Дипломного проекта «Разработка автоматизированной справочной системы учета материально-техническии средств кафедры ик»



жүктеу 0.67 Mb.

бет2/4
Дата22.04.2017
өлшемі0.67 Mb.
түріДиплом
1   2   3   4

1.4 Тақырып ағын моделдеу. 

Ақпараттық  жүйелердi  жобалау  негiзiнде  тақырып  аймағын  модельдеу 

жатады. Ол үшін дұрыс істейтін бағдарлама жүйе түрінде ақпараттық жүйелер 

жобасы  тақырып  аймағы  адекватты  алып,  болашақта  ақпараттық  жүйенiң 

барлық функционалдық аспектілер жүйелі модель көрсетілуі, тұтастықты алу 

қажеттілігн  көрсету  керек.    Бұл  ретте  тақырып  аймақ  моделі  кейбір  жүйені 

түсіну,  құрылымды  еліктейтіннемесе  зерттелетін  тақырып  аймағын 

функцияландыру  және  осы  аймақта    адекватты  болуға  негізгі  талапқа  жауап 

береді 

Тақырып  аймағын  алдын-ала  модельдеуi  уақыт  азайтуға  және  жобалау 



жұмыстарын  уақытылы  жүргiзуге  рұқсат  бередi  және  сапалы  жоба  мен  

тиiмдiрек  болады  алады.  Тақырып  аймағын  модельдеу  жүргізуінсіз 

стратегиялық  сұрақтарды  шешуде  үлкен  қателер  жіберуге,  уақытты  босқа 


 

25 


 

жолғалтуға  әкелетін  және  келесі  қайта  жобалану  жүйесіне  жоғарғы  шығын 

алып келеді. Сондықтан заманауи технологиялар ақпараттық жүйені жобалау 

тақырып аймағын модельдеу методологиясын пайдалануын негіздейді. 

Тақырып аймақ моделі келесі талаптарды ұсынады: 

-

 



формализация тақырып аймақ құрылымы бір мағына қамтамасыз етеді; 

-

 



тапсырушыларға  және  өңдеушілерге  түсінікті  болу  үшін  графикалық 

құрылғыны қолдану негізінде модельдерді көрсету

-

 

есептелетін  көрсеткіштер  мен  әдістер  анықталған  негізінде  тақырып 



аймағының моделі өткiзу тиiмдiлiгiн бағалауды қамтамасыз ету. 

Қазіргі  жұмыста  тақырып  аймағын  жобалауда  пайдаланылатын 

құжаттарға талдау жүргізілген. 

Кафедрада  негізігі  пайдалатын  құжаттар  мыналар:  тізімдеме,  жұмыс 

графигі,  практикаға  келісім  шарт,  әдістемелік  комиссияның  отырысы,  МТҚ 

бойынша  есеп  беру,  бұйрықтар,  хаттамалар,  жұмыс  бағдарламасы,  өкім, 

қызметтік  жазбалар,  табель,  оқу  жоспары  және  т.б

.

  осының  кейбіреулерін 



қарастырамыз.

 

Құжаттарды талдау негізінде, оқу қызметке қатысты кафедраның құжат 



айналымының сұлбасы құрылды. 

Автоматтандырудан  құрастырылатын  құжаттардың  құрылымы  төменде 

көрсетілген (1.8 сурет). 

 Суретте  көрініп  отырғандай,  оқу  қызметі  басқа  қызметке  қарағанда 

анағұрлым 

детализирована 

көрсетілген. 

Ол 


төменде 

көрсетілген 

компоненттерден құралған. 

-

 



Оқытушының жеке оқу жоспары; 

-

 



Каферданың оқу жоспары; 

-

 



Хаттамалар; 

-

 



Бұйрықтар. 

 


 

26 


 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

1.8 сурет – Кафедра құжаттардың классификациясы 

Алынған  деректерге  негіздей  отырып,  құрастырылатын  жүйенің 

компоненттері 1.9 суретте бейнеленген. 

 

 

 



 

 

 



 

 

1.9 сурет – Мәліметтер қорының компоненттер құрылымы 



 

 

Кафедра құжатты 



Оқу-

әдістемелік 

жұмыс 

Ұйымдастыру



шыдық 

қызметі 


Оқу 

қызметі 


Ғылыми 

қызметі 


Мәжілістер 

тізімі 


Стендтер тізімі 

Хаттамалар 

тізімі 

Пәндер тізімі 



Кафедраның 

оқу жоспары 

Оқытушының 

жеке оқу 

жоспары 

Хаттама 


Кафедраның 

мәжіліс 


хаттамасы 

кафедры 


Мұғалімдер 

тізімі 


Жұмыс 

уақытының 

табельді 

есептемесі 

Инженерлер 

тізімі 


Диссертациял

ық 


жарияланымда

р 

ҒЗҚ бойынша 



сеп беру 

Ғылыми 


жұмыстың 

басшылығы 

Жарияланымд

ар мен 


патенттер 

Оқу-әдістемелік 

жұмыс 

Оқытушылар 



Инженерлер 

Стендтер 

Пәндер 

Есеп беру 



Әдістемелікпен 

қамтамасыз ету 



 

27 


 

Негізгі  жылдық  есеп  беру  кафедрасы    Б  қосымшасында  берілген.  

Осыған  сәйкес  реляционды  мәліметтер  қорының    ER-диаграмма  құрылды. 

Оның ішінде кафедраның материалды-техникалық деңгейінің  қазіргі күйінің 

ақпаратты  көрсетілген.  Сонымен  бірге    мәліметтер  қорында  кафедраның 

қызметкерлері, әдістемелік нұсқамалары және стендтердің жалпы мәліметтері 

көрсетілген. 

 

Реляционды  модель  екі  еселі  кесте  түрінде  ұйымдастыру  мәліметтімен 



бағытталған. Әр реляциондық кесте екі еселі массив көрсетілген  және келесі 

қасиеттерге ие: 

-

 

Әр кестенің элементі – бір элементтің ақпаратты; 



-

 

Бағандағы барлық ұяшықтар кестесі біркелкі, яғни бағандағы барлық 



элементтер бір типті болып келеді (сандық, символдық және т.б.); 

-

 



Әр баған өзіндік атауы бар; 

-

 



Кестеде бірдей қатарлар болмайды

-

 



Баған мен жолдар тәртіпке бағына отырып еркінше орналасу мүмкін 

[1-2]. 


           1.5 Дипломдық жұмысқа қойылған есептер 

Дипломдық  жұмыстың  негізгі  мақсаты  ИК  (Инженерлік  кибернетика) 

кафедраның 

материалды 

техникалық 



құралдарын 

есептеуге 

автоматтандырылған ақпараттық анықтама жүйесін құру. 

          Дипломдық  жұмыстың  мақсаттарын  іске  асыру  үшін  келесі  есептерді 

шешу керек: 

1. Тақырып аймағын талдау; 

2. Құрастырылатын жүйені модельдеу және құрылымын құрастыру; 

3. МҚБЖ таңдау; 

4. Клиенттік қосымша ортасын таңдау

5. Құрастырылған жүйені сайтқа шығару; 

6. Қолданушы интерфейс; 

7. Нұсқама (Инструкция) 



 

 

 

28 


 

2 Арнайы бөлім 

 

2.1 Объекті сипаттау 

Құру  үшiн  негiздеу.  Бұл  автоматтандырылған  жүйесiн  Алматы 

энергетика  және  байланыс  университет  ИК  кафедра  қызметiнiң 

автоматтандыру шеңберiнде iске асырылған. 

Жүйені  құру  мақсаты  мен  тағайындауы.  ИК  кафедраны  ішкі 

құжаттаманы жүргізудегі жүйені тағайындау автоматтандыруға болады. МТҚ 

мәліметтер  қорынан  жедел  ақпаратты  ұсынуға  кафедра  қызметкерлер 

құрамына  көмек  үшін  арналған  жүйе.  Кафедраның  материалды-техникалық 

болжау  және  негізгі  ақпаратқа  талдау  жүргізіледі.  Құжатты  динамика 

көрінісін  қолдану,  статистиканы  жүргізу,  есеп  беруді  құрастыру  ушін 

қоладану және жүйеде ақпаратты жинауға мүмкіндік береді. Жүйеде құжатты 

құруға, сақтауға, редакциялау мен маршрутизациялауға міндетіне кіреді. 

Жүйені  құру  мақсаты  МТҚ  бойынша  құжаттама  құрастыру 

автоматтандыру  болып  келеді,  материалды-техникалық  кафедраны  талдау 

және  негiзделген  құжаттар  есебiнiң  жүргiзуi  бойынша  қол  кертартпалыққа 

операцияларды шағымдау. 

Автоматтандыру  объектiң  сипаттамасы.  Кафедраның  материалды-

техникалық  құралының  құжат  айналымы  автоматтандыру  объектiсi  болып 

табылады.  Бұл  объектке  әр  түрлі  есеп  берулер,  протоколдар,  стендер,оқу 

жоспары  және  т.б.  кіреді.  Анықтама  жүйесінде  кафедра  қызметкері, 

инженерлер, кафедраның ғылыми қызметі құрастырылатын жүйенің қоршаған 

ортасы болып табылады. 

Жүйеге  қойылатын  талаптар.  Жүйе  функцияларын  дұрыс  өткізуін 

қамтамасыз ететін техникалық қаматамасыздандыру қажет. Атап айтқанда: 

-

 

жиын,  файл  түрінде  мен  мәліметтер  қорында  ақпаратты  сақтау  және 



өңдеу,  сонымен  бірге  жеке  периферийлық  құрыллымдардың 

арасындағы деректер айырбастау; 

-

 

интерактивті 



режимде 

құрастырылатын 

жүйе 

функционалдық 



тапсырманың шешімі; 

-

 



жергiлiктi есептік желiде жұмыстың қолдауын және оған қолжетімділік 

өшірілуі. 

Техникалық қамтамасыздандыру қолданушының денсаулығы үшін және 

жүйемен  жұмысқа  адамдарды  қоршайтын  қауіпсіздікті  қаматамасыз  ету, 

ГОСТ 12.0.003-74, 12.1 003-74, 12.1 005-74, 12.1 033-74, 12.1 004-91, 12.1 045-

84, 12.1 006-84 талаптарды қанағаттандыру қажет. 

Ақпараттық қамтамасыздандыруға қойылатын талаптар: 

-

 



ақпаратқа қолжеткізу уақыты 5 секундтан аспау қажет; 

-

 



кез-келген есеп берудің қалыптастыру уақыты 15 секундтан аспау керек; 

-

 



деректі бір рет еңгізу және оны бірнеше рет қолдану; 

 

29 


 

-

 



деректер шығысы мен кірісінің нақтылығы; 

-

 



бар  қаражат  нақты  кафедраның  шарттарына  ақпараттық  қорын 

бейiмделуi; 

-

 

ақпараттық  қамтамасыз  ету  дамуын  қамтамасыздандыратын  бар 



қаражат. 

Келесі жүйені жобалауға жалпы талаптарды ұсынамыз: 

-

 

жүйеге  ақпараттың  енгiзуi  бойымен  қолайлы  мүмкiндiктердi  теру  ие 



болуы керек; 

-

 



функционалдық  мүмкiндiктердi  жеткiлiктi  теру  және  жүйе  қолайлы 

алуы керек; 

-

 

жүйеде қолайлы интерфейс болу керек



-

 

жүйеде  конфигурациялауға  болатын,  кафедраның  құжат  айналымын 



өзгертуге мүмкіндік беретін жүйе құру қажет. 

Жүйе  барлық  атқарылатын  функциялар  бойынша  әжептәуiр  толық 

құжаттама алуы керек. 

Инструкцияны  пайдалану  үшiн  кафедраның  жаңа  қызметкерлерi  және 

осы  бағдарламаның  жұмысын  барынша  тез  ұғып  алды  қажет  және  жұмысқа 

онымен жақсы дайындалу қажет [3]. 

 

2.2 Концептуалды модель 

Электронды  құжат  жүйесі    (ЭҚЖ)  бағдарламалық  бір  бөлігінде  клиент 

серверлі  архитектурасы  қолданылады.  Демек,  мұнда  бірнеше  бағдарлама-

клиенттер жұмыс істейтін әр түрлі жұмыс станцияда бағдарлама-серверге бір 

уақытта  қолжеткізе  алады.  Серверде  клиент  құқығын  және  де  мәліметтер 

қорына қол жеткізу туралы клиентке қызмет көрсету қондырғысы ұсынылады. 

Қызмет  көрсетудің  ішінде  құжатты  өшіруге  және  құруға,  құжатқа  қол 

жеткізуге,  ақпаратты  өшіруге  және  құруға,  мәліметтер  қорына  қол  жеткізу 

функциясы кіреді. 

Сервер функциясына қолжеткізуге толық құқығы бар клиент әкімшілік 

(администратор)  болып  келеді.  Ол  бағдарлама  баптамасын  (настройка) 

бақылауға  және  басқа  қолданушының  қолжеткізу  құқығын  өзгерте  алады. 

ЭҚЖ-нің  орталық  орында  бағдарлама-сервері  орналасқан.  Осы  модуль 

арқылы  барлық  үрдіс  жүргізіледі  және  де  барлық  жүйенің  негізгі  бөлімі 

болады. 

Сервер логин теріп, қолданушының барлық іс-әрекеттерін және жүйеде 

болатын қателерін қадағалап жазылып отырады. Бұл әкімшілікке жүйе барлық 

үрдіс  ерекше  толық  бақыланып  және  жұмыс  жүйесіде  ақау  айқындалып 

әкімшілікке рұқсат етеді. 

Сервер  және  клиент  өзара  әрекеттескен  бағдарлама.  Бір  жұмыс 

станцияда жұмыс істеу және ерекше сервер болады. Жұмысты бастар алдында 

жүйені клиент жүктеп  және авторландыру тәртібіне (процедура авторизации) 



 

30 


 

өту  қажет.  Клиенті  жүктер  алдында  серверге  қосылып,  серверден 

анықтамалық автоматтандырылған жүйеге қол жеткізе алады. 

Серверде  барлық  негізгі  алгоритмдер  және  кітапханалар  салынған 

тәуелсіз бағдарлама болып табылады. Іс жүзінде клиент тек интерфейс болып 

келіп,  колданушының  көмегімен  серверде  салынған  функциялармен  жұмыс 

істей алады. 

Құрастырылатын  жүйенің  негізгі  мақсатты  –  бұл  автоматтандырылған 

жүйені  құру.  ИК  кафедрада  барлық  мәтіндік  құжаттар  Microsoft  Office  Word 

бағдарламалық  құрылғыда  редакцияланады  және  құрылады.  Негізгі  мақсат 

OLE  сервер  және  клиент  әрекеттесетін  бағдарламадың  ұйымдастыру  әдісін 

айқындап, құрастырылатын жүйені құру. OLE (Object Linking and Embedding – 

Объектілерді  енгізу  және  байланыстыру)  бұл  басқа  қосымша  құжаттармен 

дайындалған,  қосымша  құжаттарды  қоюға  мүмкіндік  беретін,  механизмді 

жүзеге  асыратын  Microsoft  компаниясымен  құрастырылған  технология.  OLE 

бастапқыда  COM  (Component  Object  Model)  негізгі  технологияда  құрылған. 

COM  –  бұл  COM-объектердің  құрылымдық  сипаттамасын  құруға  арналған 

спецификация.  COM  –  тәуелділіктен  тыс  оларды  құруған  кезде  қолданылған 

бағдарламалық  ортада  кез-келген  бағдарламалық  тілде  қолданылу  мүмкін 

объектер. 

Басқа қосымшадан деректерді қойғанда болатын қосымша OLE клиенті 

деп аталады, ал қосымша-жеткізуші дерек OLE сервері болып табылады. 

Клиент  өзі  орындай  алмаған  операциясы  қолжетімді  OLE  сервері 

орындау  арқылы  жолыға  алады.  Мысалы,  егер  OLE  сервері  Microsoft  Word 

қосулы  болса,  *.doc  форматы  құжат    қызметі  ұсынылып  көрсетіледі,  онда 

Word  құжаттың  құрылғысымен  және  қосымшаны  сервенден  шақыруға 

болады, қажеттіліксіз мына функцияны өзіміз жүзеге асырумыз қажет. 

Механизм OLE екі әдіспен іске асырылуы мүмкін: 

-

 

Енгізу  (embedding)-  қойылатын  құжаттың  енгізілген  құжатқа  бір 



бөлігіне айналу;  

-

 



Байланыстыру    (linking)-  қосымшадағы  байланысқан  объект  құжатты 

ғана емес тек сондағы сілтемесін көрсетеді. 

Құрастырылатын  жүйеде  клиент  бағдарламасындағы  интерфейстен 

мүмкіндігінше тікелей құжат құру және құжаттар каталогында құжатты сақтау 

үшін процесті автоматтандыру қажет. 

Жүйенің құрылымдық сұлбасы көрсетілгент (2.1 сурет). 



 

31 


 

 

2.1 сурет. Құрастырылатын жүйенің құрылымдық сұлбасы. 



 

Құрастырылатын жүйенің функциональдық сұлбасы SADT методология 

көмегіммен  құрылады.  SADT  –  жобалау  және  құрылымдық  талдаудың 

методологиясы, 

интегралдайтын 

процесті 

модельдеу, 

жобаның 


конфигурациясын  басқару,  қосымша  тілдік  құралдарды  пайдалану  және  өз 

графикалық  тілдермен  жобада  басшылық  етеді.  Моделдеу  процессі  бірнеше 

этапқа бөлінуі мумкін: сарапшылардың пікірі, модель мен диаграма құрылуы, 

құжаттаманың  таралуы,  модельдердің  баламалық  бағалануы  және  оларды 

одан  әрі  пайдалану  үшін  қабылдау.  SADT  айрықша  ерекшелігі  методология 

сияқты  жүйенің  сипаттамасы  сарапшылардың  негізгі  тілдің  спасын  қолдана 

отырып, графикалық құрылғының көмегімен тіл құралады. Сарапшыға табиғи 

тіл функциональдық жүйені таныс және терминологиялық жазба мен әңгімеде 

ыңғайлы еркін суреттей алады. SADT гарфика экспертпен орындалған табиғи 

тіл сипаттаманың бір мәндік еместілігін жояды. 

SADT  графикалық  белгiлеулердi  стандартты  түсiндiруді  нәтижеге 

жеткенде бiр мәндi еместiк жояды. 

SADT  –та  модельдеуге  келгенде  құрастырылатын  жүйенің  объекттер 

тізімін  «деректер  тізімі»  деп  аталады.  Мұнда  «объект»  сөздің  синонимы  

«дерек»  термині  қолданылып  тұр.  SADT-моделі  әр  функциональдық 

диаграммасы бастапқы этаптан құрылып деректер тізімін береді. Ең бастысы  

басыңда    деректер  тізімін  құрып  алу  керек,  содан  соң  тізім  функциясы 

құралады. 

SADT-диаграммы  шектеу  мен  функцияның  шегін  көрсетеді,  және  де 

шектеу  барлық  жүйелерде  қатысуы  керек.  Деректер  тiзiмі  мен  функциялар 

тiзiмі  оператордың  көз  қарасымен  қаралады.  Модельдеудiң  мақсаты 

құрастырылатын жүйенің өтіліп жатқан процесін көрсету [19]. 

Деректер тізімі: 

-

 



Мәліметтер қоры; 

-

 



Құжаттар қоры; 

-

 



Ереже; 

 

32 


 

-

 



Құрылғымен қамтамасыз ету; 

-

 



Бағдарламамен қамтамасыз ету. 

Деректер  тізімін  бітіріп,  осының  көмегімен  функция  тізімін 

құрастырамыз.  Ол  үшін  деректерді  теру  немесе  басқа  да  класстар  (тип) 

қолданылып, функция жүйесін таныстырады. Бірнеше түрлі титік деректер бір 

функция болып қолданылады. Әр нақты фукнция үшін қажет деректерді теру 

немесе қандай тип белгіленеді. 

Функция тізімі: 

-

 



Сұранысты енгізу; 

-

 



Деректер мен ақпаратты іріктеп, сұранысты өңдеу; 

-

 



Тексеру; 

-

 



Дайын құжатты шығару. 

Ата-аналық диаграмма төменде көрсетілген (2.2 сурет). 

 

 

 



2.2 сурет – Ата-аналық диаграмма А-0 

Параметрлік  жүйені  басқару,  кірістері  және  шығыстары  ата-аналық 

диаграммада көрсетілген. Ал 6 суретте бірінші деңгейлі декомпозиция түрінде 

А0  диаграммада  көрсетілген  және  ол  3  топтан  тұрады:  құжаттың 

қалыптастыруы, МҚ-мен жұмыс, құжатты тексеру [4]. 

Төменде  келтірілген  тапсырмалар  электронды  құжат  тақырыбын 

қамтамасыз етуіміз қажет. Бұл желілік режимде қорғалған жұмыс ұйымы мен 

оларды іздеу, кіріс және шығыс, орындаудың бақылануы, тіркеу карточкамен 

жұмыс істеуді білдіреді. 

Тіркеу  карточкасының  құжаты  міндетті  түрде  өзінде  болу  қажет.  Бұл 

құжаттың  деректемесін  теру  (құжаттың  түрі,  тіркелген  номері,  қысқаша 

сипаты  және  т.б.  атрибуттар).  Осы  түрде  құжат  қор  құрудың  электронды 

құжат жұйесі болады. Яғни, тіркеуден бастап , архивтен есепті шығару толық 

өмірлік цикл құжатын ұйымдастыру жүйесі. 

Құжат айналым жүйесін автоматтандыруға төменде атап өтілген. Тіркеу 

карточкамен жұмыс мыналар кіреді: 



 

33 


 

-

 



Құжатты  тіркеу  –  бастапқы  жүйеде  құжаттың  болуы  негізгі  процесс. 

Бастапқы  да  құжаттың  деректемесін  толтырып,  әр  түрлі  түрде 

файлдарға қосылып және келесі түрлендіру мүмкіндігі болу қажет; 

-

 



Құрама  құжаттар  –  бір  құжатта  файлдар  бөлігі  бірнеше  ерекшеленген 

қолдау  функция  және  басқа  құжаттармен  логикалық  байланыстарды 

белгілеу; 

-

 



Іс  номенклатурасы  –  стандарты  номенклатура  (кіретін,  шығатын,  ішкі) 

қолдау  функциясы, сонымен бірге  қолдангушы  анықталатын басқа  көп 

құжаттар; 

-

 



Дизайнер  форм  карточкасы  –  электронды  форм  тіркеу  карточкада 

қажетті  тәртіпте  орналастыруға  да,  деректемелерді  өзін  теруге  де 

настройка мүмкіндігін береді; 

-

 



Сөздік және анықтамалар - тiркеу карточкасының жолында тездетiлген 

енгiзу  үшiн  қолданбалы  деректердi  редакциялауға  және  қосуға 

мүмкіндік береді. 

Атқарушы пәнді бақылау: 

-

 

тапсырыс  мерзiмі  –құжат  бойынша  бақылау  тапсырысты  орындаудың 



мерзiмсiз  графикасы  немесе    нақты  (талап  етiлетiн  күнi)  немесе  

тапсырма уақытша болуы мүмкiн(қандай да бір уақытта); 

-

 

автоматты мәлiмдемелер – мерзімі өткен тапсырмаларда немесе қазіргі 



контролер  туралы  және  бір  рет  орындаушыға  ескерту  немесе  дүркiн-

дүркiн жүйе үшін туындайды; 

-

 

маршрутаның  тапсырмасы  -  инстанциялар  жөнiндегi  құжаттың  өтуiн 



салыстырмалы тәртiп және кезектілікті таңдау; 

-

 



хаттаманы өңдеу – құжаттың қай жерде орналасқаны және қандай да бір 

өзгеріске ұшарағвның анықтауға мүмкіндік беретін функция. 

Құжатты іздеу: 

-

 



деректемелі іздеу – танымалды деректемелерді бір немесе бірнеше бірен 

саран  немесе  нақты  тапсырмалар,  мағына  аралық  немесе  теру  (типке 

аудару  үшін),  номеклатура  тапсырмалары,  нәтижелер  тізімін  беру  мен 

дұрыс іздеуге қамтамасыз ету

-

 

форм  бойынша  іздеу  –таңдалған    іс  номекнлатура  бойынша  тіркеу 



карточкада  тапсырма  тікелей  форм  деректемелер  мәні  сәйкес  болу 

қажет; 


-

 

толық  мәтінді  iздеу  -  индексация  және  мәтiндiк  ақпаратпен  файлмен 



қосылу бойынша келесіні іздестіру. 

Құжатты енгізу: 

-

 

ақпараттың қолмен енгiзу; 



-

 

импорт - растрлық пiшiмдердi аудармасы (*.doc, *.txt, *.html). 



 

34 


 

Құжаттардың қорытындысы: 

-

 

есеп беру генерациясы -  тіркеу журнал түрінде шығарылатын құжатты 



құру, орындаушы пән бойынша есеп беру және тағы басқа формдар; 

-

 



көрсету  құралы  мен  есеп  берудегі  мөр  –  қолдағыны  көру  үшін 

қондырылған  құрал  жүйеде  және  шығарылатын  құжаттың  мөрі  немесе 

сыртқы  қосымша-  өңдеуші  олардың  экспротты  функциясы  (келесi 

редакциялау мүмкiндігі); 

-

 

есеп  беру  редакторы  –  мәліметтер  қорынан  ақпаратты  таңдауына 



сұраныс  беру  мүмкіндігі  және  құжат  қорытындысын  осы  сұранысқа 

тиісті форм шығаруды құру ( есеп беру немсе журнал). 

Желiде қорғалған құжат айналымының ұйымы: 

-

 



Қолжетімді  құқықты  ажырату  -  қолданушыға  тапсырма  немесе 

қолданушыларды  тобына  әр  құжат  үшiн  түрлендiру  партитура 

оқуға/модицикацияға  немесе  таңдалған  iс  номенклатурасы  үшiн 

құқылы; 


-

 

Шифрлау  -  шифрланған  түрде  тапсырыс  туралы  ақпаратты  және 



құжаттарды жiберу. 

Жүйе  жүзеге  асырылатын  функцияны  құрамынан  рұқсат  беретiн 

кеңейтпесімен  ашық  жүйе  сияқты  құрылу  қажет.  Интерфейс  эргономиялық 

және интуициялық түсінік қалыптасу қажет. 

Материальды  –техникалық  құралы  (МТҚ)  автоматтандырылған  құжат 

айналым  жүйесі  нағыз  бiтiрушi  бiлiктiлiк  жұмыста  техникалық  тапсырма 

бөлімі таныстырылды. 

Мәліметтерге  қол  жеткізу  әдістері  соңғы  бірнеше  он  жылдардағы 

физикалық  бағытталған  әдістерден  қазіргі  кездегі  мәліметтерді  өңдеудің 

бірнеше түрлеріне дамыған. Қазіргі кездегі реляциондық «революциясының» 

маңызды 

аспектісі 

– 

мәліметтердің 



логикалық 

құрамын  олардың 

компьютерлік  құралдар  талап  ететін  физикалық  көрсетулерінен  бөлу.  Осы 

идея қабылданып, мәліметтер қорларының үш деңгейлі архитектурасы ретінде 

ұсынылды.  Үш  деңгейлі  архитектура  –  концептуалды,  сыртқы  және  ішкі 

деңгейлерден тұратын мәліметтер қорларының стандартты құрамы.

 

Концептуалды  деңгейінде мәліметтер  қорының  концептуалды  жобасы 



өңделеді.  

 

Концептуалды  жобалау  пайдаланушының  мәліметтік  қажеттіліктерін 



анализдеп,  оларға  мәліметтердің  қажетті  элементтерін  таңдаудан  тұрады. 

Концептуалды  жобалау  нәтижесінде  концептуалды  схема  пайда болады  яғни 

мәліметтердің  барлық  элементтерінің  тұтас  логикалық  бейнелеуі  және  олар 

арасындағы 

қатынастар.         Мәліметтер 

қорындағы 

мәліметтерге 

пайдаланушылардың  көз-қарастары сыртқы  деңгейді құрастырады.  Ішкі 



деңгей мәліметтер  қорының  физикалық  түрін  анықтайды.  Бұл  деңгейге 

 

35 


 

пайдаланушының  қатынасы  жоқ.      Концептуалды  жобалау  мәліметтер 

қорының  концептуалды  схемасын  жасаудан  тұрады.  Бұл  қадамда 

пайдаланушылардың  мәліметтерге  көз-қарастарының  үлгілері  жасалынып, 

олар  концептуалды  үлгіге  түрленеді,  сонан  соң  бұл  үлгі  мәліметтер  қорын 

құрастыратын  мәліметтердің  барлық  элеметтерінен  тұрады.    Концептуалды 

үлгінің 

басты элементтері 

объектілер 

мен 


қатынастар 

болып 


табылады.Пайдаланушылар  үлгіленетін  ортаның  ішіндегі  маңызды  деп 

санайтын 

заттар объектілерді құрастырады.    Заттардың 

бір 


типті 

жиынтығы объектілік жиынтық болады.  

Екі 

объектілік 



жиынтықтар 

элементтерінің 

арасындағы 

байлансытар қатынас деп  аталады.  Реляциондық  үлгілерге  қарағанда 

концептуалды  үлгілерді  түсіну  жеңілдеу,  себебі  олар  заттарға  кәдімгідей  көз 

қарасты сақтайды. 



Кафедра мәліметтерінің концептуалды үлгісі 

5 жылда болатын аттестациялық тексеріс оқу процесінің мәліметтерінен 

тұратын  мәліметтер  қорын  жасау  керек  болсын.  Ол  мәліметтер,  мысалы: 

кафедралардың  мұғалімдерінің  тізімдері,  жүргізетін  пәндердің  тізімі, 

әр пәннен өтетін 

әдістемелік 

нұсқама: 

лекциялар, 

практикалық, 

лабораториялық  және  протокол  толыру,  т.б.  кафедра  туралы  мәліметтер. 

Мәліметтер  қорын  “ИК  кафедра”  деп  атайық. Бір  типті  заттар  бөлек 

объектілік  жиынтықтарда  сақталынатын  болғандықтан,  келесі  объектілік 

жиынтықтарды құраcтыруымызға болады: 

1.

 



Мұғалімдер 

2.

 



Пәндер  

3.

 



Әдістемелік нұсқамалар 

4.

 



Стендтер  

5.

 



Аудитория 

6.

 



Инженерлер 

7.

 



Хаттамалар 

Бұл объектілік жиынтықтардың кейбір атрибуттарын анықтайық: 



Мұғалімдер  (ИИН,  ФИО,  Специальность,  квалификация,  должность, 

ученая степень, сокращенный наименование кафедры, стаж работы) 



Пәндер  (код  дисциплины  по  ТОСО,  название  дисциплины,  общее 

количество кредитов, лекция в кредитах, л/р в кредитах, семинар в кредитах) 



Стенд ( код стенда, полное наименование стенда, Дата выпуска, страна 

производства, город, последняя дата модернизации, № аудиторий) 



Әдістемелік  нұсқамалар  (код  УМП,  полное  наименование,  страна,  год 

выпуска , авторы, город, вуз, количество часов лабораторных работ) 



Инженерлер  (ИИН,  ФИО,  Специальность,  квалификация,  должность, 

сокр.наим.кафедры, стаж работы) 



Аудитория (№ аудитория, аудиторияның атауы, инженер) 

Хаттамалар (№ хаттама, жылы, күні) 

Мәліметтер  қорына  көпдеген  сұрақтар  қойылуы  мүмкін.  Мысалы: 



 

36 


 

мұғалімдер  қай  сабақ  өткізеді,  қандай  стендтармен  жұмыс  жасайды, 

мұғалімдер  қандай  әдістемелік  нұсқамамен  өткізеді,    соңғы  5  жылда  қандай 

әдістемелік кітаптар шығарылды,  т.б. Мәліметтер қорына қойылатын мүмкін 

болатын  сұрақтарға  жауап  алу  үшін  объектілік  жиынтықтардың  арасындағы 

байланыстарды  қарастыру  қажет. 

ПӘН

 мен 


СТЕНД 

  объектілер  арасында 

“бір-көпке”деген қатынас бар, себебі бір стендте бірнеше пәндер өткізіледі, ал 

бір 


пәннен 

бірнеше 


мұғалімдер 

жүргізеді. 

Сол 

сияқты 


ИНЖЕНЕР

 мен 


АУДИТОРИЯ

 объектілер  “бір-көпке”  қатынаста  болады  (бір 

аудиторияда  бір  инженер  жауап  берсе,  ал  аудиторияда  бірнеше  стендтер 

орналасқан). Бір  стенд  бойынша  әр  түрлі  пәндер  әр  түрлі  мұғалімдермен 

сабақтардың 

көп 


түрлері 

өткізіледі. 

Сондықтан, 

МҰҒАЛІМ


 мен 

ПӘНДЕР


ПӘНДЕР


 мен 

СТЕНД


СТЕНД


 мен 

ӘДІСТЕМЕЛІКНҰСҚАМА, 

ИНЖЕНЕР

 мен 


АУДИТОРИЯ, 

 

ӘДІСТЕМЕЛІКНҰСҚАМА мен ХАТТАМАЛАР



 

жиынтықтар  араларында  “көп-көпке”деген  қатынастар  бар.  Топтар,  пәндер 

және  мұғалімдер  арасындағы  қатынастар  2.3  суретте  келтірілген,  суретте 

қатынастардың қуаттылықтары көрсетілген [13].  

 

 

 



2.3 сурет – Жалпы мәліметтер қорының концептуалды сұлбасы 

ER-модель  ешқандай  визуалды  графикалық  құралдарын  тағайындамай, 

формальды құрылысын бейнелейді. Стандартты графикалық үгіттің көмегімен 

ER-моделі 

визуаландыру  мүмкін  және  байланыс-түйін  диаграммасы 

ұсынылды (ER-дмаграмма). 

ER-модель 

мәліметтер 

қорын 

жобалау 


жоғарғы 

деңгейде 

(концептуалдық)  қолданылады.  Оның  көмегімен  кілттік  түйінді  ерекшелеуге 

және түйіндер арасында байланысты орнатуға мүмкіндік береді. 



 

37 


 

Кафедраның құжат айналым жүйесінің жалпы мәліметтер қорының ER-

дмаграммасы 2.4 суретте көрсетілген [10]. 

 

 



 

2.4 сурет – Жалпы мәліметтер қорының ER-диаграммасы 

Осы  жүйені  құрастыру  үшін  мәліметтер  қорын  басқару  жүйесі 

таңдауымыз қажет.  




1   2   3   4


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал