Дипломдық жобада «110/35/10 кВ 2х63 мва №211»



жүктеу 5.01 Kb.

бет1/4
Дата14.09.2017
өлшемі5.01 Kb.
түріДиплом
  1   2   3   4


 
 


 


 
 
 

10 
 

11 
 
Аңдатпа 
 
Осы    дипломдық    жобада    «110/35/10  кВ  2х63  МВА  №211»  қосалқы  
стансаның    релелік    қорғанысы    жасалады.  Бұл    жобада    қосалқы    стансаға  
күштік  қондырғылар  таңдалынып, және  болуы  мүмкін  қысқа  тұйықталу  
токтарын    есептейміз.  Сол    бойынша    релелік    қорғаныс    қойылымдар  
мәндерін  анықтаймыз. 
Өмір  тіршілік  қауіпсіздігі  бөлімінде  электр  тогының  және  шудың  
адам  организміне  әсері  және  одан  қорғану  шараларын  қарастырамыз. Осы  
жобадағы    қосалқы    стансаның    айналаға    қаншалықты    шу    деңгейін  
беретінділігін    есептейміз.  Осы  бойынша    санитарлық    нормаға    сәйкес    шу  
деңгейімен  салыстырамыз. 
Дипломдық    жобаның    экономикалық    бөлімінде    инвестициялық  
жоспар  қарастырылады. Осы  қарастырып  жатқан  қосалқы  стансаны  іске  
асыруда,  оған    кететін    қаражат    мөлшері    есептеледі.  Қосалқы    стансаның  
сатып  құрылғыларының  бағасы  анықталып, салыпған  қосалқы  стансаның  
қанша  жылда  пайда  келтіретіні  анықталады.  
 
Аннотация 
 
В  данном  дипломном  проекте  рассматривается  релейная  защита 
подстанций  «110/35/10  кВ  2х63  МВА  №211».  В  этой  проекте  выбирается 
силовое  оборудование  данной  подстанции,  и  определяется  токи  короткого 
замыкания. При этих данных определяем установки релейной защиты.  
В  разделе  безопасности  жизнедеятельности  дается  теоретические 
данные  об  электробезопасности.  И  делается  расчет  шума  подстанции,  и 
сравнивается уровень шума со стандартом.  
В  экономической  части  рассматривается  инвестиционный  вклад  для 
реализации  подстанции.  Рассчитывается  стоимость  подстанции,  и 
определяется время дохода подстанций. 
 
Summary 
 
In  this diploma  project,  relay  protection of  substations  "110/35/10 kV  2х63 
MVA №211" is considered. In this project, the power equipment of this substation 
is  selected,  and  the  short-circuit  currents  are  determined.  With  this  data,  we 
determine the relay protection settings. 
The  section  on  life  safety  provides  theoretical  information  on  electrical 
safety. And the noise of the substation is calculated, and the noise level is compared 
to the standard. 
In  the  economic  part,  an  investment  contribution  is  considered  for  the 
implementation  of  the  substation.  The  cost  of  the  substation  is  calculated,  and  the 
time of the substation's revenue is determined. 
 

12 
 
Мазмұны 
 
Кіріспе 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9 
1 110/35/10 кВ 2х63 МВА №211  қосалқы  стансаның  бастапқы  мәлім еті     10 
1.1 Бастапқы  берілгендері 
 
 
 
 
 
 
 
         10 
1.2 Жүйе элементтерінің кедергілерін анықтау  
 
 
 
         12 
1.3 Қысқа  тұйықталу  токтарын  есептеу  
 
 
 
 
         15 
1.4 Жабдықтар мен коммутациялық аппараттарды таңдау   
 
         17 
1.4.1 Ажыратқыштарды  таңдау 
 
 
 
 
 
 
         17 
1.4.2 Айырғыштарды  таңдау  
 
 
 
 
 
 
         25 
1.4.3 Ток  трансформаторларын  таңдау   
 
 
 
 
         26 
1.4.4 Кернеу  трансформаторларын  таңдау 
 
 
 
 
         32 
1.4.5 Асқын  кернеуді  шектегіш  электрлік  аппаратты  таңдау   
         34 
1.4.6 Шиналарды  таңдау 
 
 
 
 
 
 
 
         35 
1.4.7 Сақтандырғыштарды  таңдау   
 
 
 
 
 
         36 
2 Есептік  бөлім   
 
 
 
 
 
 
 
 
         36 
2.1.1 Негізгі  жағдайы   
 
 
 
 
 
 
 
         37 
2.1.2  Трансформатордың    дифференциалдық    қорғанысы    үшін    Micom  P63X 
терминалының  қойылымдарды  қоюы  жайлы  мәліметтер  
 
         37 
2.1.3  Р63Х    терминалы  үшін    трансформатордың    дифференциалдық  
қорғанысының  есептелуі 
 
 
 
 
 
 
 
         44 
2.1.4 Р63Х  терминалының  параметрлерін  Micom S1 Studio  бағдарламасында  
орнату 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
         48 
2.1.5 Трансформатордың  ревервті  қорғанысы, МТҚ  және  ток  үзіндісі        51 
2.1.5.1 Максималды  ток  үзіндісі   
 
 
 
 
 
         51 
2.1.5.2  Максималды  ток  қорғанысы 
 
 
 
 
 
         42 
2.1.6 Асқын  жүктемеден  қорғаныс 
 
 
 
 
 
         54 
2.1.7  МТҚ, ток   үзіндісі, асқын   жүктемеден   қорғауға    арналан    Micom  P116  
терминалының  параметрлерінің  енгізілуі 
 
 
 
 
         54 
2.1.8 Газдық қорғаныс   
 
 
 
 
 
 
 
         55 
2.2 Желі қорғаныстары  
 
 
 
 
 
 
 
         60 
2.2.1 Дистанциондық  қорғаныс 
 
 
 
 
 
 
         61 
2.2.1.1 Дистанциондық  қорғаныстың  есептелуі 
 
 
 
         61 
2.2.1.2  Дистанциондық    қорғаныстың    Micom  Р435-601    терминалының  
параметрленуі 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
         67 
2.2.2 Желінің  нөлдік  реттілік  токтық  қорғанысы 
 
 
 
         68 
2.2.2.1 Төрт  сатылы  нөлдік  реттілікті  токтық  қорғаныстың  есептелуі        69 
2.2.2.2  Төрт    сатылы    нөлдік    реттілік    токтық    қорғаныстың      Micom  P116  
терминалында  параметрленуі 
 
 
 
 
 
 
         75 
3 Арнайы  бөлім. Күн  панелінің  трекерлік  жүйесі   
 
 
         76 
4 Экономикалық  бөлім  
 
 
 
 
 
 
 
         81 
4.1 Теориялық  мәліметтер 
 
 
 
 
 
 
 
         81 
4.2  №211  110/35/10  кВ    қосалқы    станцияның    қондырғыларының    жалпы  
бағасының  есептелуі   
 
 
 
 
 
 
 
         82 

13 
 
4.3 Инвестициялық  жоспар   
 
 
 
 
 
 
         83 
5 Өмір тіршілік  қауіпсіздігі  бөлімі 
 
 
 
 
 
         90 
5.1 Электр  тогының  адам организіміне  әсері   
 
 
 
         90 
5.2 Өндірістегі шу  және  шудың  адам  организіміне  әсер  етуі   
         95 
5.3 Қосалқы  станциямыздың 110/35/10 кВ шу  деңгейін  есептеу  
         98 
Қорытынды 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
       102 
Пайдаланылған  әдебиеттер   
 
 
 
 
 
 
       103 
А қосымшасы 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
       105 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

14 
 
Кіріспе 
 
Дипломдық    жобаның    электрлік    бөлімінде    жоспарланған    қосалқы  
стансаның    жабдықтары    шарттар    бойынша    таңдалады.  Осы    таңдалған  
жабдықтар  бойынша  тұйықталулар  жасалады  да, сол  тұйықталу  токтары  
есептеліп, релелік  қорғаныстың  қойылымдары  анықталады.  
Қосалқы    стансаның    қымбат    қондырғысы    ретінде    күштік  
трансформатор  болып  табылады. Оған  дифференциалдық  қорғаныс, газдық  
қорғаныс, МТҚ  қарастырылады. Оның  қойылымдары  есептеледі. 
Желі    қорғаныстарына    келсек,  оған    негізгі    қорғаныс    ретінде  
дистанциондық  қорғаныс, резервті  қорғаныс  ретінде  төрт  сатылы  НРТҚ  
қарастырылады. 
Осы    қорғаныстар    параметрлері    анықталып,  Micom    терминалында  
қорғаныс  түрі  бойынша  терминал моделі  таңдалады  да, бағарламада  сол  
қорғаныстың  қойылымдары  орналытады. 
Дипломның  арнайы  бөлімінде  жарықты  сканерлейтін  құрылғы  мен  
күн    панелінің    трекерлік    жүйесі    жайлы    қарастырылады.  Осыған  
байланысты  жасалған  құрылғымның  анықтамасы  беріледі. 
Өмір    тіршілік    қауіпсіздігі    бөлімінде    электр    қауіпсіздігі    бойынша  
жалпы    теориялық    мәліметтер    беріліп,  қосалқы    стансаның    шу    деңгейі  
анықталады.  Сол    анықталған    шу    деңгей    стандарт    бойынша  
салыстырылады. 
Экономикалық    бөлімінде    жоспарланған    қосалқы    стансаның  
инвестициялық  жобасы  қарастырылады. Оған  таңдалған  жабдықтар  бағасы  
мен  шығындары  есептеледі. Осы  қосалқы  стансаның  қанша  жылда  пайда  
түсіретіндігі  анықталады. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

15 
 
1 110/35/10  кВ  2х63  МВА  №211    қосалқы    стансаның    бастапқы  
мәліметтері 
 
1.1 Бастапқы  берілгендері 
 
 
 
1.1 сурет – Стансаның  бас  электрлік  сұлбасы 
 
        1.1 кесте – Қорек  жүйесі  және  оның  параметрлері 
Қорек жүйесі № 



S
кзmax
, МВА 
2700 
2500 
2900 
S
кзmin
, МВА 
2600 
2400 
2800 
U
б
, кВ 
115 
115 
115 
 
Трансформаторларды  таңдау 
 
1.2 кесте – №11 қосалқы  стансасының  трансформаторы Т1 
Трансформатор  
типі 
Қуаты, МВА  ΔU
рет
, ±% 
U
ЖК
, кВ 
U
ОК
, кВ 
U
ТК
, кВ 
ТДТН-63000/110 
63 
16 
115 
38,5 
11 
 

16 
 
1.3 кесте – Т1 трансформаторының  қысқа  тұйықталу  кернеулеры 
U
kЖК-ТК
, % 
U
kОК-ТК
, % 
U
kЖК-ОК
, % 
мин 
орта 
макс 
мин 
орта 
макс 
мин 
орта 
макс 
17,4 
17,5 
19,2 



10,1 
10,5 
10,9 
 
       1.4 кесте – №10 қосалқы  стансасының  трансформаторы Т2 
Трансформатор  
типі 
Қуаты, МВА  U
ЖК
, кВ 
U
ТК
, кВ 
ТДН-16000/110 
16 
115 
11 
       
      1.5 кесте – Т2 трансформаторының  қысқа  тұйықталу  кернеулеры 
U
kЖК-ТК
, % 
мин 
орта 
макс 
9,8 
10,5 
11,71 
 
       1.6 кесте – №9 қосалқы  стансасының  трансформаторы Т3 
Трансформатор  
типі 
Қуаты, МВА 
U
ЖК
, кВ 
U
ТК
, кВ 
ТРДН-40000/110 
40 
115 
10,5 
 
       1.7 кесте – Т3 трансформаторының  қысқа  тұйықталу  кернеулеры 
U
kЖК-ТК
, % 
мин 
орта 
макс 
9,59 
10,5 
11,46 
 
№8  қосалқы    стансасының    трансформаторы  Т4    №11  қосалқы  
стансасының    трансформаторындай    трансформатор    таңдаймыз.  Себебы  
екеуінің  қуаттары  бірдей. 
 
1.8 кесте – №1 қосалқы  стансасының  трансформаторы Т5 
Трансформатор  типі 
Қуаты, МВА 
U
ЖК
, кВ 
U
ОК
, кВ 
U
ТК
, кВ 
ТДТН-63000/110 
63 
115 
38,5 
11 
 
1.9 кесте – Т5 трансформаторының  қысқа  тұйықталу  кернеулеры 
U
kЖК-ТК
, % 
U
kОК-ТК
, % 
U
kЖК-ОК
, % 
мин 
орта 
макс 
мин 
орта 
макс 
мин 
орта 
макс 
17,47 
17,5 
19,5 
6,5 
6,5 
6,5 
9,99 
10,5 
11,86 
 

17 
 
№2  қосалқы    стансасының    трансформаторы  Т6    №8  қосалқы  
стансасының    трансформаторындай    трансформатор    таңдаймыз.  Себебы  
екеуінің  қуаттары  бірдей. 
№3  қосалқы    стансасының    трансформаторы  Т7    №9  қосалқы  
стансасының    трансформаторындай    трансформатор    таңдаймыз.  Себебы  
екеуінің  қуаттары  бірдей. 
 
1.2 Жүйе элементтерінің кедергілерін анықтау 
Желілердің кедергілері X
ж
, Ом келесі формуламен анықталады: 
 
2
2
орт
б
менш
Л
U
U
L
x
X



.                                           (1.1) 
 
мұндағы  х
менш
 - желінің меншікті кедергісі, ол 0,4 Ом/км тең;  
       L – желінің ұзындығы, км;  
       U
б
 – базистік кернеу, кВ;  
       U
орт
 – орташа кернеу, кВ.    
 
1.10 кесте – Желінің  параметрлері  мен  кедергілері 
№ желі  Ұзындығы L, км 
Меншікті  кедергісі 
х
менш
, Ом/км 
Желінің  кедергісі, Ом 

29 
0,4 
11,6 

29 
0,4 
11,6 

20 
0,4 


20 
0,4 


24 
0,4 
9,6 

24 
0,4 
9,6 


0,4 
2,4 


0,4 
2,4 

21 
0,4 
8,4 
10 
12 
0,4 
4,8 
11 
17 
0,4 
6,8 
12 
23 
0,4 
9,2 
13 
23 
0,4 
9,2 
14 
18 
0,4 
7,2 
15 
18 
0,4 
7,2 
16 
23 
0,4 
9,2 
17 
23 
0,4 
9,2 
18 
22 
0,4 
8,8 
19 
22 
0,4 
8,8 
20 
24 
0,4 
9,6 
21 
24 
0,4 
9,6 
 

18 
 
1.10 кестенің  жалғасы 
22 
19 
0,4 
7,6 
23 
19 
0,4 
7,6 
24 
10 
0,4 

25 
10 
0,4 

26 

0,4 
2,8 
27 

0,4 
2,8 
28 
17 
0,4 
6,8 
29 
17 
0,4 
6,8 
 
 
Трансформатор  кедергілері 
 
Екі  орамды  трансформатор  үшін: 
 
тр
ном
орт
k
тр
S
U
U
Х
2
%
100


.                                            (1.2) 
 
мұндағы 
%
k
U
-трансформатор орамдарының  ҚТ  кернеуі, %;  
      
тр
ном
S
-  транcфор-  матордың  номиналды  қуаты, МВА. 
 
Тармақталған  екі  орамды  трансформатор  үшін: 
 
тр
ном
орт
k
трЖК
S
U
U
Х
2
%
100
75
,
1



,  
 
 
         (1.3) 
тр
ном
орт
k
трТК
S
U
U
Х
2
%
100
125
,
0



.  
 
 
         (1.4) 
 
мұндағы 
%
k
U
 - трансформатор  орамдарының  ҚТ  кернеуі, %;                    
      
тр
ном
S
 -  трансформатордың  номиналды  қуаты, МВА. 
 
Үш  орамды  трансформатор  үшін: 
 
тр
ном
орт
k
ОТ
k
ЖТ
k
ЖО
тр
Ж
S
U
U
U
U
Х
2
%
%
%
100
)
(
5
,
0





 ,   
 
  (1.5) 
тр
ном
орт
k
ЖТ
k
ОТ
k
ЖО
тр
О
S
U
U
U
U
Х
2
%
%
%
100
)
(
5
,
0





 , 
 
 
  (1.6) 
тр
ном
орт
k
ЖО
k
ОТ
k
ЖТ
тр
Т
S
U
U
U
U
Х
2
%
%
%
100
)
(
5
,
0





 
 
 
  (1.7) 
 

19 
 
мұндағы 
ЖТ
k
ОТ
k
ЖО
k
U
U
U
%
%
%
,
,
 - трансформатор  орамдарының  ҚТ  кернеуі, % ;    
      
тр
ном
S
 -  трансформатордың  номиналды  қуаты, МВА. 
 
1.11 кесте –  Үшорамды  трансформаторлардың  кедергілері 
№ 
трансформатор 
тр
Ж
Х
, Ом 
тр
О
Х
, Ом 
тр
Т
Х
, Ом 
мин  орта  макс  мин  орта  макс  мин 
орта  макс 
Т1 
21,24  22,04  24,24 



14,74  14,69  16,06 
Т4 
21,24  22,04  24,24 



14,73  14,69  16,06 
Т5 
55,44  56,87  65,75 



36,98  35,71 
37,4 
Т6 
21,24  22,04  24,24 



14,73  14,69  16,06 
 
       1.12 кесте – Екі  орамды  трансформаторлардың  кедергілері 
№ трансформатор 
тр
Х
, Ом 
мин 
орта 
макс 
Т2 
81,01 
86,79 
96,79 
 
1.13 кесте – Тармақталған  екі  орамды  трансформаторлардың  кедергілері 
№ трансформатор 
тр
Ж
Х
, Ом 
тр
Т
Х
, Ом 
мин 
орта 
макс 
мин 
орта 
макс 
Т3 
138,12 
151,88 
165,76 
9,908 
10,849 
11,841 
Т7 
138,12 
151,88 
165,76 
9,908 
10,849 
11,841 
 
Жүйенің  кедергілері келесідей  формуламен  анықталады 
ж
X

 
max
2
max
кз
б
ж
S
U
X

,  
 
 
 
 
  (1.8) 
min
2
min
кз
б
ж
S
U
X

.  
 
 
 
 
  (1.9) 
 
мұндағы 
кз
S
-  жүйенің    максималды    немесе  минималды    режимі  
кезіндегі  қысқа  тұйықталу  қуаты, МВА;  
        
б
U
 - базистік  кернеу, кВ. 
 
1.14 кесте – Жүйенің  кедергілері 
Жүйе  № 
Максималды  режим  үшін  
max
ж
X
, Ом 
Минималды  режим  үшін 
min
ж
X
, Ом 

4,89 
5,08 

5,29 
5,51 

4,56 
4,72 
 

20 
 
Жүйелердің фазалық кернеуі: 
 
4
,
66
115
3
115
115
3







орт
б
ж
U
U
U
E
кВ.   
 
     (1.10) 
 
1.3 Қысқа  тұйықталу  токтарын  есептеу 
Қысқа    тұйықталу    токтарын    «NI  Multisim»  бағдарламасының  
көмегімен    орынбасу    сұлбасын    құрап,  қысқа    тұйықталу    токтарын  
анықтаймын. Қысқа  тұйықталу  нүктесінің  алдына  амперметр  қойып, одан  
кейінгі  қысқа  тұйықталу  нүктесін  жерлендіреміз. Жүйелердің  кедергілерін  
максималды    режим    кезіне    сәйкес    кедергі    мәндеріне    қоямыз.  110  кВ  
жағындағы  қысқа тұйықталу  трансформатордың  жоғары  кернеу  жағында  
орындалады.  Осылай    сәйкесінше    қалған    қысқа    тұйықталуларды  
трансформатор  кернеуі  деңгейлеріне  сәйкесінше  жасаймыз. Амперметрден  
алынған  мәндер  бұл  трансформатордың  трансформациялық  коэффициентін  
ескермей  алынған  кезіндегі  қысқа  тұйықталу  токтарының  мәндері  болып  
саналады. Сондықтан  нақты  қысқа  тұйықталу  тогының  мәнін  алу  үшін  
оны  трансформатордың  трансформациялық  коэффициентіне  көбейтеміз. 
 
 
 
1.2 сурет – 110 кВ  жағындағы  қысқа  тұйықталу  тогы 
 

21 
 
 
 
1.3 сурет – 35 кВ  жағындағы  қысқа  тұйықталу  тогы 
 
 
 
1.4 сурет – 10 кВ  жағындағы  қысқа  тұйықталу  тогы 

22 
 
 
Қысқа  тұйықталу  токтарының  мәндері  келесідей  болды: 
 
110 кВ: 
163
,
9
110
110
163
,
9



КЗ
I
кА, 
35 кВ: 
125
,
7
35
110
267
,
2



КЗ
I
кА, 
10кВ: 
621
,
16
10
110
511
,
1



КЗ
I
кА. 
 
1.4 Жабдықтар мен коммутациялық аппараттарды таңдау 
1.4.1 Ажыратқыштарды  таңдау 
Ажыратқыштарды  таңдау  келесідей  шартпен  орындалуы  керек: 
 
желы
ном
ном
U
U
.


 
 
 
 
  (1.11) 
е
ном
I
I


 
 
 
 
 
(1.12) 
соккы
дин
i
i

,   
 
 
 
 
(1.13) 

а
аном
i
i


 
 
 
 
 
(1.14) 
КТ
ошр
ном
I
I

.
 . 
 
 
 
 
  (1.15) 
 
мұндағы 
ном
U
 - ажыратқыштың номинал  кернеуі, кВ;  
      
ном
I
 - ажыратыштың  номинал  тогы, А;  
      
дин
i
  -  ажыратқыштың     
электродинамикалық        тұрақтылық   
тогы, кА;  
      
аном
i
  -   
ажыратқыштың   
ажыратылудың  апериодты  құраушы 
тогының номинал мәні, кА;  
      
ошр
ном
I
.
 - ажыратқыштың  номинал  сөндіру  тогы, кА. 
Бұл    шарттарды    орындау    үшін    алдымен    есептік    токты    анықтау  
керек. Есептік  токты  анықтағанда  тұтынушылар  қуатын  трансформатордың  
номиналды      қуатына    тең    деп    аламыз.  Ол    келесідей    формуламен  
есептеледі: 
 
н
тр
e
U
S
I



3
2
 . 
 
 
 
 
(1.16) 
 
 
Ажыратқышты  электродинамикалық  тұрақтылыққа тексеру  үшін  бізге  
соққы  тогын  есептеу керек. Ол  келесідей  анықталады: 
 
КТ
соккы
соккы
I
k
i



2

 
 
 
  (1.17) 
 
мұндағы  
соккы
k
 - соққы  коэффициенті  мәні 1,8-ге тең;  

23 
 
       
КТ
I
 - қысқа  тұйықталу  тогы, кА. 
 
Қысқа  тұйықталудың  апериодты  мәнін  келесідей  анықтаймыз: 
 
a
T
КТ
a
e
I
i






2
.   
 
 
 
   (1.18) 
 
мұндағы Т
а
 – ауысым  уақыты, мәні 0,06 с тең;  
      τ – сөндірудің  есептік  уақыты, с. 
 
Сөндірудің  есептік  уақыты: 
 
уакыт
ошыр
t
..
01
,
0




 
 
 
   (1.19) 
 
мұндағы 
уакыт
ошыр
t
..
 - ажыратқышты  толық  өшіру  уақыты, с;  
 
Ажыратқыштың  
ажыратылудың апериодты құраушы тогының номинал 
мәні: 
 
100
2
.ошыр
ном
н
аном
I
i




.   
 
 
      (1.20) 
 
мұндағы 
н

  -  ажыратқыштың    ажыратылу  тогындағы  апериодты 
құраушының нормаланған пайыздық бөлігі, %. 
 
Трансформатордың    жоғары    кернеу  (110  кВ)    жағындағы  
ажыратқыштарды  таңдау 
 
Есептік  ток: 
 
328
,
661
110
3
10
63
2
3





e
I
 А. 
 
 
Бұл    жерге  ВГТ-110-40/3150  ХЛ1*    типті    элегазды    ажыратқышты  
таңдадым. 
Сөндірудің  есептік  уақыты: 
 
065
,
0
055
,
0
01
,
0




с. 
 
 
Соққы  тогы: 
 
325
,
23
163
,
9
8
,
1
2




соккы
i
кА. 
 
 
Қысқа  тұйықталудың  апериодты  мәні: 
 
386
,
4
163
,
9
2
06
,
0
065
,
0





e
i
a

кА. 

24 
 
1.15  кесте  –  ВГТ-110-40/3150  ХЛ1*  типті    элегазды    ажыратқыштың  
параметрлері 
Типі 
ВГТ-110-40/3150 ХЛ1* 
Номиналды  кернеуі 
ном
U
, кВ 
110 
Номиналды тогы, 
ном
I
, А 
3150 
Электродинамикалық  тұрақтылық    тогы 
дин
i
, кА 
102 
Ажыратқыштың   ажыратылу тоғындағы 
апериодты  құраушының  нормаланған 
пайыздық бөлігі 
н

, % 
40 
Ажыратыштың    толық    өшіру    уақыты 
уакыт
ошыр
t
..
, с 
0,055 
Номиналды  ажырату  тогы    
ошыру
ном
I
.
, кА 
40 
Термиялық  тұрақтылық  уақыты 
терм
t
 , с 

 
 
Ажыратқыштың  
ажыратылудың апериодты құраушы тогының номинал 
мәні: 
 
627
,
22
100
40
40
2




аном
i
кА. 
 
 
Шарттарды  тексеру: 
 
)
110
(
кВ
U
ном
 = 
)
110
(
.
кВ
U
желы
ном

)
3150
(
А
I
ном
 > 
)
328
,
661
(
А
I
е

)
102
(
кА
i
дин
 > 
)
325
,
23
(
кА
i
соккы

)
627
,
22
(
кА
i
аном
 > 
)
386
,
4
(
кА
i
а


)
40
(
.
кА
I
ошр
ном
 > 
)
163
,
9
(
кА
I
КТ

 
 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
 
110 кВ шинаға  секциондық  ажыратқыш  таңдау 
  
Секциондық  ажыратқыш  үшін  есептік ток: 
 
6
,
330
110
3
10
63
3
3






н
ж
е
U
S
I
А. 
 
 
Апаттық    кез    жағдайын    ескеріп,  трансформатор    40%    жүктеледі  
анықтайтын  боламыз.  
 
Осы  жағдай  үшін  есептік  тогын  есептейміз: 

25 
 
 
84
,
462
6
,
330
4
,
1
4
,
1





e
ae
I
I
А. 
 
 
Яғни  біздің  бұл  есептеген  есептік  тогымыз  ВГТ-110-40/3150 ХЛ1*  
элегазды    ажыратқышының    номиналды    тогынан 
)
3150
(
А
I
ном
>
)
84
,
462
(
А
I

  
асқан    жоқ.  Демек    бұғанда    осы    ажыратқышты    таңдауға    болады.  Қалған  
шарттары да  өзгермей  қанағаттандырылады. 
 
Енді  айналып  өту  шинасына  және  желі  ажыратқыштарына да  осы  
ВГТ-110-40/3150 ХЛ1*  ажыратқышын  таңдаймыз. Себебі  трансформатордан 
өткен    ток    осылар    арылы    да    жүреді.  Демек    трансформатордың  
ажыратыштарының  шарттарын  қанағаттандырған  ажыратқыш  айналып  өту  
шинасының  және  желі  ажыратқыштарының  шарттарын  қанағаттандырады. 
Трансформатордың    ортаңғы    кернеу  (35  кВ)    жағындағы  
ажыратқыштарды  таңдау
 
Есептік  ток: 
1040
35
3
10
63
3




e
I
 А. 
 
 
Бұл    жерге  ВГТ-35-50/3150  ХЛ1*    типті    элегазды    ажыратқышты  
таңдадык. 
 
1.16  кесте  –  ВГТ-35-50/3150  ХЛ1*    типті    элегазды    ажыратқыштың  
параметрлері 
Типі 
ВГТ-35-50/3150 ХЛ1* 
Номиналды  кернеуі 
ном
U
, кВ 
35 
Номиналды тогы, 
ном
I
, А 
3150 
Электродинамикалық  тұрақтылық    тогы 
дин
i
, кА 
127 
Ажыратқыштың   ажыратылу тоғындағы 
апериодты  құраушының  нормаланған 
пайыздық бөлігі 
н

, % 
40 
Ажыратыштың    толық    өшіру    уақыты 
уакыт
ошыр
t
..
, с 
0,055 
Номиналды  ажырату  тогы    
ошыру
ном
I
.
, кА 
50 
Термиялық  тұрақтылық  уақыты 
терм
t
 , с 

 
 
Сөндірудің  есептік  уақыты: 
 
065
,
0
055
,
0
01
,
0




 с. 
 
Соққы  тогы: 
 

26 
 
137
,
18
125
,
7
8
,
1
2




соккы
i
кА. 
 
 
Қысқа  тұйықталудың  апериодты  мәні: 
 
41
,
3
125
,
7
2
06
,
0
065
,
0





e
i
a

кА. 
 
 
Ажыратқыштың  
ажыратылудың апериодты құраушы тогының номинал 
мәні: 
 
284
,
28
100
50
40
2




аном
i
кА. 
 
 
Шарттарды  тексеру: 
 
)
35
(
кВ
U
ном
 = 
)
35
(
.
кВ
U
желы
ном

)
3150
(
А
I
ном
 > 
)
1040
(
А
I
е

)
5
,
127
(
кА
i
дин
 > 
)
137
,
18
(
кА
i
соккы

)
284
,
28
(
кА
i
аном
 > 
)
41
,
3
(
кА
i
а


)
50
(
.
кА
I
ошр
ном
 > 
)
125
,
7
(
кА
I
КТ

 
 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
 
35 кВ шинаға  секциондық  ажыратқыш  таңдау 
  
Секциондық  ажыратқыш  үшін  есептік ток: 
 
1040
35
3
10
63
3
3






н
ж
е
U
S
I
А. 
 
 
Апаттық    кез    жағдайын    ескеріп,  сол    жағдай    үшін    есептік    тогын  
есептейміз: 
 
1040
1040
1
1





e
ae
I
I
А. 
 
 
Яғни    біздің    бұл    есептеген    есептік    тогымыз    ВГТ-35-50/3150  ХЛ1*  
элегазды    ажыратқышының    номиналды    тогынан 
)
3150
(
А
I
ном
>
)
1040
(
А
I

  
асқан    жоқ.  Демек    бұғанда    осы    ажыратқышты    таңдауға    болады.  Қалған  
шарттары да  өзгермей  қанағаттандырылады. 
Трансформатордың    төменгі    кернеу  (10  кВ)    жағындағы  
ажыратқыштарды  таңдау
 
Есептік  ток: 

27 
 
3637
10
3
10
63
3




e
I
 А. 
 
 
Бұл    жерге  VAH  12-63-5000-27    типті    вакуумды    ажыратқышты  
таңдадым. 
 
1.7  кесте  –  VAH  12-63-5000-27    типті    вакуумды    ажыратқыштың  
параметрлері 
Типі 
VAH 12-63-5000-27 
Номиналды  кернеуі 
ном
U
, кВ 
10 
Номиналды тогы, 
ном
I
, А 
5000 
Электродинамикалық  тұрақтылық    тогы 
дин
i
, кА 
160 
Номиналды  ажырату  тогы    
ошыру
ном
I
.
, кА 
63 
 
 
Соққы  тогы: 
 
31
,
42
621
,
16
8
,
1
2




соккы
i
кА. 
 
 
Шарттарды  тексеру: 
 
)
10
(
кВ
U
ном
 = 
)
10
(
.
кВ
U
желы
ном

)
5000
(
А
I
ном
 > 
)
3637
(
А
I
е

)
160
(
кА
i
дин
 > 
)
42
(
кА
i
соккы

)
63
(
.
кА
I
ошр
ном
 > 
)
621
,
16
(
кА
I
КТ

 
 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
10 кВ шинаға  секциондық  ажыратқыш  таңдау 
  
Секциондық  ажыратқыш  үшін  есептік ток: 
 
3637
10
3
10
63
3
3






н
ж
е
U
S
I
А. 
 
 
Апаттық    кез    жағдайын    ескеріп,  сол    жағдай    үшін    есептік    тогын  
есептейміз: 
3637
3637
1
1





e
ae
I
I
А. 
 
 
Яғни    біздің    бұл    есептеген    есептік    тогымыз    VAH  12-63-5000-27  
вакуумды    ажыратқышының    номиналды    тогынан 
)
5000
(
А
I
ном
>
)
3637
(
А
I

  

28 
 
асқан    жоқ.  Демек    бұғанда    осы    ажыратқышты    таңдауға    болады.  Қалған  
шарттары да  өзгермей  қанағаттандырылады. 
Фидерлер мен таралатын желілерге ажыратқыштарды таңдау 
Нормальда тоқтарын есептеу үшін келесі шартты қанағаттандыру керек 
 
кВ
фид
кВ
ЭТЖ
S
S
10
.
35
.
2


 
 
 
            (1.21) 
 
Қосалқы  стансада  35кВ-тық  шиналарға  -  6  желі  және  10кВ-тық 
шиналарға  –  12  фидер  жалғанған.  Сол  кезде  әр  бір  шинаға  жоғарыдағы 
мәндерден 2 есеге аз болады. 
 
кВ
фидр
кВ
фидр
кВ
фидр
кВ
ЭТЖ
кВ
фидр
тр
S
S
S
S
S
S
10
10
10
35
10
12
6
6
3
6









 .  (1.22) 
25
,
5
12
63
12
10



тр
кВ
фидр
S
S
 МВА. 
 
        (1.23) 
5
,
10
2
10
35



кВ
фидр
кВ
ЭТЖ
S
S
 МВА. 
 
         (1.24) 
 
35 кВ таратылатын  желілерге  ажыратқыш  таңдау 
Есептік  тогы: 
 
2
,
173
35
3
10
5
,
10
3
3
35






н
кВ
ЭТЖ
e
U
S
I
А. 
 
 
Бұған  вакуумды  ВВК-35Б-20  типті  ажыратқышын  таңдадым. Оның  
параметрлері  кесте 1.18 берілген. 
 
1.18 кесте – ВВК-35Б-20  вакуумды  ажыратқышының  параметрлері 
Типі 
ВВК-35Б-20 
Номиналды  кернеуі 
ном
U
, кВ 
35 
Номиналды тогы, 
ном
I
, А 
1000 
Электродинамикалық  тұрақтылық    тогы 
дин
i
, кА 
51 
Номиналды  ажырату  тогы    
ошыру
ном
I
.
, кА 
20 
 
Соққы  тогы: 
 
137
,
18
125
,
7
8
,
1
2




соккы
i
кА. 
 
 
Шарттарды  тексеру: 
)
35
(
кВ
U
ном
 = 
)
35
(
.
кВ
U
желы
ном

)
1000
(
А
I
ном
 > 
)
2
,
173
(
А
I
е


29 
 
)
51
(
кА
i
дин
 > 
)
137
,
18
(
кА
i
соккы

)
20
(
.
кА
I
ошр
ном
 > 
)
125
,
7
(
кА
I
КТ

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
10 кВ фидрлерге  ажыратқыштар  таңдау 
Есептік  тогы: 
 
303
10
3
10
25
,
5
3
3
10






н
кВ
фидр
e
U
S
I
А. 
 
Бұған  вакуумды  ВВТП-10/630-1600  типті  ажыратқышын  таңдадым. 
Оның  параметрлері  кесте 1.19 берілген. 
 
1.19 кесте – ВВТП-10/630-1600  вакуумды  ажыратқышының  параметрлері 
Типі 
ВВК-35Б-20 
Номиналды  кернеуі 
ном
U
, кВ 
10 
Номиналды тогы, 
ном
I
, А 
1600 
Электродинамикалық  тұрақтылық    тогы 
дин
i
, кА 
52 
Ажыратқыштың   ажыратылу тоғындағы 
апериодты  құраушының  нормаланған 
пайыздық бөлігі 
н

, % 
50 
Ажыратыштың    толық    өшіру    уақыты 
уакыт
ошыр
t
..
, с 
0,05 
 
Соққы  тогы: 
 
31
,
42
621
,
16
8
,
1
2




соккы
i
кА. 
 
Сөндірудің  есептік  уақыты: 
 
06
,
0
05
,
0
01
,
0




с. 
 
Қысқа  тұйықталудың  апериодты  мәні: 
 
647
,
8
621
,
16
2
06
,
0
06
,
0





e
i
a

кА. 
 
 
Ажыратқыштың  
ажыратылудың апериодты құраушы тогының номинал 
мәні: 
 

30 
 
142
,
14
100
20
50
2




аном
i
кА. 
 
 
Шарттарды  тексеру: 
 
)
10
(
кВ
U
ном
 = 
)
10
(
.
кВ
U
желы
ном

)
1600
(
А
I
ном
 > 
)
303
(
А
I
е

)
52
(
кА
i
дин
 > 
)
31
,
42
(
кА
i
соккы

)
20
(
.
кА
I
ошр
ном
 > 
)
621
,
16
(
кА
I
КТ

)
412
,
14
(
кА
i
аном
 > 
)
647
,
8
(
кА
i
а


 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
1.4.2 Айырғыштарды  таңдау 
Айырғыштарды  таңдау  келесідей  шарттарды  қанағаттандыру  керек: 
 
желы
ном
ном
U
U
.


 
 
 
 
  (1.25) 
е
ном
I
I


 
 
 
 
 
(1.26) 
соккы
дин
i
i

,   
 
 
 
 
(1.27) 
к
терм
терм
B
t
I


2
 егер  
терм
ошыр
t
t


 
 
(1.28) 
 
Жоғары  кернеу (110 кВ)  жағына  айырғыш  таңдау: 
Бұл    жаққа    РДЗ-110/1000  У1    айырғышын    таңдадым.  Оның 
параметрлері  келесі  кестеде  1.20 берілген. 
 
1.20 кесте – РДЗ-110/1000 У1  айырғышының  параметрлері 
Типі 
РДЗ-110/1000 У1 
Номиналды  кернеуі 
ном
U
, кВ 
110 
Номиналды тогы, 
ном
I
, А 
1000 
Электродинамикалық  тұрақтылық    тогы 
дин
i
, кА 
80 
Айырғыштың 
 
термотұрақтылық  
уақыты  
терм
t
, с 

 
 
Соққы  тогы  мен  есептік  токты алдынғы жоғары  кернеу  жағындағы  
ажыратқышты    таңдаған    жеріміздегі    соққы    тогы    мен   есептік    токқа    тең  
болады. 
 
 
Шарттарды  тексеру: 
 
)
110
(
кВ
U
ном
 = 
)
110
(
.
кВ
U
желы
ном


31 
 
)
1000
(
А
I
ном
 > 
)
661
(
А
I
е

)
80
(
кА
i
дин
 > 
)
325
,
23
(
кА
i
соккы

 
к
терм
терм
B
t
I


2
    шартын    тексеру    керек  емес    себебі   
)
055
,
0
(
с
t
ошыр
  < 
)
4
с
t
терм
 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Ортаңғы  кернеу (35 кВ)  жағына  айырғыш  таңдау 
Бұл  жаққа  РДЗ-35/2000 У1  айырғышын  таңдадым. Оның параметрлері  
келесі  кестеде  1.21 берілген. 
 
1.21 кесте – РДЗ-35/2000 У1  айырғышының  параметрлері 
Типі 
РДЗ-35/2000 У1 
Номиналды  кернеуі 
ном
U
, кВ 
35 
Номиналды тогы, 
ном
I
, А 
2000 
Электродинамикалық  тұрақтылық    тогы 
дин
i
, кА 
80 
Айырғыштың 
 
термотұрақтылық  
уақыты  
терм
t
, с 

 
Соққы  тогы  мен  есептік  токты алдынғы ортаңғы  кернеу  жағындағы  
ажыратқышты    таңдаған    жеріміздегі    соққы    тогы    мен   есептік    токқа    тең  
болады. 
Шарттарды  тексеру: 
)
35
(
кВ
U
ном
 = 
)
35
(
.
кВ
U
желы
ном

)
2000
(
А
I
ном
 > 
)
1040
(
А
I
е

)
80
(
кА
i
дин
 > 
)
137
,
18
(
кА
i
соккы

 
к
терм
терм
B
t
I


2
    шартын    тексеру    керек  емес    себебі   
)
055
,
0
(
с
t
ошыр
  < 
)
4
с
t
терм
 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
1.4.3 Ток  трансформаторларын  таңдау 
Ток    трансформаторларын  (ТТ)  таңдау    келесідей    шарттармен  
орындалады: 
желы
ном
ном
U
U
.


 
 
 
               (1.29) 
есеп
ном
ном
I
I
.


 
 
 
             (1.30) 
есеп
тутын
Z
Z
2
2

 немесе  
есеп
тутын
S
S
2
2

 . 
                     (1.31) 
 
 
ТТ  дәлдік  класс  тағайындамасына  байланысты  алынады. ТТ дәлдігі  
екінші   орамдағы   жүктемеге   байланысты   өзгереді.  Біздің жағдайда  дәлдігі 
0,5 ке  тең  деп  аламыз. 

32 
 
ТТ-на    өлшеуіш,  санағыш    құрылғылары,  терминалдардың    ток  
бойынша    кірістері    жалғанғандықтан,  сол    құрылғыларды    таңдауға    тура  
келеді. Себебі бұл  құрылғылар  ТТ  жүктемесі  болып  табылады. 
ТТ  есептемелік  жүктемесі      түйіспелер  мен  сымдардағы  қуат 
шығынынан, 
өлшеуіш 
құралдардың 
жүктемелерінен 
құралады 
трансформатордың 
екіншілік 
тізбегіне 
тізбектей 
қосылған 
құрал 
орамдарының  қосынды  кедергісі,  фаза  бойынша  таралу  және  қосылу 
сұлбасына сәйкес есептейді. 
ТТ-ның дәлдік классының   орындалуына    үшін    сымның    кедергісін  
ескеру  керек  болады:   
 
.
2
конт
курылгы
ном
сым
Z
Z
Z
Z




.                                  (1.32) 
 
мұндағы  
.
конт
Z
 – түйіспелердің  кедергісі. 
сым
сым
r
Z

  теңсіздігін  ескерсек,  онда  сымның  рұқсат  етілген  қимасы 
келесідей  өрнектен кем болмау керек, мм
2
 
 
пров
расч
r
L
S



.                                                     (1.33) 
 
мұндағы 

 – сымның материалының меншікті кедергісі;  
      
есеп
L
  -  ТТ  –ның  қосылу  сұлбасына  тәуелді  сымның  есептік 
ұзындығы. 
Жоғары  кернеу (110 кВ)  жағына  желілер  мен  шиналарда  тұратын    
ток  трансформаторын  таңдау 
 
1.22 кесте – есептегіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Амперметр 
Э-335 
0,5 
Санағыш 
Меркурий 236 ART-01 
0,1 
Терминал МТҚ 
Micom P1XX 
0,1 
Терминал ДҚ 
Micom P4XX 
0,1 
 
0,5  класс  дәлдігінде    номиналды  екіншілік  жүктемесі  1,2  Ом  құрайды. 
Түйіспелердің  кедергісін 0,05 Ом  деп қабылдап, онда сымның кедергісі: 
 
032
,
0
25
8
,
0
5
1
,
0
1
,
0
1
,
0
5
,
0
2
2
2
.
.







ном
толык
курылгы
толык
курылгы
I
S
R
Ом, 
113
,
1
05
,
0
032
,
0
2
,
1
.
2







конт
толык
курылгы
ном
сым
R
R
R
R
Ом. 
 

33 
 
Сымның  ұзындығын  жобалап  95 м деп  ескеріп, сол  арқылы  сымның  
көлденең  қимасының  ауданын  анықтаймыз. Сымды  мыстан  жасалды  деп  
қабылдап, оның  меншікті  кедергісін  
035
,
0


Ом·мм
2
/м  теңестіреміз. 
 
98
,
2
113
,
1
95
035
,
0





сым
есеп
R
L
S

мм
2

 
Мыс    сымның    көлденең    қимасының    ауданын  4  мм
2
  деп    қабылдап  
оған    осындай    қима    ауданындағы    КРВГ    маркасы    бақылау    кабелін  
таңдаймын. 
Бұл    жерге    ТФЗМ  110-У1  1000-2000/5    ток    трансформаторын  
таңдаймын.  
Шарттарын  тексеру: 
 
)
110
(
кВ
U
ном
 = 
)
110
(
.
кВ
U
желы
ном

)
1000
(
А
I
ном
 > 
)
661
(
.
А
I
есеп
ном

)
106
(
кА
i
дин
 > 
)
325
,
23
(
кА
i
соккы

)
30
(
2
ВА
S
ном
 > 
)
8
,
0
(
.
ВА
S
толык
курылгы

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Күштік    трансформатордың    дифференциалдық    қорғанысындағы  
орнатылған  ток  трансформаторларын  таңдау. 
 
1.23 кесте – Есептегіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Амперметр 
Э-335 
0,5 
Терминал диф.қорғ. 
Micom P63X 
0,13 
 
Жоғарыда  есептегеніміздей  есептеулерді  қайтадан  жүргіземіз: 
 
025
,
0
25
63
,
0
5
13
,
0
5
,
0
2
2
2
.
.





ном
толык
курылгы
толык
курылгы
I
S
R
Ом. 
125
,
1
05
,
0
025
,
0
2
,
1
.
2







конт
толык
курылгы
ном
сым
R
R
R
R
Ом. 
 
Сымның  ұзындығын  жобалап  95 м деп  ескеріп, сол  арқылы  сымның  
көлденең  қимасының  ауданын  анықтаймыз. Сымды  мыстан  жасалды  деп  
қабылдап, оның  меншікті  кедергісін  
035
,
0


Ом·мм
2
/м  теңестіреміз. 
 
95
,
2
125
,
1
95
035
,
0





сым
есеп
R
L
S

мм
2

 

34 
 
Мыс    сымның    көлденең    қимасының    ауданын  4  мм
2
  деп    қабылдап  
оған    осындай    қима    ауданындағы    КРВГ    маркасы    бақылау    кабелін  
таңдаймын. 
Бұл    жерге    ТВ-110-I  1200/5    орнатылған    ток    трансформаторын  
таңдаймын.  
Шарттарын  тексеру: 
 
)
110
(
кВ
U
ном
 = 
)
110
(
.
кВ
U
желы
ном

)
1200
(
А
I
ном
 > 
)
661
(
.
А
I
есеп
ном

)
30
(
2
ВА
S
ном
 > 
)
63
,
0
(
.
ВА
S
толык
курылгы

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Ортаңғы  кернеу (35 кВ)  жағына  желілер  мен  шиналарда  тұратын    
ток  трансформаторын  таңдау 
 
1.24 кесте – Есептегіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Амперметр 
Э-335 
0,5 
Санағыш 
Меркурий 236 ART-01 
0,1 
Терминал 
Micom 
0,1 
 
0,5  класс  дәлдігінде    номиналды  екіншілік  жүктемесі  1,2  Ом  құрайды. 
Түйіспелердің  кедергісін 0,05 Ом  деп қабылдап, онда сымның кедергісі: 
 
028
,
0
25
7
,
0
5
1
,
0
1
,
0
5
,
0
2
2
2
.
.






ном
толык
курылгы
толык
курылгы
I
S
R
Ом, 
122
,
1
05
,
0
028
,
0
2
,
1
.
2







конт
толык
курылгы
ном
сым
R
R
R
R
Ом. 
 
Сымның  ұзындығын  жобалап  60 м деп  ескеріп, сол  арқылы  сымның  
көлденең  қимасының  ауданын  анықтаймыз. Сымды  мыстан  жасалды  деп  
қабылдап, оның  меншікті  кедергісін  
035
,
0


Ом·мм
2
/м  теңестіреміз. 
 
87
,
1
122
,
1
60
035
,
0





сым
есеп
R
L
S

мм
2

 
Мыс    сымның    көлденең    қимасының   ауданын 2,5  мм
2
  деп    қабылдап  
оған    осындай    қима    ауданындағы    КРВГ    маркасы    бақылау    кабелін  
таңдаймын. 
Бұл  жерге  ТФЗМ 35-У1 2000/5  ток  трансформаторын  таңдаймын.  
Шарттарын  тексеру: 
 
)
35
(
кВ
U
ном
 = 
)
35
(
.
кВ
U
желы
ном


35 
 
)
2000
(
А
I
ном
 > 
)
1040
(
.
А
I
есеп
ном

)
141
(
кА
i
дин
 > 
)
137
,
18
(
кА
i
соккы

)
30
(
2
ВА
S
ном
 > 
)
7
,
0
(
.
ВА
S
толык
курылгы

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Күштік    трансформатордың    дифференциалдық    қорғанысындағы  
орнатылған  ток  трансформаторларын  таңдау. 
 
1.25 кесте – Есептегіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Амперметр 
Э-335 
0,5 
Терминал диф.қорғ. 
Micom P63X 
0,13 
 
Жоғарыда  есептегеніміздей  есептеулерді  қайтадан  жүргіземіз: 
 
025
,
0
25
63
,
0
5
13
,
0
5
,
0
2
2
2
.
.





ном
толык
курылгы
толык
курылгы
I
S
R
Ом, 
125
,
1
05
,
0
025
,
0
2
,
1
.
2







конт
толык
курылгы
ном
сым
R
R
R
R
Ом. 
 
Сымның  ұзындығын  жобалап  60 м деп  ескеріп, сол  арқылы  сымның  
көлденең  қимасының  ауданын  анықтаймыз. Сымды  мыстан  жасалды  деп  
қабылдап, оның  меншікті  кедергісін  
035
,
0


Ом·мм
2
/м  теңестіреміз. 
 
86
,
1
125
,
1
60
035
,
0





сым
есеп
R
L
S

мм
2

 
Мыс    сымның    көлденең    қимасының   ауданын 2,5  мм
2
  деп    қабылдап  
оған    осындай    қима    ауданындағы    КРВГ    маркасы    бақылау    кабелін  
таңдаймын. 
Бұл    жерге    ТВ-35-IХ  2000/5    орнатылған    ток    трансформаторын  
таңдаймын.  
Шарттарын  тексеру: 
 
)
35
(
кВ
U
ном
 = 
)
35
(
.
кВ
U
желы
ном

)
2000
(
А
I
ном
 > 
)
1040
(
.
А
I
есеп
ном

)
100
(
2
ВА
S
ном
 > 
)
63
,
0
(
.
ВА
S
толык
курылгы

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Төменгі    кернеу  (10  кВ)    жағына    фидер    мен    шиналарда    тұратын    
ток  трансформаторын  таңдау 
 

36 
 
1.26 кесте – Есептегіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Амперметр 
Э-335 
0,5 
Санағыш 
Меркурий 236 ART-01 
0,1 
Терминал 
Micom 
0,1 
 
0,5  класс  дәлдігінде    номиналды  екіншілік  жүктемесі  1,2  Ом  құрайды. 
Түйіспелердің  кедергісін 0,05 Ом  деп қабылдап, онда сымның кедергісі: 
 
028
,
0
25
7
,
0
5
1
,
0
1
,
0
5
,
0
2
2
2
.
.






ном
толык
курылгы
толык
курылгы
I
S
R
Ом, 
122
,
1
05
,
0
028
,
0
2
,
1
.
2







конт
толык
курылгы
ном
сым
R
R
R
R
Ом. 
 
Сымның  ұзындығын  жобалап  25 м деп  ескеріп, сол  арқылы  сымның  
көлденең  қимасының  ауданын  анықтаймыз. Сымды  мыстан  жасалды  деп  
қабылдап, оның  меншікті  кедергісін  
035
,
0


Ом·мм
2
/м  теңестіреміз. 
 
78
,
0
122
,
1
25
035
,
0





сым
есеп
R
L
S

мм
2

 
Мыс    сымның    көлденең    қимасының    ауданын  1  мм
2
  деп    қабылдап  
оған    осындай    қима    ауданындағы    КРВГ    маркасы    бақылау    кабелін  
таңдаймын. 
Бұл  жерге ТШВ15 6000/5 ток  трансформаторын  таңдаймын.  
Шарттарын  тексеру: 
 
)
10
(
кВ
U
ном
 = 
)
10
(
.
кВ
U
желы
ном

)
6000
(
А
I
ном
 > 
)
3637
(
.
А
I
есеп
ном

)
81
(
кА
i
дин
 > 
)
31
,
42
(
кА
i
соккы

)
30
(
2
ВА
S
ном
 > 
)
7
,
0
(
.
ВА
S
толык
курылгы

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Күштік    трансформатордың    дифференциалдық    қорғанысындағы  
орнатылған    ток    трансформаторларын    таңдау.  Ток    трансформаторлары  
қателіктері    оның    жүктемесіне    тәуелді    болғандықтан    оған    қосылатын  
жүктеме, яғни  құрылғыларды  таңдауға  тура  келеді.  
 
1.27 кесте – Есептегіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Амперметр 
Э-335 
0,5 
Терминал диф.қорғ. 
Micom P63X 
0,13 

37 
 
Жоғарыда  есептегеніміздей  есептеулерді  қайтадан  жүргіземіз: 
025
,
0
25
63
,
0
5
13
,
0
5
,
0
2
2
2
.
.





ном
толык
курылгы
толык
курылгы
I
S
R
Ом, 
125
,
1
05
,
0
025
,
0
2
,
1
.
2







конт
толык
курылгы
ном
сым
R
R
R
R
Ом. 
 
Сымның  ұзындығын  жобалап  25 м деп  ескеріп, сол  арқылы  сымның  
көлденең  қимасының  ауданын  анықтаймыз. Сымды  мыстан  жасалды  деп  
қабылдап, оның  меншікті  кедергісін  
035
,
0


Ом·мм
2
/м  теңестіреміз. 
 
77
,
0
125
,
1
25
035
,
0





сым
есеп
R
L
S

мм
2

 
Мыс    сымның    көлденең    қимасының    ауданын  1  мм
2
  деп    қабылдап  
оған    осындай    қима    ауданындағы    КРВГ    маркасы    бақылау    кабелін  
таңдаймын. 
Бұл    жерге    ТВ-10-II  6000/5    орнатылған    ток    трансформаторын  
таңдаймын.  
Шарттарын  тексеру: 
 
)
10
(
кВ
U
ном
 = 
)
10
(
.
кВ
U
желы
ном

)
6000
(
А
I
ном
 > 
)
3637
(
.
А
I
есеп
ном

)
30
(
2
ВА
S
ном
 > 
)
63
,
0
(
.
ВА
S
толык
курылгы

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
1.4.4 Кернеу  трансформаторларын  таңдау 
Кернеу    трансформаторларын    келесідей    шарттардың    орындалуымен  
таңдалады: 
 
желы
ном
ном
U
U
.
1


 
 
 
        (1.34) 
есеп
ном
S
S
2

.  
 
 
 
     (1.35) 
 
Кернеу    трансформаторы    да    ток    трансформаторы    сиякты    оның    да  
дәлдігі  екіншілік  жүктеме  тогына  сәйкес  болады.  
Жоғары  кернеу (110 кВ)  жағына  кернеу  трансформаторын  таңдау 
 
1.28 кесте – Есептеуіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Вольтметр 
Э-335 
0,5 
Терминал ДҚ 
Micom P4ХX 
0,3 
Терминал МТҚ 
Micom P1XX 
0,3 
Санағыш 
Меркурий 236 ART-01 
0,1 

38 
 
 
Енді  біздің  жалпы  жүктеменің  толық  қуаты: 
 
2
,
1
1
,
0
3
,
0
3
,
0
5
,
0
2





S
ВА. 
 
 
Бұған    НФК-110-58    типті    кернеу    трансформаторын   таңдаймын.  Бұл  
трансформатордың  0,5    дәлдік    класы    үшін    екіншілік    жүктеме    400  ВА  
құрайды. 
 
Шарттарды  тексеру: 
 
)
110
(
1
кВ
U
ном
=
)
110
(
.
кВ
U
желы
ном

)
400
(
ВА
S
ном
>
)
2
,
1
(
2
ВА
S

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Орташа  кернеу (35 кВ)  жағына  кернеу  трансформаторын  таңдау 
 
1.29 кесте – Есептеуіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Вольтметр 
Э-335 
0,5 
Терминал 
Micom 
0,3 
Санағыш 
Меркурий 236 ART-01 
0,1 
 
 
Енді  біздің  жалпы  жүктеменің  толық  қуаты: 
 
ВА
S
9
,
0
1
,
0
3
,
0
5
,
0
2





 
 
Бұған    ЗНОЛ-35    типті    кернеу    трансформаторын    таңдаймын.  Бұл  
трансформатордың  0,5    дәлдік    класы    үшін    екіншілік    жүктеме    150  ВА  
құрайды. 
 
Шарттарды  тексеру: 
 
)
35
(
1
кВ
U
ном
=
)
35
(
.
кВ
U
желы
ном

)
150
(
ВА
S
ном
>
)
9
,
0
(
2
ВА
S

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Төменгі  кернеу (10 кВ)  жағына  кернеу  трансформаторын  таңдау 
 
1.30 кесте – Есептеуіш  құрылғылар 
Құрылғы  аты 
Құрылғы  типі 
Жүктеме, ВА 
Вольтметр 
Э-335 
0,5 
Терминал 
Micom 
0,3 
Санағыш 
Меркурий 236 ART-01 
0,1 
 
 

39 
 
Енді   біздің   жалпы    жүктеменің    толық    қуаты   осылардың    қосылған  
тұтынушы  құрылғылардың  соммасына сәйкес  келеді: 
 
9
,
0
1
,
0
3
,
0
5
,
0
2




S
ВА. 
 
 
Бұған    ЗНОЛ.09    типті    кернеу    трансформаторын    таңдаймын.  Бұл  
трансформатордың  0,5    дәлдік    класы    үшін    екіншілік    жүктеме    30  ВА  
құрайды. 
 
Шарттарды  тексеру: 
 
)
10
(
1
кВ
U
ном
=
)
10
(
.
кВ
U
желы
ном

)
30
(
ВА
S
ном
>
)
9
,
0
(
2
ВА
S

 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
1.4.5 Асқын  кернеуді  шектегіш  электрлік  аппаратты  таңдау 
Таңдау  шарттары: 
желы
ном
ном
U
U
.


 
 
 
(1.36) 
КТ
ошыру
ном
I
I

.

 
 
 
(1.37) 
 
Жоғары  кернеу (110 кВ)  жағына  таңдау 
Бұған  РВС-110М  вентел  типті  асқын  кернеуді  шектегіш  аппаратын  
таңдадым.  
Шарттарды тексеру: 
 
)
110
(
кВ
U
ном
 = 
)
110
(
.
кВ
U
желы
ном

)
10
(
.
кА
I
ошыру
ном
 > 
)
163
,
9
(
кА
I
КТ
  (20 имп. 16/40 мкс). 
 
 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Орташа  кернеу (35 кВ)  жағына  таңдау 
Бұған  РВС-35Т1  вентел  типті  асқын  кернеуді  шектегіш  аппаратын  
таңдадым.  
Шарттарды тексеру: 
 
)
35
(
кВ
U
ном
 = 
)
35
(
.
кВ
U
желы
ном

)
10
(
.
кА
I
ошыру
ном
 > 
)
125
,
7
(
кА
I
КТ
  (20 имп. 16/40 мкс). 
 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
Төменгі  кернеу (10 кВ)  жағына  таңдау 
Бұған    ОПН-20/24/10/680  УХЛ1    типті    асқын    кернеуді    шектегіш  
аппаратын  таңдадым.  
Шарттарды тексеру: 
 

40 
 
)
10
(
кВ
U
ном
 = 
)
10
(
.
кВ
U
желы
ном

)
20
(
.
кА
I
ошыру
ном
 > 
)
621
,
16
(
кА
I
КТ
  (20 имп. 16/40 мкс). 
 
Шарттар  толық  қанағаттандырылды. 
 
1.4.6 Шиналарды  таңдау 
 
Шиналардың  қимасы  қызу  бойынша  (рұқсат  етілетін  ток  бойынша) 
таңдалынады. Бұл кезде тек қалыпты ғана емес, сонымен қатар апаттан кейінгі 
режимдер  де  ескеріледі  және  де  жөндеу  уақытындағы  режим  және  шиналар 
секциялары арасында токтардың бірқалыпсыз таралу мүмкіндігі. 
Таңдау шарты: 
 
 
косым
I
I

max
 .                                               (1.38) 
 
мұндағы  I
кос
 
–  (θ
0.ном
=35
0
C)  кестелерде  қабылданғаннан  ауа 
температураларын  ескеріп  таңдалынған  қималы  шинадағы  рұқсат 
етілетін тоқ. 
 
ном
косм
косм
ном
косм
косм
I
I
.
0
0
.








 .                              (1.39) 
 
мұндағы  I
косм.ном
  –  ауа  температурасы  θ
0.ном
=35
0
C  болғандағы  рұқсат 
етілетін тоқ;  
       θ
0
 – ауаның нақты температурасы;   
       θ
косм
  –  жалғасымды  режимнің  рұқсат  етілетін  қызу 
температурасы (ПУЭ бойынша шиналар үшін +70
0
С). 
 
17
,
1
35
70
22
70
.
.






ном
косм
ном
косм
косм
I
I
I

 
 
Жоғары  кернеу (110 кВ) жағындағы  шинаны  таңдау 
 
Ұзақтық режимнің есептік тогын анықтаймыз: 
 
6
,
330
110
3
10
63
3
3






н
тр
ном
U
S
I
А, 
8
,
386
17
,
1
6
,
330



косм
I
А. 
 
 
Бұған  Linergy  Shnider Electric-тің  04536 60х5 мм  мыс типті шинасын  
таңдадым. Оның  I
max
 = 800 A. Демек  
 
I
max
(800 А) > I
косм
(386,6 А). 
 

41 
 
шарты  орындалды.  
Орташа  кернеу (35 кВ) жағындағы  шинаны  таңдау 
 
Ұзақтық режимнің есептік тогын анықтаймыз: 
 
1040
35
3
10
63
3
3






н
тр
ном
U
S
I
А, 
1216
17
,
1
1040



косм
I
А. 
 
 
Бұған    Linergy    Shnider  Electric-тің    04548  80х10  мм    мыс    шинасын  
таңдадым.  Оның  I
max
 = 1800 A. Демек  
 
I
max
(1800 А) > I
косм
(1216 А). 
 
шарты  орындалды.  
Төменгі  кернеу (10 кВ) жағындағы  шинаны  таңдау 
 
Ұзақтық режимнің есептік тогын анықтаймыз: 
 
3637
10
3
10
63
3
3






н
тр
ном
U
S
I
А, 
4255
17
,
1
3637



косм
I
А. 
 
 
Бұған   POWERDUCT-тің  200х6 мм  мыс  шинасын  таңдадым.  Оның  
I
max
 = 5000 А.  Демек  I
max
(5000 А) > I
косм
(4255 А)  шарты  орындалды.  
1.4.7 Сақтандырғыштарды  таңдау 
Сақтандырғышты    кернеу    трансформаторына    қоюдағы    мақсатымыз  
оны  үлкен  қысқа  тұйықталу  тогынан  сақтау  мақсаты  болып  табылады. 
Кернеу  трансформаторы  жүктемесі  аз  болуы, яғни  кернеу  трансформаторы  
бос  жүріс  режиміне  жақын  режимде  жұмыс  жасауы  тиіс. Жүктеменің  өсуі  
кернеу    трансформаторының    қателігінің    өсіне    алып    келеді.  Сондықтан  
кернеу  трансформаторына  қойылған  сақтандырғыштан  аз ток көлемі өтеді. 
110 кВ  жағына:  ПВТ-110-50-2,5 У1 
35 кВ  жағына: ПКТ-103-35-50-8 У3 
10кВ жағына: ПКТ-103-10-50-8 У3 
таңдадым. 
 
 
 


  1   2   3   4


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал