігінің   (Германия)   делегациясы.   Конференция   Болон

декларациясының   және   уақытта   жоғары   білім   министрі   33   қол   қойған

мемлекеттер қатысты 

Ресей   Федерациясының,   оның   ішінде   Конвенцияға   қосылу   үшін

кандидаттар,  - 7  мемлекеттердің  министрлері.  Италия  қолдау  Францияның

бастамасымен білім министрлері, Ұлыбритания және Германия отырысында

бірауыздан   Болон   Декларациясының   Ресейдің   қосылуы   туралы   шешім

қабылданды. 

34


2003   жылғы   қыркүйек   айының   соңында   ғылыми   және   білім   беру

қауымдастығы   мұғалімі   білім   беру   кеңесінің   отырысында   Болон   процесі

Ресей Федерациясының қосылуы туралы хабарлады. Негізгі  баяндамашы -

Білім   В.М.   министрі   Филиппов   2010   жылға,   Еуропалық   білім   беру

қауымдастығына кіру, сондықтан білім беру жүйесін реформалау қажеттігіне

назар   аударды.   Одан   кейін,   реформатор   негізгі   жоспарлары,   Филиппова

ұсынылған   берілген:   тиімді   жоғары   мектепте   университет   студенттерді

дайындау үшін міндетті профиль білім енгізілді, және 9-шы сыныпта - (2005

жылғы қыркүйекте бастап енгізу үшін арналған) predprofilnoy; ескере (2006

жылғы қыркүйекте енгізілді болуы мүмкін) мектеп бейініне ерекшеліктерін

ескере отырып, жаңа базалық оқу жоспары мен стандарттарды дайындаған;

жоғары   білім   беру   жүйесі   Болон   процесі   құжаттарда   сипатталған   Еуропа

«көп-деңгейлі жүйесі», сәйкес келтірілуге тиіс   дистанциялық оқыту (яғни,

сырттай,   Интернет   арқылы,   және   орталық   жоғары   оқу   орындарының

филиалдары)   кеңейту   қажет;     диплом  бір   өтінім   әзірлеу   үшін   болуы   тиіс;

Болон процесінің интеграция мәселесін шешу үшін арнайы орта білім беретін

мектеп «аралас түрін» құру күтілуде;     төмендегідей орнынан кейінгі білім

(докторлық   және   ғылым   магистрі   мәртебесі)   шамамен   шешіледі   мәселесі:

шеберіне   үміткер   мәртебесіне   теңестіру   және   докторы   (біздің)

ғылымдарының Еуропалық докторы (PhD) тең болады;  негізгі оқу жоспары

түбегейлі ретінде азайтылуы тиіс студенттер жүктеледі және ЕО бұқаралық

білім Ресейде міндетті көптеген тақырыптарды дегенді білдірмейді; (. Барлық

2005/2006  оқу   жылымен   бойынша)   университетке  түсу  үшін  бір   критерий

ретінде емтихан орындалуын мәжбүр  болады. 

Ресей Федерациясының құжаттар Болон процесінің қол қою автоматты

түрде   2010   жылға   дейін   оның   принциптерін   жүзеге   асыруға   ұлттық

міндеттеме болып табылады. 

Болон процесі «жаңа түсті алады. Екінші халықаралық семинар «Ресей

мен   Еуропалық   жоғары   білім   кеңістігі:   Берлин   конференциясының   кейін

жоспарлары мен болашағы» Білім орыс министрлігінің ұйымдастыруымен,

Мемлекеттік  Думаның   Білім  және  ғылым  жөніндегі  комитет, Еуропа  және

Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің кеңесі, 29-30 қазан 2003 ж өтті

Еуропа   мен   ЮНЕСКО-ның   өкілдері,   ресейлік   министрліктер   мен

ведомстволардың   өкілдері   қатысты   Санкт-Петербург   мемлекеттік

университеті, Ресей, жетекші жоғары оқу орындарының ректорлары, жақын

шетел білім беру жүйесінің өкілдері, басты назар еуропалық ішіне жоғары

орыс   білім   беру   интеграциясы   аралық   нәтижелері   аударылды   білім   беру

кеңістігі,   осы   бағытта   даму   динамикасы   және   Болон   процесіне   Ресейдің

қатысу перспективалары. 

Бұл   семинарға   Білім   және   ғылым   министрі   болып   В.М.   Филиппов

Болон   процесі   шеңберінде   Ресей   жоғары   білім   беру   жүйесінің   негізгі

мақсаттары   мен   міндеттерін   белгіледі.   Министр   бірыңғай   білім   беру

кеңістігіне   Ресейдің   кіруі   еуропалық   интеграция   процесінде   ғана   тағы   бір

қадам   болып   табылады,   сондай-ақ   білім   беру   қызметтерінің   ішкі   ресей

35


нарығында   қажеттіліктеріне   сай   екенін   атап   өтті.   Болон   декларациясы

Ресейдің қол қою байланысты елеулі өзгерістер және орыс білім жаңартуды

талап   маңызды   бірқатар   міндеттер   тұр.   Осы   міндеттерді   алғашқы   жоғары

білім беру «бакалавр-магистр» көп деңгейлі жүйесін құру болып табылады.

Ресей жоғары білім беру мамандарының екі кезеңді оқыту енгізу 1992 жылы

эксперимент ретінде бастады, және кейбір басқа да «Болон үдерісі елдерінде»

салыстырғанда Ресей оның толық жүзеге асыру әлдеқайда жақын. Екі кезеңді

оқыту жүйесін  түпкілікті  дамытуға  проблемалардың  бірі іздеп  және еңбек

нарығында оқыту төрт жылдан кейін біліктілік бакалавры тану туралы тиісті

шешімдер қабылдау болып табылады. Сертификаттау және сапаны бақылау

жүйесін   құру,   «кредиттік   жүйе»,   диплом   әзірлеу   және   енгізу   (дипломға

қосымша)   -   жаңа   мемлекеттік   стандарттар   генерациялау   және   басым

бағыттарының бірі 2006 жылы оларды жүзеге асыру дамуына байланысты

тағы бір мәселе, сондай-ақ кредиттік жүйесін енгізу анықталды оқыту. 

Сұрақтарға   әрбір   істің   жағдайын   сипаттай   отырып,   министр   Ресей

қазірдің   өзінде   еліміздің   жиырма   ЖОО-кредиттік   жүйесін   енгізу  бойынша

эксперимент   жүзеге   асырды,   бірақ   орыс   жоғары   білім   саласындағы

«кредиттер»  ортақ жүйесін  енгізу және орыс жоғары  оқу орнынан кейінгі

өзгерту деп мәлімдеді 

9



Ресейде   білім   әлі   дайын   емес.   министр   ескере   орыс   білім   дәстүрлі



ерекшеліктерін   ескере   отырып,   ал,   несие   бірлік   еуропалық   жүйесімен

үйлесімді   үлгісі   әзірленді   тиіс   екенін   атап   өтті.   Түлектер   2008-2010

еуропалық  дипломдарын алды «Министр  2006 жылы ешқандай бұрын сол

барлық   қарағанда   мұндай   өтініш   жоғары   оқу   орындарының   бірқатар

күтілетін енгізу, деп атап өтті.

25 ақпан 2004 жылғы Білім және ғылым министрлігінің 2003 жылғы

кеңесі   үшін   ресейлік   білім   беру   жүйесінің   қызметін   қорытындылай   келе,

оның негізгі міндеттері жасалған жаңғырту бірінші кезеңде орыс білім беру

жүйесінің алдында тұрған, деп атап өтті. 

Жалпы, бірінші кезекте Ресей кәсіптік мектеп жаңғырту, жоғары білім

беру   нарығының   жаһандану   нақты   процесінің   қатерлерге   барабар   жауап,

еуропалық   және   әлемдік   білім   беру   кеңістігіне   Ресейдің   интеграциялық

ретінде қарастырылуы тиіс. 2004 даму басымдықтарын негізгі міндеттерінің

бірі - 2005 жыл, колледж Болон процесінің Ресей жоғары білім туындағанын

атады.   Осы   саладағы   іс-шаралар,   әсіресе   мынадай   бағыттар   бойынша,

күшейтілген керек: 

білім   беру   мазмұны   мен   құрылымын   жетілдіру   жөніндегі   жұмысты

жандандыру; 

  кең даму процесі, барлық аймақтарда жоғары оқу орындарының көп

санын енгізу; 

кең ақпараттық-насихат ұйымдастыру. 

Жоспардың   ережелерін   көрсету   Білім   және   ғылым   министрі   VІІІ

тұжырымдалған   2004-2005   жылдары   білім   беру   жүйесін   дамыту

басымдықтары   туралы   орыс   министрлігінің   қорытынды   кеңейтілген   алқа

36


отырысында   «деңгейінде   Филиппов.   және   орыс   білім   «жаңғырту   бірінші

кезеңінің   қорытындысы.   Жоғары   білім   сапасын,   қолжетімділігін   және

тиімділігін   қамтамасыз   ету   және   Болон   үдерісі   контексінде   -   -   негізгі

мақсатқа   жету   шеңберінде   Болон   үдерісі   мынадай   принциптерге   Ресейдің

Жоғары   білім   жүйесі   қызметінің   бірінші   жылының   ретінде   2004   жылы

қарастырылуы   тиіс:       медициналық   және   қоспағанда   толық   көшу,   атап

айтқанда   жоғары   білім   беру   стандарттарының   жаңа   буын   әзірлеу,

шығармашылық   мамандықтар)   3-4   жыл   ішінде   жоғары   білім   беру     көп

деңгейлі   жүйесі;       зерттеу   және   «заемдар»   (кем   дегенде   1-2   мамандық

бойынша)   еліміздің   барлық   жоғары   оқу   орындары   жыл   бойы   сыналған   -

студенттер   мен   факультеттердің   тәрбие   жұмысының   неғұрлым   икемді,

неғұрлым   ынталандырушы   жүйесін   ретінде   «кредит»   және   білім   беру

процесінің модулі-рейтингтік жүйе;   2004-2005 жылдары. және, ақырында,

тиісті   өңірлік   құрылымдар   құру,   білім   беру   басқармасының   тәуелсіз

еуропалық   талаптарға,   сертификаттау   және   сапаны   бақылау

жалпымемлекеттік жүйесінің сәйкес құру, іске қосу үшін шешеді. Сонымен

қатар   еуропалық   талаптарға   сәйкес   университетішілік   сапасын   бақылау

жүйесін құру бойынша жұмысты бастайды;  білім беру сапасын шешу үшін,

ректорлар   кеңесімен   бірлесіп   білім   беру   органдары   неғұрлым   жүйелі

жұмыстар салу керек 

10



15 маусым 2004, Үкімет: 9 наурыз, Білім 2004 орыс министрлігі білім

беру органдарының қайта құрылымдау байланысты бірнеше айдан кейін, енді

тиімді болып табылады «, Ресейдің жоғары білім беру жүйесін дамыту үшін

жалпыеуропалық (Болонья) қағидаттары бойынша жұмыс тобының туралы»

бұйрық нөмірі 1291 шығарды РФ Ресей Федерациясының Білім және ғылым

министрлігі туралы ереже бекітілді. 

2004 жылдың қазан айында, Ресей Федерациясының Тапсырыс № 100

Білім   және   ғылым   министрлігі   2004   жылғы   25   қазандағы   Ресей   Болон

принциптерін іске асыру жөніндегі тобын Заңымен. Бұл бұйрығына сәйкес,

Еуропалық   білім   беру   жүйесіне   жоғары   білім   орыс   жүйесін   енгізу

жұмыстарын   күшейту   және   үйлестіру   мақсатында  Yelnia   кеңістік,   Еуропа,

ЮНЕСКО және басқа да ұйымдардың кеңесінің жұмыс топтары және басқа

құрылымдармен байланыстарды кеңейту, топ келесі тапсырмаларды жұмыс

істеу керек: 

Ресей   Федерациясының   жоғары   білім   Болон   принциптерін   енгізу

талдау; 

Ресей мен Еуропадағы Болон принциптерін енгізу бойынша ұсыныстар

жасау; 

Ресей   Болон   процесін   дамыту   бойынша   Ресей   Федерациясының



федералдық үкімет жоғары кәсіби білім беру қызметін үйлестіреді. 

Тобының   басшылығы   Білім   және   ғылым   министрінің   орынбасары

Ресей   Федерациясының   AG   тағайындалды   Swinarenko.   Ол   жоғары   оқу

орындарының, министрліктер,  Ректорлардың  одағы  және жеке жоғары  оқу

орындарының   қауымдастығы,   және   басқа   да   ұйымдардың   өкілдері,   соның

37


ішінде 28 адамнан тұрады. Әрбір команда мүшесі жоспарына сәйкес Болон

процесінің түрлі аспектілерін жүзеге асыру үшін жауапты болып табылады.

Осы   топтың   құру   Ресейде   Болон   жүйесі   толық   және   дәйекті   іске   асыру

процесінде алғашқы қадам болды. 

Ресей   Федерациясының   қызметі   туралы   Ұлттық   есеп   2004   -   2005

жылдары Болон процесінің (Берген, 2005) білім беру министрлерінің кездесуі

үшін Болон процесінің Ресейдің қосылуы бастамасымен орыс заңнамасында

мынадай өзгерістер болды:

білім   және   ғылым   министрлігінің   (2004   жылғы   9   наурыздағы   Ресей

Федерациясының   Президентінің   Жарлығы   «федералдық   атқарушы   билік

органдарының   жүйесі   мен   құрылымы   туралы»   №   314)   білім   беру   және

ғылыми-зерттеу федералдық бөлімінің түрлендіру; 

мемлекеттік саясатты және білім беру саласындағы құқықтық реттеу,

ғылыми-зерттеу, ғылым, технология және инновация Ресей Федерациясының

функцияларын   Білім   министрлігі   (6   сәуір   2004   жылғы   РФ   Үкіметінің

қаулысы № 158) береді. 

Болон процесінің Ресей Федерациясының қосылуы туралы ең маңызды

оқиға, есепте сипатталған: 

9 наурыз 2004 жылғы орыс министрлігі хатының жоғары білім беру

жүйесінде   пайдалану   үшін   ұсынылған   несие   жүйесін   (пайдалана   отырып,

жоғары оқу орындарында оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру туралы Ережені

әзірлеу және тестілеу жоғары білімнің ұлттық білім беру стандарттарының

университет студенттерінің процедуралары сынақта дамуын құру күш №15-

55 357in/15); 

2004   Халықтар   достығы   университеті   еуропалық   диплом

қосымшасымен РФ әкімшілігінің сұрақтар зерттейді. 2003 жылы Еуропалық

диплом   қосымшасының   іске   асыру   үшін   пилоттық   жоба   -   2004   жылдары

Челябинск   мемлекеттік   университетін   және   Тюмень   мемлекеттік

университетін қатысты 

11



2004 жылға қарай, орыс   заңдарын қамтитын, Ресей Федерациясының



білім сапасын бағалаудың құқықтық негіздерін қалыптасты   «Жоғары және

жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім беру туралы» (кейіннен өзгерістер

мен толықтырулар жылғы 10 шілдедегі, 1992 № 3266-1) «Білім туралы» Ресей

Федерациясы мен Федералды заң (29 тамыз, 1996 жылғы 125-ФЗ №), сондай-

ақ   Ресей   Федерациясы   Үкіметінің   шешімі   (2   желтоқсан,   1999   №   1323)

«Жоғары  оқу орындарының мемлекеттік аккредиттеу туралы» және «Білім

беру қызметін лицензиялау туралы» (18 қазан, 2000 796 №). 

Ресей   Болон   процесі   одан   әрі   дамытудың   негізгі   стратегиялық

бағыттарын атай отырып, әзірлеушілер есеп мынадай назар аударады: 

Болон процесін жүзеге асыру ықпал заңнамасына өзгерістер - «Білім

туралы» заңдарына өзгерістер мен толықтырулар және «Жоғары және жоғары

оқу   орнынан   кейінгі   кәсіби   білім   беру   туралы»;   Болон   процесінің

принциптері   мен   бағыттары   туралы   хабардар   университетін   (кітап   орыс

Болон процесінің барлық ресми құжаттарға жариялау, БАҚ және тақырыптық

38


жарияланымдар,   республикалық   және   аймақтық   тақырыптық   семинарлар

(конференциялар); 

жұртшылық, заң шығарушы және атқарушы билік органдарымен Болон

процесін жүзеге асыру бойынша ынтымақтастық; 

  Болон процесіне қосылуы жолында ұқсас проблемаларды шешу үшін,

Батыс   Еуропа   елдерінің   тәжірибесін   пайдалана   отырып,   Болон   процесін

үйлестіру Батыс Еуропа органдармен ынтымақтастық. 

Болон   декларациясының,   есеп   ноталар   және   қаржы,   ұйымдық   және

инфрақұрылымдық   қиындықтар   мүмкіндігі   идеяларын   іске   асыру   даусыз

прогресс   мойындай   отырып,   алайда,   олардың   егжей-тегжейлі   сипаттамасы

көрсетілген жоқ. 

Ресейде Болон декларациясының жүзеге асыру маңызды кезеңі жоғары

білім   жүйесін   дамыту   жөніндегі   іс-шаралар   кешенін   жүзеге   асыру

мақсатында Ресей Федерациясының заңнамасына және білім беру қатысты

нормативтік   құқықтық   базаға   өзгерістер   ұсыныстар   мен   толықтырулар

әзірленді 2005 және 2006 жылы басталды: 

- Ресей Федерациясы Қарулы Күштерінің келісім-шарт бойынша әскери

қызметке, кем дегенде, үш жыл қызмет етіп жүргендерге арналған жоғары

білімге қол жеткізу мүмкіндігін қамтамасыз ету; 

- Білім сапасын жақсартуға бағытталған бірыңғай мемлекеттік емтихан

енгізу,   сапалы   жалпы   білімге   қол   жеткізуді   қамтамасыз   ету,   қорытынды

аттестаттау жетілдіру - 

орта және жоғары кәсіптік білім беру мекемелеріне түсу үшін жалпы

білім беру және кіру тест орындарында оқиды. 

«Болон   декларациясына   сәйкес   жоғары   білім   беру   жүйесінің   негізгі

міндеттерді іске асыру Ресей Федерациясының бас жоғары оқу орындары мен

ұйымдары   туралы»   25   сәуір,   2005   жылғы   Ресей   Білім   және   ғылым

министрлігінің   бұйрығымен   N   126   жоғары   кәсіби   білім   беру   диплом

қосымшасын енгізу бас аурулары университеттер, соның ішінде қабылданған

адемиялық ұтқырлық  құралы ретінде жоғары білімнің (дипломға қосымша)

үшін жалпы еуропалық диплом қосымшасының үйлесімді.

2005   жылы   2006-2010   жылдарға   білім   беруді   дамыту   федералдық

мақсатты бағдарламасы бойынша. Қосдипломды білім беру бағдарламалары

орыс ЖОО іске асыру тәжірибесінің зерттеуге байланысты жобаны жүзеге

асырды. 

18 шілдеЗ, 2006 г, Федералдық заң бойынша. Жоғары оқу орындарының

(мысалы,   университет   Президенті   лауазымына   енгізу)   басқару   бойынша

жоғарғы және жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім беру туралы Заңының

12-баптарына   Федералдық   заңның   20   өзгерістер   мен   толықтырулар   енгізу

туралы Заны . 

Жоғары   білім,   Ресей   Федерациясы   деңгейдегі   енгізу   қамтитын   Білім

туралы   «Федералдық   заңға   өзгерістер   мен   толықтырулар   енгізу   туралы»

федералдық заң жобасы «және Федералдық заң» Жоғары және жоғары оқу

орнынан кейінгі кәсіби білім беру туралы «(жоғары білім берудің деңгейлері

39


құру):   бакалавриат   (бірінші   деңгей),   магистратура   немесе   маман   даярлау

(екінші   деңгей).   Осылайша,   жоғары   білім   берудің   негізгі   білім   беру

бағдарламалары   үздіксіз   жүзеге   асырылуы   мүмкін   және   Билл   бакалавриат

және магистратура немесе маман даярлау қадамдар өзін-өзі қорытынды, жеке

мемлекеттік   білім   беру   стандарттарына   сәйкес   жоғары   білім   беру

деңгейлерінің тәуелсіз ретінде қарастырылады, онда ағымдағы тәжірибесіне

қарағанда,   сертификаттау,   нәтижелері   сәйкесінше   біліктілігі   (дәрежесін)

«бакалавр»   немесе   «магистр»   немесе   «маман»   біліктілігі   беріледі.

Бакалавриат,   магистратура   және   маман   даярлау   жөніндегі   жоғары   оқу

орындарының   лицензиялау,   сертификаттау   және   аккредиттеу,   сондай-ақ

мемлекеттік жеке жүзеге асыруға ұсынылады. 

Былайша 2007 болды 

-   2005   жылға   арналған   ұлттық   есептің   2007   жылы   Болон

декларациясының   принциптерін   жүзеге   асыру   жолында   ресейлік   жоғары

білім беру жүйесінің алдында тұрған негізгі проблемалар қатарында. 

Бакалавр дәрежесін еңбек нарығы қабылдау инерция. 

Ұтқырлық бағдарламалары тең серіктестер болуға орыс жоғары білім

болмауы (жеткіліксіз қаржыландыру, шетел тілдерін нашар білім). 

Шамадан   тыс   реттеу   -   икемділік   болмауы,   бейімдеу   оқу

бағдарламалары 

Еңбек   нарығында   ұтқырлығын   бағытталған   түлектердің   жаңа

құзыреттіліктерді қалыптастыру көптеген жоғары оқу орындарының болмауы

12



Лондонда   2007   жылғы   18,   Болонья   Білім   министрлерінің   кезекті

отырысы   аясында,   процесс   атты   коммюнике  қабылдады   мүмкін   «Жоғарғы

білімнің   Еуропалық   кеңістігіне   қарай:   жаһандану   әлемнің   міндеттерді

кездесу»   Алдағы   үш   жылда   негізгі   міндеттері:   дипломдардың   үш   цикл

ағымдағы даму басымдықтарын, зерттеу кезеңдер сапасын қамтамасыз ету

және   тану,   оның   ішінде   келісілген   іс-шаралар   шеңберінде   жұмыс

аяқталғаннан   шоғырланады.   Күш,   атап   айтқанда,   мынадай   салаларда

бағытталуға   тиіс:   мобильділігі;   әлеуметтік   өлшем;   деректер   жинау;

жұмыспен қамту мүмкіндіктері. Министрлер өз дамуында келесі қадамға деп

мәлімдеді 2010 жылы және одан тыс ой жүгірте отырып, Еуропалық жоғары

білім   беру   Аудан   ғаламдану   үрдiстерiне   жалғастырады,   сондықтан

ынтымақтастық қажеттілігі 2010 жылдан кейін өмір жалғастырады. Осыған

орай, 2010  жылы қарайды.  қайта   мүмкіндік және  дұрыс  орнатылуын бере

отырып, кезең ретінде Болон процесінің Еуропалық жоғары білім кеңістігі

мен сол уақытта көшу жылына сияқты белгілі бір нәтижеге қорытындысын

жылына 1999 жылы Болон процесін бастау және Еуропалық жоғары білім

кеңістігі   дамытуды   жалғастыру   сұралады,   ең   алдымен,   сондай-ақ

құрылымдар   мен   тетіктерін   шегінен   шығып   құндылықтар   мен   аяндар

негізделген. 

Білім   беруді   дамыту   бағдарламасын   2010     жылғы   дейін   Ресей

Федерациясының   білім   беруді   дамыту   үшін   басым   бағыттары   жыл   2006

40


жылы   білім   беруді   дамыту   федералдық   мақсатты   бағдарламасын   сұрады   -

Ресей   Федерациясы   Үкіметінің   қаулысымен   бекітілген,   2010   жылдың   3

қыркүйек, 2005 жылғы   саяси және экономикалық Ресейдің рөлі мен оның

халықтың   өсу   әл-ауқатын   нығайту   үшін   негізгі   шарты   елдің   бәсекеге

қабілеттілігін қамтамасыз ету болып табылады. Бүгінгі  әлемде, жаһандану

жолында   мынадай   тез   халықаралық   бәсекелестік   жағдайында   бейімделу

қабілеті   табысты   және   тұрақты   даму   саласындағы   негізгі   факторы   болып

табылады. оның салдарынан адам әлеуетін жоғары дамыған еліміздің басты

артықшылығы болып, негізінен білім беру арқылы анықталады. 

Бағдарламаның   басты   стратегиялық   мақсаты   үздіксіз   білім   беру

жүйесін қалыптастыру, білім беру құрылымы мен мазмұнын жаңарту, білім

жаңа  құзыреттіліктерді  қалыптастыру  көптеген  жоғары  оқу  орындарының

болмауы 

13



Лондонда   2007   жылғы   18,   Болонья   Білім   министрлерінің   кезекті



отырысы   аясында,   процесс   атты   коммюнике  қабылдады   мүмкін   «Жоғарғы

білімнің   Еуропалық   кеңістігіне   қарай:   жаһандану   әлемнің   міндеттерді

кездесу»   Алдағы   үш   жылда   негізгі   міндеттері:   дипломдардың   үш   цикл

ағымдағы даму басымдықтарын, зерттеу кезеңдер сапасын қамтамасыз ету

және   тану,   оның   ішінде   келісілген   іс-шаралар   шеңберінде   жұмыс

аяқталғаннан   шоғырланады.   Күш,   атап   айтқанда,   мынадай   салаларда

бағытталуға   тиіс:   мобильділігі;   әлеуметтік   өлшем;   деректер   жинау;

жұмыспен қамту мүмкіндіктері. Министрлер өз дамуында келесі қадамға деп

мәлімдеді 2010 жылы және одан тыс ой жүгірте отырып, Еуропалық жоғары

білім   беру   Аудан   ғаламдану   үрдiстерiне   жалғастырады,   сондықтан

ынтымақтастық қажеттілігі 2010 жылдан кейін өмір жалғастырады. Осыған

орай, 2010  жылы қарайды.  қайта   мүмкіндік және  дұрыс  орнатылуын бере

отырып, кезең ретінде Болон процесінің Еуропалық жоғары білім кеңістігі

мен сол уақытта көшу жылына сияқты белгілі бір нәтижеге қорытындысын

жылына 1999 жылы Болон процесін бастау және Еуропалық жоғары білім

кеңістігі   дамытуды   жалғастыру   сұралады,   ең   алдымен,   сондай-ақ

құрылымдар   мен   тетіктерін   шегінен   шығып   құндылықтар   мен   аяндар

негізделген . 

Білім беруді дамыту бағдарламасы,  2010. 

Мұндай бағдарлама болмаған жағдайда білім беру тетіктерін дамыту

үшін Ресей Федерациясының бірыңғай жағдай жасау мүмкіндігі шектеледі

болады   «делінген   қазіргі   орыс   білім   беру,   дамыту   перспективалары

мәселелері   Білім   беруді   дамытудың   федералдық   мақсатты   бағдарламасы

тұжырымдамасының ерекше көңіл ережелерін, экономиканың тиісті дамыту,

арттыру лайық еңбек нарығының сұранысына және білім беру қызметтерінің

сапасын арасындағы алшақтық, шын мәнінде тең мүмкіндіктер мен сапалы

білім   ресейлік   азаматтардың   қол   жеткізу   қағидасын   қамтамасыз   емес,

айтарлықтай Ресейдің Болон процесіне қосылу кедергі болады 

Бағдарламаның   стратегиялық   мақсаттар   мен   міндеттерге   қол  жеткізу

бағдарламасы қызметті жүзеге асыру арқылы беріледі: 

41


жалпы   білім   құзыреттілік   тәсіл   жаңа   мемлекеттік   білім   беру

стандарттарын енгізу; 

әрбір адам әрі қарай кәсіптік, мансаптық және жеке өсу үшін жеке оқу

траекториясын  қалыптастыру  мүмкіндігін  қамтамасыз  етеді   үздіксіз  кәсіби

білім беру моделін енгізу; 

білім   беру   әлемдік   үрдістерге   барабар   бағдарламаларды,   еңбек

нарығының   қажеттіліктері   мен   жеке   басын   дамыту   мақсатында   оқыту

(мамандықтар)   және   кәсіби   білім   беру   және   құзыреттілік   тәсіл   негізінде

әзірленген тиісті мемлекеттік білім беру стандарттарының, сондай сабақтың

салаларында жаңа тізімін енгізу; 

білім беру қызметтерінің халықаралық нарығына ресейлік кәсіби білім

берудің   бәсекеге   қабілеттілігін   арттыру   және   орыс   студенттер   мен

халықаралық   Үздіксіз   білім   беру   оқу   орындарының   түлектеріне   қатысуын

қамтамасыз   ету   мақсатында   Болон   және   Копенгаген   процестерді   Ресейдің

қатысуын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды іске асыру;

білім беру мекемелері мен ұйымдарының бағалау мемлекеттік жүйесін

жетілдіру 

халықаралық   білім   беру   кеңістігіне   Ресейдің   интеграциялық   ықпал

ететін   болады   білім   беру   қызметтерін   өсті   экспорт   академиялық   ұтқырлы

еттеудің жаңа институционалдық тетіктерін құру арқылы жеке тұлғалардың,

қоғамның   және   сапалы   білім   еңбек   нарығының   қажеттіліктерін

қанағаттандыру үшін білім беру бағдарламаларын іргелі және практикалық

бағыттылықты дамыту жағдайларын қамтамасыз ету болып табылады 

14



Мұндай бағдарлама болмаған жағдайда білім беру тетіктерін дамыту



үшін Ресей Федерациясының бірыңғай жағдай жасау мүмкіндігі шектеледі

болады   «делінген   қазіргі   орыс   білім   беру,   дамыту   перспективалары

мәселелері   Білім   беруді   дамытудың   федералдық   мақсатты   бағдарламасы

тұжырымдамасының ерекше көңіл ережелерін, экономиканың тиісті дамыту,

арттыру лайық еңбек нарығының сұранысына және білім беру қызметтерінің

сапасын арасындағы алшақтық, шын мәнінде тең мүмкіндіктер мен сапалы

білім   ресейлік   азаматтардың   қол   жеткізу   қағидасын   қамтамасыз   емес,

айтарлықтай Ресейдің Болон процесіне қосылу кедергі болады.

Бағдарламаның   стратегиялық   мақсаттар   мен   міндеттерге   қол  жеткізу

бағдарламасы қызметті жүзеге асыру арқылы беріледі: 

жалпы   білім   құзыреттілік   тәсіл   жаңа   мемлекеттік   білім   беру

стандарттарын енгізу; 

әрбір адам әрі қарай кәсіптік, мансаптық және жеке өсу үшін жеке оқу

траекториясын  қалыптастыру  мүмкіндігін  қамтамасыз  етеді   үздіксіз  кәсіби

білім беру моделін енгізу; 

Білім   беру   әлемдік   үрдістерге   барабар   бағдарламаларды,   еңбек

нарығының   қажеттіліктері   мен   жеке   басын   дамыту   мақсатында   оқыту

(мамандықтар)   және   кәсіби   білім   беру   және   құзыреттілік   тәсіл   негізінде

әзірленген тиісті мемлекеттік білім беру стандарттарының, сондай сабақтың

салаларында жаңа тізімін енгізу; 

42


білім беру қызметтерінің халықаралық нарығына ресейлік кәсіби білім

берудің   бәсекеге   қабілеттілігін   арттыру   және   орыс   студенттер   мен

халықаралық   Үздіксіз   білім   беру   оқу   орындарының   түлектеріне   қатысуын

қамтамасыз   ету   мақсатында   Болон   және   Копенгаген   процестерді   Ресейдің

қатысуын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды іске асыру. 

білім беру мекемелері мен ұйымдарының бағалау мемлекеттік жүйесін

жетілдіру  

халықаралық   білім   беру   кеңістігіне   Ресейдің   интеграциялық   ықпал

ететін   болады   білім   беру   қызметтерін   өсті   экспорт   академиялық

ұтқырлықтарын   арттыру   үшін   білім   беру   туралы   құжаттардың

баламалылығын тану тетіктерін жетілдіру. 

Әлеуметтік   процесінде   алынған   әсерлер   және   бағдарламаның

нәтижелерін   бағалады   онда   тәсілдерінің   бірі   сапасын   қамтамасыз   ету

саласында   еуропалық   елдермен   ынтымақтастықты   кеңейту,   соның   ішінде

еуропалық білім кеңістігіне, кәсіби білім беру өсті ұтқырлығын, білім беру

қызметінің   экспорттық   өсу   (интеграция   болып   табылады   халықаралық

стандартқа   негізделген   институционалдық   және   мамандандырылған

аккредиттеу және сапа менеджменті жүйесін өткен жоғары оқу орындарының

санын   арттыру);   оңай   салыстырмалы   градус   енгізу   арқылы   дипломдар

салыстырмалығын   қамтамасыз   ететін   жүйесін   енгізу,   Болон   студенттік

құжаттар   (Еуропалық   timecard   курстар   диплом   қосымшасы   (дипломға

қосымша),   осы   құралдарын   пайдалану   орындарының   санын   сақтау-

мiндеттемелер,   айналыс   «Формат»   (артуы)   ECTS   кредиттер   және   санын

көбейту   халықаралық   алмасулар   қатысушы   (валидация   бар)   халықаралық

талаптарға   сай   жоғары   оқу   орындары,   студенттердің   академиялық

ұтқырлығын   өсуі,   академиялық   және   әкімшілік   персонал   (студенттер   мен

оқытушылардың   академиялық   ұтқырлығын   қаржылық   қолдау   көрнекті

заемдар   мен   гранттар   санының   ұлғаюы,   30   жасқа   толмаған   Ресей

азаматтарын   санын   көбейту,   );.   білім   беру   қызметінің   экспорттық   Ресей

Федерациясының кәсіптік білім беру мекемелерінде оқып жатқан шетелдік

азаматтардың саны (өсуі) өсуі 

15



Құжат,   Болон   процесінің   шеңберінде   қызметін   көрсетуге   және



ойластырылған және «Жоспары 2005 жылы Болон декларациясының жүзеге

асыру жөніндегі іс-шаралар -. 2010 жыл «Бұл құжаттар келесі тапсырмаларды

тұжырымдады. 

1-міндет: екі негізгі деңгейде жоғары кәсіби білім беру (ВПО) дамыту -

бакалавриат   және   магистратура.   Осы   мақсатқа   жету   үшін   мынадай   іс-

шаралар жоспарланып отыр: 

2005 жылы, HPE екі деңгейін белгілеу тұрғысынан «,» Жоғары және

жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру туралы Білім туралы Үкіметке «Ресей

Федерациясының   Заңына   өзгерістер   мен   толықтырулар   енгізу   туралы»

федералдық заң жобасы ұсынылады «және Федералдық заң»; 

2005   жылдың   ішінде,   даярлау   (мамандықтар)   облыстардың   тізімін

қалыптастыру,   жұмыс   берушілердің   бірлестіктері   өкілдерінің   бөлігінде

43


«Ресей Федерациясының заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар

енгізу   туралы»   Үкімет   кәсіптік   білім   беру   мемлекеттік   білім   беру

стандарттарын   әзірлеуді   мемлекеттік   болжау   және   еңбек   нарығының

мониторингі   қатысуға   құқығы   бар   федералдық   заң   жобасы   ұсынылады

кәсіптік білім беру сапасын бақылау және рәсімдері

2005 жылы - 2006 жыл. Білім министрлігі VPO оқыту ерекшеліктері

профильдер ескере бакалавр және магистр дәрежелерінің моделін, сондай-ақ,

мысалы тізімін әзірлеу керек?? Ресейлік және халықаралық еңбек нарығының

қажеттіліктеріне ескере құбылыстарды (мамандығы) ВПО; 

2008   жыл   -   2007   жылғы.   құзыреттілік   тәсіл   және   кредиттік   жүйесі

негізінде қалыптасады. 

2-міндет: зерттеу және талап кредиттік жүйесі (ECTS), енгізу: 

2010 жыл - 2005 жыл ішінде. транскрипт бірлік және 2003 жылғы 2

шілдедегі   Ресей   министрлігінің   бұйрығына   сәйкес   жүргізіледі   білім   беру

үрдісінде   бірлік   транскриптің   пайдалану   туралы   эксперимент   барысында

тәжірибесіне   мектептері   үшін   ақпараттық   материалдар   дайындау;Оларға

мыналар   жатады:   жоғары   оқу   орындарының   тәжірибесін   талдау  кредиттік

жүйесі,   орыс   ЖОО-несие   жүйесін   пайдалану   туралы   Эксперимент

нәтижелерін   қорыту,   сынақ   кітапшасы   бірлік   жүйесіне   көшу   үшін

университет инновациялық кеңейту, енгізу.

Білім   беру   технологиялары   бағдарламалары   HPE   және   білім   беру

процесін ұйымдастыру асинхронды көшу модульдік құрылысы. 

2005   жылы   -   2006   жыл.   Ресей   HPE   әдістемелік   базасы

қаржыландырылатын несиелік жүйесін (кредит) қалыптастыру; 

2008 жылы әмбебап сынақ кітапшасы бірлік көшу жоспарланып отыр. 

Жоғары   білім   туралы   диплом   (диплом   қосымшасы)   пан-Еуропалық

қолдану үйлесімді мәселесі VPO 3. Кіріспе Диплом. Бұл мәселені шешу үшін

қажет: 


Ресей Федерациясының кәсіптік білім беру бағдарламаларын, Диплом

қосымшасы толтыру бойынша әдістемелік нұсқаулардың бір жіктеу жүйесі

негізінде диплом қосымшасының моделін әзірлеу; 

SES   HPE   және   оларды   жариялау   ағылшын   пәндері   федералдық

құрамдас аударылған қажеттіліктер; 

Тапсырма   4:   Ресейде   шетелдік   білім   беру   құжаттары   мен   Болон

декларациясының   мүше   мемлекеттердің   орыс   құжаттарды   тану   үшін

салыстырмалы жүйесін құру және қызмет көрсету. 

Болон   декларациясының   мүше   мемлекеттердің   орыс   білімі   туралы

құжаттардың академиялық және кәсіби тану үшін нұсқаулар дамыту арқылы

Болон   декларациясының   мүше   мемлекеттердің   шетелдік   білімі   туралы

құжаттардың тану мәселелері, сондай-ақ Ресей Федерациясының аумағында

шетелдік білім беру тану жүйесін жетілдіру; 

Ресей Федерациясы сыртқы Білім туралы құжаттардың аумағында тану

бойынша оқу қайта даярлау жүйесін құру. 

44


5-мақсат: Білім сапасының проблемасы мен білім сапасын бағалаудың

салыстырмалы әдіснамалар мен критерийлерін әзірлеу. Бұл бағытта мынадай

жоспарланып отыр: 

еуропалық   жүйелермен   білім   беру   сапасын   бағалау   жүйесінің   орыс

үйлестіру   қамтамасыз   ету   үшін   салыстырмалы   критерийлер,   әдістері   мен

білім сапасын бағалау технологиялар жүйесін құру - 2006 

HPE   жеке   білім   беру   бағдарламаларын   аккредиттеу   мемлекеттік

технологиясын әзірлеу; 

инфрақұрылым Болон процесіне қатысушы басқа елдердің білім беру

сапасын бағалау жүйесінің  орыс тану, Ресей  Федерациясы  лицензияланған

ресейлік   және   шетелдік   жоғары   оқу   орындарының   білім   беру

бағдарламаларының деректер банкін құру және аккредиттеу олардың бағалау

нәтижелері; 

білім беру сапасын бағалаудың жөніндегі сарапшылық комиссиялардың

жұмысына шетелдік сарапшыларды тарту; 

халықаралық ұйымдардың (желілер) жұмысына қатысуға

Білім беру сапасын қамтамасыз ету (ENQA) Агенттіктерінің Еуропалық

желісінің ішіне Ресейдің жазбаны жеңілдету; 

ұйымдастыру және Жоғары білім INQAAHE (2008) сапаны қамтамасыз

ету жөніндегі халықаралық желісі және орыс Орталық және Шығыс Еуропа

CEENET (2007) аккредитациялық агенттіктердің желісі семинарлар өткізу; 

синергияны   қамтамасыз   ету   үшін   білім   беру   сапасын   бағалау  (ТМД

және Балтық елдері) Еуразиялық желісін құру 

16



Мақсаты:   6   студенттер   мен   профессорлар   академиялық   ұтқырлығын



жәрдемдесу. Бұл талап етеді: 

студенттер   мен   оқытушылардың   академиялық   ұтқырлығын   жүзеге

асыру үшін құқықтық қолдау көрсету; 

орыс   студенттері   мен   оқытушылары   отандық   және   еуропалық

ұтқырлық институционалдық және жеке гранттар жүйесін құру. 

3. стандарттарын үш ұрпақ әңгіме 

Болон   процесінің   тарабы   болып,   Ресей   мен   орыс   орта   мектебінің

жоғары білімнің европалық жүйесінің біріктірілген болуы міндетті, ал мұнда

біз еуропалық  білім беру жүйелері мен жүйелерді үйлестіру  мен Ресейдің

жоғары білім беру жаңғырту салу немесе түзету көңіл тиіс емес. Бұл білім

деңгейі   (-   мастер   бакалавриат)   білім   беру   стандарттарының   жаңа   буынын

жасау қажеттілігіне алып келді. Бакалавриат, магистратура және мамандығы

бойынша   дәстүрлі   (monourovnevyh   интеграцияланған)   білім   беру

бағдарламаларын орыс жоғары білім саласындағы «өседі». 

Негізгі   білім   беру   бағдарламаларын   қалыптастыру   реттейтін   құжат

ретінде мемлекеттік білім беру стандарты.

Жоғары   кәсіби   білім   беру   мемлекеттік   білім   беру   стандарттарын

бірінші ұрпақ 1994 жылдан бастап 1996 жылға дейін кезеңде заңға сәйкес

әзірленген   және   пайдалануға   берілді   (бұдан   әрі   -   БЭК   ВПО)   қамтиды

федералдық компоненттері: 

45


негізгі білім беру бағдарламаларының міндетті минималды мазмұны; 

Студенттер үшін оқу жүктемесін барынша сомасы; 

Бағдарламаның мерзімі; 

дайындық деңгейіне қойылатын талаптар. 

Стандарттар жоғары білім беру оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру өте

күрделі технологиясы болып табылады, ол көбінесе түрлі тәсілдерді қолдана

отырып,   әр   түрлі   кезеңдерде   бакалавр   және   маман   үшін   бағдарламаларды

бірінші ұрпақ үшін әзірленді. 

Ресей   білім   беру   дәстүрі   бірінші   ұрпақтың   белгіленген   стандарттар

қатаң   оқыту   үдерісінің   талаптарына   (гөрі   білім   нәтижесінде)   және

«сызықтық»   сипаты   бекітілген.-   Жалпы,   гуманитарлық   және   әлеуметтік-

экономикалық  пәндер, UNM - жалпы  математика және ғылым, білім беру,

UDF   -   жалпы   кәсіптік   пәндер,   SD   -   арнайы   пән   GEN:   Олар   қажетті

курстардың   тізімі   бар   модульдік   жүйесі   құрылымы   болды.   Әрбір   блокта

ЖОО   немесе   факультет   салатын   таңдау   бойынша   курстар,   яғни   аралас

федералдық және академиялық компоненттерін берілді. 

Кәсіби саласында дайындық деңгейі талаптарына Сонымен қатар, олар

сондай-ақ, яғни, іс жүзінде, алда бүгінгі еуропалық үрдісі ұлттық біліктілік

шеңберін   қалыптастырудың   тұлғаның   дамуы   үшін   жалпы   талаптарды

қамтиды. Бірінші ұрпақтың жоғары білім тізімі 92 бағыт бойынша және 422

мамандық   тұрды.   Өнер   сәйкес,   1996   жылы   «Жоғары   және   жоғары   оқу

орнынан   кейінгі   кәсіби   білім   беру   туралы»   Федералдық   заң.   БЭК   HPE

федералдық компонент қамтуы болды: 

негізгі білім беру бағдарламаларын (ООП) үшін жалпы талаптар; 

білім беру және өндірістік практика, оның ішінде оларды іске асыру

жағдайында, соның түлектерінің қорытынды аттестаттауға ООП міндетті ең

төменгі мазмұнына қойылатын талаптар, оқыту деңгейі; 

PLO меңгеру мерзімі; 

Студент оқу жүктемесінің ең көп мөлшері. 

2000 жылы заңға сәйкес, іс-шаралар SES ВПО келесі ұрпаққа берілді.

БЭК HPE екінші буын оң ерекшеліктері қамтуы тиіс: 

тарифтік-біліктілік сипаттамаларының Еңбек Ресей сәйкестік

жұмыс   берушілердің   рөлін   орындайтын   түлектері   мен   федералдық

атқарушы   билік   органдарымен   білім   мазмұнына   қойылатын   талаптарды,

үйлестіру; 

технологиялық құжаттарды өсті және оларды іс жүзінде жүзеге енгізу

магистрлері, оның ішінде HPE барлық деңгейдегі  үшін gosov бір мезгілде

дамыту. 


Федералдық   компонент   студенттің   таңдаған   ұлттық   және   аймақтық

(институционалдық)   құрамдас   пәндер   және   элективті   пәндер:   білім   беру

стандарттарына   екінші   буын   жылы   анық   пәндер   құрылыс   блоктарын

анықталады.   Пән   және   элективті   курстар   цикл   федералдық   компонент

көрсетілген мағыналы қосымшасы пәні болды. 

46


Екінші   буынның   стандарты   Еуропалық   білім   беру   стандарттарына

бағытталған   және   жоғары   сынып   және   жоғары   сапалы   кәсіби   білім   беру

студенттерді,   кәсіби   құзыреттілігін,   жаңа   білім   алуға   қабілеті,   студенттер

жеке   білім   беру   бағдарламаларын   таңдауға   болады   қамтамасыз   ету   үшін

университет талап қазірдің өзінде түбегейлі әр түрлі көзқарастар бар. 

Қазіргі уақытта жүйеде зиянды бағдарламалардың ағымдағы тізімнен

сәйкес 240 бакалавр стандарттары және магистрларды бар. 

Екі мемлекеттік білім беру стандарттары, бірінші және екінші ұрпақ

айтарлықтай   білім   беру   бағдарламаларын   қалыптастыруда   жоғары   оқу

орындарының академиялық еркіндігі кеңейтілді болды, біріншіден, ақпарат

және жоғары білім моделіне фокус сақтап, өйткені, олар толық жоғары білім

беру мазмұнын жобалау мәдениетін өзгерген  жоқ, бұл қарамастан кәсіптік

назар пәндер тізімін жасау жөніндегі, оның білім беру, олардың көлемі мен

мазмұны,   гөрі   оқу   материалдарын   даму   деңгейіне   қойылатын   талаптар

туралы   және, екіншіден,  жоғары  мектеп  компоненті  дизайн  дамушы  елдің

экономикасы мен жеке аймақтарынан бөлу жеңуге алмады, қамтамасыз етеді

Белгілі   бір   пайдаланушы   үшін   маман   даярлау.   Сонымен   қатар,   олар

еуропалық білім тәжірибеде «Енгізілген» тым жақсы емес болып табылады

және   оқу   процесіне   студенттердің   мобильділігін   күтеді,   олардың   жоғары

мектепте курстар қайта тапсыруға, өз жеке оқыту бағдарламасын таңдау және

уақыт жоғалтпай басқа да мамандандырылған жоғары оқу орындарында, тіпті

шет елде оқуға тегін 

17



.

Ескере БЭК HPE дайындау теріс тәжірибесін ескере отырып, бірінші

және   екінші   буын,   сондай-ақ   қазірдің   өзінде   кейбір   университеттердің

тәжірибелік   эксперимент   Болон   процесіндегі   жоғары   білім   беру   жүйесін

модернизациялау   айналасында   «фонында»   талқылау   үшін   Болон

декларациясы ҒЭҚ үшінші буын дайын қол қойды. Бастапқы нәтиже жоғары

білім   «дамытуға   еңбек   нарығының   талаптары   мен   халықаралық   үрдістер

қанағаттандыру   үшін   мемлекеттік   білім   беру   стандарттары,   жаңа   буын

дамыту және деңгейлі жоғары кәсіби білім беру біртіндеп көшу туралы» 2007

жылғы 1 ақпанда орыс министрлігінің кеңесінің шешімі болды. 

Федералдық мемлекеттік білім беру стандарттарын, еңбек нарығының

талаптарына   сәйкес   жоғарғы   білім   беру   деңгейінде   одан   әрі   дамуын

қамтамасыз   ету   стандарттарын   жаңа   буын   болуға   әзірленді.   ҒЭҚ   VPO

ерекшеліктері болып табылады: 

құзыреті табиғатта білдірді; 

Олардың   ортақ   іргелі   бөлігі   негізінде   біріккен   білім   беру

бағдарламалары  бойынша  бакалаврлар  жиынтығы   және  магистр   дәрежесін

сияқты салаларда стандарттар пакетін әзірлеу

құзыреттерді   тұрғысынан   негізгі   білім   беру   бағдарламаларын   (оқыту

нәтижесі) дамыту нәтижелері үшін негіздеу талаптар; 

негізгі білім беру бағдарламаларын әзірлеуге жоғары оқу орындарының

академиялық   еркіндігін   кеңейту,   ал   елеулі   (институционалдық   ұлттық-

аймақтық федералдық,) құрамдас құрылымын болмауы; 

47


сағат   баламаларының   орнына   кредиттер   (қарыздар)   түрінде   еңбек

енгізу есептеудің жаңа нысанын белгілеу. 

«Білім туралы» Осы стандарттарды жобасы Заңына сәйкес терминдер

мен   анықтамалар,   Федералдық   заң   «Жоғары   және   жоғары   оқу   орнынан

кейінгі   кәсіби   білім   беру   туралы»,   сондай-ақ   жоғары   білім   саласындағы

халықаралық құралдар: 

негізгі   білім   беру   бағдарламасы   -   оқу-әдістемелік   құжаттаманың

жиынтығы, нормативтік мақсаттары, күтілетін нәтижелер, осы 

оқу процесін мазмұны және жүзеге асыру жоғары білім оқу (мамандық

бойынша); 

дайындық бағыты - бакалавр, магистр және іргелі оқыту ортақ негізінде

интеграцияланған болады, әр түрлі бейінді мамандарға арналған білім беру

бағдарламаларын жиынтығы; 

Профиль   -   білім   беру   бағдарламасы,   оның   мазмұнын   нақты   фокус

анықтайтын   жоғары   білім   кез   келген   мамандықтың   типтік   негізгі

ерекшеліктерін жиынтығы (оқыту, мамандығы бағыты); 

құзыреттілік -  атап айтқанда саласындағы табысты болу үшін білімді

қолдана білу, дағдылары мен жеке қасиеттері 

модуль   -   білім   беру   бағдарламасының   бір   бөлігі   немесе   оқыту

мақсаттары мен нәтижелеріне қатысты белгілі бір логикалық толықтығын бар

оқу пәні бөлігі; 

кредиттік бірлік - білім беру бағдарламасы күрделі шара; 

алған білім, дағдылары мен құзыреті игерілді 

- нәтижесі үйрену. 

Оқыту нәтижелері құзыреттілігін пайдалана бағаланады. жоғары білім

қатысты осы  тұжырымдамасын  логика болып табылады. Студент  таңдаған

профиль   жоғары   мектепте   білім   алады:   а)   негізгі   (теориялық)   білім   талап

етілетін мөлшерін анықтау; іс жүзінде бұл білімді қолдана әдістемелер мен

әдістерін б) жиынтығы; с) осы бағдарламада кейбір тәжірибесі (т.б. оқыту,

өндірістік   және   басқа   да   практика,   зертханалық   жұмыс,   тәуелсіз   ғылыми-

зерттеу,   және.   н.).   Осы   параметрлердің   барлығы   бірдей   бағаланған,

сондықтан   олардың   барлығы   және   «құзыреттілік»   біріктіретін   керек.

Құзыреті кәсіптік (белгілі бір жерлерде мамандығы) және әмбебап (қажетті

білімді адам, қарамастан дайындау бейіндегі) бөлінеді. 

БЭК   байланыс   саласындағы   шешімдерін   түрінде   «білім   бағдарлама»

«білім мен өзара түсіністік» саласындағы бакалавр және магистр арасындағы

деңгейлі саралау орнатады. 

Мысалы,   бакалавр   филология   зерттеудің   негізгі   білім   беру

бағдарламасы келесі оқыту циклдары ұсынады: 

Б.1 - гуманитарлық, әлеуметтік және экономикалық цикл; 

 Математика және ғылым цикл

B.3 - кәсіби цикл; 

B.4 - тәжірибе және/немесе ғылыми-зерттеу жұмысы; 

- Қорытынды мемлекеттік аттестация 

48


- Дене шынықтыру 

Әрбір оқу циклы университеттің белгіленген Базалық пәндер (міндетті)

және   айнымалы   бөлігі   (профиль)   бар.   Variable   (профиль)   бөлігі   кеңейту

береді немесе білімі мен дағдыларын тереңдету, базалық пәндер мазмұнымен

анықталады, студенттер осы бейініне сәйкес біліктілігі үшін келесі деңгейі

VPO   (дәрежесі)   магистрі   олардың   білімін   жалғастыруға   мүмкіндік   береді,

табысты   кәсіби   терең   білім   мен   дағдыларды   алу   іс-шаралар.   Әр   профиль

үшін   мамандандырылған   оқу   бағдарламаларын   магистрі   клиент

қызметкерлермен консультациялар жоғары оқу орнының Ғылыми кеңесімен

енгізіледі.   Магистрлік   негізгі   білім   беру   бағдарламалары   профиль

шеңберінде   оқыту   және   мамандандырылған   оқу   бағдарламаларын

профильдер болуы мүмкін 

18



Бақылау және жеке модульдер студенттердің оқу материалдық дамуын

есепке алу, «сандық» Салыстыру үшін, күрделілігі анықтау принципі, басқа

сөзбен айтқанда, күш, уақыт пен ақша белгілі бір модуль студенті дамыту

жөніндегі   жұмсалды.   Кредиттер   -   Алайда,   күрделілігі   өлшеу   қазір

академиялық немесе астрономиялық сағат (қазіргі заманғы оқу студенттердің

өзіндік   жұмысына   назар   қажет,   ал   дәстүрлі   әдісі,   аудиториялық   оқыту

бойынша,   бірінші   кезекте,   бағытталған),   және,   атап   айтқанда,   еркін

бөлімшелерінде ғана емес, бар.

Аталған   шаралар   нәтижесінде   Болон   процесіне   қосылу

артықышылықтарын дәлелдейді.

Қазақстан Республикасының жоғары білім беру жүйесі әлемдік білім

беру   кеңістігінің   талаптарына   сай   құрылуда.   Осы   жолда   көптеген

проблемалар орын алып жатыр. Бірақ та, осы алған бағыттың болашағы зор,

себебі  біз  болашақ  мамандарды   өз  білімі  және  біліктілігі  арқасында  бүкіл

әлемде орын табуына мүмкіндік жасауға тырысамыз.

Елбасымыз қойған мақсаттарға сәйкес біздің бітірушілеріміз құзыретті,

жан-жақты, өзгеріп тұрған, құбылмалы әлеуметтік жағдайлада жұмыс істеуге

дайын мамандар болу тиіс.

Жоғары оқу орын алдында қойылған мақсаттарға бірқатар міндеттерді

шешу арқылы жете аламыз. Олардың ішінде ең ұтымды жол бүкіл әлемдік

білім   беру   кеңістігінде   қабылданған   кредиттік   оқыту   жүйесін   енгізу.

Зерттеудің   келесі   тарауында   осындай   тәжірибе   туралы   әңгіме   қозғалмақ.

Осыған   орай   аймақтағы   өзінің   орның   нық   дәлелдеген,   аймағымыздың,

елеміздің   әлеуметтік-экономикалық   мәселелерін   әлеуметтік   тапсырысты

орындау   арқылы   шешуге   ат   салысып   отырған   Инновациялық   Еуразия

университетінің тәжірибесіне толық тоқталуды жөн көрдік.

49




1   2   3   4   5   6   7


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал