Бүгінгі санда: Демография дем бере бастады Кинодағы пірім – Абдолла Қарсақбаев



жүктеу 0.96 Mb.

бет5/11
Дата09.03.2017
өлшемі0.96 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Бағдагүл БАЛАУБАЕВА

ШАРА


ҮШТҰҒЫРЛЫ ТІЛ: ЗАМАН ТАЛАБЫ

Қазақ әдеби тілінің с здігінде: «Ау-

дарма – бір тілден екінші тілге тәржіма-

лан ған шығарма» деп жазылған. Ал 

ака демик  .Айтбаев «аударма» с зінің 

мағыналық ауқымы кең екендігіне 

тоқтала келіп былай дейді: «Бір тілден 

екінші тілге аударылмайтын нәрсе жоқ: 

к ркем шығарма, публицистика,  лең, 

ғылымның сан саласынан ғылыми-к п-

шілікке арналған кітаптар, іс-қағаздары, 

дипломатикалық құжаттар, мемлекет 

қайраткерлерінің с йлеген с здері мен 

материалдары, ше шендік с здер мен 

тіл білмейтін жан дардың  зара әңгіме-

сұхбаты, т.б. толып жатқан дүниелер ау-

дарылып жатады». Ғалым зерттеушілер 

Д.Рақымбекова мен Р.Абисалықова 

а у д а р м а н ы ң   н е г і з і н е н   ү ш   ә д і с к е 

Ғажап сұмдық заман болды, достар.

Тағы бір жерінде деп былай жалғас-

тырады:  «Мұсылман мұсылманды қылды 

қатил» деген жолдағы арабша «қотил» 

с зінің қазақшасы –  лтіру емес пе? Оны 

аударушы ажыратып жатпай былай аудара 

салған. – Мұсылман мұсылманға болды 



қатал, – дейді.  .Б кебаев нақты кімнің 

аударған нұсқасы жайлы айтып отырғанын 

к рсетпеген. Тек «1993 жылы «Мұраттас» 

баспа орталығынан бірінші аудармасы 

қолымызға тиді. Содан бергі уақыттың 

зінде жеке авторлардың он шақты аудар-

масы шығып үлгеріпті» деп, жалпылама 

тоқталып  ткен. 

Бір жылдан кейін 2010 жылы Т.Қыдыр 

мен К.Мұстафаева дайындаған Ахмет 

Ясауидің «Диуани хикметі» қайта жарық 

к рді. Бұл да дәстүрлі жолма-жол я с збе-

с з аударма әдісімен аударылған. Дайын-

даушылар шығарманың түпнұсқа мәтіні, 

транскрипциясы және бүгінгі тілге аудар-

масын берген. 1-хикметтен үзінді:



 «Бисмилләһ» деп бәйан айлай 

хикмәт айтыб,

Тәлибләргә дүрр-у гәуһәр сачтым мәна.

Рийазатны қаттығ тартыб, 

қанлар йутуб,

Мен «Дәфтәрі сәни» с зін ачтым мәна 

«Бисміллә» деп баяндайын хикмет 

айтып,

Тәліптерге дүр мен гауһар 

шаштым мен (де).

Риязатты қатты тартып, 

қандар жұтып,

Мен «Дәфтәрі сәни» с зін 

аштым мен (де).

рине, бүгінгі қазақ тіліне аудару не-

месе оны қолданыстағы тілге бейімдеп 

беру аудармашыдан к п нәрсені талап 

етері анық. Баспаға дайындаушылар 

түпнұсқадағы к не с здерге мәтін ішінде 

сілтеме жасай отырып, еңбектің соңында 

«Диуани хикмет с здігін» де жасаған.

Енді  .Б кебаев айтқан 35-хик меттің 

5-шумағын дайындаушылардың қалай 

аударғанын келтірейік:

әрі жақын, әрі дұрыс талданғаны Т.Қыдыр 

мен К.Мұстафаева дайындаған нұсқа деп 

ойлаймын. 

Қырғыздың «Манас дастанының» 

В.Радлов нұсқасы да осы үлгіде профессор 

Эмине Гүрсой тарапынан қазіргі түрік 

тіліне аударылды. 



Жети-т рдүн башында 

жеткилен тууған Б й н-кан, 

 Б й н-кандын баласы 

Кайратуу тууған Кара-кан,... 

Yedi-tör’ün başında

doğmuş idi Böyön Han

Böyön Han’ın oğlu 

 gayretli doğan Kara Han,.. 

Соңғы жылдары ортақ жәдігерле рі міз-

ден басқа қазіргі қазақ жазушыларының 

к ркем шығармалары да түрік тіліне, 

түрік тілінен де қазақ тіліне аударыла бас-

тады. Мәселен, Абай Құнанбайұлының 

леңдері мен қара с здері, Мұхтар 

уезов тің «Абай жолы» эпопеясы мен 

ма қалалар жинағы, Олжас Сүлейменовтің 

«Азия», Мұхтар Шахановтың  леңдері, 

т.б. Осы орайда ескерте кетсек, қазіргі 

түрік тілінде «аударма» с зіне қатысты 

екі түрлі мағынада үш синонимдес с з 

қатар жұмсалады. Олардың түрік тілі 

с здігіндегі анықтамасы т мендегідей: 

1. «aktarmak (актармак) – bir lehçeyi 

başka bir lehçeye uyarlamak». 2. «çevirmek, 

tercüme etmek (чевирмек, тержүме етмек)

– bir dilden başka bir dile çeviri yapmak». 

Яғни, біріншісі «aктармак» – туыс тілдер 

немесе бір тілдің диалектілері арасында 

аударма жасау, қотару. Аударма с зінің 

орнына жұмсалатын «чевирмек» пен 

«тержүме етмек» – басқа тілдерден (б где) 

аударма жасау. Осы орайда, «аударма» 

с зінің қолданылу аясына байланысты 

.Айтбаев: «Аударма бір тілден екінші 

тілге, туыс емес тілдерден, туыс тілдерден, 

жүйесі б лек тілдерден жасала береді» деп, 

қазақ тілінде жалпы туыс тілдер арасында 

да «аударма» с зінің жұмсалатынын айтып 

теді. 

құрылымдық кемшіліктер (үйлеспейтін 



тіркестер), с йлем құруда жіберілген 

қателер, етістікпен дұрыс меңгерілмеген 

септік жалғаулары, дұрыс құрылмаған 

с йлемдер. М.Уғурлының ана тілі түрік 

тілі болғандықтан, құлаққа жағымсыз 

естілетін, әлсіз қолданыстарды сәтті 

байқаған. Демек, туыс тілдердің арасын-

да жасалатын аударманың қиындығы да 

осында. Айтылуы бірдей, бірақ екі тілде 

екі түрлі даму эволюциясына ұшыраған 

құбылмалы с здің баламасын дәл табу 

керек.


Аударма ісінде жасалатын ең алғашқы 

қадам – с здікпен жұмыс жасау. Кез 

келген тілді алғаш үйренуші алдымен 

екі тілді аударма с здікпен жұмыс жа-

сайды. Сосын тілді терең меңгеруі әрі 

тілдегі семантикалық мағыналарды дұрыс 

ажыратуы үшін сол тілдің нормативті 

түсіндірме с здігімен жұмыс жасауды 

дағдыға айналдырады. М.Уғурлы да 

«Абай жолы» эпопеясын түрік тіліне ау-

дару барысында аудармашылардың қазақ 

тіліндегі кейбір с здердің баламасын 

табуда с здіктегі мағыналарына салғырт 

қарағанын жазады. 

С здіктердің аудармадағы алатын 

орны ерекше. С здіктерде лексикалық 

бірліктерге әр түрлі тұрғыдан сипатта-

ма беріледі.  сіресе оқу с здіктерінің 

дидактикалық әрі танымдық ерекше-

ліктері мол. С здік – оқушының с з бай-

лығын арттырудың да бір қайнар бұлағы. 

Түрік тілінің түсіндірме с здігінде «ауыз» 

с зінің 12 мағынасы, 130-дай тұрақты 

с з тіркесі мен 30-дан аса атаулы с з 

тіркесі келтірілген. Берілген мағына 

түрлері к ркем әдебиеттерден алынған 

мысалдармен дәйектелген. С з соңында 

айтайын дегенім – с здік аудармашының 

негізгі құралы болуы тиіс. 

А.БАЙНИЯЗОВ,

Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық 

 қазақ-түрік университетінің 

PhD докторы

ТҮРКІ ТІЛДЕРІНДЕГІ 

аударма мәселесі


6

№40 (1350) 

6 – 12 қазан 

2016 жыл


АНА ТІЛІ

ХАНҚОРҒАН ҚАЛАШЫҒЫ 

АБЫЛАЙ ХАННЫҢ ОРДАСЫ БОЛҒАН

– Құрметті Бейбіт Бәкірұлы, биыл – 

Тәуелсіздігіміздің 25 жылдығы. Осы айтулы 

датаға орай қандай шаралар қолға алынып 

жатыр. Тағы бір мәселе – тарихы терең 

Оңтүстік  ңірінде ғылыми-экспедициялық 

жұмыстар жүргізу жайы. Мәселен, 

археологиялық деректер жинау, тарихымыз 

үшін құнды мәліметтер табу жұмыстары 

жолға қойылған ба? «Қазыналы Оңтүстік» 

500 томдығының жарық к ргені туралы 

оқыдық. Мәдени мұраларды жинақтап, 

келешек ұрпаққа аманаттау жұмыстары 

одан әрі жалғасын таба ма? 

–  Ата-бабасының тарихына үңіліп, 

түп-тұқиянын зерттеп, к неден жет-

кен салт-дәстүрлерін келешек ұрпаққа 

аманаттау болашағынан үлкен үміт 

күтетін кез келген ұлттың ұлы мұраты деп 

білем. Біздің тарихымыз, мәдениетіміз 

бен салт-санамыздың сан ғасырлар 

бойы атадан балаға аман-есен жетуі 

ұлы жауапкершілікті сезінген алдыңғы 

буынның арқасы. Тәуелсіздіктің ширек 

ғасырлық тойына тұспа-тұс келген осынау 

шақта киелі Күнгейде  тетін к птеген іс-

шаралар азаттықтың ақ таңының туғанын 

дәріптеуге, егеменді еліміздің еңсесін одан 

әрі тіктеуге бағытталатыны с зсіз. 

Қазір Оңтүстік Қазақстан облысында 

737 мәдениет және  нер мекемесі осы ұлы 

мақсатты насихаттау аясында халыққа 

мәдени қызмет к рсетіп келеді. Жыл 

басынан жастарға патриоттық тәрбие 

беруде, жас таланттарға қолдау к рсету 

және халық шығармашылығын дамыту 

мақсатында республикалық 2, облыстық 

деңгейдегі 13, жалпы клуб мекемелерінде 

7764, кітапханаларда 8385, музейлерде 

382 к пшілік іс-шаралар мен байқау-

фестивальдер ұйымдастырылды.

О с ы   у а қ ы т қ а   д е й і н   Т ә у е л с і з д і к 

мерекесін  ткізудің түрлі қалыптағы ша-

ралары ұйымдастырылды. Атап айтқанда, 

«Алтын шаңырақ» облыстық байқауы, 

«Арай – 2016» жас эстрада әншілері 

мен іс-шара жүргізушілерінің байқауы, 

Алғыс айту күніне арналған «Қазақ еліне 

мың алғыс!» салтанатты іс-шарасы

айтыскер ақын, жыршы Мәделіқожа 

Ж ү с і п қ о ж а ұ л ы н ы ң   2 0 0 ,   Қ а з а н ғ а п 

Байболұлының 125 жылдығына арналған 

«Наурыз» ақындар айтысы  ткізілді. 

«Нұрлы жол –  болашаққа бастар жол» 

атты облыстық  нер фестивалі, «На-

урызнама» іс-шарасы, суретшілердің 

«Дархан далам» симпозиумы, «Мәдени 

қызмет – мерейлі міндет» мәдениет және 

нер қызметкерлеріне арналған салтанат-

ты іс-шарасы, «Балдәурен» балалардың 

облыстық  нер байқауы, «31 мамыр  –

саяси қуғын-сүргін және ашаршылық 

құрбандарын еске алу күні», т.б. іс-

шаралары да мәнді, мағыналы болғаны 

с зсіз. 

«Театр к ктемі – 2016» театр фес-

тивалі де ҚР Тәуелсіздігінің 25 жыл-

дығына арналды. Онда облыстың 8 театры 

бір ғана автор Рахымжан Отарбаевтың 

спектакльдерін қоюмен ерекшеленді.

Мұнан  зге, Қазақстанның халық артисі 

Айша Абдулинаның 100 жасқа толуы-

на арналған мерейтойлық шығарма-

шылық кеші  ткізілді. Алдағы уақытта 

бұл бағыттағы жұмыстар  з жалғасын таба 

беретіні айқын. 

Ал түп тарихымызды түгендеуге 

арналған сауалыңызға келсем, шежіресі 

шексіз Оңтүстікте археологиялық дерек-

тер жинап, құнды мәліметтер топтасты-

рып отыру бұрыннан жолға қойылған 

мәселе. С зім дәлелді болуы үшін бірер 

мысал келтірейін. 

Оңтүстік Қазақстан облысындағы 

ұ л т т ы қ   қ ұ н д ы л ы қ т а р ы м ы з   б ү г і н д е 

лкемізге алыс-жақыннан келіп-кетіп жа-

татын қонақтар мен жергілікті қауымның 

игілігіне айналуы үшін ғылыми-зерттеу 

ж ұ м ы с т а р ы н ы ң   ж ы л д ы қ   ж о с п а р ы 

негізінде тарихи-мәдени ескерткіштерді 

ж ү й е л е у ,   з е р т т е у   ж ә н е   ж и н а қ т а у 

жұмыстары жүргізілуде. Мәселен, музей 

қыз мет керлері  облысымыздың  ау мағында 

«Мәдени мұра» бағдар ламасы аясында 

жүргізіліп жатқан археологиялық қазба 

жұмыстарына белсене қатысады. Атап 

айтсақ, тарих жанашырлары  .Х.Марғұлан 

атындағы Археология институтының 

Түркістан археологиялық экспедиция-

сымен бірлесіп Түркістан аумағында, 

Күлт бе қалашығында зерттеліп жатқан 

ежелгі қамалдағы қазба және камералды 

ңдеу жұмыстарын, Сауран, Қарат бе, 

Мірт бе, Құрлық қалашығында, Ордабасы 

ауданындағы ежелгі Б ріжар, Жуант бе 

қалашықтарында, Түркістан, Сауран, 

Сидақ  ортаға сыр лық  қалашықтарындағы 

зерттеу жұмыстарын жүргізді. Соны-

мен бірге Оңтүстік Қазақстан Мемле-

кет тік педагогикалық институтының 

А . П . П о д у ш к и н   б а с қ а р а т ы н   а р х е о -

логиялық экспедициясымен бірлесіп 

Шымкент қаласынан 80 шақырым жер-

де, Ордабасы ауданының Сарыарық 

а у ы л ы н ы ң   м а ң а й ы н д а ғ ы ,   Ш а р д а р а 

ауданындағы археологиялық объектілеріне 

және Ұзыната кесенесіне ғылыми-

зерттеу жұмыстарын жүргізіп қайтты. 

Нәтижесінде, Сауран қалашығынан 

салмағы 20 келі мыс теңгелер к мбесі, 

к е р а м и к а л ы қ   б ұ й ы м д а р ,   т е м і р д е н 

жасалған жебе ұштары, тас, шыны пас-

тасынан жасалған моншақтар табылып, 

фотофиксация жұмыстары жүргізілді. Ал 

Түркістанның ежелгі қабаттарын зерт-

теу кезінде алынған жаңа материалдар, 

ӨРКЕНИЕТКЕ  МТЫЛ АН

ӨРКЕНИЕТКЕ  МТЫЛ АН



Шаруа шашетектен. Ал оны лайықты атқару елін сүйген

Шаруа шашетектен. Ал оны лайықты атқару елін сүйген

Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі Бейбіт 

Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі Бейбіт АТАМҚҰЛОВПЕН

АТАМҚҰЛОВПЕН сұхбат

 сұхбат

аймақтағы қала құрылысы мәдениеті 

үдерістерін толықтай түсінуде, жеке 

алғанда, Түркістанның ежелгі тарихын 

түсінуде к птеген жаңашылдық енгізуде. 

Сонымен қатар Сайрам ауда  нын-

дағы Ханқорған, Ошақты қалашығының 

орнына археоло гия лық қазба жұмыстары 

жүргізіл ді.  Нәтижесінде,  Ханқорған 

қалашы ғы ның тұрғын үй кешендерінің 

ерекшеліктері, діни және әкімшілік 

құрылыстары анықталды. Тарихи дерек-

терге сүйене отырып, ғалымдар Ханқорған 

қалашығы ХVІІІ ғ. Абылай ханның 

оңтүстік ордасы болғандығын дәлелдеді. 

Ошақты обалар кешені бойынша үш оба 

зерттелді. Қазба нәтижесінде обалардың 

астында жерлеу құрылыстары ашылды, 

жерлеу кезінде заттардың қалдықтары 

табылды. Қазба жұмыстарының барысын-

да табылған 200-ден астам қыш ыдыстар 

музей қорына  ткізілді. 

Археология институтының Астанадағы 

филиалымен бірлесіп арнайы мамандар 

Созақ ауданындағы «Үңгірлі» үңгірінде, 

гем тауында орналасқан Үшбаст бе 

қалашығында жүргізілген барлау және 

зерттеу жұмыстарына қатысты. Филиал 

экспедициясының «Қазақ даласының 

ортағасырдағы мәдени-тарихи процестері» 

жобасы аясында  гем тауларының ерте 

дәуірін және орта ғасыр ескерткіштерін, 

Ордабасы ауданында орналасқан Б ріжар 

қорымын зерттеу жұмыстарына да ат-

салысты. Зерттеу барысында Терек-

сай, Үшбаст бе қорымының ғұрыптық 

құрылыстарының топографиялық жо-

балары жасалып, стратиграфиялық 

кескіндемелері қазылды, алтыннан, 

қоладан, сүйектен, күмістен жасалған 

тивальдерге, ғылыми-практикалық 

семинар-форумдарға, іс-шараларға 

қатысу мүмкіндігіне ие болды. Бірер 

м ы с а л   к е л т і р е р   б о л с а қ ,   Р е с е й 

Федерациясының Мәскеу қаласында 

ткен «Интермузей – 2014» Халықаралық 

музейлер фестиваліне белгілі ғалым Кемел 

Ақышевтың 90 жылдығына орай  ткізілген 

Халықаралық ғылыми конференциясы-

на, Қазақстан, Ресей, Польша, Украина 

мемлекеттерінің археологтары мен музей 

мамандары қатысқан. Украинада  ткен 

Халықаралық ғылыми конференцияға, 

С а н к т - П е т е р б у р г т а ғ ы   Э р м и т а ж д а 

ұйымдастырылған «Орталық Азия мен 

Шығыс Иранның Исламға дейінгі кезеңі» 

а т т ы   Х а л ы қ а р а л ы қ   а р х е о л о г и я л ы қ 

конференция жұмыстарына қатысып, 

Түркістанда жүргізілген археологиялық 

жұмыстар ж нінде баяндамалар жасады. 

Оңтүстік Қазақстан облыстық тарихи-

лкетану музейі Германияның Бохум 

қаласындағы Тау-кен музейінде еліміздің 

құнды археологиялық жәдігерлерінен 

жасақталған «Бейтаныс Қазақстан – Азия 

жүрегіндегі археология» атты к рмеге 

қатысты. К рмеде музей қорынан зергерлік 

бұйымдар, теңгелер, ыдыс сынықтары, 

күміс құймалар, қола ыдыстар, т.б. жалпы 

саны 160 жәдігер к рініс тапты.  сіресе, 

Германия жұртшылығы 1974 жылы Оты-

рар ауданынан табылған «Отырар к мбесі» 

деп аталатын күмістен жасалған XIII 

ғасырға жататын зергерлік бұйымдар және 

Азияның к не қалаларында соғылған тең-

гелерге ерекше қызығушылық танытты. 

Қазіргі таңда, облыстағы жалпы музей-

лердің қоры 162,8 мың данаға жетіп отыр. 

М ә д е н и - р у х а н и   д ү н и е   д е г е н д е 

т.б. толғаулы мәселелер қалай шешімін 

табуда? Осы орайда, қазақ басылымдарына 

жазылу мәселесі қаншалықты дәрежеде 

сті? Күнделікті жұмыс барысында  зіңіз 

қандай басылымдарды оқисыз, Сіз оқитын 

басылымдар қатарында «Ана тілі» газеті 

бар ма екен, оны да білгіміз келеді. 

– Оңтүстік Қазақстан облысында қазақ 

тілін қолдану, іс-қағаздарын мемлекеттік 

тілде жүргізу, яғни құжаттама айналы-

мы 100 пайыз қазақ тілінде жүргізіледі.

Мемлекеттік тілдің қолдану аясын 

кеңейту, насихаттау және қазақстандық 

рухани бірлікті қуаттау, отансүйгіштік 

сезімді арттыру, қазақ мәдениеті мен тілін 

дәріптеу мақсатында «Бала болашаққа – 

ана тілімен», «Абай оқулары», «Оралхан 

Б кей», «Тіл шебері» атты т.б. облыстық 

байқауларын  ткізу дәстүрге айналған.

Ал жер-су атауларын қазақылан дыру 

жайына келсек, облыста185 ауылдық округ, 

930 елді мекен, 11263 к ше бар. 2010-2015 

жылдары елді мекендердің, к шелердің 

тарихи атауларын қайта қалпына келтіру, 

кеңестік кезеңдерден қалған, моральдік 

тұрғыдан ескірген атау ларды реттеу бойын-

ша жүйелі жұмыстар жүргізілді. Атап 

айтсақ, Шымкент қаласында жаңадан 

құрылған т ртінші ауданға «Қаратау» ата-

уы беріліп,4 шағынауданның, 5 ауылдық 

округтің, 14 елді мекеннің, 861 к шенің 

атауы ауыстырылды. 

Сонымен бірге ҚР Премьер-министрі 

орынбасарының тапсырмасына сәйкес, 

Ұлы Жеңістің 70 жылдығына орай, 

облыстағы 24 к шеге Кеңес Одағының 

Батырлары мен бірнеше орден-медаль-

дармен марапатталған Ұлы Отан соғысы 

ардагерлерінің есімдері берілді. 

телеарналардан к рсету, «Ұлты қазақ 

азаматтардың аты-ж нін ресімдеуді рет-

теу мәселелері»  атты д ңгелек үстел 

ткізу, ономастика мәселелеріне бай-

ланысты «К ше атауының маңыздылы-

ғ ы »   т а қ ы р ы б ы н д а   с е м и н а р - к е ң е с 

ұйым дастыру, «Оңтүстік  ңірдегі оно-

масти каның мәселелері» атты аймақтық 

конференция  ткізу жоспарда бар. 

Ал басылымдарға жазылу жайына 

келсек,  зім елімізде шығатын барлық 

басылымға жазылуға тырысамын. Мен 

оқитын газет, журналдардың жартысынан 

к бі, тіпті барлығы дерлік мемлекеттік 

тілдегі басылымдар десем қателеспеймін. 

Себебі бұқараның к зі, құлағы һәм үніне 

айналған қазақтілді БАҚ-та қандай 

ақпараттардың тарап, халықты нендей 

зекті мәселелер толғандырып жатқаны 

мен үшін  те маңызды.  рине, «С зі 

жоғалған жұрттың  зі де жоғалады» де-

ген ғибратты с зді оқырман зердесіне 

сіңіріп отырған «Ана тілі» Ұлт газеті менің 

айрықша назарымдағы басылым. Ұлттық 

тілдің бірден-бір жоқшысына айналған 

газеттердің мүддесі үшін  зекті мәселелер 

реті үнемі к теріліп отыратыны ұнайды. 

Елімізде жүргізіліп жатқан мемлекеттік 

саясатты жүзеге асыруға бағытталған 

бағдарламаларды бұқараға насихаттау мен 

күнделікті ақпараттардан б лек, басылым 

тілшілерінің руханият, әдебиет, тәрбие 

бағытында жазған ой салар мақалалары 

ұрпақ тәрбиесінде таптырмас жауһар 

мағлұмат деп білемін. 



БЕС РЕФОРМАҒА БІЛЕКТІ 

СЫБАНЫП КІРІСІП КЕТТІК

– Бүгінде әлемнің озық елдерінің 

қатарына енуді,  ркениет к шіне ілесуді 

к здеген Егемен Қазақстан халқы үшін 

Елбасы белгілеген бес институттық ре-

форманы жүзеге асырудың «100 нақты 

қадамы» қызмет бағдарламасына айна-

лып отырғаны белгілі. Осыған байланыс-

ты, әңгімемізді  зіңіз басқарып отырған 

берекелі оңтүстік  лкесінде «Ұлт Жоспары» 

аясында қандай жұмыстар атқарылып 

жатқанынан бастасақ... 

мемлекеттердің отыздығына кірудің т те 

жолы деуге болады. 

Осыған байланысты, Ұлт Жоспарын 

іске асырудың нақты кезеңі басталғаны 

белгілі.Облысымызда аталған Жоспар 

бойынша бірқатар шұғыл және жүйелі 

шаралар іске асырылып жатыр. Бес 

институционалдық реформаның біздің 

ңірде орындалу барысына тоқталып 

тейін.

Бірінші реформа – кәсіби мемлекеттік 

аппарат құру. Қазіргі уақытта жаңа кадр 

саясаты кәсіби мемлекеттік аппаратты 

қалыптастырудың ең қажетті алғышарты 

болып табылады.Бұл бағытта ауқымды іс-

шаралар қолға алынды. Мәселен, респуб-

ликамызда алғаш рет облыстың атқарушы 

органдары үшін Бірыңғай персоналды 

басқару қызметі құрылды. Сондай-ақ 

деп ж ніндегі уәкіл тағайындалды.Об-

лысымызда мемлекеттік қызметте саты-

лап  су және орналасу меритократия мен 

жариялық қағидаттарына сәйкес болуы 

тұрақты бақылауда.Бос лауазымға кон-

курстар ашық түрде  ткізіліп жатыр.Қазір 

арнайы сарапшылар тобын жинаудамыз. 

Жақында олардың кез келген ау-

дан мен қалалардағы конкурстарға ви-

део-конференция арқылы қатысуын 

қамтамасыз ететін боламыз. Сонымен 

қатар біз «Кадрлардың алтын резервін» 

қалыптастыруға кірістік. Осы тұрғыда, 

Президенттік «Болашақ» бағдарламасы 

аясында білім алған және Мемлекеттік 

басқару академиясын бітірген белсенді, 

отансүйгіш жастарды мемлекеттік қыз-

метке тартып жатырмыз. Мысалы, қазірдің 

зінде осындай түлектердің қатарынан 

іріктелген 12 азамат облыстағы басшылық 

лауазымдарда жұмыс жасауда. Ол азамат-

тар жаңа идеяларды енгізіп жатыр.Бұдан 

басқа,  ңірдегі жоғары оқу орындарының 

түлектерін ауыл-аймақтарға кеңінен тар-

ту жоспарда бар. Осылайша облыс пен 

аудандардың, сонымен қатар ауылдағы 

кадрлық потенциалды күшейтетін бола-

мыз. 


Қазір облыстағы кадрлық ахуалды 

сараптап,  ңірлік кадр саясатының жаңа 

стра тегиясын дайындауға кірістік. Аталған 

ңірлік Стратегия келесі бағыттарды 

қамтитын болады. Бірінші бағыт  кадр-

ларды іріктеудің талаптарын күшейту 

арқылы шынайы таланттарды іздеу және 

оларды қызметке тарту. Түпкі мақсатымыз 

–  зінің біліктілігі мен қабілеттілігін, отан-

сүйгіштігі мен еңбекқорлығын к рсет-

кен әр азаматқа – мемлекеттік қызметке 

кіруге, ал мемлекеттік қызмет шіге – 

жоғарылауға жағдай жасау.



1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал