Бекітемін ғылыми кеңес тӛрағасы



жүктеу 114.37 Kb.

Дата22.03.2017
өлшемі114.37 Kb.

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі 

 

Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті 



 

 

 



БЕКІТЕМІН  

Ғылыми кеңес тӛрағасы, 

                                            ҚарМТУ ректоры 

                                      Ғазалиев А.М. 

                                                                    _____________ 20___ж. 

 

 

 

 

 

СТУДЕНТКЕ АРНАЛҒАН ПӘН БОЙЫНША  

ОҚЫТУ БАҒДАРЛАМАСЫ  

( SYLLABUS) 

 

 

КОТeh 3308  «Құю ӛндірісінің технологиясы» пәні 

 

КОТeh 28 «Құю ӛндірісінің технологиясы» модулі 



 

5В070900– «Металлургия»  мамандығы 

 

Машина жасау факультеті 



 

«Нанотехнологиялар және металлургия» кафедрасы 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



20__ 

Алғы сӛз 

 

Студентке  арналған  пән  бойынша  оқыту  бағдарламасын  (syllabus) 



әзірлеген: аға оқытушы Буканов Ж.У. 

 

 



«НТМ» кафедрасының отырысында талқыланған 

    «____»______________20___ ж. № _______ хаттама. 

Кафедра меңгерушісі __________  ____________«___»_______20___ ж. 

               (қолы)              (А.Ж.Ә.) 

 

 

 



   ________________ факультетінің оқу-әдістемелік кеңесі мақұлдаған 

  «_____»_____________20___ ж. № ________ хаттама 

Тӛраға ___________  ____________«___»_________20___ ж. 

   (қолы)             (А.Ж.Ә.) 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Оқытушы туралы мәлімет және қатынас ақпараты 

Буканов Жанат Умиртаевич 

«НТМ» кафедрасының аға оқытушы 

 

  



«НТМ»    кафедрасы  ҚарМТУ-дың  басты  корпусында  орналасқан 

(Бейбітшілік бульвары, 56), 313 аудитория, байланыс телефоны 8-(3212)-56-59-

35 қосымша 1024. 

 

Пәннің еңбек кӛлемділігі 

С

ем

ес



тр

 

К



ре

ди

тт



ер 

 

са



ны

 

ECTS



 

Сабақтардың түрі 

С

ӚЖ са


ға

т-

та



ры

ың



 

са

ны



 

Ж

алп



ы с

аға


т 

са

ны



 

Б

ақ



ыла

у т


үрі

 

байланыс сағаттарының саны  СОӚЖ 



сағатта-

рының 


саны 

Бар 


лық 

сағат 


саны 

дәрістер 

практикалы

қ сабақтар 

зертханал

ық 


сабақтар 



30 


15 


45 

45 


45 

135 


кж 

 

Пәннің сипаттамасы 

«Құю  ӛндірісінің  технологиясы»  пәні  құю  қалыптарын  жасау  және  жалпы 

алғанда  құйылған  сапалы  дайындамалар  (құймалар)  ӛндіру  сауалдары 

қарастырылатын «Базалық пәндер» циклына жатады. 



Пәннің мақсаты 

«Құю  ӛндірісінің  технологиясы»  пәні  қара  және  түсті  металдар  негізіндегі 

қорытпалардан  құйма  алудың  теориялық  және  технологиялық  негіздері  мен 

қалыптау  технологиясын  зерделеу  және  үлгі  кешенін  әзірлеумен  танысу 

мақсатын ұстанады

 

Пәннің міндеттері 

Пән міндеті шойын, болат және түсті металдар негізіндегі қорытпалардан 

құйма ӛндірудің теориялық және технологиялық негіздерін оқып білу және 

меңгеру болып табылады. 

Осы пәнді оқу нәтижесінде студенттер: 

түсінік алуы керек: 

– машина жасау мен металлургия ӛнеркәсібінің түрлі салалары үшін болат, 

шойын және түсті қорытпа құймалары ӛндіру туралы 

– қалыптастырудың жаңа тәсілдері туралы 

– құю қалыбы тығыздаудың прогресшіл тәсілдері туралы; 

білуі керек: 

-

 



құйма  қалыптасу  және  құю  қалыбын  жасау  процестерінің  физикалық 

мәнін;  бір  реттік  құм-балшықты  қалып  арқылы  құйма  алудың  теория  мен 

практикасын; құйманы соңғы ӛндеудің әдістерін; технологиялық құю мен үлгі 

жабдығының түрлерін және оны жобалау мен жасау процестерін білуі керек; 

істей алуы керек: 

-

 



қасиеттері  берілген  ӛнім  ӛндіруді  қамтамасыз  етітін  құю  ӛндірісінің 

технологиялық процестерін әзірлеу, жоспарлау және ұйымдастыра алуы;  



-

 

сол  процестер  жүргізудің  ең  қолайлы  жағдайларын  сұрыптау  және 



автоматтандыру  құралдарын  пайдалана  отырып  оларды  басқара  алуы;  нақты 

құйма алу технологиясын анықтай алуы; ӛндірістік процестер жетілдіру туралы 

және жаңа пргресшіл технология еңгізу үшін ұсыныстар шығару және негіздей 

алуы;  технологиялық  процестер,  жадығаттар  сапасы  мен  дайын  ӛнім 

бақылаудың қазіргі заман әдістерін; 

практикалық машықтану керек: 

-

 

қалып 



пен 

ӛзекше 


қоспаларының 

физика-механикалық 

және 

технологиялық қасиеттерін анықтаудың; құю қалыбы жасаудың технологиялық 



процестерін әзірдеудің; құйма алу процесін әзірлеу мен жобалауды; 

 

Пререквизиттер 

Бұл пәнді оқу үшін келесі пәндерді игеру қажет: 

 

Пән 



Бӛлімдердің (тақырыптардың) атауы 

1 Металтану және 

термиялық ӛңдеу 

Толық курс 

2 Құю балқымалары және 

қорытпалары 

Толық курс 

3 Физика 

Толық курс 

 

Постреквизиттер 

 «Құю ӛндірісінің технологиясы» пәнін оқу кезінде алынған білім «Жабдық 

және  ӛндірісті  жобалау»,  «Ӛнім  сапасын  бақылау»  пәндерін  игеру  кезінде 

қолданылады. 

 

Пәннің тақырыптық жоспары 

Бӛлімнің (тақырыптың) атауы 

Сабақтардың түрлері бойынша еңбек 

сыйымдылығы, сағ. 

дәріс-

тер 


практи-

калық 


зертха-

налық 


СОӚЖ  СӚЖ 

1 Кіріспе. Құю қалыбы технологиясы даму 

тарихының қысқаша шолуы және оның кәзіргі 

заман жағдайы.  

– 



– 



2 Құю қалыбы механикасы. Негізгі түсініктер. 

Қалып қоспаларының реологиялық 

кӛрсеткіштері мен үлгілері. Қалып пен құйма 

әрекеттесу ерекшеліктері.  







3 Қалыптау құрал-сайман мен жабдық

Стандарт бойынша құрал-сайманның түрлері. 

Опока тағайындалуы мен конструкциясы

ортаға келтіру тәсілдері. 





4 Қолмен қалыптастырудың түрлері. Қоспа 

тығыздау мен қолмен қалып жасаудың басқа 

операциялары. Үлгі арқылы аланда, екі-үш 

опокада, кессонда, кесу кӛмегімен, жалған 







опокамен т.б. әдістермен қалып істеу.  

Шойын құйма ӛндіру технологиясын әзірлеу. 

Жүк есептеу  

5 Калып қоспаларын машинамен тығыздау. 

Қоспаны сілкумен, жай және жоғары 

жылдамдықты жаншумен, лақтырумен, 

үрлеумен, атумен, газ және ауа импульспен

құрама тәсілдермен тығыздау.  

Қалып пен ӛзекше жасау процестерін жобалау. 

Қалыптау коспалар мен машиналарды таңдау 

және негіздеу.  







6 Сиретумен қалып жасау әдісі. Тәсіл мәні 

мен қолдану саласы.Қалып жасау 

технологиялық процесі.Кемшіліктері мен 

артықшылықтары. 



– 



7 Опокасыз қалып жасау. Опокасыз қалыптар 

түрлері 


мен 

қолданатын 

жабдық.Кәдімгі 

опокасыз 

қалыптар 

жасау 


технологиясы.Автоматты 

түрде 


опокасыз 

қалыптау


.

 



– 

– 





8  Қалыпты  опокаларда  автоматты  түрде 

жасау.  Опокасыз  қалыптар  түрлері  мен 

қолданатын жабдық.Кәдімгі опокасыз қалыптар 

жасау технологиясы.Автоматты түрде опокасыз 

қалыптау 

– 

– 





9 Ӛзі қатаятын қоспадан қалып жасау

Пайдалану саласы. Қалып қоспасын жасау және 

тығыздау. 

– 





10 Құю ӛзекшелерін жасау. Ӛзеше жасаудың 

кәдімгі және басқа түрлері. Ӛзекшелерді түрлі 

қоспалардан ыстық және суық жабдықпен 

жасау ӛзгешеліктері. Ӛзекшелерді құру, 

бақылау және сақтау.  Алюминий қорытпасы 

құйма үшін технологиялық процесін жобалау. 

Үлгі жабдығы мен қалып сызбаларын дайындау  







11  Үлгіні  қоспадан  және  ӛзекшені  жәшіктен 



ажырату.  Үлгі  ажырату  тәсілдері.Ӛзекшені 

жәшіктен босату. 

– 

– 





12 Қалып құрастыру. Ӛзекше орнату мен олар 

орналасуын тексеру. Жартықалыптар құрастыру 

және біріктіріп бекіту. Жүк есептеу.  

– 





13 Қалыпқа металл құю. Құю шӛміштері. 

Қалыпқа түрлі қорытпалар құю ӛзгешеліктері. 

Құюды автоматтандару.  Болат құйма алу 

технологиясын жобалау. Құю-кӛректендіру 

жүйесін есептеу.  



– 





14 Құйманы қалыптан босату. Қалып мӛлшері 

мен ӛндіріс типіне сүйеніп босатудың 

технологиялық нобайын сұрыптау.  

– 

– 





15 Құю-кӛректендіру жүйелері. Құю 

жүйелерінің конструкциялары. Тарылатын және 

кенеетін құю жүйелерін есептеу. Түсті қорытпа 







құймалары үшін құю жүйелерінің 

ӛзгешеліктері. Үстемелер мен тоңазытқыштар 

есептеу. Құйма босату, кесу және тазалау 

процестері кӛрсеткіштерін анықтау  



16.  Құю  қалыбы  технологиясын  жобалау 

Құйманың 

калыпта 

орналасу 

күйі 

мен 


қалыптың  ажырау  бетін  таңдау.  Ӛзекшелер 

санын  және  металл  беру  орнын  анықтау.  Мыс 

қорыптасынан  құйма  ӛндіру  технологиялық 

процесін  жобалау.  Түзу  сызықтық  шӛгуді  және 

құю тәсілін анықтау.  





17.  Құйма  кемістіктері  мен  оларды  бақылау 

тәсілдері.  





18. Құйма дәлдігінің қалыптасуы.  





БАРЛЫҒЫ: 

30 


15 

 

45 



45 

 

Зертханалық сабақтар тізімі 

1.

 



Зертханалық  сабақ  №1  Құю  жабдығын  және  қалып  жасау 

технологиясын жобалау. 

2.

 

Зертханалық сабақ №2 Болат құйма алу технологиясын жобалау. Құю-



кӛректендіру жүйесін есептеу. 

3.

 



Зертханалық сабақ № 3  Шойын құйма ӛндіру технологиясын әзірлеу. 

Жүк есептеу. 

4.

 

Зертханалық  сабақ  №4  Алюминий  қорытпасы  құйма  үшін 



технологиялық  процесін  жобалау.  Үлгі  жабдығы  мен  қалып  сызбаларын 

дайындау ӛзгешеліктері. 

5.

 

Зертханалық сабақ № 5 Қалып пен ӛзекше жасау процестерін жобалау. 



Қалыптау коспалар мен машиналарды таңдау және негіздеу. 

6.

 



Зертханалық  сабақ  №  6  Мыс  қорыптасынан  құйма  ӛндіру 

технологиялық  процесін  жобалау.  Түзу  сызықтық  шӛгуді  және  құю  тәсілін 

анықтау. 

7.

 



Зертханалық  сабақ  №7  Құйма  босату,  кесу  және  тазалау  процестері 

кӛрсеткіштерін анықтау. 

 

   

Курстық жобалар (жұмыстар) тақырыбы 

1.

 



«Корпус» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 

2.

 



«Тіреуіш» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 

3.

 



«Сермер» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 

4.

 



«Цангалық жалғағыш» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 

5.

 



«Теңгергіш тірегі» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 

6.

 



«Сақина» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 

7.

 



«Бұрғылау  қашауының  тірегі»  құймасын  алу  үшін  құю  жинактарын 

жобалау. 

8.

 

«Вакуумдық сорғыш» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 



9.

 

«Гидрохабарлаушы» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 



10.

 

«Корпус» құймасын алу үшін құю жинактарын жобалау. 



 

 

  СӚЖ-ге арналған бақылау тапсырмаларының тақырыбы 

1.

 



Қолмен құю қалыптарын істеу. Кесу арқылы және жалған опокамен 

қалып жасап құйма алудың технологиялық процесін баяндаңыз. 

2. Кессонда, жұмсақ және қатты тӛсек бойынша қалып жасау. 

3. Қанқалы үлгі арқылы және шаблонмен қалып жасау. 

4. Тұтас және алмалы-салмалы бӛліктері бар үлгімен қос опокада қалып 

жасау. 


5. Астынғы және үстінгі жаншумен, жоғары қысыммен қалып жасау. 

6. Сілкумен, сілку және қосымша жаншумен қалып жасау. 

7. Қалыпты ауа импульспен және газ импульспен тығыздау. 

8. Қоспа лақтырумен қалып жасау. 

9. Соғумен (жоғары жылдамдықты жаншумен) қалып жасау. 

10. Құйма ӛндірудің ақырғы операциялары: босату, кесу, тазалау, тазарту. 

11.

 

Статикалық жаншудың қоспа тығыздалу дәрежесіне әсері 



12.

 

Қалып сапасына соққы энергиясы ӛзгеруінің әсер етуі. 



13.

 

Қоспа жасаудың құрама әдісі. 



14.

 

Қалып пен ӛзекшелерді ыстық жабдық жәрдемімен жасау. 



15.

 

Қалып қоспаларын жоғары жылдамдықпен жаншу процесі. 



16.

 

Ӛзекшені суық жабдықта жасау процесі. 



17.

 

Құю жүйесінің міндет артуы мен жоба есебі. 



18.

 

Үстемелер түрлері және қолдану жағдайлары. 



19.

 

Опокасыз қалып жасаудың мәні мен пайдалану саласы. 



20.

 

Құйма кесу мен тазалау тәсілдері. 



 

Студентттер білімін бағалау критерийлері 

Пән  бойынша  емтихан  бағасы  межелік  бақылаулар  бойынша  максимум 

кӛрсеткіштер  (60%-ға  дейін)  мен  қортынды  аттестаттаудың  (емтихан)  (40%-ға 

дейін)  сомасы  ретінде  анықталады  және  кестеге  сәйкес  100%-ға  дейінгі  мәнді 

құрайды. 

 

 



Пән бойынша берілген тапсырмаларды орындау мен тапсыру кестесі 

Бақылау түрі 

Тапсырманың 

мақсаты мен 

мазмұны 

Ұсынылатын 

әдебиеттер 

Орындау 


ұзақтығы 

Бақылау 


түрі 

Тапсыру 


мерзімі 

Балл 


№ 1-

зертханалық 

жұмыс 

Теориялық 



білімді 

тереңдету 

[1, 2, 6], дәріс 

конспектілері 

2 апта 

Ағымды 


бақылау 

2-ші 


аптада 

№ 2-



зертханалық 

жұмыс 


Теориялық 

білімді 


тереңдету 

[1, 2, 6], дәріс 

конспектілері 

2 апта 


Ағымды 

бақылау 


4-ші 

аптада 




№ 3-

зертханалық 

жұмыс 

Теориялық 



білімді 

тереңдету 

[1, 2, 6], дәріс 

конспектілері 

2 апта 

Ағымды 


бақылау 

6-ші 


аптада 

Дәрістерді 



бақылау 

Теориялық 

білімді 

тереңдету 

дәріс 

конспектілері 



1 апта 

Ағымды 


бақылау 

6-шы 


аптада 

Бақылау 



жұмысы 

1-бӛлім 


бойынша білімді 

тексеру 


[1, 2, 6], дәріс 

конспектілері 

2 сағат 

Межелік 


бақылау 

6-шы 


аптада 

№ 4-



зертханалық 

жұмыс 


Теориялық 

білімді 


тереңдету 

[2, 3, 4, 5], дәріс 

конспектілері 

2 апта 


Ағымдағ

ы 

8-ші 



аптада 

№ 5-



зертханалық 

жұмыс 


Теориялық 

білімді 


тереңдету 

[2-5], дәріс 

конспектілері 

2 апта 


Ағымдағ

ы 

10-шы 



аптада 

Бақылау 



жұмысы 

2-бӛлім 


бойынша білімді 

тексеру 


[2-5], дәріс 

конспектілері 

2 қатынас 

сағаттары 

Межелік 

10-шы 


аптада 

№ 6-



зертханалық 

жұмыс 


Теориялық 

білімді 


тереңдету 

[2-5], дәріс 

конспектілері 

2 апта 


Ағымдағ

ы 

12-ші 



аптада 

№ 7-



зертханалық 

жұмыс 


Теориялық 

білімді 


тереңдету 

[2-5], дәріс 

конспектілері 

2 апта 


Ағымдағ

ы 

14-ші 



аптада 

Дәрістерді 



бақылау 

Теориялық 

білімді 

тереңдету 

дәріс 

конспектілері 



1 апта 

Ағымды 


бақылау 

6-шы 


аптада 

Бақылау 



жұмысы 

3-бӛлім 


бойынша білімді 

тексеру 


[2-5], дәріс 

конспектілері 

2 қатынас 

сағаттары 

Межелік 

15-ші 


аптада 

Емтихан 



Пән 

материалының 

игерілуін 

тексеру 


Негізгі және 

қосымша 


әдебиеттер тізімі 

2 қатынас 

сағаттары 

Қорытын


ды  

Сессия 


кезінде 

40 


Барлығы 

 

 



 

 

 



100 

 

Саясат және процедуралар 

Құю ӛндірісінің технологиясы пәнін оқу кезінде келесі ережелерді ұстануды 

сұраймын: 


1 Сабаққа кешікпеу. 

2 Сабақтан дәлелді себепсіз қалмау, ауырған жағдайда анықтама, ал басқа 

жағдайларда түсіндірме хат ұсынуды. 

3 Сабақтың барлық түрлеріне қатысу студент міндеттерінің қатарына 

жатады. 

4 Оқу процесінің күнтізбелік кестесіне сәйкес барлық бақылау түрін 

тапсыру. 

5 Қатыспаған практикалық және зертханалық сабақтарды оқытушы 

кӛрсеткен уақытта ӛтеу. 

Негізгі әдебиеттер тізімі 

1. Трухов А.П. т.б. Технология литейного производства: Литье в песчаные 

формы. – М.: Академия, 2005. – 525 б. 

2.  Титов  Н.Д.,  Степанов  Ю.А.  Технология  литейного  производства.  –  М.: 

Машиностроение,2003

.

 – 400 б. 



3. 

Емельянова 

А.П. 

Технология 



литейной 

формы. 


– 

М.: 


Машиностроение,2003. – 224 б. 

4.  Могилев  В.К.,  Лев  О.П.  Справочник  литейщика: 

–  М.: 

Машиностроение,2004. – 272 б. 



5.  Матвеенко  И.  В.,  Исағулов  А.З.  Құю  цехтарының  қалып  және  ӛзекше 

жасайтын құрал-жабдықтары. – Қарағанды: ҚарМТУ баспасы, 2004. – 215 б. 



Қосымша әдебиеттер тізімі 

6.  Исагулов  А.З.,  Егоров  В.В.  Проектирование  технологического  процесса 

изготовления отливки: Оқу құралы. – Карағанды: КарМТУ,2005. – 85 б. 

7.  Исагулов  А.З.,  Канунникова  С.Г.,  Шаяхметов  Б.К.  Методические 

указания  к  лабораторным  работам  по  курсу  «Технология  литейного 

производства»: – Карағанды: КарМТУ,2006

.

 – 89 б. 



8.  Исагулов  А.З.,  Кузембаев  С.Б.,  Канунникова  С.Г.

 

Құю  жабдығын 



жобалау: Оқу құралы. – Қарағанды: ҚарМТУ,2003. – 139 б. 

9.  Исагулов  А.З.  т.б.  Расчеты  элементов  литейной  формы  и  процессов 

формообразования на ЭВМ: Оқу құралы. – Қарағанды: ҚарПТИ, 2005. – 79 б. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 


 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

СТУДЕНТКЕ АРНАЛҒАН ПӘН БОЙЫНША 

ОҚЫТУ БАҒДАРЛАМАСЫ 

(SYLLABUS) 

 

 

КОТeh 3308  «Құю ӛндірісінің технологиясы» пәні 

 

КОТeh 28 «Құю ӛндірісінің технологиясы» модулі 



 

 

 

 

 

 

                                                      

 

 

 



 

 

 



                                                                    31.03.2004 ж. № 50 мемл. бас. лиц.. 

Баспаға ______    20__ж. қол қойылды. Пішіні 90х60/16. Таралымы   _____ дана  

 Кӛлемі  ___ оқу бас. п. 

№ __________ тапсырыс    Бағасы келісілген 

______________________________________________________________ 

100027. ҚарМТУ баспасы, Қарағанды, Бейбітшілік бульвары, 56 






©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал