Биология. Медицина. География сериясы



жүктеу 1.32 Mb.

бет5/13
Дата15.05.2017
өлшемі1.32 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Зерттеу аймағының қыналарының эко-морфологиялық ерекшеліктері 

№ 

Қыналардың түрлері 



Экологиялық 

тобы 


Морфологиялық 

құрылымы 

  Aspicilia transbaicalica Oxner 



Эпилит 

Бұталы 


  Diploschistes scruposus (Schreb.) 

Эпигейлі 

Қаспақты 

  Lecanora chlophthalma Poelt & Tomin  



Эпилит 

Қаспақты-қабыршақты 

  Lecanora gangaleoides Nyl. 



Эпилит 

Қаспақты 

  Lecanora baicalensis (Zahlbr.) Kopacz.  



Эпилит 

Қаспақты-қалақты 

  Lecanora frustulosa (Dicks) Ach. 



Эпилит 

Қаспақты 

  Lobothallia alphoplaca (Wahlenb.) Hafellner  



Эпилит 

Қаспақты-қабыршақты 

  Lobothallia melenaspis (Nyl.) Hafellner  



Эпилит 

Қаспақты-қалақты 

  Parmelia stenophylla (Ach.) Heug. 



Эпигейлі 

Жапырақты 

10 

  Rhizoplaca peltata (Ramond.) Leuckert&Poelt  



Эпилит 

Қаспақты-қабыршақты 

11 

  Rhizoplaca melanophthalma (DC.) Leuckert&Poelt  



Эпилит 

Қаспақты-қабыршақты 

12 

  Rhizoplaca chrysoleuca (Sm.) Zopf  



Эпилит 

Қаспақты-қабыршақты 

13 

  Lobathallia sphaeroidea (Oxner) Sedeln. 



Эпилит 

Қаспақты-қабыршақты 

14 

  Xanthoparmelіa camschadalis (Ach.) Hale (= Parmelіa 



vagans Nyl.) 

Эпигейлі 

Жапырақты 

15 


  Caloplaca coronata (Krempelh.) Stein in Verhandl 

Эпилит 


Қаспақты-қалақты 

16 


  Caloplaca aurantiaca (Lightf.) Th. Fries 

Эпифит 


Қаспақты 

17 


  Caloplaca jungermanniae (Vahl) Th.Fries 

Эпифит 


Қаспақты-қабыршақты 

18 


  Physcia aipolia (Ehrh.) Hampe 

Эпифит 


Жапырақты 

19 


  Physcia stellaris (Ach.) Nyl. 

Эпифит 


Жапырақты 

20 


  Physcia hispida (Schreb.) Frege (= Parmelia tenella Ach., 

Physcia tenella DC.) 

Эпифит 


Жапырақты 

21 


  Xanthoria substellaris (Ach.) Vain. 

Эпибриофит 

Қабыршақты-жапырақты 

22 


  Xanthoria parietina (L.) Belt. 

Эпилит 


Қабыршақты-жапырақты 

 

Кестеден  көріп  отырғанымыздай,  анықталған  қыналардың  ішінде 9 түр (42 %) морфологиялық 

құрылымына  қарай  қабыршақты  қыналар  тобына, 6 түр (29 %) қаспақты  қыналар  тобына, 5 түр 

(24 %) жапырақты қыналар тобына, қалған 1 түр (5 %) бұталы қыналар тобына жатады. 

Қыналардың  экологиялық  топтарға  жіктелуін  əлдеқайда  анығырақ 1-суретте  берілген.  Ал 

морфологиялық құрылымы бойынша топтастырылуын төмендегі 2-суреттен көре аласыздар. 

 

13

5

1

3

0

2

4

6

8

10

12

14

Эпилит

Эпифит

Эпибриофит

Эпигейлi

1

9

7

5

0

1



2

3

4



5

6

7



8

9

Бұталы 



Қабыршақты

Қаспақты

Жапырақты

 

1-сурет. Қыналардың экологиялық топтары 2-сурет. Қыналардың морфологиялық белгілері 



бойынша топтастырылуы 

Жалпы, қыналарға биоморфологиялық талдау жасап біткен соң, Қаражал өңірінің экологиялық 

жағдайын бағалау үшін кен орнының маңынан жиналған қына қатпаршақтарында ауыр металдардың 

шоғырлануын қарастырдық. 



«Өркен-Атасу» ЖШС кəсіпорын аймағының ...  

Серия «Биология. Медицина. География». № 4(68)/2012 

27 

Ауыр  металдардың  көптеген  органикалық  жəне  бейорганикалық  реакцияларды  катализдеу 



қабілеті — қосылыстардың осы класының қоршаған табиғи ортаны сақтау мəселесіндегі ең маңызды 

сипаттарының бірі. Ауыспалылардың, өзінің дəрежесін өзгертуге қабілетті ауыр металдардың — Cu, 

Fe, Ni, Cr, Co, іс жүзінде барлықтарының, əсіресе кең таралғандарының жəне асыл металдардың — 

Pt, Pd тура  осы  қасиеті  əр  түрлі  сфералардағы  кез  келген  төсеміктердің  əрқилы  химиялық 

айналымдарын түсінуді өте қиындатады. Ауыр металдардың биосферадағы химиялық реакцияларды 

катализдеуге  қабілеттілігі  экологиялық  қауіптің  сипатын  іс  жүзінде  болжауға  болмайтындай  етеді. 

Реакция, бірнеше металдардың қатысымен, əрі əлі танылмаған басқа реакциялармен қатар кенеттен 

жүрген  кезде  жағдай  өте  күрделі.  Қоршаған  табиғи  ортада  ауыр  металдардың  əрекетімен  жүруге 

қабілетті  химиялық  реакциялар — ол  циклизация,  изомеризация,  полимеризация,  гидрлену, 

гидроформиляциялану, карбониляциялану жəне т.б. [3]. 

Ғылыми жұмыс барысында «Өркен-Атасу» ЖШС кəсіпорын аймағынан ауаға бөлініп шығатын 

ауыр металдардың Pb, Zn, Cu, Cd, Mn, Ni, Coның қына қатпаршақтарында шоғырлануы жəне олардың 

жиналуы  нəтижесіндегі  қыналардың  биоэкологиялық  ерекшеліктері  анықталды.  Қыналар  Батыс 

Қаражал кен орнынан екі: Батыс, Солтүстік бағытта эпицентрден 3–9 км радиуста жиналды. Барлық 

нүктелер  бойынша  барлығы 38 үлгі  алынды.  Тек  кеңінен  таралған 22 қына  түрі  белгіленіп,  оның 

ішінен 1 түр  таңдалып  алынды.  Таралу  аймағындағы  қыналардың  молшылығы  түрдің  көлем 

бірлігінде  табылуымен  анықталады.  Батыс  Қаражал  кен  орнынан  жинақталған  қыналардың  екі 

бағыттан  ғана  жиналуы  зерттеліп  отырған  ауданның  оңтүстігінде  шахтадан  шығатын  қалдық 

үйінділер, ал шығысында Қаражал елді мекені орналасуымен түсіндіріледі. Батыс Қаражал кен орны 

тұрғылықты аймақтан 1,5 км қашықтықта батыс бағытта орналасқан. 

Зерттеуге  эпигейлі  қына — Diploschistes scruposus (Schreb.)  таңдалып,  ауыр  металдарды 

анықтауда  пайдаланылды.  Ауыр  металдарды  зерттемес  бұрын  алдын  ала  сынама  дайындадық. 

Зерттеуге  сегіз  ауыр  металды  алдық.  Қауіптілік  кластарына  қарай  ауыр  металдарды  бірнеше  топқа 

жіктедік:  қауіптілігі  жоғары,  қауіптілігі  орташа,  қауіптілігі  төмен.  Қына  қатпаршағындағы  ауыр 

металдарды атомдық-абсорбциялық əдіспен анықтадық. 

Эпицентрден 3 км  жəне 9 км  радиуста  үлгілер  жиналды.  Мұнда  қына  қатпаршағы  далалы 

алқаптардан, ұсақ тау сілемдерінен, доланалы, сұр жусанды, селеулі-бетегелі жəне тобылғылы, басқа 

əр  түрлі  шөптесінді  бұталы — əр  түрлі  шөптесінді  формацияларынан 2011 жылдың  шілде  айында 

жиналып алынды. 

Жер қыртысындағы қорғасынның құрамы орта есеппен 13 мг/кг құрайды, топырақта 32,0 мг/кг, 

өсімдіктерде 0,5 мг/кг;  мыстың  шамасы  топырақта 3,0 мг/кг,  өсімдіктерде 0,2 мг/кг;  мырыштың 

өсімдіктерде  шамасы 1,0 мг/кг,  топырақта 23,0 мг/кг;  кадмийдің  топырақта 0,6 мг/кг,  өсімдіктерде 

шамасы 0,13 мг/кг;  марганец  мөлшері  топырақта 1000,0 мг/кг,  өсімдіктерде 2,0 мг/кг;  никельдің 

топырақтағы  шамасы 4,0 мг/кг,  өсімдіктердегі  шамасы 0,5; кобальттың  топырақтағы  жəне 

өсімдіктердегі шамасы 5,0 мг/кг құрайды. 

Батыс  Қаражал  кен  орнынан  негізгі  бағыттар  бойынша  Diploschistes scruposus (Schreb.) 

қынасының қатпаршағында жиналған қауіптілігі жоғары ауыр металдардың өлшемдік көрсеткіштері 

2-кестеде берілді. 

2 - к е с т е  

Қына құрамындағы қауіптілігі жоғары ауыр металдардың өлшем көрсеткіштері 

№ 

Жиналған 



орны 

Радиус, 


км 

Қорғасын, 

мг/кг 

ШРК, 


мг/кг 

Мырыш, 


мг/кг 

ШРК, 


мг/кг 

Кадмий,  

мг/кг 

ШРК, 


мг/кг 

Солтүстік 3  09,58 



1,95 

0,0062 


Батыс 9 


1,48 

0,5 


1,38 

1,0 


0,0052 

0,13 


 

Негізгі бағыттар бойынша Diploschistes scruposus (Schreb.) қынасының қатпаршағында жиналған 

қауіптілігі орташа ауыр металдардың өлшемдік көрсеткіштері 3-кестеде берілді. 


А.Т.Нұркенова, А.Ж.Садықова 

28 


Вестник Карагандинского университета 

3 - к е с т е  



Қына құрамындағы қауіптілігі орташа ауыр металдардың өлшем көрсеткіштері 

№ 

Жиналған орны 



Радиус, 

км 


Кобальт, 

мг/кг 


ШРК, 

мг/кг 


Мыс, 

мг/кг 


ШРК, 

мг/кг 


Темір, 

мг/кг 


ШРК, 

мг/кг 


Солтүстік 3 0,0066 

1,48 

0,749 


Батыс 9 


0,0047 

5,0 


1,21 

0,2 


0,332 

28,2 


 

Негізгі  бағыттар  бойынша  Diploschistes scruposus (Schreb.)  қынасының  қатпаршағында 

жиналған қауіптілігі төмен ауыр металдардың өлшемдік көрсеткіштері 4-кестеде берілді. 

4 - к е с т е  



Қауіптілігі төмен ауыр металдардың өлшем көрсеткіштері 

№ 

Жиналған орны 



Радиус, 

км 


Марганец, 

мг/кг 


ШРК, 

мг/кг 


Никель, 

 мг/кг 


ШРК, 

мг/кг 


Солтүстік 3 2,48 

0,0087 



Батыс 9 



2,47 

2,0 


0,0041 

0,5 


 

Қыналарды  ауыр  металдарға  зерттеу  барысында  қауіптілігі  жоғары  қорғасынның  ғана  орташа 

мəні 5,53 мг/кг құрап, ШРК мəнінен 11,06 есе артты. Оны төмендегі 3-суреттегі диаграммадан 

көре аласыздар. 

 

5,53; 92%

0,5; 8%

Pb

ШРК

 

3-сурет. Қорғасынның жəне ШРК орташа мəні 



Қаражал  өңірінің  экологиялық  жағдайына  биоиндикация  əдістерінің  бірі — лихеноиндикация 

əдісімен бағалау жүргізілді. Бағалау үшін кен орнының маңынан жиналған қына қатпаршақтарында 

ауыр металдардың шоғырлануын қарастырдық. 

Алынған  мəліметтерді  қорытындылай  келіп,  қорғасынды  есепке  алмағанда,  ауыр  металдардың 

мөлшерінің  көрінісіне  қарай  зерттеу  ауданының  ауа  кеңістігі  ауыр  металдармен  айтарлықтай 

ластанбағанын  айта  аламыз.  Демек,  кен  орны  атмосфералық  ауаға,  топырақ  қабатына,  адам 

денсаулығына  айтарлықтай  зиян  келтірмейді.  Алайда  қауіптілік  класы  бойынша  қауіптілігі  жоғары 

болып  есептелетін  қорғасынның  шамасы  ШРК-дан  едəуір  мөлшерде  артып  отырғанын  естен 

шығармағанымыз жөн. Дегенімен де, зерттеліп отырған өңірдің қыналар алуан түрлілігі өте аз жəне 

түр  молшылығы,  кездесу  жиілігі  жағынан  тапшы  болды.  Бұл,  бір  жағынан,  кен  өндіру,  шығару 

орындарының,  шахталардың  маңында  өсімдіктер  жамылғысы  өте  нашар  жетілген,  биоценоздағы 

түрлердің  толықтығы  мен  түр  молшылығы  төмен,  тіршіліктің  жоқтың  қасы  болғандықтан, 

қыналардан  аз  үлгі  жиналдығандығымен  түсіндіріледі.  Екінші  жағынан,  кен  орнының  қазба 

жұмыстары  мен  өндіру  жұмыстарының  салдарынан  бөлетін  заттардың  кейбіреулері  өте  зиян.  Егер 



«Өркен-Атасу» ЖШС кəсіпорын аймағының ...  

Серия «Биология. Медицина. География». № 4(68)/2012 

29 

«Өркен-Атасу»  ЖШС  кəсіпорыны  алдағы  уақытта  да  санитарлық-эпидемиологиялық  нормаларды 



қатаң сақтап жұмыс істесе, қоршаған ортаның жағдайына зиян келтірмейді деп сенеміз. 

Тұжырымдар 

1. Ғылыми  зерттеу  жұмысымыздың  барысында  барлығы 38 қына  үлгісі  алынды.  Жұмыс 

барысында барлығы 22 қына түрі анықталып, жіктелді. Анықталған қыналар 4 қатарға, 5 тұқымдасқа, 

10 туыстасқа, 22 түрге жүйеленді. 

2.  Анықталған  қыналардың  морфологиялық  құрылымына  қарай  ең  көп  кездескен  қабыршақты 

қыналар тобы: 9 түр (42 %), ең аз кездескен бұталы қыналар тобы болды: 1 түр (5 %). 

3. Қыналардың экологиялық топтары бойынша ең көп кездескен эпилитті қыналар тобы: 13 түр, 

немесе 61 %, ал ең аз кездескен мүктердің үстінде өсетін эпибриофитті қыналар тобы: 1 түр, немесе 

5 %. 

4. Зерттеуге алынған ауыр металдардың орташа мəндері ШРК-дан аспады, тек Pb-ң орташа мəні 



5,53 мг/кг құрап, ШРК-дан 11,06 есе артты. 

5.  Зерттеу  ауданының  экологиялық  жағдайы  айтарлықтай  ластанбаған.  Демек,  кен  орны 

атмосфералық ауаға, топырақ қабатына, адам денсаулығына айтарлықтай елеулі зиян келтірмейді. 

 

 



References 

1  Aydarkhanova G.S., Poltavtseva B.P., Abdrakhmanov O.A. Autoradio-graphic research of lichens from the territory 

Semipalatinsk proving ground //Actual environmental problems: Materials II of the international scientific and practical conference. 

— P. 1. — Karaganda: KSU Publ., 2003. — P. 237–239. 

2  Karaganda. Karaganda area: Encyclopedia. — Almaty: Atamura, 2006. — 333 p. 

3  Panin S.M. Chemical ecology. — Semipalatinsk, 2002. — P. 206–217. 

 

 

 



А.Т.Нуркенова, А.Ж.Садыкова 

 

Оценка экологического состояния территории предприятия  



ТОО «Өркен-Атасу» с помощью лишайников 

В статье дана первичная оценка экологической обстановки окрестности территории предприятия ТОО 

«Өркен-Атасу»,  в  частности  шахт,  с  помощью  лишайников.  Был  проведен  анализ  видового  состава 

лихенофлоры  региона  Каражал  Карагандинской  области.  Также  были  проналазированы  жизненные 

формы лишайников по морфологической структуре и экологические группы по отношению к субстра-

там  произрастания.  Определена  роль  лишайников  как  биоиндикаторов  состояния  окружающей  при-

родной  среды.  Прослежена  аккумуляция  тяжелых  металлов  в  слоевищах  лишайников,  произрастаю-

щих в районе источника загрязнения. 

 

A.T.Nurkenova, A.Zh.Sadykova 



Assessment of the ecological condition of the Orken-Atasu LLP  

enterprise territory by lichens 

The ecological situation primary assessment of the territory around of the «Оrken-Atasu» LLP enterprise, in 

particular mines by lichens is given in article. The specific structure lichenofloras of Karaganda area Karazhal 

region was analyzed. Also vital forms of lichens by morphological structure and ecological groups in relation 

to growth substrat were considered. The role of lichens as bioindicators of Environmental condition was de-

fined. Accumulation of heavy metals in lichens thalluses growing around a source of pollution is tracked. 



 

30 


Вестник Карагандинского университета 

УДК 612.172.2:612.821 

Г.Ж.Мукашева, К.А.Нурлыбаева, С.С.Тыржанова 

Карагандинский государственный университет им. Е.А.Букетова (E-mail: kunduz09@mail.ru) 

Влияние учебной нагрузки на успеваемость 

студентов 1 курса биолого-географического и исторического факультетов 

Статья посвящена оценке влияния учебной нагрузки на успеваемость студентов первого курса. Отме-

чено, что труд студентов обладает совокупностью ряда специфических особенностей, присущих толь-

ко  этой форме  умственной  деятельности:  восприятие  и  переработка разнообразной  информации  

в  условиях  дефицита  времени,  частое  возникновение  состояния  нервно-психического  напряжения, 

выполнение значительной части работы в вечернее и ночное время и т.д. Доказано, что представлен-

ные результаты являются исходным материалом для проведения мероприятий, направленных на сохране-

ние здоровья, повышение работоспособности, снижение заболеваемости, обусловленных «затрудненной» 

адаптацией организма студентов. 

Ключевые  слова:  студент,  учебный  процесс,  адаптация,  первокурсник,  учебная  нагрузка,  биолог, 

историк. 

 

Актуальность. В настоящее время проблема здоровья студентов как интеллектуального потен-

циала страны остается актуальной. Ее решение зависит как от особенностей образа жизни студентов 

(постоянное нервно-эмоциональное напряжение на фоне сниженной двигательной активности), так и 

от закономерностей этапа индивидуального развития, когда заканчивается биологическое созревание 

организма  и  происходит  социальное  становление  личности.  В  этом  возрасте  заканчивается  рост  в 

длину,  стабилизируется  наступившая  половая  зрелость,  энергетические  затраты  на  единицу  массы 

тела приближаются к таковым у взрослых [1]. 

Студенчество является принципиально новым этапом по сравнению с предшествующей жизнью 

школьника:  повышаются  информационные  нагрузки,  сопровождающиеся  аритмичностью  в  работе, 

усиливается гиподинамия, усложняются межличностные отношения; у лиц, прибывших из отдаленных 

районов, возникают проблемы, связанные с изменением уровня урбанизированности среды, прожива-

нием в общежитии, оторванностью от своей семьи и т.п. [2, 3]. 

Обучение в вузе предъявляет повышенные требования к здоровью студентов. Согласно мнению 

специалистов, труд студентов обладает совокупностью ряда специфических особенностей, присущих 

только этой форме умственной деятельности: восприятие и переработка разнообразной информации 

в  условиях  дефицита  времени,  частое  возникновение  состояния  нервно-психического  напряжения, 

выполнение  значительной  части  работы  в  вечернее  и  ночное  время  и  другие  особенности,  которые 

сказываются на состоянии психического и соматического здоровья молодых людей [4, 5]. 

Условия и структура учебной деятельности по сравнению со школьной усложняются: повыша-

ются  информационные  нагрузки,  сопровождающиеся  аритмичностью  в  работе,  усиливается  гиподи-

намия, усложняются межличностные отношения; у лиц, прибывших из отдаленных районов, возника-

ют проблемы, связанные с изменением уровня урбанизированности среды, проживанием в общежи-

тии, оторванностью от своей семьи и т.п. [2, 4]. 

В  связи  с  продолжающимся  развитием  организма  студентов  в  период  обучения  он  более  под-

вержен различным неблагоприятным воздействиям, что может привести к срыву процесса адаптации 

и развитию целого ряда заболеваний. Рост заболеваемости студентов снижает эффективность учебно-

го процесса, а в дальнейшем ограничивает их профессиональную деятельность. 

Одна  из  наиболее  важных  проблем  обучения  в  современном  вузе — адаптация  студентов         

к  учебной  нагрузке.  Существенными  особенностями  их  труда  являются  интенсивная  интеллекту-

альная деятельность, связанная с нервно-мышечным напряжением, гиподинамия, оказывающие не-

благоприятное воздействие на здоровье. Начальный период учебы в вузе характеризуется воздейст-

вием на организм студентов ряда новых факторов, среди которых особенности учебного процесса, 

новый коллектив и жилищные условия, характер питания, играющие важную роль в процессе обу-

чения. С особенностями функционирования познавательных процессов связана эффективность адап-

тации студентов к  учебной деятельности [1, 6]. В то же время данные литературы свидетельствуют о 

потенциально высокой психосоциальной дезадаптации студентов, особенно в начальный период обу-



Влияние учебной нагрузки на успеваемость … 

Серия «Биология. Медицина. География». № 4(68)/2012 

31 

чения, которая может являться результатом напряженной умственной работы, сдачи экзаменов, смены 



места жительства и социальных контактов, наличия хронических заболеваний [ 1,3,6]. 

Адаптация как непрерывный процесс имеет многоуровневый и динамичный характер. Адаптив-

ный потенциал генетически закреплен на индивидуальном и популяционном уровне, но реализация 

его зависит от среды и тренировки. 

Выраженная психосоциальная дезадаптация  негативно  отражается  на  основных  познавательных 

психических процессах: внимании, памяти и мышлении. Вместе с тем функциональные способно-

сти организма первокурсников снижены, так как большинству из них пришлось выдержать ответст-

венные экзамены и, естественно, у них не было достаточного летнего отдыха. И действительно, как 

показали исследования, 73 % студентов-первокурсников имели различные функциональные отклоне-

ния в состоянии здоровья. 

Хронометражные  анализы  и  данные  анкет,  проведенных  А.3.Белоусовым,  Н.Г.Дьячковой, 

Т.Ш.Миннибаевым,  Э.Э.Саркисянц,  выявили  ряд  нарушений  режима  дня первокурсников:  длитель-

ные,  до 8–10 часов,  перерывы  между  приемами  пищи,  отсутствие  времени  для  отдыха  на  воздухе, 

сокращение продолжительности сна. 56 % студентов в учебные дни спят 6–7 часов в сутки, 19 % — 

менее 6 часов, и только у 25 % студентов сон был нормальной продолжительности. В основном время 

сна оказывалось сокращенным за счет позднего отхода ко сну: 52 % студентов ложатся в 24 ч, 29 % 

— в 1–2 ч ночи. 

По результатам хронограммы можно увидеть, что эти нарушения в режиме дня студентов преж-

де всего являются следствием большой суммарной учебной нагрузки и переездов, связанных с заня-

тиями на кафедрах, расположенных в разных районах города. На учебную работу в институте и дома 

вместе с дорогой, туда и обратно, уходит в среднем 12–13 ч в сутки. Студенты, как правило, возвра-

тясь домой и пообедав, сразу же садятся за приготовление заданий и занимаются до 23–24 ч, а неред-

ко засиживаются за полночь. 

Таким образом, у первокурсника почти не остается времени для отдыха. Можно с большой веро-

ятностью предполагать, что многие нарушения в режиме дня связаны еще и с неумением планировать 

свое время. 



Методы исследования 

Исследования  проводились  на  студентах 1 курса  исторического  и  биолого-географического 

факультетов  КарГУ  им. Е.А.Букетова.  Главным  направлением  нашего  исследования  было  изучение 

влияния  неблагоприятных  экологических  факторов  окружающей  среды,  учебного  процесса  на  пси-

хофизиологические  показатели  студентов  в  динамике  учебного  процесса:  в  течение  учебного  дня, 

учебной недели с учетом уклона обучения. Физиологические и психометрические исследования про-

водились до, во время и после учебных занятий, в начале, в середине и в конце недели, т.е. в поне-

дельник, среду и пятницу на протяжении всего исследования, в каждой отобранной группе контин-

гента. Исследование включило в себя 522 человеко-наблюдений. Был использован широкий арсенал 

методических средств, применяемых для оценки функциональных состояний. Основное обоснование 

данных методов — возможность объективного описания наблюдаемых явлений, получения количе-

ственной оценки сдвигов в функционировании любой системы. 

Физиологические исследования включали измерение основных показателей физического разви-

тия студентов (рост, вес, объем грудной клетки) и их центильная оценка; оценка уровня физического 

состояния  по  индексу  физического  состояния  (ИФС),  адаптационного  потенциала  (АП),  определяе-

мого по индексу функциональных изменений (ИФИ); изучение индивидуально-психологических черт 

личности  по  методике  Г.Д.Айзенка (1992), определение  личностной  тревожности  по  методике 

Ч.Д.Спилбергера, Ю.Л.Ханина [6, 7]. 



Результаты исследования 

Основное  образование  студентов  длится 4 года.  Специальности  студентов  по  окончании  вуза      

у историков: бакалавр истории, историк, у биологов: биолог, преподаватель. Основным документом, 

регламентирующим режим обучения в вузе, является расписание занятий. При составлении расписа-

ний  учебных  занятий  учитывался  аудиторный  фонд,  число  учебных  групп,  трудоемкость  учебных 

дисциплин, суточный ритм, физиологические функции организма. 

1. На общеобразовательные и базовые дисциплины затрачивалось 69 % у биологов, 65 % у исто-

риков (рис.1): 



Г.Ж.Мукашева, К.А.Нурлыбаева, С.С.Тыржанова 

 

32 



Вестник Карагандинского университета 

а) общеобразовательные дисциплины (48 % — у биологов, 48 % — у историков); 

б) базовые дисциплины (21 % — у биологов, 17 % — у историков); 

2. Профилирующие дисциплины — 26 % — у биологов, 35 % — у историков: 

а) профилирующие — общепрофессиональные дисциплины (4 % — у биологов, 10 % — у исто-

риков); 


б) профилирующие — специальные дисциплины (22 % — у биологов, 25 % — у историков); 

3. Дисциплины практической специализации — 5 % — у биологов, 0 % — у историков. 

 



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал