Балалық шаққа саяхат



жүктеу 0.89 Mb.
Pdf просмотр
бет4/48
Дата05.11.2022
өлшемі0.89 Mb.
#23353
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   48
«Балалық шаққа саяхат» Бердібек Соқпақбаев PDF
Вавилондағы ең бай адам, Шерхан-Мұртаза - “Ай мен Айша”
«Киікбай!», «Найза
Мектеп түпкілікті болып басқа үйге көшті.
Сол Киікбай ауылында бұрын мешіт болған бір ұзынша там үй бар-ды.
Діннен қадыр кеткен соң терезелері қирап, сырт қабырғасының сылағын
жауын езіп түсіріп, қаңырап бос тұратын. Сол үй қайта жөнделіп, ортасына
темір пеш орнатылып, терезелері бүтінделіп, мектеп болған. Біз қазір
осында оқимыз.
Бір кезде дін ордасы болған мешіт, қазір білім ордасы – мектеп.
Жалпиып жерде отырудан құтылғанбыз. Қозғалсаң, шиқыл салып бірге
қозғалатын, ыңыршақ ұзын парталар пайда болған.
Сағатбайдың үйі мектептің бет алдында жақын. Сабақ соңынан ол бізбен
хош айтысады да, сол арада қалып қояды.
Киікбай ауылының көпшілік үйлері мектептен берірек – Батырбай түбегі
аталатын шағын түбекшенің аузында. Сабақ соңынан жол айырығына дейін
Киікбай. Найза болып бірге келеміз. Киікбай балалары осы арадан төмен
бұрылып кетеді де, Найзалар қара жолды бойлап, ауылымызға тура
тартамыз. Қай күндері дəл осы жол айырығына жеткен кезде кеудені құрт
боп жайлап алған рушылдық алакөздігінен туатын сойқанды уақиғалар
басталып кеп кетеді.
Бұл індет, бұл жексұрын ауру балаларға үлкендерден жұққан.


Пəленің басы Киікбай, Найза деуден басталады. Жік-жік боп, бөлектеніп
шыға келеміз. Біреуімізді біреуіміз қалайда кемсітуге тырысамыз. Найзалар
Киікбайды, Киікбайлар Найзаны жамандап өлең айтамыз.
Найза, Найза, нақұрыс,
Көк есектің сүтін іш! –
Ал шыдап көр мықты болсаң!
Сөзбен жамандасу өршіп, шегіне жетеді. Енді ашықтан-ашық боқтасу
кетеді. Боқтасудың арты – төбелес.
Надандықтан туатын осы бір жікшілдікті өте-мөте қоздырып, еліріп
тұратындар төбелесқой жуан білек балалар. Оларға қандай жолмен болса
да шатақ шығару керек. Ең оңай, ең сыналған сенімді жол əлгі –
«Киікбай!», «Найза!».
Бір күні мұғалімнің қарасы көзден таса болып, жол айырығына жеткен
кезде, дағдылы майдандасу басталды. Əуелі төбелесқой ересек балалар
шартпа-шұрт қойғыласып қалды. «Ұр, Киікбайды!», «Ұр, Найзаны!». Бұл
ұран делебесін қоздырмайтын жан жоқ. Бізге кішкентай балаларға дейін
желігіп, қым-қиғаш қойғыластық та кеттік.
Бұндайда бейбітшілік сақтайтындар тек қыздар. Олар төбелеске
араласпайды. Кімді кім жеңер екен дегендей шетке іркіліп шығып, қарап
тұрады.
Найзаның қарасы молдау, əрі біздің балалар ересек. Найза еңсеріп,
Киікбайлар шайлығып, қаша бастады. Біз тырқыратып қуып келеміз:
– Ұр, Киікбайды! Ұр!
Киікбай ауылы əлгі арадан жап-жақын.
Мен нəзіктігіме қарамастан, өзім қатар балалардың ішіндегі төбелесқойдың
бірі едім. Шатақ шығар жерді іздеп жүрем. Шапшаң жүгірем. Оспан дейтін
менімен өшігіңкіреп жүретін бір баланың соңына түсіп алғам. Жетсем,
желкеден бір түйсем деп, еліріп қуып келе жатырмын. Ауылдың қақ
ортасына келгенімді бір-ақ байқадым.
Өкпе тұстағы бір үйдің қалқасынан бақан ұстаған ересек бала шыға келді.
Ол да Киікбай еді. Ұзын бақанмен басымнан қасқайтып салып қалды. Мен
жасқанып та үлгермедім. Шекеме дəлдеп тиген ауыр соққы дың ете қалды
да, басымның бүкіл бір қапталын жарып түскендей болды. Көзім
қарауытып, жер-дүние айналып, дөңгеленіп барады. Таяқ тиген шекемді
ұстай алған кезде қолыма жып-жылы боп аққан қан білінді...
Үйде жер төсекте жатырмын. Шекемдегі жараға шешем киіз күйгізіп
басып, домбаздай етіп байлап берген. Əрі оңай, əрі даяр ем. Ақ бақанның


не болғанын білмеймін, ал менің басым əжептəуір зақымданып қалған
екен. Ісік кернеген оң көзім жылтырап зорға ашылады. Үстімдегі
жейдемнің бір қапталы мен омырауы қызыл жоса қан.
Дəрігер дегенді біздің ауыл білмейді. Амбулатория, емхана осыдан он екі
шақырым Нарынқолда ғана бар. Аурулар ішінара соған барып емделеді.
Əйтпесе, негізінен, ауылдағы бақсы-балгердің ақылымен өздерін өздері
емдейді.
Мені ешкім дəрігерге апарған жоқ. Апаруға жағдай да жоқ. Бас сүйегім
сынғаннан сау ма, сау емес пе? Оны рентген арқылы зерттеп білу мұндағы
жұрттың ойы түгіл, түсіне де кірмейді.
Екі-үш күндей сабаққа бара алмадым. Шешеме салса, енді тіпті мені
мектепке жіберетін түрі жоқ. Биылша оқымай-ақ қой. Келер жылы, бұдан
гөрі есейіңкірегенде барарсың дейді.
Менің хал-жағдайымды білуге біздікіне əдейілеп Сағатбай келді. Болған
уақиғаны ол түгел естіп-білген. Ашуланған. Балалар арасында руға
бөлушілік болмасын деп, қатаң тыйым салған.
«Найза ауылы», «Киікбай ауылы» деудің орнына Сағатбай бізге «бірінші
бригада», «екінші бригада» деп айтыңдар дейтін еді.
Бара-бара осыған үлкендер де үйрене бастады.

жүктеу 0.89 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   48




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет