Дипломного проекта «Разработка автоматизированной справочной системы учета материально-техническии средств кафедры ик»



жүктеу 0.67 Mb.

бет4/4
Дата22.04.2017
өлшемі0.67 Mb.
түріДиплом
1   2   3   4

2.4.2 Есеп беруді жасау

 

Мәліметтер  қорларымен  жұмыс  істегенде  әдетте  олар  негізінде  қағазға 



басып  шығару  үшін  құжаттар  дайындалады.  Жобада  Borland  Builder  C++ 

құрамындағы 

есеп 

берулерді 



жасайтын Quick 

Reports генераторы 

қарастырылады. 

 

Borland  Builder  C++  орнатқанда  есеп  беру QuickReport генераторы 



бірдей орнатылмайды, бірақ оны өздігімен орнатуға болады. Ол үшін Project | 

Options менюды таңдап, Packages  бетінде Add батырмасын басу керек. Содан 

кейін Builder орнатылған Bin папкасынанdcltqr60.bpl файлды тауып ашыңыз.

 


 

46 


 

Quick 

Reports-тің 

барлық 


компоненттері 

компоненттер 

тізімінің Qreport бетінде орнатылған. Бас компоненті – TQuickRep. Ол барлық 

есеп  берулердің  негізі  болып  табылады.  Осы  компоненттің Bands қасиеті 

бірнеше бөлімдерден тұрады. Оларда болашақ құжаттың мазмұнын орнатуға  

болады:


 

-

 



HasTitle – бұл бөлікте есеп берудің атауы орнатылады

-

 



HasColumnHeader –  тік  жолдар  аттары.  Егер  де  есеп  беруде  кестелер 

болса,  тік  жолдар  аттары  орнатылатын  жатық  жол  құжаттың  осы 

бөлігінде  анықталады.  Егер  де  кесте  керек  болса,  осы  қасиет 

мәні true болады;

 

-

 



HasDetail – егер де есеп беруде кестелер болса, жатық жолдар түрі осы 

бөлікте анықталады; 

-

 

HasPageFooter – бұл бөлікте төменгі колонтитул жасалады; 



-

 

DataSet қасиетінде есеп беру мәліметтерді алатын кесте көрсетіледі.

 

Компоненттер  тізімінің QReport бетінде  осы  бөліктерде  орнатылатын 



компоненттер  бар: QRLabel   -   жазу  (бұл  компонент  тек  қана  қажетті 

мәліметтерді  көрсетеді); QRDBText –  мәліметтер  (тек  қана  мәліметтер 

қорының өрісінің мәнін көрсетуге негізделген); QRSysData – жүйелік ақпарат 

(TLabel сияқты,  бірақ  жүйелік  ақпаратты  көрсетеді:  датаны,  уақытты,  бет 

нөмерін,  т.с.); QRMemo –  жолдар  жиыны  (Tmemo  сияқты,  мәліметтер 

қорындағы Memo-мәліметтерді көрсетеді).

 

Жасалған 



есеп 

беруді 


алдын 

ала 


қарап 

шығу 


үшін QuickRep1.Preview() әдісі қолданылады.

 

Есеп беруді жасауын қарастырайық:



 

Қағазға стендтер тізімін шығарайық. Есеп беруде датасы, басып шығару 

уақыты, құжат аты – «Стендтер тізімі» болуы керек.

 

Формаға DataSource1, 



ADOTable1, 

QuickRep1 компоненттерін 

орнатамыз. 

 

DataSource, ADOTable компоненттерін икемдейміз.  

 

QuickRep1 компонентінің DataSet қасиетіүшін ADOTable1 мәнін  орната-

мыз. Bands қасиеттерін ашып, HasTitle қасиетінде true мәнін орнатамыз.

 

Пайда  болған  жолда QReport бетінен QRLabel компонентін  орнатып, 



Caption  қасиетіне «Стендтер тізімі» мәтінін енгіземіз. Сонымен бірге ағынды 

дата 


мен 

уақытты 


көрсету 

үшін QRSysData1 компонентін 

орнату 

керек. HasColumnHeader   қасиетте true мәнін  орнатыңыз.  Сонда  есеп  беруде 



кесте  өрістерінің  аттары  көрсетіледі.  Пайда  болған  жолға QRLabel үш 

компонентін  орнатыңыз.  Ат  жолында №  стенда,  Полное  наименование 



стенда, Аудитория мәтіндерді жазыңыз (2.11 сурет) [10]. 

 

47 


 

 

2.11 сурет -  



QuickRep1 компоненті арқылы есеп беру шығарылды 

HasDetail   қасиетінің  мәнін true деп  орнатыңыз.  Пайда  болған  жолға 

төмендегідей қасиеттері бар үш  QRDBText компонентін енгіңіз:

 

Компонент



 

Қасиеті


 

Мәні


 

QRDBText


 

DataSet


 

ADOTable1

 

QRDBText


 

DataField

 

указать соответствующие поля



 

QRSysData1

 

Data


 

qrsDateTime

 

Формаға  батырманы  орнатыңыз. 



 

«Просмотр» 

батырмасына 

Form7.qckrp1.Preview деп енгізіңіз (қосымша А). 



2.5 Қолданушы интерфейстің  

Барлық  заманауи  графикалық  интерфейстің  ерекшелігі  бағдарламаны 

басқару қосарланушы құралы. Мысалы, қайталанған іс-әрекет негізгі қосымша 

мәзір  команданың  құрал-саймандар  пернесінен  батырма  немесе  контексті 

мәзір  қомандамкөмегімен  орындауға  болады.  Мұндай  қосарланушы  функция 

командаға жылдам қол жеткізу ақталған және байланыста болу қажет.  

Графикалық  интерфейстің  тапсырма  бағдарламаны  тартымды  және 

ыңғайлы болуымен шектелмейді. Түсініктік интуитивті талап деп бағдарлама 

интерфейсі  қолданушыға  бағдарламаның  мүмкіндіктерін  хабардар  ету    және 

тапсырманы қалай орындай керектігін қолданушыға ескертіп тұру қажет. 

Қосымшаны құру алдында келесі факторларды ескеру қажет: 

1.

 



Бағдарламаны  бастаушы  қолданушыға  функцияларды  тұтастық 

бойынша  топтастырып,  атауы  қай  iс-әрекет  мағына  оған  қатысты 

түсiндiретін команда қажет; 

2.

 



Бағдарламаны  тәжірибелі  қолданушығажақсы  білетін  командаға  тез 

арада қол жеткізетін құралдар қажет. 



 

48 


 

Бұл  факторлар  қолданушы  интерфейстің  параллелизм  функциясын 

түсіндіреді. 

Қосымша  тапсырма  программисттің  алдында  бірнеше  командалар 

бағдарлама тұрып, оны бірнеше әдіспен көрсетуі қажет. Әр түрлі элементтерді 

басқару  бір  элементті  кірісі  үшін  тек  визуалды  ғана  емес  сонымен  бірге 

логикалық байланыс ұсынылуы қажет. Мысалы, егер қандай да бір қосымша  

жұмыс  уақытында  қандай  да  бір  команда  қол  жетімсіз  болып  тұрады,  онда 

осы  команданы  байланыстырып,  барлық  графикалық  басқару  элементтің 

өзгерісін бейнеде көрсетілу қажет. 

Графикалық  интерфейспен  қарапайым  қосымша  құрылғанда  басқару 

элементті  өңдеуші  оқиғада  тікелей  ішкі  бағдарламаны  қосып  команда 

орындалу  мүмкін.  Тек  күрделі  интерфесі  бар  бағдарламада  қолданушының 

орындалатын  командасынан  интерфейстен  бөлек  бағдарлама  бөлігі  болу 

қажет.  

Интерфейс  –  бұл  ең  алдымен  ортақ  ерекшеліктері  бойынша 

топтастыруға, біріктіруге болатын ережелердің жиыны. Онда интерфейса түрі 

– бұл адам және компьютердің өзара әрекет ету амаладарының ұқсастарының 

бірлестігі  болады.  Адам  және  компьютердің  әрекеттесуінің  әртүрлі 

интерфейстерінің ішінде келесілерді  ерекшелеуге болады: 

1) командалық интерфейс

2) графикалық интерфейс; 

3) дауыстық интерфейсі; 

4) мимикалық интерфейс; 

5) семантикалық интерфейс. 

Жобада  қолданушы  интерфейсі  екі  жағдайда  қарастырылады    (2.12 

сурет) [11]. 

 

 

2.12 сурет - Қолданушы интерфейстің бас мәзірі 



 

 

 

49 


 

2.6 Құрастырылған жүйені сайтқа шығару 

Интернет  қолданушылары  қол  жеткізң  алатын  ақпараттар  арнайы 

бағдарламалық қамтамасыздандыру орнатылған компьютерлерде орналасады. 

Осы  ақпараттардың  басым  бөлігі  веб-сайт  ретінде  орналасады.  Әрбір  өзінің 

интернетте жеке аты болады. 

Веб-сайт  дегеніміз  Веб-серверде  белгілі  бір  анықталған  күйде 

орналасатын  және  өзінің  жеке  аты  бар  ақпарат.  Веб-сайтты  құру 

бағдарламалары өте көп. Осы кейбір бағдарламалармен 2.3 кесте келтірілген. 



JavaScript  –  клиент  жағында  Web  гипер  мәтіндік  беттерді  көру 

сценарийлерін басқару тілі. Яғни, JavaScript – клиент жағында бағдарламалау 

тілі ғана емес. Liveware – JavaScript тілін жасап шығарушы, Netcape серверінің 

құралы  ретінде  жасалған.  Бірақ,  JavaScript  тілі  клиент  жағында  жұмыс 

істейтін скрипті бағдарламалау тілі ретінде танылды. 

PHP    -  ашық  кодты  нысанды-бағдарламалау  құралы,  HTML  –де 

енгізіліп, интерпретациядан өтіп, орныдалатын серверлік скриптер тілі (server 

scripting  lanquaqe).  PHP    JavaScript/Jscript/VBScript  клиенттік  скриптер 

тілдеріне  қарағанда  серверлік  скриптер  тілі  болып  табылады.  Бұл  дегеніміз, 

PHP  –скрипті  серверде  орындалатын,  клиентке  жұмыстың  нәтижесән 

жіберіледі. Ал JavaScript –те код клиенттік машинаға толықтай беріледі және 

сол жақта ғана браузермен орындалады. 

CSS  (Cascade  Stle  Sheets)  каскадты  стильде  кестесі  –  HTML  беттеріне 

қолданылатын  стильдер  әдістерін  реттейтін  стандарттар  жиынтығы.  Стиль 

дизайн элементтерінің барлық типтерңн қамтиды: қәріп, мәтін фон, нұсқаулар, 

түстері,  өрістер  және  объекттердің  бетте  орналасуы.    CSS  тілін  графика  мен 

мәтіннің  орналасуын  басқарудың  жоғарғы  деңгейін  қамтамасыз  ету  үшін 

өңделді. Бірақ, CSS өзінің кемшіліктері бар жаңа технология болып табылады. 

Ең  үлкен  проблема  ретінде  браузерлердің  кейбіреуін  қосқанымен,  арасында 

қателіктер  бар.  Сонда  да  каскадты  стильдер  кестесі  HTML  тілінің 

функционалын  кеңейту  үшін  жасалған.  Нәтижесінде  қәріптердің  бақылау 

мүмкіндігі,  түстерді,  өрістерді,  және  қосымша  арнайы  әсерлерді  басқаруға 

болады.  Стильдер  кестесі  HTML  тілінің  өзі  арқылы  істеу  мүмкін  емес 

ұйымдар  мен  бақылауларды  рәсімдеудің  қанағаттанарлық  деңгейі  HTML 

құжаттарды өңдеуде қолданылады.  

 

    2.3 кесте – Веб-сайт беттерін салыстыру 



Функция 

Н

ыса



нд

ы

-



бағ

ытт


ал

ға

н



 

Шартт


ы 

ко

м



пи

ляц


ия

 

С



тект

е 

ныса



нд

ы қ


ұр

у

 



К

өп

 е



сел

і 

м



ас

си

вт



ер

 

И



нт

ерфе


йст

ер

 



М

ак

ро



ст

ар

 



Л

окал


ды 

фу

нк



ци

ял

ар



 

Шабл


он

дар


 

JavaScript  + 







PHP 









CSS  









 

50 


 

 Құрастырылған  жүйені  сайтқа  шығару  CSS  және  HTML  тілдері 

таңдалды. 

Веб-сайттың маңызды бөлігінің бірі болып қолданушы интерфесі болып 

табылады.  жүзеге  асырудың  қарапайым  және  ыңғайлы  болуы  жобаның  сәтті 

болып  шығуының  сеепкері  болады.  Түстердің  сәтсіз  таңдалуы,  веб-ресурс 

пайдалы  ақпараттарға  толы  болса  да,  қолданушылардың  кіргісі  келмеуі 

мүмкін. Текст, ттаблица рамкалары, суреттер, блоктар үшін арнайы талғамды 

қолдану үшін CSS – каскадты стильді кестесін пайдаланылды, сайттың түстер 

гаммасы  ретінде  қолданылса,  ақ  түсі  сол,  оң,  төменгі,  жоғарғы,  негізгі 

блоктардың бейнелеуде қолданылады. Жоғарғы бөлік, хедер, қою көк түс пен 

ақшыл қоңыр түстің қосындысы ретінде орындалған. Жоғарғы блок бөліктің 

сол жақ бөлігіне логотипі мен сайт атауы орналастырылады. 

Логотип  ЖОО  «Инженерлік  кибернетика»  кафедрасының  иконы 

тұрады,  жанына  улкен  әріптермен  ақпарат  қорының  толық  аты  жазылған. 

Логотип Adobe Photoshop бағдарламасында жасалды (2.13 сурет).  

 

 

 



 

 

 



2.13 суретте – Веб-сайт логотипі 

«Негізгі бет» бөлімінде веб-сайттың негізгі беті болады және басқа мәзір 

пунктеріне сілтемелерден тұрады. Негізгі бетте кафедра қызметкелеріне көмек 

ретінде кіріспе мақала қойылған (2.14 сурет, қосымша В). 



 

51 


 

 

 



2.14

 

сурет- Веб-сайттың негізгі беті. 



2.7 Нұсқама  

Жүйелік программалаушының нұсқауығы, қазіргі тілмен на инсталляция 

бойынша  нұсқаулық  деп  аталады.  Онда  жүйені  орнату  реті  сипатталады, 

орнатылған  жүйенің  дұрыстығын  қалай  тексеру,  қалай  өзгертулер  енгізуге 

болатыны жайлы және т.б. мәліметтер болады.  Әдетте бұл қарапайым қсқаша 

ғана құжат.  



Оператор  (қолданушының)  нұсқауығы  –  бұл  жүйені  қалай  қолдануды 

сипаттайтын  негізгі  құжат  [11].  Жақсы  жасалған  нұсқаулықта  алдымен 

жүйенің идеясы түсіндіріледі, негізгі қызметтері және оларды қалай қолдану 

сипатталады,  ал  содан  кейін  ғана  басқа  батырмалар  мен  меню  тізімдері 

сипаталады.  

Программалаушы  нұсқауығы  –  бұл  ең  көлемді  құжат,  программаның 

ішкі  ұйымдастырылуын  сипаттайды.  Әдетте  бұл  құжат  «Программа  мәтіні» 

құжатымен жұппен жүреді. «Программа мәтіні» – дискета немесе CD атауы 

жазылған  бір  беттік  құжат.  Программалаушы  нұсқауығы  тапсырыс  берушіге 

жаңа программа фрагментін тағы да қосуға немесе ескіні өзгертуге мүмкіндік 

береді [12].  

Дипломдық жобада операторлық нұсқауығы жасалды (қосымша С).  

 

 


 

52 


 

3 Экономикалық бөлімі 

3.1 Жобаны сипаттау 

 

Дипломдық  жұмыстың  мақсаты  –  Инженерлік  кибернетика  (ИК) 



кафедраның 

материалды 

техникалық 

құралдарын 

есептеуге 

автоматтандырылған ақпараттық анықтама жүйесін құру.  Яғни Ик кафедраны 

бағдарламамен қамтамасыз ететін анықтамалық жүйені автоматтандыру. 

ИК  кафедрасы  Оңтүстік  Қазақстан  облысы  Алматы  қаласында  Алматы 

энергетика  және  байланыс  университетінде  орналасқан.  Кафедра  1988  жылы 

құрылды. Бүгінгі күнде кафедрада 20-дан астам штаттық оқытушылар жұмыс 

істейді.  Олардың  жартысынан  көбі  техникалық  ғылым  кандидаттары, 

профессор және доцент атактары бар. Оқытушылар сабакты мемлекеттік және 

орыс  тілдерінде  жүргізеді.  3  оқытушының  өндірісте  жұмыс  істейді.  8 

окытушы  магистратура  арқылы  жоғарғы  білікті  мамандар  жұмыстарын 

жүргізеді. 

ИК  кафедраның  қағаз  жұмысы  көп  болғандықтан,  қызметкерлер 

құрамына жұмысты жеңілдетуге және ыңғайлы болуына автоматтандырылған 

бағдарлама құралады. 

Барлық  жоғарғы  оқу  орындардың  кафедраларда  жұмыс  істейтін 

қызметкерлер  туралы  ақпарат,  олардың  қызметі  жайлы  ақпараттарды 

компьютерде  мәлімет  қорын  сақтауға  қондырғы  жетіспейді.  Сонымен  бірге 

кафедра  қызметкердің  жұмысын  қиындатып,  қорыдағы  қандай  да  бір 

мәліметті  өзгертуге  немесе  есеп  беруді  жүргізуді  көптеген  қағаздық 

жұмыстарды толтыру қажет.Керек ақпаратты іздеуде қиын, өйткені  сан қилы 

ақпараттан керек ақпаратты қолмен іздеу көп уақытты алады. Сондықтан біз 

таныстырылып өткен  мәселеде  анықтамалық  жүйесін  құруымыз  қажет.  Яғни 

ақпаратты енгізуге, сақатауға, өзгертуге, өңдеуге және іздеуге  қызметкердің 

жұмысын  жеңілдетуіміз  қажет.    Есеп  беру  жоғарғы  деңгейде  өткізу  үшін 

ақпараттық жүйеге көшуіміз қажет. 

Осы  бөлімде  жобаның  қаржылай  мен  еңбек  шығыны,  уақыттылы 

шағылыстыратын экономикалық бөлімін қарастырамыз. 

3.2 Қаржылық жоспар 

 

Бизнес-жоспардың  бұл  бөліміне  есептеу  бөлімі  кіреді.  Қаржылық 



жоспар:  капиталдық  салымдарды  есептеу,  өнімді  құрудың  қиындылығын 

анықтау,  еңбекақы,  энергетикалық,  амортизациялық  және  тағы  басқа 

шығындар, жасалатын жобаның келісімді бағасын анықтау, жоюадан түсетін 

пайда, жобаның қаржыны қайтару мерзімін анықтаудан тұрады[17]. 



 

53 


 

3.2.1 Капиталдық салымдарды есептеу 

Капиталдық салым қондырғылардың құны, офисты жалға алу құны және 

транспорттық қызметтен тұрады. 

Капиталдық  салымдардың  көлемін  анықтаймыз.  Жалпы  капиталдық 

салымдар мына формуламен анықталады 

     


 

   


  

   


  

   


      

 (3.1) 

мұнда, К – жалпы кпиталдық салымдар; 

К

0

 – қондырғы сатып алуға кеткен капиталдық салымдар; 



К

тр

 – транспорттық қызметтерге капиталдық салымдар; 



К

пр

 – жобалауға кеткен шығындар



К

орнату


 – қондырғыларды орнатуға кеткен шығындар. 

Қондығылар сатып алуға кеткен шығындар: 

Asus Itel Core i5 2.2GHz, 500Gb HDD процессоры – А = 30000 теңге – 2 дана; 

Asus Full HD 23’  мониторы – Б = 18000 теңге – 2 дана; 

Fujitsu тышқан мен клавиатурасы – В = 3000 теңге – 2 дана; 

Panasonic KX – MB 1500 USB принтері - Г= 16000 теңге – 1 дана; 



К

0

 = А+Б+В+Г = 30000*2+18000*2+3000*2+16000*1 = 118000  теңге 

Орнатуға кеткен шығындар 

К

орнату


  = К

0

*2 = 118000*0.2 = 23600 теңге 

Транспорттық қызметтерге кеткен шығындар қондырғылар құнының 1 -

5% құрайды 

К

тр

 = К

0

 * 0.1 = 11800 теңге 

Жалпы капиталдық салымдар мынаған тең болады: 

∑                                                    

 

3.2.2 Өнімді құрудың қиындығын анықтау 

Ақпараттық  жүйені  құрудың  қиындылығын  анықтау  үшін  істелінетін 

негізгі  жұмыстардың  тізімі  жасауымыз  керек.  Жұмыстардың  кезең  бойынша 

бөлінуі мен қиындығы 3.1 кестеде берілген. 

3.1 кесте – Жұмыстардың кезең бойынша бөлінуі мен қиындылығы 

Өткізу кезеңдері 

Жасалатын 

жұмыстар  

Жасалу 


қиыншылығы, 

адам – сағ. 

Дайындық кезеңі  Тақырып 

бойынша  ақпарат 

жинау 

30 


Мақсаттың 

анықтау 


10 

 

54 


 

Мәліметтерді 

талдау 

10 


Ақпарат 

қорын 


жасау 

10 


Жүзеге 

асыру 


кезеңі 

Алгоритмды 

өңдеу 

20 


Web 

– 

интерфейсті 



құрастыру 

40 


Программасын 

жазу 


90 

Қорытынды кезең  Программаны 

дұрыстау 

50 


Түсініктемені 

рәсімдеу 

40 

Барлығы: 



300 

 

3.3 Сайтты құрудың шығынын есептеу 

Сайтты  құруға  кететін  шығынды  есептеу  үшін  сәйкес  смета  құрастырылу 

керек. Сметада болатын бөлімдер: 

-

 



Электрэнергиялық шығындар; 

-

 



Еңбекақы; 

-

 



Әлеуметтік салықтар,  

-

 



амортизация; 

 

-



 

Басқа шығындар. 



3.3.1 Электрэнергиялық шығындар 

Электрэнергияны пайдаланудың шығынының ортақ қосындысы (суммасы) 

мына 3,2 формула бойынша табылады 

 

 



    ∑

 

 



   

 

   



 

   


 

   


                               (3.2) 

мұнда M


i

 – i- ші электржабдықтың паспортты қуаттылығы, кВТ; 

К

і

  -  i-  ші  электржабдықтың  қуатты  пайдалану  коэффициенті  (К



і

=0,7  -0,9  деп 

аламыз); 

Б – электрэнергияның бағасы, тг/кВт/сағ; 

І – электр жабдықтың түрі; 

Т – электржабдықтың саны. 

Сайт  құру  кезінде  электрэнергия  қолданылады,  оны  келесі  бойынша 

есептеуіміз керек. 

 

 


 

55 


 

3.2 кесте – электрэнергияны пайдалану шығыны 

Атауы 

Қуаттылығы, 



кВТ 

Қолдану 


коэфф. 

Уақыт, 


сағ 

Электрэнергия, 



тг/кВт/сағ 

  

Саны  Сумма. 



тг 

ПК 


0,35 

0,8 


300 

12,34 


2073,12 


Монитор  0,1 

0,9 


300 

12,34 


666,36 


Барлығы 

2739,48 


 

 

 



                                                                          

 

3.3.2 Еңбекақы шығындары 

 

Еңбекақыны  төлеуге  кететін  шығындар  (



 

 

)  3.3  формуламен 



анықталады: 

 

  



  ∑

  

 



   

 

 



   

                                            (3.3) 

 

мұнда, 


  

 

                                              



 

 

 -жұмыс уақыты, сағ; 



І – жұмысшы категориясы

n – әр категориядағы жұмысшы саны. 

Жалпы еңдекақы көлемі келесі 3.3 кесте бойынша табылады. 

3.3 кесте – Жалпы еңбекақы көлемі 

Жұмысшы 

категориясы 

Квалификация 

Жұмыс 


қиыншылығы, 

адам –сағ. 

Сағаттық 

ставкасы 

теңге/сағ 

Сумма, 


теңге 

Программа 

жасаушы 

Бас 


программист 

300 


1150 

345000 


Дизайнер 

Дизайнер 

300 

1000 


300000 

Менеджер 

Менеджер 

50 


1500 

75000 


Электромеханик  Электромеханик  50 

500 


25000 

Барлығы 


745000 

 

 



  

                                                                

               

 

 



3.3.3 Амортизациялық шығындар 

 

Жалпы амортизациялық шығындар 3.4 формуламен анықталады: 



 

  

  ∑



 

 

  



  

  

    



     

   


 

   


                                        (3.4) 

 

мұндағы, 



 

 

 - і-ші жабдықтың бағасы, теңге; 



 

  

 - і-ші жабдықтың жылдық амортизация нормасы, %; 



 

    


  -  і-ші  жабдықтың бір  жыл  ішіндегі  жұмыс  істеуінің  эффективті  фонды, 

сағ/жыл; 



 

56 


 

і– жабдықтың түрі; 

n –жабдық саны. 

3.4 кесте – Амортизациялық шығындар жалпы суммасы 

Жабдық аты  Жабды

қ 

бағасы, 



теңге 

Амортизацияны

ң 

жылдық 


нормасы, % 

Жабдық 


жұмыс 

уақытыны


ң 

уақытыны


ң 

эффективті 

қоры, 

сағ/жыл 


Сайт  құру 

кезіндегі 

жабдықты

ң 

жұмыс 



істеу 

уақыты, 


сағ 

Сумма, 


сағ. 

Программис

т 

60000 


20 

2224 


300  

1618,70


Дизайнер 

60000 

20 


2224 

300 


1618,70

Барлығы 



3237,41 

 

 



Амортизациялық шығындар суммасы: 

 

  



 

                

          

                    



 

3.3.4 Әлеуметтік салық 

 

 



 

Әлеуметтік салық жұмысшының табысына байланысты 11% құрайды. 

Сондықтан  әлеуметтік  салық  негізгі  және  қосымша  еңбекақының  11%  тең 

болады. 


 

Жалпы әлеуметтік салық суммасы 3.5 формуламен есептеледі: 

 

   


   

 

  



   

                                               (3.5) 

 

мұндағы, r – әлеуметтік салықтардың ортақ жинағы. 



 

Жалпы әлеуметтік салық суммасы 

 

   


  (

      


   

)                       



 

3.3.5 Басқа шығындар 

 

 



«Басқа  шығындар»  бөліміне  әкімшілік-басқару  персоналы,  жылыту  жүйесі, 

жарықтандыру 

және 

бөлменің 



жөндеу 

жұмыстары, 

канцелярлық 

т.б.шығындар кіреді. 

 

     


                                 

 

Әр  бөлімдер  бойынша  алынған  мәліметтер  бойынша  нормативті 



құжаттар қорының жүйесін өңдеуге 3.5 кестеде смета жасалынады: 

 

57 


 

3.5 кесте- Ақпараттық жүйені өңдеуге смета 

Бөлімдер 

Сумма 


Электрэнергия  

2739,48 


Еңбекақы 

745000 


Әлеуметтік салықтар 

81950 


Амортизация 

3237,41 


Басқа шығындар 

186250 


Барлығы 

1019176,86 

 

 

Ақпараттық қорды кететін шығындар: 1019176,86 теңге. 



 

3.4 Жасалатын жобаның келісімді бағасын анықтау 

 

 



Жасалатын  жобаның  келісімді  бағасы  оның  қанша  уақытта  жасалатынын, 

жоба жасаушы тиімділігін, сапасы арқылы анықталады. 

 

Жасалатын сайттың келісімді бағасы (Б



к

) 3.6 формуламен есептеледі. 

 

  

     



   

  (   


 

   


)                                   (3.6) 

мұндағы 


 

   


 - жобаны жасауға кететін шығындар, теңге; 

Р  –  жобаның  орташа  тиімділік  коэффициенті,  %  (Экономикалық  бөлімнің 

консультанты арқылы коэффициент 20 - 30% ке тең деп алынады). 

Осы мәліметке сүйене отырып, келісімді бағаны есептейміз: 

 

 

  



               (        )                   

3.5 Жобадан түсетін пайда 

 

Ақпараттық  қор  экономикалық  жағынан  ақтау  үшін,  сайт  ішінде  бірнеше 



объекттер  орналасады  және  жылдық  пайданың  көзі  осы  объекттер  болып 

саналады. Бір жылда түсетін пайда: 

-

 

Сайттағы жарнамадан түсетін пайда: - R1  =105000 теңге; 



-

 

Серіктес программалар арқылы түсетін пайда: - R2  =35000 теңге; 



-

 

Қолданушылардың кіруінен түсетін пайда: - R3  =5500 теңге; 



-

 

Стандарттар, шарттарды сатудан түсетін пайда: - R4  =250000 теңге; 



Сонда, бір жыл ішінде түсетін жалпы пайда  

                                                         

                

3.6 Жобаның жылдық экономикалық әсері 

 

Жоба  енгізуінің  жылдық  экономикалық  әсері  (Э)  аралықжылдық 



үнемділікпен және нормативті пайданың айырымымен анықталады (3.7) 

 

58 


 

          

 

 

 



                                                 (3.7) 

мұндағы,  Э  –  жылдық  экономикалық  эффект,  қорды  өңдеуге 

байланысты, теңге; 

   – ақпараттық қорды пайдалану барысында түсетін пайда; 

 

 

 - нормалық коэффициент капиталдық салымдардың эффективтілігі, 0,15-ке 



тең; 

 

 



- ақпараттық қорды жасауға берілетін капитал, 

 

 



 209400. 

                                            



3.7 Жобаның қаржыны қайтару  есептемесі 

 

Ақпараттық  қорды  өңдеудің  шығын 



 

   


  теңге  екнің  ескерсек,  ал 

жылдық  құралдың  жоспарлық  үнемділігі  оны  іске  қосқаннан  кейін  құрайды 

 

     


  сонымен  бірлескен  желінің  мынанша  жылдан  кейін  есесі  қайтарылады 

(3.8 формуланы қараңыз): 

 

      


 

 

   



 

                                                (3.8) 

 

     


 

          

      

             



Демек,  жобаны  іске  қосқаннан  кейін  2  жыл  5  ай  аралығында  есесі 

қайтарылады. 



3.8 Техникалық-экономика бөлімі бойынша қорытынды 

 

 



Бұл  бағдарламалық  өнім  қандай  болса  да  «Инженерлік  кибернетика» 

кафедрасына тәуелсіз пайдаланылады. Бағдарламалық өнімнің әзірлеу күрделі 

болып көрінеді және интеллектуалдық еңбектің үлкен шығын талап ететін көп 

еңбекті қажетсінетін процесс. Әзірлеудің құны шығын келесі санаттан тұрады: 

электрэнергия 

шығындары, 

еңбекақы 

шығыны,  әлеуметтік 

салық, 

амортизация  шығыны,  басқа  шығындар,  жасалатын  жобаның  келісімді 



бағасын анықтау, жобадан түсетін пайда есептелді. 

Жобадан  түсетін  пайда  бір  жыл  ішінде 

                   құрайды. 

Жоба енгізуінің жылдық экономикалық әсері (Э) аралықжылдық үнемділікпен 

және  нормативті  пайданың  айырымымен 

                анықталды. 

Жобаның  қаржыны  қайтару    есептемесі  бойынша  жобаны  іске  қосқаннан 

кейін 2 жыл 5 ай аралығында есесі қайтарылады. 



 

 

 

59 


 

4 Өміртіршілік қауіпсіздігі 

4.1 Еңбек шарттың талдау   

Дипломдық  жұмыстың  мақсаты  –  Инженерлік  кибернетика  (ИК) 

кафедраның 

материалды 

техникалық 

құралдарын 

есептеуге 

автоматтандырылған ақпараттық анықтама жүйесін құру.  Яғни Ик кафедраны 

бағдарламамен қамтамасыз ететін анықтамалық жүйені автоматтандыру. 

Ик  кафедрасы  Оңтүстік  Қазақстан  облысы  Алматы  қаласында  Алматы 

энергетика  және  байланыс  университетінде  орналасқан.  Кафедра  1988  жылы 

құрылды. Бүгінгі күнде кафедрада 20-дан астам штаттық оқытушылар жұмыс 

істейді.  Олардың  жартысынан  көбі  техникалық  ғылым  кандидаттары, 

профессор және доцент атактары бар. Оқытушылар сабакты мемлекеттік және 

орыс  тілдерінде  жүргізеді.  3  оқытушының  өндірісте  жұмыс  істейді.  8 

окытушы  магистратура  арқылы  жоғарғы  білікті  мамандар  жұмыстарын 

жүргізеді. 

Ик  кафедраның  қағаз  жұмысы  көп  болғандықтан,  қызметкерлер 

құрамына жұмысты жеңілдетуге және ыңғайлы болуына автоматтандырылған 

бағдарлама құралады. 

Барлық  жоғарғы  оқу  орындардың  кафедраларда  жұмыс  істейтін 

қызметкерлер  туралы  ақпарат,  олардың  қызметі  жайлы  ақпараттарды 

компьютерде  мәлімет  қорын  сақтауға  қондырғы  жетіспейді.  Сонымен  бірге 

кафедра  қызметкердің  жұмысын  қиындатып,  қорыдағы  қандай  да  бір 

мәліметті  өзгертуге  немесе  есеп  беруді  жүргізуді  көптеген  қағаздық 

жұмыстарды толтыру қажет.Керек ақпаратты іздеуде қиын, өйткені  сан қилы 

ақпараттан керек ақпаратты қолмен іздеу көп уақытты алады. Сондықтан біз 

таныстырылып өткен  мәселеде  анықтамалық  жүйесін  құруымыз  қажет.  Яғни 

ақпаратты енгізуге, сақатауға, өзгертуге, өңдеуге және іздеуге  қызметкердің 

жұмысын  жеңілдетуіміз  қажет.    Есеп  беру  жоғарғы  деңгейде  өткізу  үшін 

ақпараттық жүйеге көшуіміз қажет. 

Бағдарлама  өнімі  кафедра  бөлмесіндегі  компьютерде  орнатылады.  Бұл 

компьютермен  оператор  жұмыс  істейді  және  оның  жұмыс  үстелі  болып 

келеді. 


Кафедра  қызметкерлері  көбі  оқытушылардан  құрылған  кейін  жұмыс 

уақыты оқу кестесіне байланысты. Яғни 8.20 - 18.30 аралықта сабақ өткізіледі. 

Ал компьютерге жауапты инженерлер 9.00 - 18.00 аралықта жұмыс істейді. 

Жұмыстың  қиындығына  келетін  болсақ  жеңіл  катерогиясына 

жатқызамыз, себебі, кафедрада бүкіл жағдай жасалған. 

Қолайлы  микроклиматтық  шарттарды  қамтамасыз  ету  үшiн  жылу  беру 

қондырғысы (қыста) және кондиционерлік жүйесi (жазда) пайдаланады. 


 

60 


 

Бөлмедегі микроклиматтың келесі параметрлері болады: 

-

 

температура; 



-

 

ылғалдық деңгейі; 



-

 

ауаның орын ауыстыру жылдамдығы; 



-

 

ауа алмасу (немесе таза ауаның құйылуы);  



-

 

шу деңгейі; 



-

 

бактерияларды жоқтық немесе жағымсыз иiс. 



Жақсы  микроклиматты  әрқашан  жеңiл  анықталады.  Осы  жағдайда 

бөлмеде  бiрақ  суық  емес  немесе  ыстық,  ыстықтап  тұрады.  Ауа  iшi  әрқашан 

балғын.  Ол  тамызда  салқынданып,  ал  қыстыгүнi  ысыңқырайды  және 

дымқылданады.  Адамның  мұндай  шарттарында  ғана  толыққанды  жұмыс 

iстеп, демалуға қабiлеттi және бос уақыт ең жақсы түрмен жүргiзiледі.  

Табиғи  жарық  светопроем  бойынша  жүргізіледі.  Көбінесе  солтүстiк-

шығыс  мен  солтустікке  бағытталған  және  табиғи  жарықтандыру 

коэффициенті 1,2%-ден  1,5%-ге дейін қамтамасыздандырылған. Жұмыс орны 

табиғи жарықтық жанынан түсі үшін көбінесе сол жағында  жайғастырылған. 

Жасанды  жарықтандыру  жалпы  бiр  қалыпты  жарықты  жүйе  жүзеге  асады. 

Жұмыс  құжатын  орналастырудың  аймағында  үстелдiң  бетiнде  300-500  лк 

жарықтандырылған. 

Жұмыс  орны  негізгі  өрт  қауіпсіздігінің  элементтері  орналасқандықтан, 

яғни  компьютер,  оргтехника  (принтер,  сканер,  ксерокс),  және  электрондық 

аспаптар,  қондырғы  ток  өтер  бөлік  жарамсыздық  болып  жатса,  өрт  көзіне  

талдаймыз.  Ең  жиі  өрт  болатын  жағдайлар:  өткiзгiштердi  қызып  кету;  қысқа 

тұйықталу;  электр  желiлерiндегi  үлкен  өтпелi  кедергілер;  электр  иіні  немесе 

ұшқындау. Осыған байланысты ғимараттың есебін тексеру қажет, өрт кезінде 

эвакуацчия жолдары және от сөндіргіш сандарын анықтау үшін өрт сөндіргіш 

қондырғысын есептеу қажет. 

Қызметкерлер  жақсы  көңiл-күйі  мен  денсаулығын  сақтау    үшін  жайлы 

еңбек  шартты  құрылған,  яғни  жұмыс  орны  мен  аудитория  ғимараттың  ішкі 

ортада орналасқан.  Компьютер глухозаземленды нейтралды 50 Гц жиілігімен 

220 В кернеуімен айнымалы токтың желісінен жұмыс істейді. ДК-ді желімен 

қосудың  алдында  розеткада  қорғаныштық  жер  өткізгіші  ДК  қосылуын 

қамтамасыз  етеді.  Бұдан  басқа  ток  өткiзетiн  бөлiктер(өткiзгiш,  кабелдер)  

оқшауланады да, құралдар жерге қосылады. 


 

61 


 

Бөлменің жоспарлануы 4.1 суретте көрсетілген. 

 

 

4.1 сурет  - Бөлменің жоспарлануы (үстел-5шт., орындық-7 шт., 



компьютер- 3шт., компьютер устелі -3шт., принтер-1шт., кондиционер-1 шт) 

4.2.Бөлмедегі кондиционерлеудің есептеу жүйесі 

Қызметкерлерге  арналған  бөлмеде  жұмысшылар  саны  4  адамды 

құрағандықтан микроклиматтық жағдай жұмысшыларғы ынғайлы жасау.  Ауа 

температурасын  қалыпты  ұстап  тұру  үшін  бізге  ең  қолайлы  кондиционер 

қолдану. 

Себебі 


ауа-райы 

мезгілдерінде 

қызметкерлер 

бөлмесінің 

ылғалдылығын,  өзімізге  ыңғайлы  етіп  өзгерте  аламыз.  Қызметкерлердің 

талабына  сай  микроклиматты  жасап  беріп  отырамыз.  Бұл  қызметкерлерге 

жұмыс істеу барысында көмегі орасан зор. 

Жазды күні қызметкерлер бөлмесінің оптимальді ауа температурасы  27

 

о

С  болады,  ал  қысты  күні  22



  о

С  дейін  төмендейді.  Есептеу  бөліміне  келетін 

болсақ, бірінші сыртқы жылу әсерін есептейміз [14].  

Температураның  айырмашылығын  қарастыра  отырып  жылуөткізгіш 

мына формуламен есептеледі: 

)

(



Врасч

Нрасч

O

ПОМ

ОГР

t

t

X

V

Q



,                (4.3.1) 



мұндағы    V

пом


 – бөлменің көлемі, V

пом


 =6*5.5 = 32,8 м

2



Х

О 

– жылулық сипаттамасы,  Х



О

 =0,42 Вт/(м

3

 · 


о

С); 


расч


 – сыртқы ауаның температурасы, шілде айының орташа  

 

62 


 

температурасына сәйкес Қызылорда қаласының tн

расч

 = 32 


о

С; 


расч


 = 27 

о

С – ішкі (оптимальді) температура. 



Шығатыны      Q

огр


 = 32.8 · 0,42 · (32 - 27) = 68.88 Вт. 

Оқу  сыныбына  күн  сәулесі  түскендіктен  жылуөткізгіштік  терезеден  мына 

формуламен есептейміз:  

2

1



К

К

F

q

Q

Т



O

II

P





,                                    (4.3.2)    

мұнда q

II

 –жылу ағыны q



II

 = 72 Вт/м



Fo – жарықтың өту ауданы: 



O

O

O

B

H

n

F



,                                               (4.3.3) 

терезе саны n = 3 – терезе бар; 

Но = 1,8м – терезенің биіктігі; 

Во = 2 м – терезенің ұзындығы; 

Fo = 3 · 1,8 · 2 = 10.8 м

2



βсз – жылуөткізгіш коэффициенті, себебі терезелер шымылдықтар қойылған, 



онда  βсз = 0,9; 

К

1



Т

 – қарыңғалау коэффиценті К

1

Т

 = 1,2; 



К

2

 – кірлеу коэффициент терезлердің К



2

 = 0,7. 


Аламыз:  Q

Р

 = 72 · 10,8 · 0,9 · 1,2 · 0,7 = 587,9Вт. 



Бөлменің ішкі жылуын есептейміз. 

дамдардан берілетін жылуды мына  формуланы қолданамыз : 

    Q

Л

О



 = Q

О



 · n,                                               (4.3.4) 

мұндағы, Q

О

 – адамнан сыртқа  бөлінетін  жылу мөлшері   Q



О

 = 102 



Вт; 

n = 14 – бөлме ішіндегі адам саны. 

Q

Л

О



 = 102 · 14 = 1428 Вт. 

 

63 


 

Шамдардан берілетін жылу мына формуламен анықталады:  



S

N

Q

ОСВ

ОСВ



,                                       (4.3.5) 



  

мұндағы,  η  –  жылулыққа  электрлік  энергияның  ауысу  коэффициенті,  

люминесцентті лампа үшін η = 0,5-:-0,6, аламыз η = 0,55; 

Nосв – лампаның қуаты (лампа саны-9),  Nосв = 220 Вт/м

2

 [3]; 


S = 32,8 м

2

 бөлмедегі еденнің ауданы. 



Qосв = 0,55 · 220 · 32,8 = 3968,8 Вт. 

Qэ.л. =  9 · 100 = 900 Вт. 

Q = Q

огр 


+ Q

Р

 + Q



Л

О

 + Qосв + Qэ.л. ,                        (4.3.6) 



Есептегенде мына амалдарды аламыз: 

Q = 68,8+587,9+1428+3968,8+900 = 6053,5 Вт ≈ 6 кВт. 

Бұл  есептеу  нәтижесінде  қызметкерлер  бөлмесіне  суытқышы  6  кВт 

керек,    сондықтан  кондиционер  сплит-жүйелі

 

Mitsubishi  Heavy  Industries 



SRK50ZMX-S кондиционерін тандаймыз (4.2 сурет)

 



4.2 сурет - Mitsubishi Heavy Industries SRK50ZMX-S кондиционері.

 

 



4.3 Көбікті өрт сөндіргіш қондырғысын есептеу 

Құбырлар  негізгі  суландырғыштан  мына  қондырғыдан  сумен 

жабдықтаудын  шартын  орындалатын  гидравликаны  есептеу.  Техникалық 

сипаттамасы 4.1 кестеде көрсетілген [13]. 



 

64 


 

4.1 кесте – Техникалық сипаттамасы  

Параметрдің атауы 

Мағынасы 

Жұмыс қысымы, Мпа 

(минималды/максималды) 

0,2/0,45 

Ерітінді бойынша өнімділігі, л/с 

7,3-11,0 

Көбiктiң еселiгi 

70-100 

Суды суару қарқындығы,  л/(см



2

0,40 



Қондырудың жұмыс уақыт, мин 

60 


Суландырғыш өнімділік коэффициент  1,48 

Еркін күші Н, м 

15 

Құбыр параметрі бойынша 



коэффициент    

28690 


 

Есептік су шығынның , көбектендіргіш еретіндісі Q

d

, л/с, суландырғын 



(генератор) арқылы анықталады: 

 

Q



d

 = 


                                                    (4.9) 

Q

d



 = 1,48 * 

 = 5,73 л/с 

Н

1

 құбыр бөлігінде есептеудің күш шығыны есептеледі: 



                                                            (4.10) 

Н

1



м

 

мұндағы, Q – су шығыны, құбыр бөлігінде есептеудің көбектендіргіш 



ерітіндісі , л/с;

 

B – құбырдың сипаттамасы мына формуламен анықталады: 



 

В = 


                                                   (4.11) 

В  


 

мұндағы,


   - коэффициент; 

l – құбыр бөлігінің есептік ұзындығы, м; 

Қондырғыларды  басқару  түйiндерiндегi  күш  шығынның  (Н

2

,  м)  мына 



1

к

Н

к

15



B

Q

Н

2

1



017


,

0

1913



73

,

5



2



l

к

1

1913



15

28690


1



к

 

65 


 

формуламен анықталады: 

Н

2

 = εQ



2                                                                                   

(4.12) 


Н

2

 = 9,36*10



-3

 * 


 = 0,31 м. 

Өрт сөндіру көлемі бойынша көбіктендіргіш ерітіндінің көлемі (V

1

, м


3

): 


V

1

 = 



                                                               

(4.13)


 

мұндағы,


 

 -  көбік бұзылук оэффициент;  

V — қорғалатын ғимараттың көлемі, м

3

;



 

 

 - көбіктің еселігі 



V

1

 =



 м

Жұмыс істейтін көбікті генератордың бірқалыпты саны 



 

                                                       (4.14) 

мұндағы,  t  –  көбігімен  орташа  еселігі  қондыру  жұмыстың  ұзақтығы  10  мин 

тең  


 

Эвакуация сұлбасы  4.3 суретте көрсетілген: 

2

73

,



5

3

2



k

V

к

2

к

3

k

91

90



546

*

15





t

Q

V

n

d



1

6

,



1

10

*



73

,

5



91



n

 

66 


 

 

4.3 сурет- ИК кафедраның эвакуация сұлбасы. 



4.4 Жасанды жарықтандыруды есептеу 

Кафедраның  жасанды  жарықтандыруды  есептеу.  Шырағдандарды 

орналастыру 

сұлбасын 

салу,нүктелік 

әдіспен 


жарықтандыруды 

есептеу,реконструциясын жасау. 

Өлшемі 

6 х 5,5 

Шамтүрі 


ДРЛ-250 

Шам саны 



6 

Көру жұмысының 

разряды 

VI,а 

Шағылу коэффициенттері 

ρ

пол 


70 

ρ

ст 



50 

ρ

пот 



30 

 

4.2 кесте. Шам жарығының таралуы 



Шам түрі 

Жарык күші Ia, кд. а бұрышына қарай 



 



15 

25 


35 

45 


55 

65 


75 

85  90 


ДРЛ-250  431 

390 


380 

340  305  297 

185  101  80 

40  7 


 

 

67 


 

Көру жұмысының разряды V,а, сондықтан нормаланған жарықтылық Е

н

 = 


1,2  -  200  лк.  Нүктелік  әдіспен  есептелген  жарықтылықты  осы  шамамен 

салыстырамыз. 

Шам мен жұмыс бетінің арақашықтығын есептейміз: 

H

р



 =Н – һ

раб


- һ

с

 = 6-1-0,5= 4,5 м 

Көрші шамдар арасындағы ара қашықтық мына теңдеуден анықталады: 

L

A



 = λ∙h

1

= 2∙4,5 = 9 м  



L

В

 = λ∙h



1

= 1,7 ∙4,5 = 8 м                 

мұндағы λ =1,2-2; 

Қабырғадан шамға дейінгі ара қашықтық: 

l



= 0,22∙ L



A

 = 9∙0,22= 2 м 

 l

В 

= 0,25∙ L



В

 = 8∙0,25= 2 м 

 

4.3-сурет. Светильниктердің цехте реконструкцияға дейінгі орналасу реті 



Тексереміз, шарт орындалама: Е

АГ

 ≥Е



норм  

    

,

1000



АГ

з

л

АГ

е

К

Ф

Е





 

,



2

3





з

АГ

К

h

Cos

I

е



 

h

d

tg



  

 


 

68 


 

А  нүктесі мен шам арасындағы арақашықтық: 

8

d

1



, онда  


5

,



60

)

5



,

4

8



arctg(

α

1



 осы мәннен Iα для ДРЛ-250 



1

 =101 кд 



Осыдан 

99

,



4

5

,



4

)

5



,

60

(



cos

101


2

3

1





Г

е

 л.к. 


Содан  L

Г2  


есептейміз: 

9

d



2

  



4

,



63

)

5



,

4

9



arctg(

α

2



, Iα



2

 = 101 кд 

99

,

4



5

,

4



)

4

,



63

(

cos



101

2

3



2





Г

е

 л.к. 


L

Г3 


мәні үшін: 

04

,



12

9

8



d

2

2



3



 



70

)

5



,

4

04



,

12

arctg(



α

3



, Iα


3

 = 80 кд 

95

,

3



5

,

4



)

70

(



cos

80

2



3

3





Г



е

 л.к. 


L

Г4

 мәні үшін: 



18

d

4



 



76

)

5



,

4

18



arctg(

α

4



, Iα



4

 = 80 кд 

95

,

3



5

,

4



)

76

(



cos

80

2



3

4





Г



е

 л.к. 


L

Г5

 мәні үшін: 



7

,

19



8

18

d



2

2

5





 

 

69 


 

77



)

5

,



4

7

,



19

arctg(


α

5



, Iα


4

 = 80 кд 

95

,

3



5

,

4



)

77

(



cos

80

2



3

5





Г



е

 л.к. 


Жарықтылықтың жалпы суммасы: 

.

.



22

,

200



7

,

19



3

18

3



04

,

12



3

9

3



8

3

к



л

e

Г









 

қуаттылығы  2*40  Вт  лампа  таңдаймыз  және  жарықтылық    Ф=697,56  лм 



ағынымен тең. 

6  шырағданмен  жарықталғандықтан  А  нүктедегі  нақты  жарықты 

анықтауды келесі формуламен жүргіземіз: 

            Е



Аг

 

   



л

    К



зап

∑ е



Аг

 

ВЗГ-100 МЕСТ бойынша жарық ағыны Ф=6639,21 лм. 



  Шағылуды ескеретін түзету есебіндегі коэффициент µ=1,2.  

 

            Е



Аг

 

   



л

    К



зап

∑ е



Аг

 

          



        

           200 лм. 



           А нүктесі үшін барлық шамдардың  жарықтылығын   Ер >Енорм шарты 

бойынша  тексереміз.  Е

Аг

≥Е

н



  шарты  орындалды,себебі  200лк≤200лк, 

сондықтан реконструкция жүргізу қажеті жоқ [15]. 



4.5 Өрт қауіпсіздігін есебін өткізу бойынша қорытынды 

Нәтижесінде  істелген  жұмыстың  өрт  болған  жағдайда  қауіпсіздік 

шартын      қолдану  қажет.  Ол  үшін  есебі  бойынша  адам  қозғалысының  жасы 

мен  олардың  саны  параметрлері  есептеленіп,  эвакуация  жоспары  құрылды. 

Жұмыс  қызметкерлер  мен  келушілердің  ақпаратты  шамамен  максималды 

жуықтап алынды. Көбіктік өрт сөндіргіш қондырғының есебі жүргізілді.  осы 

ғимараттың қауiпсiздiгi үшiн екi от сөндiргiштi қолданылады ОВП-4(з). 

          Ал  кондиционерді  есептеу  нәтижесінде  қызметкерлер  бөлмесіне 

суытқышы  1,2  кВт  керек,    сондықтан  кондиционер  сплит-жүйелі

 

Mitsubishi 

Heavy Industries SRK50ZMX-S кондиционерін тандадым. 

          Кафедраны  жасанды  жарықтандыруды    нүктелік  әдіспен  есептей 

отырып,  Малярный  цехты  ВЗГ-100  шамын  орнату  нормаға  сәйкес 

келетінін  анықтадым.  Шыра ғдандар   с аны   18 -ге   тең   бо лды. 

Берілген   малярлық   цех те   осы  шыр ағдандарды   орна лас тыр у 

сұ лбасын  ке лтірдім.   



 

 

 

70 


 

Қолданылған әдебиеттер тізімі: 

1.

 



Белая, 

Т.Р. 


Автоматизированная 

система 


документационного 

обеспечения управления: 16 Бедный, Б.А., Козлов, Е.Г., Максимов, Г.У. 

Диагностика  потенциала  подготовки  научных  кадров  ВУЗа  /  Б.А. 

Бедный,  Е.Г.  Козлов,  Г.У.  Максимов.  –  М.:  Высшее  образование  в 

России, 2003.- 165 с. 

2.

 



Бедный,  Б.И.,  Козлов,  Е.В.,  Балабанов,  С.С.  Диагностика  системы 

подготовки  научных  кадров:  наукометрические  и  социологические 

подходы /Б.И. Бедный, Е.В. Козлов, С.С. Балабанов. – М:. Вестн. ННГУ. 

Сер. Инновации в образовании, 2004.- 104 с. 

3.

 

Программалау технологиясы. Оқу-әдістемелік құрал. / Мұқашева М.Ӛ., 



Махажанова Ұ.Т. - Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2012. –207 б. 

4.

 



Белая, 

Т.Р. 


Автоматизированная 

система 


документационного 

обеспечения  управления:  организация  создания  АС  ДОУ  /  Т.Р.  Белая; 

Делопроизводство, 2007. – 135 с. 

5.

 



В.В.  Корнеев,  А.Ф.  Гареев,  С.В.  Васютин,  В.В.  Райх  Базы  данных. 

Интеллектуальная обработка информации. – М.: Нолидж, 2001.- 496с. 

6.

 

Кандзюба  С.П.,  Громов  В.Н.  Dephi  6/7.  База  данных  и  приложения. 



Лекции и упражнения. – СПб: ООО «ДиаСофтЮП», 2002. – 576 с. 

7.

 



Б.С.Джумагалиев,  Н.М.Айтжанов.  Типтік  технологиялық  үрдістерді 

және  өндірістерді  автоматтандыру.  5В070200  –  Автоматтандыру  және 

басқару  мамандығының  студенттері  үшін  зертханалық  жұмыстарды 

орындауға арналған әдістемелік нұсқаулықтар– Алматы: АЭжБУ, 2014. 

– 16 б. 

8.

 



Б.  А.Чернов.    Автоматизация    типовых  технологических  процессов  и 

производств.  Методические  указания   к   выполнению  лабораторных  

работ  для  студентов  всех  форм  обучения  специальности   050702   – 

 Автоматизация   и   управление. –  Алматы: АИЭС, 2008. - 15с. 

9.

 

.Г.  Хан.  Основы  единства  измерений  и  техническое  регулирование. 



Методические   указания  к  выполнению  лабораторных  работ  для 

магистрантов   специальности  6М070200  –  «Автоматизация  и 

управление». - Алматы: АУЭС, 2013.-  43 с. 

10.


 

Ешпанова  М.Д.,  Ибраева  Л.К.,  Сябина  Н.В.  «Мәліметтер  қорларын 



 

71 


 

жобалау»  пәні  бойынша  5В0702  -«Автоматтандыру  және  басқару» 

мамандығының  барлық  оқу  түрінің  студенттері  үшін  зертханалық 

жұмыстарды  орындауға   арналған  әдістемелік  нұсқаулар.–  Алматы: 

АЭжБИ, 2009. –  51 б.  

11.


 

Программалау  технологиялары:Оқулык/Н.В.Сябина,  А.К.  Аталыкова; 

АЭжБУ, Алматы, 2014. -  99  бет. Кесте 5, Без.30, Әдеб.– 42 атау. 

12.


 

Н.В.  Сябина.  Технологии  программирования.  Конспект  лекций  для 

студентов всех форм обучения специальностей 050702 – Автоматизация 

и  управление,  050703  –  Информационные  системы.  –  Алматы:  АИЭС, 

2006.-74 с. 

13.


 

Хакимжанов Т.Е.,  Абдимуратов Ж.С., Мананбаева С.Е. Тіршілік 

қауіпсіздігі. Барлық мамандықтардың бакалаврлары үшін бітіруші 

жұмыстағы «Өндірістік жарықтануды есептеу» бөліміне арналған 

әдістемелік нұсқаулар - Алматы: АЭжБИ, 2009.-23 б. 

14.


 

Баклашов Н.И., Китаева Н.Ж.Терехов Б.Д. охрана труда на предприятиях 

связи и охрана окружающей среды. - М.: Радио и связь, 1989. - 288 с. 

15.


 

Долин П.А. Основы техники безопасности в электроустановках: Учебное 

пособие.- М.: Энергия, 1979.-408 с. 

 

Сілтемелер: 



16.

 

http://www.aipet.kz/



 

17.


 

http://www.labstend.kz/contacts.html

 

18.


 

http://alekscdt.narod.ru/metodrek.html

 

19.


 

http://www.interface.ru/fset.asp?Url=/case/defs91.htm

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

72 


 

Қосымша А 

unit Unit1; 

interface 

uses 


  Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, 

Forms, 


  Dialogs, jpeg, ExtCtrls, StdCtrls, Buttons, Menus; 

type 


  TForm1 = class(TForm) 

    pnl2: TPanel; 

    btn1: TBitBtn; 

    btn2: TBitBtn; 

    btn3: TBitBtn; 

    btn4: TBitBtn; 

    btn5: TBitBtn; 

    btn6: TBitBtn; 

    btn7: TBitBtn; 

    mm1: TMainMenu; 

    N1: TMenuItem; 

    N2: TMenuItem; 

    N3: TMenuItem; 

    N4: TMenuItem; 

    N5: TMenuItem; 

    N6: TMenuItem; 

    N13: TMenuItem; 

    N14: TMenuItem; 

    N15: TMenuItem; 

    N16: TMenuItem; 



 

73 


 

    N17: TMenuItem; 

    N18: TMenuItem; 

    N19: TMenuItem; 

    N20: TMenuItem; 

    N21: TMenuItem; 

    N22: TMenuItem; 

    N23: TMenuItem; 

    N24: TMenuItem; 

    img1: TImage; 

    procedure btn1Click(Sender: TObject); 

    procedure btn2Click(Sender: TObject); 

    procedure btn3Click(Sender: TObject); 

    procedure btn4Click(Sender: TObject); 

  private 

    { Private declarations } 

  public 

    { Public declarations } 

  end; 

var 


  Form1: TForm1; 

implementation 

uses 

  Unit3, Unit4, Unit5, Unit6; 



{$R *.dfm} 

procedure TForm1.btn1Click(Sender: TObject); 

begin 

Form3.Show; 



 

74 


 

end; 


procedure TForm1.btn2Click(Sender: TObject); 

begin 


Form4.Show; 

end; 


procedure TForm1.btn3Click(Sender: TObject); 

begin 


Form5.Show; 

end; 


procedure TForm1.btn4Click(Sender: TObject); 

begin 


Form6.Show; 

end; 


end. 

unit Unit6; 

interface 

 

«Стенд» кестесі 



uses 

  Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, 

Forms, 

  Dialogs, ComCtrls, ImgList, ToolWin, Menus, StdCtrls, ExtCtrls, Grids, 



  DBGrids, Buttons; 

type 


  TForm6 = class(TForm) 

    mm1: TMainMenu; 

    N1: TMenuItem; 

    N2: TMenuItem; 



 

75 


 

    N3: TMenuItem; 

    N4: TMenuItem; 

    tlb1: TToolBar; 

    btn1: TToolButton; 

    btn2: TToolButton; 

    btn3: TToolButton; 

    pnl1: TPanel; 

    pnl2: TPanel; 

    pnl3: TPanel; 

    N5: TMenuItem; 

    N6: TMenuItem; 

    N7: TMenuItem; 

    N8: TMenuItem; 

    N9: TMenuItem; 

    N10: TMenuItem; 

    dbgrd1: TDBGrid; 

    rg1: TRadioGroup; 

    cbb1: TComboBox; 

    edt1: TEdit; 

    btn4: TButton; 

    rg2: TRadioGroup; 

    cbb2: TComboBox; 

    edt2: TEdit; 

    btn12: TButton; 

    btn5: TButton; 

    btn6: TButton; 

    btn7: TButton; 



 

76 


 

    btn8: TButton; 

    btn9: TBitBtn; 

    procedure btn8Click(Sender: TObject); 

    procedure btn9Click(Sender: TObject); 

    procedure btn7Click(Sender: TObject); 

  private 

    { Private declarations } 

  public 

    { Public declarations } 

  end; 

var 


  Form6: TForm6; 

implementation 

uses 

  Unit2, Unit7; 



{$R *.dfm} 

procedure TForm6.btn8Click(Sender: TObject); 

begin 

  Close; 



end; 

procedure TForm6.btn9Click(Sender: TObject); 

begin 

Form7.qckrp1.Preview; 



end; 

procedure TForm6.btn7Click(Sender: TObject); 

begin 

Form7.qckrp1.Print; 



 

77 


 

end; 


end. 

Қосымша В 

"http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-strict.dtd"> 



 

 

Kafedra IK 

 

 

 

 

 

 
 


 

height=80 width=228 border=> 

 

  

Исходный шаблон

 



 

 

  

     


        Главная 

        

  • 1 Пункт
  •  

        

  • 2 Пункт
  •  

      

 


 

 

 

78 


 

   

    

О кафедре

 

    
Кафедра  была  основана  в  1988  году.  Ее  организатором  являлся 

профессор Булат Джантемирович Хисаров.
 

    
В  настоящее  время  на  кафедре  работает  33  штатных 

преподавателей.  Больше  половины  преподавателей  кандидаты  технических 

наук имеют звание профессоров и доцентов. Преподаватели ведут занятия на 

государственном  и  русском  языках.  Все  преподаватели  имеют  базовое 

образование,  полученное  в  ведущих  вузах  Москвы,  Санкт-Петербурга  и  РК 

Казахстан.  Опыт  работы  на  производстве  имеют  3  преподавателя.  Восемь 

преподавателей  ведут  работу  по  подготовке  кадров  высшей  квалификации  в 

магистратуре. 
 

    

          

        

 

    
Актуальность.  В  настоящее  время  все  более  остро  встает  задача 

разработки систем оптимального управления технологическими процессами в 

теплоснабжении  городов  Казахстана,  позволяющие  энергоэффективно 

управлять  централизованным  теплоснабжением  и  более  рационально 

использовать  минеральные  ресурсы,  экономить  тепловую  и  электрическую 

энергию, снижать экологические проблемы, повышать экономическую отдачу 

от производства.


 

    

Техническое оснащение

 

    
Техническое оснащение основано  на современном оборудовании. 

В  учебном  процессе  преподавателями  кафедры  широко  используются 

технические средства обучения и контроля знаний.
 

    
Кафедра 

располагает 

следующими 

учебно-лабораторными 

классами:


 

    
-Новые информационные технологии


 

 

    


-Измерительных и управляющих систем
 

    
-SCADA-систем


 

    
-Микропроцессорные системы управления


 

    
-Автоматизация технических систем


  

 

   



 

79 


 

     

Информация

 

            

  • Список 

    преподавателя

  •  



  • Список 

    предмета

  •  



  • Список стендов
  •  

  • Список методических 

    указании

  •  



  • Сайты АУЭС
  •  

      

    Стандартизация образования

     

                

       

                    

    • Государственные 

      общеобязательные стандарты высшего и послевузовского 

      образования

    •  

                    

    • Типовые правила 

      деятельности организаций высшего и послевузовского образования

    •  

                   

    • Типовые учебные 

      планы

     

               

        

       

          

     

      

     

        



     

     

      
    Адрес: Алматы, ул. А. Байтурсынова 126, корпус А-443 

    Телефон: +7(727)2922086, +7(727)2606710 

     
     


     

    80 


     

     

    1   2   3   4


    ©emirb.org 2017
    әкімшілігінің қараңыз

    войти | регистрация
        Басты бет


    загрузить материал