Бұл өте күрделі мәселе



жүктеу 0.64 Mb.

бет2/6
Дата11.06.2017
өлшемі0.64 Mb.
1   2   3   4   5   6

Жарқын ТҮСІПБЕКҰЛЫ

Жасыбай, Машат се 

кілді әсем таулы-

табиғатымызды қойса болмай ма 

дегендей ой айтты. Қысқасы, осын 

дай 


мәселеге келгенде Үкімет та 

рапынан 


күнделік  жасаушыларға  тап сыр ма  берілсе 

деген ұсыныс тастады. 



АСТАНАДА 70 МЫҢ АДАМ ӨЗІНЕ 

ТИЕСІЛІ ЖЕРІН АЛА АЛМАЙ ОТЫР

Заң бойынша кез келген Қазақстан 

азаматы жеке тұрғын үй құрылысын салу 

үшін Үкіметтен тегін 10 сотық жер алуға 

құқылы. Бірақ қай әкімшілікке барсаңыз 

да, сізді «бос жатқан жер жоқ» деп 

шығарып салатынын жасырмаймыз. Яғни 

бұл заң нормалары бүгінде орындалмай 

жатыр десе де болады. Парламент 

Мәжілісінің депутаты Сағынбек Тұрсынов 

өзінің депутаттық сауалында осы мәселені 

көтеруді жөн көрген екен. Оның айтуынша, 

тек Астана қаласының өзінде заңдағы 

құқын талап етіп 70 мыңға жуық азамат 

өтініш білдірген. Көпшілігінің жазған 

өтінішіне бес жылдан астам уақыт өткен. 

Бірақ жерін әлі ала алмай отыр. Ал депутат 

әкімшіліктердің «жер жоқ» деп аузын қу 

шөппен сүртіп отырғандарына сенгісі жоқ. 

Ол барлық жердің гектарлап жекелеген 

адамдар мен фирмаларға беріліп кеткенін 

айтады. Бұл уәжіне жарнама газеттеріндегі 

«жер сатылады» деген жарнамаларды 

куәлікке тартады. Тіпті қаншадан сатылып 

жатқанын да мысалға келтіреді. Мәселен, 

Қоянды ауылының маңындағы жерлердің 

бағасы (10 сотық) 5 мың доллардан 

жоғары болса, Қосшы, Тайтөбе, Ильинка 

жақтарда 8-10 мың доллар тұратынын 

тілге тиек етіп отыр. «Осыған байланысты 

мынандай сауалдар туындайды, – дейді 

депутат. – Ақмола облысы Целиноград 

ауданы бойынша жеке иелігінде бір 

гектардан артық жер телімі бар жеке және 

заңды тұлғалар қанша және олардың 

әрқайсысына тиесілі жер көлемі қандай? 

Бұл – бір. Екінші, ол жеке және заңды 

тұлғалар өз иелігіндегі жер телімдерін 

қашан, қандай жағдайда және қанша 

сомаға сатып алған?» Бұған қоса, Сағын-

бек Тұрсынов кезекте тұрған 70 мыңға 

жуық тұрғынның қаншасына жер телімі 

берілуі мүмкін екенін, қаншама гектарлап 

жер алып, оны пайдаланбай отырған-

дардан сол жерлерді тартып алудың қан-

дай тетіктері барын да сұрады.

ше жылдың ішінде біз қосымша 80 қыз-

мет ті осы порталда орналастыруды жос-

пар лап отырмыз», – дейді А.Жұмағалиев. 

«Қазнет» жобасы да табысты түрде жүзеге 

асуда. Бүгінде оны пайдаланушылардың 

саны 6,5 млн-ға дейін артып, қазақстандық 

сайттарға кіретіндердің саны 12,3 млн 

адамға жетті. Министрдің болжамы бо-

йын ша алдағы уақытта қазақстандықтар 

бар 


лық салықтық төлемдерді ұялы те-

лефон арқылы жасай алады. Сондай-ақ 

Қа зақстанда  планшеттік  компьютерлер 

шы ғарылатын  болады. 

Мәжілістің ресми бөлімі бітпей тұрып, 

Үкімет басшысы Кәрім Мәсімов Digital 

Communication Kazakhstan - 2011 көрмесін 

аралап көрді. Бұл жерде ол «электронды 

үкімет» порталында ұсынылған барлық 

қызметтермен танысып, осы саладағы 

инновациялық тәжірибені байқап көрді. 

Мәселен, «Ақылды қала» жобасы жер гі-

лікті жерлердегі қауіпсіздікті қамтамасыз 

етіп, қаланың барлық желілерін басқаруға 

мүмкіндік беріп отыр. Сондай-ақ көрмеде 

ұялы төлемдердің қазақстандық қызметі, 

2D - 3D теледидарының үлгілері және 

бас қа да ақпараттық технологиялар сала-

сын дағы жетістіктер шығарылып отыр. 

«Ақша қажет, ал қазақ тілі керек емес» дейтіндерді қалай түсінеміз?

Қазақстан IT технологияларды дамытуға мүдделі

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Батыс Қазақстан 

облысына жұмыс сапарымен барды. Президент ең алдымен көктемгі 

су тасқынынан зардап шеккен Зеленов ауданындағы Переметное 

ауылындағы жаңа тұрғын үй кешенінде болды.

Елбасы Батыс Қазақстан 

облысына барды

«Орталық Азияда тек Түрікменстанда бір ғана ресми тіркеуден 

өткен саяси партия бар» деген ақпарат оқып едім. Бұл қаншалықты 

нақты мәлімет?

Бекболат СӘДУАҚАС, Алматы

Көбінесе «Түрікменстанда бір ғана 

саяси партияның заңдық күші бар» 

деп айтылады. Дегенмен көршілес 

елде Түрікменстанның демократия-

лық саяси партиясынан бөлек, ком-

мунис тік партияның да ресми тіркеуде 

тұр ға нын айта кетуіміз керек. Әлемде 

өте си 

рек болса да, бір ғана саяси 



партиясы бар мемлекеттер бар. Мы-

са лы, Вьетнамда, Кубада ком му нис-

тер дің ғана партиясы бар. Айта кету 

керек, Бостандық аралындағы жалғыз 

партия 1959 жылдан бері жұмыс 

істейді. Дәл сол сияқты Эритерия 

мем лекетінде де демократия мен әді-

леттілік үшін халықтық фронты 1993 

жыл дан бері саяси қарсылассыз ке-

ле ді. Солтүстік Кореяда «Еңбек» пар-

тия 

сының аты көп аталғанымен, 



КХДР-да социал-демократтар мен 

жас 


тардың саяси құрылымдары да 

рес ми тіркеуден өткен.

Сайлаулар күнтізбесі

Жақын күндері Қырғызстанда президенттік сайлау 

бо латыны белгілі, сондай-ақ Ресейде де сайлау бар. 

Әлемдегі өзге сайлаулар жөнінде мәлімет бере ала-

сыз дар  ма?

Нұрмұхамед САБЫРБАЙ, Шымкент

Мысыр


Президент

қыркүйек


Гамбия

Президент

қыркүйек

Гватемала

Парламент

қыркүйек


Либерия

Президент

11 қазан 

Аргентина

Президент

23 қазан


Швейцария

Парламент

23 қазан

Қырғызстан

Президент

қазан


Болгария

Президент

қазан

Камерун


Президент

қазан


Ирландия

Президент

қазан

Польша


Парламент

қазан


Оман

Парламент

қазан

Никарагуа



Президент

6 қараша


Конго

Президент

22 қараша

Конго


Парламент

22 қараша

Оңтүстік Осетия

Президент

қараша

Хорватия


Парламент

қараша


Дания

Парламент

қараша

Мавритания



Парламент

қараша


Ресей

Парламент

қараша

Тайланд


Парламент

қараша


ЖИЫН

Астанада  ҚТЖ бас офисінде «Ой өрістен – өркендеуге»  атты 

инновациялық форумы өткізілді. Оған барлық жол бөлімшелері, 

филиалдар мен еншілес кәсіпорындардан 800-ден астам 

делегат қатысты. Форум аясындағы көрмеге өндіріске енгізілген 

рационализаторлық еңбектер мен тың ұсыныстар қойылды.

Кеше Ақордада Президент жанындағы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы 

күрес мәселелері жөніндегі комиссияның мүшелері жиналды. Мемлекеттік 

хатшы Қанат Саудабаевтың төрағалығымен өткен отырыста мемлекеттік 

органдардың көші-қон заңнамасын қолдану қызметіне жүргізілген 

прокурорлық тексерістің нәтижелері қаралды.

Форум мақсаты – теміржолшы жаңа-

шыл жанға өндірісте  қолайлы ахуал орна-

тып, әрбір еңбеккердің жұмыс барысында 

талантының барлық қырын ашуына, сол 

арқылы өндіріс тиімділігін арттырып, 

шығын көлемін азайтуға ұмтылысына 

қолдау көрсету.

 «ҚТЖ» ҰК» АҚ президенті Асқар 

Мамин көрмеде теміржолшы рациона-

лиза 

торлардың ондаған жобалары, 



ұсыныстарымен танысты. Оның барлығы 

темір жолдың әртүрлі  саласын қамтиды. 

Жа ңашылдардың  үздіктері Қазақстан Тә-

уелсіздігінің 20 жылдығына арналатын 

«20 жыл қорытындысы» 1-республикалық 

инновациялық форумы бағдарламасына 

енгізіледі. 

Форумды алғысөзбен ашқан Асқар 

Мамин «ҚТЖ» ҰК» АҚ-ында «Инновация-

лық-технологиялық саясаты» құжаты 

бекітілгенін мәлімдеді.  

– Қазір инновация біздің жұмысымыз-

да басты орын алатын кез. Рационализа-

тор 


лық жаңашылдық институтын қайта 

жаң ғыр тып, кешенді түрде өндірістік үде-

ріске қоя 

тын сәт келді, – деп атап өтті 

Асқар Ма мин.

ҚТЖ президенті форумға қатысушы-

лар ды компанияның 2010 жылғы көрсет-

кіштері және биылғы жарты жылдағы 

табыстарымен таныстырды. ҚТЖ өткен 

Комиссия отырысын ашқан Қ.Сауда баев 

атап көрсеткендей, бүгінгі таңда елі 

мізде 


сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жо-

лында біраз жұмыстар атқарылды. «Де ген-

мен осы жұмысты әлі де жалғастыра тү су 

қажет. Себебі Елбасы Нұрсұлтан На зарбаев 

Парламент Мәжілісінің бесінші сес сиясында 

осы мәселеге баса назар ау да рып, сыбайлас 

жемқорлыққа қарсы кү рес жұмысын ғана 

емес, бұл бағыттағы заң наманы да күшейту 

қажеттігі туралы айт қан болатын. Сондықтан 

Президенттің соң ғы тапсырмаларын ескере 

отырып, біз ко 

миссия қызметіне тиісті 

өзгертулер ен 

гі 


зіп, отандық заңнаманы 

жемқорлық ал ғы шарттарына қарсы нақты 

нормалармен то 

лықтыруымыз қажет», – 

деді Мем лекеттік хатшы. 

жы  лы  корпоративтік  басқаруды  жа сақ тау-

да үздік атанды. 2011 жылы теміржол 

көлігі машинасы өнімдерін шығару көлемі 

100 млрд теңгеге жеткізілмек. Бұл көр сет-

кішті 2015 жылы 300 млрд теңгеге жеткізу 

көз 

делуде. Асқар Маминнің айтуынша, 



бұл жетістік 2008 жылмен салыстырғанда 

30 есеге жоғары!

Биылғы жылдың сегіз айында ком па-

ния қоржынына 770 инновациялық жоба 

түссе, оның 525-і өндіріске енгізілді. Ол 

арқылы 111 миллион теңге үнемделді. 

Форумда үздік инновациялық жоба 

мен рационализаторлық еңбектердің 

авторлары арнайы дипломдар, ақшалай 

сыйлықтармен марапатталды. Павлодар 

белгі беру және байланыс дистанциясынан 

Анатолий Алексенко, Ақтоғай белгі беру 

және байланыс дистанциясынан Болатхан 

Жәнібеков, Қызылорда электрмен қамту 

дистанциясынан Бауыржан Шыңғысов 

«үздік рационализатор» атанды. 

Басқосу соңында ҚТЖ президенті 

Асқар Мамин барлық рационализаторлық 

ұсыныстардың дер кезінде қаралуы үшін 

әрі оларды материалдық қолдап отыру 

мақсатында аймақтық жол бөлімшелері 

базасында инновациялық орталықтар 

құруды ұсынды. 

Ескендір ЕРТАЙ, 

Астана

Бұ 


дан басқа, комиссия отырысында 

Ақ мола және Алматы облыстары әкім дік-

терінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы кү-

рес саласында қолға алып жатқан ай мақ-

тық іс-шаралары пысықталды. Осы мәселе 

бо йынша Ақмола облысының әкімі Сергей 

Дьяченко және Алматы облысының әкімі 

Анзар Мұсаханов баяндама жасады. 

Отырыстың қорытындысы бойынша көші-

қонды реттеуде сыбайлас жемқорлықтың 

алдын алу, сондай-ақ сыбайлас жем қор-

лық 


қа қарсы іс-қимылдың 2011-2015 

жыл дарға арналған бағдарламасын іске 

асы ру бойынша нақты тапсырмалар бе-

ріл ді. 


Арман БЕЙСЕНБАЙҰЛЫ

ҚТЖ-да инновациялық 

форум өткізілді

Жемқорлыққа қарсы күрес 

заңнамасы күшейтілмек

Кеше Астанадағы 

Тәуелсіздік сарайында Digital 

Communication Kazakhstan 

- 2011 ақпараттық 

технологиялар мен 

инновациялардың көрмесі 

ашылды. IT технологиялар 

саласындағы әлемнің 

жетекші компанияларын 

жинаған іс-шараға 

ҚР Премьер-министрі 

Кәрім Мәсімов қатысып, ел 

Үкіметінің бұл салаға ерекше 

мән беріп отырғандығын 

білдірді. Ал ҚР байланыс 

және ақпарат министрі Асқар 

Жұмағалиев Қазақстанда 

ақпараттық технологияларды 

енгізу бойынша қолға 

алынған жоспарлармен 

бөлісті.

Басы 1-бетте

Пол ДЖЕРЕМАС, 

Hewlett-Packard (HP) компаниясының инновациялық орталықтар директоры:

– Осыдан біраз уақыт бұрын IT технологиялар оқытылады деп ешкім ой ла-

маған. Біреулер үшін ол қол жет пей тін арман-елес ретінде болды. Қазір болса, 

бұл сала қарқынды даму үстінде. Бүгінгі студент жастар ақпарат тық техно логия-

лар дың қыр-сырын мең геріп, жан-жақты үйренуде. Біз осы жас ұрпаққа жол 

беріп, барлық жағ дай ды жасап беруіміз қажет.

Стив ЦИКАКИС, 

SAP EMEA компаниясының вице-президенті:

– Негізі, радио өз оқырманын 38 жыл бойы жинаса, Facebook бұл көр сеткішті 

екі-ақ жылдың ішінде орындап шықты. Міне, ақпараттық технология лар дың бо-

лашағын осыдан көруге бо лады. Меніңше, IT технологияларды да мытуды көз-

дейтін мемлекетте, ең бі рінші, нақты жоспар болуы қажет. Екін ші ден, оның мықты 

әріптестері болуы шарт. Сонда ғана отандық телеком му ни кация саласын да мытуға 

болады. Ал, ең бастысы, ол елдің ниеті, үлкен құл  шынысы болғаны жөн.

Мансұр Х


АМИТ (фо

то)


Мансұр Х

АМИТ (фо


то)

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№162 (614) 15.09.2011 жыл, бейсенбі            



www.alashainasy.kz

3

e-mail: info@alashainasy.kz



ТҮЙІН

Қазақстандық қамтуды дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған 

бағдарлама аясында жүргізіліп жатқан жұмыстарды жоққа шығара алмаймыз. 

Елбасының өзі атап көрсеткендей, «қазақстандық қамтуды дамыту бойынша саясат 

экономиканы жаңғыртудың өте маңызды элементі болып табылады». Бұл бағытта 

мұнайлы Атырауда да жүзеге асып жатқан шаруалар аз емес. Тек олар әлі де 

жетілдіруді, қатаң қадағалауға алуды талап етеді. Әйтпеген күнде, кен орнын 

пайдаланушылар бойынша «қазақстандық қамтудың жалпы үлесі 11,5 пайызды 

құрайды» деген дерек әлі де көп жұмыстың қажеттігін ескертіп тұрғандай. Бұл 

жайтты ҚР-дағы шетелдік инвесторлардың 24-отырысында Елбасының өзі: «Өткен 

жылы мұнай-газ саласында қазақстандық қамту бойынша міндеттерін толығымен 

тек 14 компания ғана орындады», – деп қадап тұрып айтқан еді. Қалған 130-ға 

жуық компаниялардың орташа орындау деңгейі 25 пайызға әзер жетіпті...

НАРЫҚ


   

Көліктерді техникалық байқаудан өткізудің шектік бағасын белгілеу керек пе?



Мұрат ӘБЕНОВ, 

Мәжіліс 

депутаты:

Әсет АСАУБАЕВ, 

ҚР Көлік және комму-

ни кация  министр лі-

гінің Көліктік бақы лау 

комитеті төраға сының 

орынбасары:

Өмірәлі 

ҚОПАБАЕВ, 

заң ғылымының 

докторы, 

профессор:

?

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

А Л А Ш Т Ы   А Л А Ѓ Д А Т Ћ А Н   С А У А Л

– Қазір көлікті техникалық байқау жекеменшік ортаға өтіп жатыр. Жеке кә-

сіпкерлер көлікті техникалық байқаудан өткізетін орталықтар ашуды қолға алды. 

Өткенде Көлік және коммуникация министрлігі: «Көлікті тех никалық бай қаудан 

өткізудің бағасын жеке компаниялар белгілейтін болады», – деді. Осы ретте жеке 

кәсіпкерлер: «Біз көліктерге техникалық байқау өткізу үшін орталықтар аштық, 

яғни енді орталық ашуға кеткен шығынның барлығын қарастыра отырып, «техос-

мотр» өткізудің құнын өзіміз белгілейтін боламыз», – деді. Ертеңгі күні олардың 

барлығы өзара келісіп алып, көлікті техникалық байқаудан өткізудің құнын ша-

рықтатып жібермей ме? Ал қарапайым халық, амал жоқ, көлігін техни калық 

бай қаудан өткізуге мәжбүр. Егер өтпесе, жол полициясы айыппұл салады. Сол 

себептен, міндетті түрде мемлекет оның шектік бағасын белгілеп, содан асыр-

маудың амалдарын қарастыруы қажет. Мұны Көлік және коммуникация ми-

нистрлігі реттемейтін болса, онда бұл салада түрлі түсініспеушіліктер орын алуы 

мүмкін. Қазір біз нарықтық заман, бәсе келестіктің уақыты деп, жеке кәсіп керлерге 

жеңілдіктер жасап қойдық. Бірақ нарықты алға тартып, кәсіпкерлерге ойларына 

келген бағаны қойдыра салуға жол беруге болмайды. Онсыз да кез келген тауардың 

бағасы өсіп жатқанда, енді мұның да бағасы шарықтайтын болса, онда бұл 

қарапайым халықтың қалтасына әжептеуір салмақ болып түседі.

– Қазір біз нарықтық экономиканың күшіне енген тұсында өмір 

сүріп отырмыз. Осы себепті де бұрын мемлекеттің құзырында бол ған 

кейбір жұмыстар жеке секторларға беріліп жатыр. Бір жағынан бұл 

дұрыс та. Қазір көлікті техникалық байқаудан өткізетін орта лықтар 

ашуға мемлекет шектеу қойып отырған жоқ. Әрине, алғашқы кезде 

көлікті техникалық байқаудан өткізудің бағасы қымбаттау болуы 

мүмкін. Бірақ кейін келе-келе, бұл салада бәсе келестік орнағанда оның 

бағасы да төмендейтін болады. Қазір біз техникалық байқаудан 

өткізудің бағасын жоғары дең гейде шектеп қоятын болсақ, онда ертеңгі 

күні мемлекет те олардан салықты жоғарылатып алатын болады. 

Жалпы, бұл төңіректе үрей ленетіндей себеп жоқ. Егер техни калық 

байқаудың бағасы соншалықты шарық тап бара жатса, онда техникалық 

байқауды өткізетін мемлекеттік орталықтар да ашып қояйық. Сонда 

бұл салада айтарлықтай проблема болмайды. Қазір кейбіреулер көлікті 

техникалық байқаудан өткізетін орталықтарды енді ашып жатса, енді 

біреулері бұрынғы өзінің бос тұрған ғимаратына кішкене жөндеу 

жұмыстарын жүргізіп, дайындап қойған. Әрине, енді олар өздеріне 

адам тарту үшін бағасын да төмендететін болады.

– Бұл мәселе бүгін ғана талқыланып отырған 

жоқ. Тиіс ті заң жобасы Парламенттің қарауына 

жі  бе рілгенде де, осы мәселе көтерілген болатын. 

Қазір көлікті техни ка лық байқау жекеменшік сек-

тор ға беріліп отыр. Демек, нарықта көлікті тех ни-

ка лық байқаудан өткізетін орта лықтардың са нын 

шектеу көзделінбеген. Оның үстіне, бұл жеке сек-

тор 

ларға берілгендіктен, көлікті тех 



никалық 

байқаудан өткізудің шектік бағасын белгілеу дұ-

рыс емес деп санаймын. Себебі егер біз мұның 

бағасына шектеу қойсақ, онда жеке кәсіпкерлер 

бағаны тө мендетпей, сол күйі ұстап тұрып алады. 

Сонда бәсекелестік қайда қалады? Ал егер 

кәсіпкерлер өзара келісіп, бір бағаны ұстап тұ-

ратын болса немесе негізсіз көтерсе, онда оның 

заңдылығын тек 

серетін бізде арнайы табиғи 

монопо лияларды реттеу агенттігі бар, солар тиісті 

шара қолда натын болады.



Әзірлеген Серік ЖҰМАБАЕВ

Басы 1-бетте

Басы 1-бетте

ОЙ-КӨКПАР



Ғабиден ЖАЙЛИН, 

ҚР Сауда-өнеркәсіп палатасының 

жанындағы Аралық сот төрағасының 

орынбасары, заң ғылымының кандидаты

Туыстарының келісімінсіз мәйітке ота 

жасауға заңмен тыйым салу керек пе?

Абай ШЕПЕТОВ, 

медицина ғылымының докторы

  Амал жоқ, тиісті орындар мәйітті қай-

тадан қазып алып, шіріген мүрдені тексеруге 

мәжбүр болады. Мұндай кезде сараптама 

жасау да, дәлелдеу де қиынға соғады.

Қазіргі таңда мәйіттің туған-туыстарынан 

рұқсат алмайынша, оның ешқандай дене 

мүшесін алуға қақымыз жоқ. Ал бұрын 

мәйіттің дене мүшелерін алып, донор күтіп 

жатқан науқастарға пайдаланатынбыз. 

Кейін қоғамда туған наразылыққа бай-

ланысты туған-туыстарының рұқсатымен 

ғана мәйітке сараптама жасалатын болды. 

Осыған сай біздің елімізде транспалон-

тология саласы да дамымай, тоқтап қалды. 

Халқымыздың менталитетіне сай, ешкім 

өзінің туған-туысын союға рұқсат бергісі 

келмейді. Елімізде донорлық мүше күткен 

науқастар бірнеше жыл кезегін күтіп, қыруар 

ақшаға шетелден ағзаларын ауыстырып 

келіп жатыр. Оқыс жағдайда қаза тапқан 

мәйіттердің мүшесін өз кәдемізге жарата 

алғанымызда өзімізде де сол отаны жасауға 

болар еді. Қоғамда мәйітханаға түскен мәйіт 

ағзаларының саудаланатыны да жиі айты-

лып жүр. Мұндай қаңқу сөзге ерік бер мес 

үшін де бәрін заң жүзінде бекітіп алған 

дұрыс секілді. Елімізде донорлық мүше күтіп 

жатқан науқастардың арасында дүние есігін 

енді ашқан, алайда донордың жүрегін, 

 Егер мәйіттің өлімі күмән туғызбайтын 

болса, қалай көз жұмғаны белгілі болып, 

туыстары мәйітке ота жасалуын қаламай 

тұрса, мәйітті сараптамаға сүйрей берудің 

қажеті жоқ. Әсіресе соңғы кездері шеттен 

көшіп келген оралман бауырларымыздың 

тегеурінді қарсылығына қарамастан, мәйіт-

ке сараптама жасалуының соңы қоғамда 

үлкен дау тудырды. Сондықтан халықтың 

пі кірімен санасып, ең алдымен мәйітке ота 

жасауға туыстарының келісімін алуды заң 

жүзінде бекіткен жөн. Тиісті орындардың 

«қолымызда құқық қорғау орындарының 

қаулысы бар» деп, туыстарының келісімінсіз 

ота жасауының соңы «мәйіттің ішкі орган-

дарын транс плантация мақсатында алып 

қояды екен» деген көпшіліктің күдігін туды-

руға да себепші болып жүр. Сондықтан 

мұндай қаңқу сөз, күдік тумас үшін де заң 

жүзінде тыйымның болғаны жөн. Рас, ше-

тел дерде өмірден өткен соң адамның дене 

мүшелері алынып, донорды қажет етіп 

тұрған басқа бір науқастың денесіне са-

лынады. Алайда бұл әрекеттердің барлығы 

өмірден өткен адамның өзінің келісімімен, 

алдын ала жасаған өсиетімен жүзеге асады. 

Ол жерде ешқандай туыстың келісімі қажет 

емес, әрбір азаматтың өз тілегі ескеріледі. 

Ал бізде мұндай жүйе ойластырыл 

ма-


ғандықтан, мәйіт туысының тілегі ескерілуі 

қажет. Тағы бір айта кетер жайт – көбінесе 

өмірден өткен адамның денесін мәйіт-

ханадан алу да неше түрлі қиындықтар ту-

дырып, туыстарының ренішін туғызып жа-

тады. «Өмірден өткен адамның денесін 

сатады екен» деген қауесеттер де тарап жүр. 

Ондай бірнеше жағдайды өзім де естідім. 

Яғни бұл жерде жемқорлық әрекеттері де 

орын алып, мәйіттің туыстары қайғыдан 

қан жұтып отырғанда, базбіреулер пайда 

табуға тырысатын секілді. Тіпті өмірден 

өткен адам ның денесін сойдырмау үшін 

туыстары тиісті орындарға пара ұсынуы да 

ғажап емес. «Жел тұрмаса, шөптің басы 

қимыл дамайды» десек те, егер заң жүзінде 

осының бәріне тосқауыл қояр болсақ, 

мұндай жел сөздер де тыйылар еді. Сон-

дықтан жоғарыдағы бірнеше себеп терге 

орай туыстарының келісімінсіз мәйітке ота 

жа сауға заңмен тыйым салу керек деген 

пікірді қолдай мын.

бүйрегін, бауырын қажет етіп, күтіп жатқан 

науқастар да жетерлік. Кейбір кезде мұндай 

ағза алмастыру жұмыстары белгілі бір жасқа 

дейін жасалуы тиіс. Алайда елімізде донор 

табылмағандықтан, олардың арасында 

кезегі келмей, доноры табылмай өмірден 

өтіп кететіндері де жетерлік. Мұндай жағдай 

әркімнің өз басына түспей, ешкім түсінбейді. 

Егер біз оқыс жағдайда қаза тапқан науқас 

ағзаларын өзінің келісімі бойынша пай-

даланар болсақ, донор күтіп жатқан талай 

науқастың өмірін сақтауға мүмкіндік туар 

еді. 

Шетелде мұндай мәселе өз шешімін 



тапқан. Егер ол елдердің азаматы өмірден 

өткен соң дене мүшесін басқа бір науқастың 

игілігіне пайдалануға алдын ала өсиет етсе, 

донор ретінде пайдаланады. Ал өсиет қал-

дырмаған жағдайда оның келісім білдіргені 

саналып, медицина қызметкерлері ішкі 

ағзаларын пайдалана береді. Бұл шетелдік 

тәжірибеде пайдаланылып жүр. Бұл әдісті 

біз де заң жүзінде енгізсек, бүгінгідей 

қоғамда шудың тууына себепші болмас 

едік. Сон дықтан туыстарынан бұрын әрбір 

адамның өз келісімі алынуы тиіс. Алынбаған 

жағдайда оның келісім бергені саналып, 

донор ретінде пайдалана берген дұрыс. 

МӘСЕЛЕ



1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал