Бернс Р. Развитие я-концепции и воспитание



жүктеу 64.31 Kb.

Дата13.09.2017
өлшемі64.31 Kb.

256 

 

қарағанда,  қылмысқа  қатысушылар  немесе  қылмыс  құрбандары  неғұрлым  жиі  ұшырасады, 



жұмысынан  немесе  тұрғын  үйінен  неғұрлым  жиі  айрылады,  ал  өз  отбасын  əрең  құрса,  оның 

нашақорлық  немесе  маскүнемдік  жолға  түсуі  тіпті  оңай,  сонымен  қатар  олардың  арасында  суицид 

құрбандары  да  жиі  кездеседі.  Бұл - олардың  жеке-дара  өмірге  енуінің  үлкен  қиындықтармен 

ұштасып, əр уақытта табысты жүрмейтінінің белгісі. 

Қорытындылай кетер болсақ, жоғарыда аталмыш мəселелердің барлығы да біздің сол балаларға 

дұрыс қарым-қатынас жасай білмеуімізден туып отыр. Егер біз оларды қоғамға дұрыс қабылдамасақ, 

олардың  да  қоғамға  қатынасы  қатаң  болары  даусыз.  Яғни,  оларға  демеу  болмауымыздың,  жəрдем 

көрсетпеуіміздің  салдарынан  олардың  да  алар  тəрбиесі  қатыгездік  болары  анық.  Бұл  жағдайды 

алдын-алуымыз үшін, біз оларды жақсылыққа, мейірімділікке барлығымыз бірдей тəрбиелей білуіміз 

қажет. Ал ондай əрекетті біз өзіміз жасай білуіміз қажет. Біздің ойынша сонда олар өздерін қоғамнан 

ысырылып қалған болып сезінбейді деген сенімдемін. 

 

Қолданылған əдебиеттер: 



1. Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы Қазақстан Республикасының 2002 

жылғы 8 тамыздағы N 345 Заңы  

2. http://www.diplomkaz.kz/wp-content/uploads/2013/03/  

3. Бернс Р. Развитие Я-концепции и воспитание.- М.: Прогресс, 2007. 

4. Лангмейер И., Матейчек З. Психическая депривация в детском возрасте. - Прага, 2004. 

5.  Евдокимов  Ю.А.  Коррекционно-развивающие  функции  работы  по  социальной  адаптации 

воспитанников детских домов. – СПб., 2009. – С. 1-40. 

6. Жетім балалар мен ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру 

мекемелерінде  балаға  достастық  ортаны  қалыптастыру  технологиялары:  Оқу  құралы / А.Қ. 

Құсайынов, Ж.И. Намазбаева, А.Т. Құнанбаева, Ə.Б. Садықова. – Алматы: ROND&A баспасы, 2009.  

7. Прихожан А.М., Толстых Н.Н. Психологическая помощь в воспитании детей-сирот и детей, 

оставшихся без попечения родителей. - М.: Просвещение, 2010. 

 

 

Капарова  А.А.



,  академик  Е.А.  Бөкетов  атындағы  Карағанды  мемлекеттік  университеті, 

математика жəне ақпараттық технологиялар факультеті, Ммаг-23 тобының магистранты 



(Ғылыми жетекші – п.ғ.к., доцент Қосыбаева Ү.А.

 

ОНЛАЙН САБАҚТАРДЫҢ МƏНІ МЕН МАҒЫНАСЫ

 

 

Елбасымыз  Н.  Ə.  Назарбаевтың  Қазақстан  халқына  жолдауында:  «Ұлттық  бəсекелестік 



қабілеті  бірінші  кезекте  оның  білімдік  деңгейімен  айқындалады»  деп  айтылған.  Егемендік  алған 

тəуелсіз Қазақстанның əлемдік өркениетке жетудегі бірден-бір дара жолы – білімжүйесі [1].  

Қазақстан  Республикасының  «Білім  туралы»  заңында  «Білім  беру  жүйесінің  басты  міндеті – 

ұлттық  жəне  жалпы  адамзаттық  құндылықтар,  ғылым  мен  практика  жетістіктері  негізінде  жеке 

адамды қалыптастыруға жəне кəсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау; 

оқытудың  жаңа  технологияларын  енгізу,  білім  беруді  ақпараттандыру,  халықаралық  ғаламдық 

коммуникациялық желілерге шығу» делінген [1]. 

Қазіргі  заман  ағымына  байланысты  оқушылардың  білімге  қызығуын  арттыру  үшін 

мұғалімдерге  жаңа  талаптар  қойылуда.  Сол  себепті  оқытудың  əр  түрлі  технологиялары  жасалып, 

мектеп  тəжірибесіне  енгізілуде.  Жан-жақты  ізденістің  нəтижесінде  білім  беру  саласында  жаңа 

педагогикалық технологиялардың саны да, сапасы да өсіп келеді. Мұғалім үнемі шығармашылықпен, 

ізденіспен  жұмыс  жасап  отырса,  жаңашылдыққа  жақын  болғаны.  Өзгелердің  үлгісін  өз  ісінде 

пайдалана  білсе,  оған  өзіндік  қолтаңбасын  қосып  отырса – оқушы  тəрбиелеу  мен  білім  берудегі 

жетістігі  сол  болмақ.  Қазіргі  педагогикалық  əдебиеттерден 50-ден  астам  оқыту  технологиялары 

қолданысқа енгізілгені белгілі болып отыр.  

Білім  беруде  Интернет  желісінің  электрондық  пошта,  телеконференция,  жіберу  тізімдері 

(Mailing lists), электрондық  оқулықтар,  электрондық  кітапханалар, WWW де  ақпарат  іздеу  сияқты 

мүмкіндіктері  кең  қолданылып  жүр.  Сонымен  қатар,  желі  ресурстарын  пайдалану  арқылы online 

режимінде  сабақ  өткізу,  мысалға  анимациялар,  апплеттер  немесе  интерактивті  виртуалды 

зертханалар пайдалану арқылы сабақтар өткізілуде. 

Оқытудың  қазіргі  заманғы  формаларының  бірі  дəстүрлі  оқыту  əдістерінің  шегін  едəуір 

кеңітетін жəне дамытатын, əрі оқушылардың танымдық пен шығармашылық белсенділігін дамытуға, 

Ре

по



зи

то

ри



й

 

Ка



рГ

У


257 

 

олардың  оқу  материалын  толық  меңгеруіне  мүмкіндік  тудыратын  онлайн  сабағы  болып  саналады. 



Оcығaн орaй математиканы оқытудa онлайн сабақтарды өткізу бүгінде өзекті мəселелердің бірі. 

Онлайндық  технологиялар  сипаты  бойынша  əдеттегі  дəрісханалық  сабақтарға  жуық  болатын 

шынайы  уақыт  режіміндегі  ақпарат  алмасуды  қамтамасыз  етеді,  бірақ  сол  кезде  оқу  бөлмелерін 

Интернетке  шығатын  компьютерлермен  жəне  проекциялық  құралдармен,  бейне  конференция 

байланысы  үшін  құралдармен  жабдықтауды  жəне  бір  мезгілде  компьютерлер  жанында  мұғалімдер 

мен білім алушылардың болуын талап етеді.  

Онлайн сабақтарын басқа қалада, мемлекетте тұратын білікті педагогтар жанды интерактивтік 

тарату  режімінде  жүргізеді,  ал  оқушылар  біздің  елдің  жəне  бүкіл  əлемнің  ең  алыс  ауылдарында, 

қалаларында  тұрады.  Онлайн  сабағына  қатынас  құру  жəне  оған  қатынау  үшін  оқушылар  өздерінің 

меншікті  компьютерлерін  немесе  өз  мектебінің  компьтерлік  сыныбындағы  компьтерлерді 

пайдаланады.  Екі  жақты  байланыс,  үйден  немесе  мектептен  шықпастан,  қолайлы  оқу  мүмкіндігін 

қалдыра  отырып,  тікелей  сыныптық  сабақтардың  тиімділігі  мен  сапасына  қол  жеткізуге  мүмкіндік 

береді.  Осындай  əдеттегі  сабаққа  бір  оқытушы  жəне  үйден  немесе  сыныптан  əрқайсысы  жүйеге 

кіретін  алты-жеті  мектеп  оқушысы  қатысады.  Онлайндық  оқытудың  ең  тиімді  технологиясы 

бейнеконференция байланысы болып саналады [2]. 

Ұйымдастыру  жоспарында  онлайн  сабақ  оған  бөлінген  уақыттың  шектеулі  болуымен, 

оқушылар құрамының тұрақтылығымен, бекітілген кесте бойынша ғана өткізілуімен, тек виртуалды 

түрде жүргізілуімен сипатталады. 

Онлайн  сабақтың  негізгі  типтері:  жаңа  білімді  қабылдау  жəне  игеру,  білік  пен  дағдыны 

қалыптастыру, проблемалы сабақ, аралас сабақ.  

Онлайн сабақтардың педагогикалдық ерекшеліктері:  

 оқыту  жəне  тəрбиелеу  функцияларының,  мұғалім  мен  оқушы  əрекеттерінің,  оқыту  мазмұны 

мен құралдарының бірлігі; 

 оқушылардың  «форум», «чат», «блог»  режимдерінде  жазбаша  жауап  арқылы  танылатын 

белсенділігі; 

 танымдық  қабілеттің  дамуы  (яғни  шығармашылық  ізденіс  үрдісінде  жаңаны  тануға  ұмтылу 

жəне орындау); 

 дидактикалық  мақсаттың  бірлігі  жəне  сол  бірлікке  сабақтың  жекелеген  бөліктерінің, 

элементтерінің бағынуы;  

 сабақ  жəне  оның  бөліктерін  білім  мазмұнын,  оқу  материалын  игеру  заңдылығын,  оқыту 

əдістемелерін, сабақ өтетін орынды есепке ала отыра құру. 

Сабақ  тиімділігін  қамтамасыз  ететін  бұл  сипаттамалардың  ерекшелігі  бір  жағынан  оқыту 

үрдісінің  объективтілігін,  екінші  жағынан  мұғалімнің  мазмұн  ерекшелігін  қаншалықты  терең 

қабылдауынан, игеру заңдылығынан жəне т.б. көрінеді (оқыту үрдісінің субъективті аспектісі). Оған 

қоса  сабаққа  қойылатын  талаптарды  орындау  мұғалімнің  шығармашылығына,  топ  оқушыларының 

ерекшеліктерін есепке ала отыра оның қабілетін дамытуға əдістемелік түрде көмек жасауына шектеу 

қоймайды.  

Онлайн  сабақ  педагогы  ақпараттық-коммуникациялық  технологиялармен  жұмыс  істеуді 

барынша  жоғары  деңгейде  игерген  болуы  тиіс.  Қашықтықтан  оқыту  жүйесінде  оқу  əрекетін 

ұйымдастыру мұғалімнен оқыту үрдісін дəстүрлі оқыту үрдісімен салыстырғанда арнайы ақпараттық-

білім ортасында өткізетіндей етіп жасауды талап етеді. Мұғалім өз сыныбын ыңғайлы уақытқа жинай 

алады [3].  

Онлайн сабақтарының құрылымы дəстүрлі сабақтардың құрылымындай: білімдерді өзекті ету, 

жаңа  материалды  түсіндіру,  бекіту,  бақылау.  Сол  əдістер  қолданылады:  түсіндірме-безендіру, 

репродуктивті, ішінара іздестіру жəне басқалар. Бірақ бағыттылығы интерактивтілік, кеңесшілермен-

мамандармен  жедел  кері  байланыс,  сабақтың  ақпараттық  өрісін  кеңейту  мұндай  сабақты  дəстүрлі 

оқытудан ашық білім алудың өзіне тəн өтпелі формасына түрлендіреді.  

Онлайн сабақтарында келесі əдістемелік тəсілдерді пайдалануға болады:  

1.  Мұғалімнің Интернет-технологияларды пайдалануы: сабақтың пəн саласындағы жетекші 

мамандармен оқу сұқбатын ұйымдастыру; 

2.  Оқушылардың  Интернет-технологияларды  пайдалануы:  сабақтың  мəселелік  саласы 

бойынша бейнеконференция режімінде жетекші мамандармен кеңесу;  

3.  Білімдерді бақылау: желілік жоба, желілік жарыстар, олимпиадалар, викториналар;  

4.  Мектеп  оқушыларының  мультимедиалық  таныстырымдармен  сөйлеуі  тілін,  ойлауын, 

жадын  дамытады,  бастысын  нақтылауға,  бөліп  алуға,  логикалық  байланыстарды  тағайындауға 

үйретеді. 

Ре

по

зи



то

ри

й



 

Ка

рГ



У

258 

 

5.  Рөлдік ойын – оқушылар ұжымын шағын топтарға бөліп, олардың əрқайсысына мынадай 



тапсырмалар беру: 

 Сабақтың тақырыбын талдау керек. Сабақ авторының көзқарасын атап көрсету керек. 

 Интернеттен табу жəне сəйкес көзқарасты білдіретін ресурсқа сілтемені форумға орналастыру 

керек. 


 Осы тақырыпқа шетел жəне отандық ғалымдардың көзқарастарын қысқаша сипаттау керек. 

 Оқып  білетін  тақырып  бойынша ақпарат қай беттерде бар  екендігін  Интернеттен  табу жəне 

оған өз қатынасыңды білдіру керек.  

 Ұғымдарды салыстырып, олардың мəтін мəнінде қолданылуын, эмоциялық бояуын жəне т.б. 

түсіндіріп, форумда талқылау керек.  

Онлайн  сабақтың  дəстүрлі  сабақтан  артықшылығы  əрқырынан  қарастырылады:  сабақтың 

ақпараттық өрісін кеңейту, өзге оқу мекемелерінің (мектептер, гимнация мен лицейлер) мұғалімдерін 

сабаққа  тарту, .географиялық  қашықтықты  жеңу  т.б.  Бұл  мүмкіндік  тағыда  бір  қырынан  алғанда 

маман  тапшылығы  орын  алатын  білім  мекемелері  үшін,  мамандары  білім  жетілдіру  курстарына 

қатыса алмайтын мекемелер үшін таптырмайтын мүмкіндік.  

Онлайн сабақтар ұйымдастыру алгоритмі келесі кезеңдерді қамтиды: 

 Білікті мамандар қатысуымен тақырыпты таңдау, 

 Мұғалім таңдауды негіздеу; 

 Білімді  бақылау  (сабақты  жүргізетін  мұғалімге  алдымен  шағын  аудиторияда  жүзеге  асыру 

мүмкіндігін беру). 

Онлайн сабақтар басқа жағынан алғанда дəстүрлі сабақтардан ажыратылмайды, яғни мақсаты 

мен міндеттері толық жүзеге асырылады, кезеңдері сақталады. Қолданылатын əдістер де өзгеріссіз.  

Мұндай онлайн сабақтардың дидактикалық мүмкіндіктері: 

 өзге пəндермен интеграциясы; 

 бағдарламалық материал аясында ақпаратты ұсынудың жүйелілігі мен жоғары деңгейі;  

 компьютерлік коммуникацияның максималды жабдықталуы; 

 оқу үрдісін əдістемелік жағынан қолдау [4].  

Онлайн  сабақтар  жүргізу  барлық  жағынан  алғанда  сапаға  үлкен  ықпалын  тигізеді.Соның 

негізінде,  онлайн  сабақтарды  өткізуге  байланысты«Онлайн  сабақтар  өткізу  əдістемесі»  атты 

əдістемелік нұсқау жасадық.Əдістемелік құралда онлайн сабақтар өткізу мəселелері қарастырылады 

жəне  онлайн  сабақ  түрлері  сипатталады.  Оқу-əдістемелік  құрал  жалпы  білім  беретін  орта  мектеп 

мұғалімдеріне жəне «Математика» мамандығы студенттеріне арналған. 

Əдістемелік нұсқауда онлайн сабақтардың негізгі типтері, педагогикалық ерекшеліктері, өткізу 

əдістемесі қарастырылған (сурет 1). 

 

 



 

Сурет1. Əдістемелік нұсқаудың мұқаба беті 

 

Əдістемелік  нұсқауда  видеоконференция  технологиясымен  мəліметтерді  аудио  жəне  видео 



түрінде  берудегі,  чат  пен  форумдар  саласындағы  заманауи  жетістіктерді  қолдануды  атап  өтілді. 

Ре

по



зи

то

ри



й

 

Ка



рГ

У


259 

 

Соның  негізінде,  əдістемелік  нұсқауда  онлайн  сабақтарды  видеоконференция  технологиясын 



пайдаланып,  демонстрациялық  тəжірибе  қолдану  арқылы,  спутниктік  байланыс  қолдану  арқылы, 

тақырып  бойынша  Интернет  ресурстарды  пайдалау  арқылы  өткізу  əдістемесі  жайында 

қарастырылды. 

Қосымша  мəлімет  ретінде,  əдістемелік  нұсқауға  өзімнің  бірнеше  видео  сабақтарымды 

ұсындым.  Видео  сабақтар  «№92  гиммназия»  КММ 5 сынып  оқушыларына  келесі  тақырыптар 

бойынша  өтілді: «Координаталық  сəуледе  бөлшектер  мен  аралас  сандарды  кескіндеу», «Жай 

бөлшектерді  ең  кіші  ортақ  бөлімге  келтіру  тақырыбына  есептер  шығару», «Жай  бөлшектерді 

салыстыру».  Сабақ  барысы  оқушылар  үшін  аса  қызығушылықпен  өтті.  Əрбір  өтілген  сабақтан  соң, 

білікті  мектеп  ұстаздарының  атынан  пікірлер  айтылды.  Яғни,  сабақ  барысындағы  байқалған 

кемшіліктер  мен  сабақтың  ұтымды  жақтары  талданды.  Нəтижесінде,  мен  өзімнің  сабақ  беру 

барысындағы кемшілктерімді көре алдым.  

Бүгінгі күні елімізде онлайн сабақтарды өткізу арқылы, көптеген ұстаздар өзінің педагогикалық 

тəжірибелерімен  алмасуда.  Сол  арқылы,  өтілген  сабақ  жайлы  бір  бірімен  пікір  алмасып,  сабақтың 

кемшіліктері мен тиімді жақтарын талдайды.  

Сондықтан,  онлайн  сабақтарды  өткізуге  арналған  əдістемелік  нұсқау,  көптеген  педагог 

ұстаздарға, оның ішінде жаңадан еңбек жолын бастаған жас мамандарға үлкен көмеген берері aнық. 

Бүгін  де,  мектептерде  онлайн  сабақтарды  ұйымдастыру  бойынша  ғылыми  түрде  негізделген 

əдістемелік  ережелердің  болмауынан  желімен  байланысты  көптеген  мəселелерді  шешу  қиындық 

туғызады.  

Қорыта  келгенде,  қазіргі  кезде  еліміздің  білім  беру  саласының  алдына  қойып  отырған  негізгі 

міндеттері ұлттың бəсекелестікке қабілетін арттыру, əлемдік білім кеңістігіне толығымен ену, білім 

беру  жүйесін  халықаралық  деңгейге  көтеруде  білім  беру  үдерісіне  ақпараттық-коммуникациялық 

технологиялардың 

жетістіктерін 

енгізу, 

электрондық 

оқулықтар 

мен 


мультимедиалық 

бағдарламаларды  тиімді  жəне  кеңінен  қолдану,  елдегі  ақпараттық  инфрақұрылымды  əлемдік  білім 

берумен  ықпалдастыру,  білім  беру  ұйымдарының  байланыстарын  нығайту  болып  табылады.  Ал, 

желілік  əлемде өзара  əрекеттесудің  объективті  шарты  ол  білім кеңістігінде  ақпарат алу  мен  алмасу 

үшін  барлық  субъектілерге  қол  жетімді  болатын  кең  ауқымды  мүмкіндік.  Желіні  онлайн  режимде 

қолдану коммуникациялық медиум ретінде барлық халыққа ақпараттық-білім ортасында адамдардың 

қарым-қатынаста болуына, ақпараттарды уақытылы жəне сенімді түрде жеткізіуіне мүмкіндік ашады.  

 

Қолданылған əдебиеттер: 



1.Қазақстан  Республикасында  білім  беруді  дамытудың2011-2020  жылдарға  арналған 

мемлекеттік бағдарламасы.http://www.akorda.kz. 

2.  Баймулдина  Н.С.,  Джаманкулова  Н.О.  Внедрение  системы  электронного  обучения  в  вузах 

Республики Казахстан.// Бюллетень лаборатории математического, естественнонаучного образования 

и информатизации. Рецензируемый сборник научных трудов. Том 2 –г.Москва -2012. 

3.  Мұхамбетжанова  С.Т.,  Мелдебекова  М.Т.  Педагогтардың  ақпараттық  –коммуникациялық 

технологияларды  қолдану  бойынша  құзырлылықтарын  қалыптастыру  əдістемесі.  Алматы:  ЖШС 

«Дайыр Баспа», 2010 . 

4.  Есполов  Т.Е.,  Кунанбаева  С.С.,  Курманалина  Ш.Х.,  Моминбаев  Б.К.,  Нургалиева  Г.К., 

Сулеев Д.К. Педагогическая технология информатизации образования. – Алматы: РЦИО, 2002. 

 

 

Кəрімхан Ə.М.,



 Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университеті, Бизнес жəне құқық 

факультеті СР-21к тобының студенті 



(Ғылыми жетекші - п.ғ.д., профессор Минжанов Н.А.

 

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ƏЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ МЕМЛЕКЕТ 



РЕТІНДЕ ДАМУЫНДАҒЫ ЖЕТІМ БАЛАЛАРМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН ƏЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫС 

 

«Жетім жерде жыласа, 



Көкте тəңір күңіренер…» 

Жетім - ата-анасының  екеуi  де  немесе  жалғыз  басты  ата-анасы  қайтыс  болған  бала  болып 

табылады.  Сондай-ақ,  ата-ана  құқықтарының  шектелуiне  немесе  олардан  айырылуына,  ата-анасы 

хабар-ошарсыз  кеттi  деп  танылуына,  олар  өлдi  деп  жариялануына,  əрекетке  қабiлетсiз  (əрекет 

қабiлетi  шектеулi)  деп  танылуына,  ата-анасының  бас  бостандығынан  айыру  орындарында  жазасын 

Ре

по



зи

то

ри



й

 

Ка



рГ

У




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал