Бағдарламасының Нысан титул парағы (syllabus) пму ұс н 18. 4/19



жүктеу 92.68 Kb.

Дата07.05.2017
өлшемі92.68 Kb.
түріБағдарламасы

Пән

 

бағдарламасының



Нысан

титул


 

парағы


 

(SYLLABUS)

ПМУ ҰС Н 7.18.4/19

                                                                                                           

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

С.Торайғыров атындағы  Павлодар мемлекеттік университеті

Химиялық технологиялар және жаратылыстану факультеті

ПӘН БАҒДАРЛАМАСЫ (SYLLABUS)

SZhZN 2212 - Жануарлар жүйесі және зоологиялық номенклатура

 


Павлодар, 2013ж.

Пән


 

бағдарламасының

Нысан

бекіту


 

парағы


 

(SYLLABUS)

ПМУ ҰС Н 7.18.4/19                                                                                                           

                                             

    БЕКІТЕМІН

                                                                                                              ХТжЖФ 

деканы

                                                                                                               ________ 



Ахметов Қ.Қ. 

                “___ ” ________2013 ж.

Құрастырған: оқытушы  Ахметов К.И.             _______________

Биология және экология кафедрасы

SZhZN 2212 - Жануарлар жүйесі және зоологиялық номенклатура

5В060700 Биология мамандығының студенттеріне арналған

 

Пән бағдарламасы (Syllabus)

Бағдарлама “__” __. 20__ ж. бекітілген жұмыс бағдарламсы негізінде әзірленді.

Кафедра отырысында ұсынылған. «_____» __________ 2013 ж.  № ____ хаттама

Кафедра меңгерушісі ________________________ Жумадина Ш.М. «_____» __________ 

2013 ж.

Химиялық технологиялар және жаратылыстану факультетінің оқу әдістемелік 



кеңесімен мақұлданған

«_____» ___________  2013 ж.  № _____ хаттама

ОӘК төрайымы ________________________ Каниболоцкая Ю.М. «_____» ___________ 

2013 ж.


 

 


1. Оқу пәнінің құжаты

Пәннің атауы: Жануарлар систематикасы мен зоологиялық номенклатура

Жоғары оқу орнының компоненттік пәні 



Кредиттер саны мен оқу мерзімдері 

Барлығы – 3 кредит

Курс: 2

Семестр: 4

Барлық аудиторлық сабақтар – 135 сағат       

Дәрістер - 22,5 сағат   

Тәжірибелік/семинар сабақтар – 22,5 сағат                                    

Зертханалық жұмыстар – қарастырылмаған 

                СРП – 90 сағат 

соның ішінде СРСП – 22,5 сағат

Жалпы еңбек сыйымдылығы - 135 сағат

Бақылау формасы 

Емтихан  – 4 семестр



  Пререквизиттер

Мамандыққа кіріспе, зоология.



  Постреквизиттер

Жануарлардың салыстырмалы морфологиясы, зоология бойынша үлкен практикум.



2. Пән, мақсат пен міндеттер

Пән -  Жануарлар систематикасы – жануарларға ғылыми атауларды берумен, олардың түрлерін

және   туыстық   (эволюциялық)   байланыстар   негізінде   табиғи   топтар   бойынша   таралуын

(классификация) сипаттайтын зоология бөлімі.

Пәнді   оқытудың   мақсаты:  Жануарлар   систематикасы   мен   зоологиялық   номенклатура

ұқсастық  пен  олардың   арасындағы  ерекшеліктер  дәрежесінің  негізінде   жануарлардың   топтарға

(таксондарға)   бөлінуі   және   бұл   топтардың   туыстық   байланыстарын   және   иерархиясын

(төмендегілерден   жоғарығыларға,   яғни   түрлердің   тұқымдастыққа   және   т.б.)   қамтып   көрсететін

тәртіпте орналасуы болып табылады. 

Пәнді оқытудың міндеттері

- жануарлар патшалығынығ систематикалық қатыстылығын оқып үйрену;



омыртқасыз   және   омыртқалы   жануарлардың   негізгі   класстарының   систематикалық   белгілерін

сипаттау;



зоологиялық номенклатураның халықаралық кодексімен танысу;

Қазақстан территориясын мекендейтін отряд өкілдерін зерттеу; 

ең массалық отрядтар өкілдерінің морфологиялық белгілерін зерттеу; 

түрлік алуантүрлілігінің қысқару себептерін қарастыру.

3. Білімге, біліктілікке, дағдыларға және құзырлыққа талаптар

Курсты оқытудың нәтижесінде студенттер білуі тиіс:

-

таксономияның принциптерін, систематикалық белгілерді; 



-

жануарлар патшалығы систематикасында негізгі класстардың орындарын;

-

негізгі отрядтардың негізгі белгілерін;



-

түрішілік өзгеріс дәрежесін анықтау мен бағалаудың әдістері; 

-

түрлік алуантүрлілігінің қысқару себептерін;



-

эволюцияның қазіргі кездегі түрдің пайда болуын;

-

Қазақстан территориясында түрлердің таралуын.



істей білу:

-

өткен   материалды   талдау   мен   синтездеуге,   зоологиялық   номенклатурада   негізгі



таксондардың орын алуының себеп-салдар байланыстарын бөлуге мен ашуға;

-

морфологиялық белгілер бойынша дананың түрге, тұқымдастыққа, отрядқа қатыстылығын



анықтау;

-

Қазақстан   территориясында   мекендейтін   жануарлардың   класстарын,   негізгі   отрядтарын,



олардың белгілерін және тән өкілдерін сипаттауға.

4. Пәнді оқытудың тематикалық жоспары

Сабақ түрлері бойынша академиялық сағаттардың бөлінуі 

п



/

п

Тақырыптардың атауы



Сабақ түрлері бойынша контактілі

сағаттардың көлемі

дәрістер тәжірибе

лік (сем)

зертх

анал

ық

СӨЖ

1

Систематика туралы түсінік. 



Систематика және таксономия.

2

1



-

5

2



Систематика тарихы мен жануарлар 

таксономиясы.

2

1

-



5

3

Түр, бірлік және түрдің көп түрлілігі. 



Түрдің концепциясы. Түрлік 

бейімделулер. 

2

1

-



5

4

Таксономиялық категориялар және 



зоологиялық номенклатураның кейбір 

ережелері. 

6

5

-



15

5

Жануарлар систематикасында 



қолданылатын кейбір морфологиялық 

белгілер.

2

1

-



5

6

Омыртқасыз жануарлар 



таксономиялық топтарының 

сипаттамасы.

3

6

-



25

7

Омыртқалы жануарлар таксономиялық



3

6

-



25

топтарының сипаттамасы.

8

Қазіргі әлемде систематиканың 



инфрақұрылымы мен потенциалы.

2,5


1,5

5

БАРЛЫҒЫ:



22,5

22,5


-

90

6. Дәріс сабақтарының мазмұны



1 тақырып.Систематика  туралы түсінік. 

1. «Cистематика», «таксономия» және «классификация» терминдері.

2. «Номотетика» деген не? 

Әдебиет: [1-14].



2 тақырып. Жануарлар систематикасы мен таксономияның тарихы.

1. Халықтық систематика?

2. «Жануарлар тарихы», «Жануарлардың бөліктері туралы» атты еңбетермен танысу.

3.    Өркендеу   дәуіріндегі



 

систематика   мәселелерімен   зоологияның   қандай   ғалымдары

айналысты?

Әдебиет: : [1-14].



3   Тақырып.  Түр,   түрдің   тұтастығы   мен   көптүрлігі.   Түр   тұжырымдамасы.   Түрлік

бейімдеушілігі.

Тапсырма:

1.  «Түр», «популяция» и «түрдің қалыптасуы».

2. Түрдің тұжырымдамасы.

3. Түрдің категориялары мен түрлік таксондары.

Әдебиет: [1-14].

4   Тақырып.  Таксономиялық   категориялар   мен   зоологиялық   номенклатураның   кейбір

ережелері. 

1. Зоологиялық номенклатураның Халықаралық Кодексімен танысу. 

2. Авторлық пен оны жою мәселелері.

3. Зоологиялық номенклатура бойынша Халықаралық комиссия

Әдебиет: [1-14].



5 Тақырып. Жануарлар систематикасында қолданылатын кейбір морфологиялық белгілер.

1. Гибридизация, хемотаксономи әдістерімен, ПЦР реакциясымен танысу.

2. Морфометрия және статистикалық тану.

Әдебиет: [1-14].

 6 Тақырып. Омыртқасыз жануарлардың таксономиялық топтарының сипаттамасы.

1. Қарапайымдылар (Protozoa)систематикасы.

2.Ұлулар (Mollusca) түрінің систематикалық сипаттамасы.

3.  Сипункулида  (Sipunculida),  эхиурида  (Echiurida),  погонофора  (Pogonophora) түрлерінің

сипаттамасы.

Әдебиет: [1-14].



7 Тақырып. Омыртқалы жануарлардың таксономиялықтоптарының сипаттамалары.

1. Балық (Pisces) классының систематикасы.

2. Қосмекенділер (Amphibia) классының систематикалық сипаттамасы.

3. Жорғалаушылар (Reptilia) классының систематикалық сипаттамасы.

4. Құстар (Aves) классының систематикалық сипаттамасы. 

5.  Сүтқоректілер (Mamallia) классының систематикасы.

Әдебиет: [1-14].

8 Тақырып. Қазіргі әлемдегі инфақұрылым мен потенциалдың систематикасы

1. Зоологиялық топтамасы зоологиялық мұражайлар.

2. Мұражай жұмысының тәжірибесі.

3. Биологиялық әр түрліліктің әлемдік конвенциясы.

Әдебиет: [1-14].


7 Тәжірибелік сабақтардың тізімі мен мазмұны

1)  1Тақырып.  Систематика   мен   номотетика.   Бұл   тәвсілдердің   бір-бірін   толықтыруы

(Риккерт, Дриш, Беклемишев).

Әдебиет [1-14].

2) 2 тақырып.  К.Линней: тәжірибелік зоология мен схоластикалық тұжырымның синтезі.

Трансформизм және биологиялық систематикады эволюционды идея.

Әдебиет: [1-14].

3)   3   тақырып.   Түр   дәрежесі   және   түрлік   таксондар.   Түрді   объективті   анықтау

маңыздылығы. Түрлердің биологиялық мәні.

Әдебиет:  [1-14].

  4   тақырып.  Синонимияның   қалыптасуы.   Авторлық   және   оны   анықтау   мәселелері.

Омонимия.   Артықшылық   принципінен   шығару   шешімі.   Зоолгиялық   номенклатура   бойынша

Халықаралық комиссия.

Әдебиет:  [1-14].

  5   тақырып.   Соңғы   онжылдық   әдістері.   Гибридизация.   Қылығы(поведение).

Хемотаксономия.  Ақуыздардың  полиморфизмі.  Гель-электрофорез  әдісі.  Нуклеин  қышқылдары:

ядролық   ДНК-ның   гибридизациясы.   Полимеразды   тізбек   реакциясы:   митохондриялық   ДНК,

рибосомалы РНК.

Әдебиет: [1-14].

 6 тақырып. Ұлу түрі немесе жұмсақ денелілер (Mollusca). Сипункулида (Sipunculida) түрі.

Эхиурида (Echiurida) түрі. Погонофора (Pogonophora) түрі. Қылтанжақтылар (Chaetognatha) түрі.

Әдебиет: [1-14].

  7   тақырып.  Шеміршекті   балықтар   (Chondrichthyes)   класстарының   систематикалық

сипаттамасы.   Қосмекенділер   (Amphibia)     классы.   Жорғалаушылар     (Reptilia)   классы.   Құстар

(Aves)классы. Сүтқорктілер (Mammalia) классы

Әдебиет: [1-14].

  8   тақырып.  Биологиялық   әр   түрлік   бойынша   әлемдік   конвенция.   Бірлесу   және

систематиканың жаңа бағыттары. Біздің ғаламшарымыздың түрлік байлығының сипаттамасы.

Әдебиет:  [1-14].

8. Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар 

1.   Альфа   (талдаулық   систематика,   микросистематика),   бета-(макросистематика)   және

гамма- (түр ішіндегі) систематика.Түсініктер мен мысалдар.

Әдебиет: [1-14].

2. Үлкен және кіші түрлер (жордандар, леннеондар). Политиптік және монотиптік түрлердің

концепциясы. Түрдің қасиеттері мен белгілері       (К.М. Завадской бойынша).

Әдебиет: [1-14].

3.   Дара   түр   үшіндегі   өзгерістер   (нағыз   дара   өзгерістер,   жас   өзгерістері.   Жыныстық

диморфизм. Түстің маусымдық өзгеруі. Полиморфизм.

Әдебиет: [1-14].

4.   Таксономия   тәжірибесі.   Тексерістің   систематикалық   тәжірибесі.   Номенклатуралық

шешімдері.   Систематиктердің   жұмысындағы   субъективті   факторлар:   «айыратындар»,

«біріктірушілер».

Әдебиет: [1-14].

5.   Молекулалық   филогенетика   туралы   жалпы   түсінік.   Филогенетика   мен   систематика

заты.Олардың айырмашылығы. Қазіргі кладистика.

Әдебиет [1-14].

6.   Номенклатураның   күші   бар   принциптері.   Омонимдер.   Артық   атаулар.

Тавтонимдер.Атауларды сақтау мен қабыл алмау.

Әдебиет: [1-14].



Оқу бағдарламасының қиын сұрақтары.

1. Политиптік түрлер ұғымы.

2. Жануарлар әлемінде политиптік түрлердің таралғандығы.


3. Түр ішіндегі дәределер мен терминдер

4. Популациялы таксономия

5. Популяционды құрылым

6.Тексерістер немесе монографиялар бойынша жұмыс үшін деректер 

7. Таксономия және қарапайып статистикалық сипаттамалар

8. Популяция ішінен таңдаудың статистикалық сипаттамалары

9. Сандық деректердің сызба түрінде көрсету

10. Таксономикалық мақаланың пішіні мен стилі

11. Номенклатура ережелеріне түсінік

9. ММӨЖ  кеңестер кестесі (ММӨЖ-ы МӨЖ-ның 20% құрайды)

Барлық сұрақтар бойынша кеңес ағымдағы семестрдегі ММӨЖ кестесі бойынша өткізіледі.



 ООӨЖ кеңес графигі (  ООӨЖ ОӨЖ-ның 25% құрайды)

№ Сабақ түрі

дүйсенб

і

сейсенб



і

сәрсенб


і

бейсенбі жұма

1. Дәріс   сұрақтары

бойынша кеңес

13:40

14:30


2. Семинар   сұрақтары

бойынша кеңес

13:40

14:30 


3. ОӨЖ   сұрақтары

бойынша кеңес

14:45

15:35


4. Реферат

тақырыптары

бойынша кеңес

15:50


16:40

5. Тест   тапсырмалары

бойынша кеңес

10:25


11:15

10. Студенттің білімін тексеру кестесі

Дәрістерге   қатысу   саналмайды.   Тәжірибелік   сабақтар   мен   ММӨЖ   0-ден   100   балл

аралығында бағаланады.

Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі 

№Жұмыс


түрлері

Тапсырманың

тақыпыбы,

мақсаты   және

мазмұны 

Ұсынылатын

әдебиет

Орындау


уақыты

Бақылау


формасы

Тапсыру


мерзімі 

1

2



3

4

5



6

7

1 Реферат



Өрмекшінің

таксономиясы 

2 апта

Рефератты



қорғау

4-ші апта

2 Презентац

ия 


Терминдер   мен

анықтамалар

2апта

Презентац



ияны

қорғау


6-шы

апта


3 Презентац

ия 


Түр концепциясы

2 апта


Презентац

ияны


қорғау

7-ші апта

4 Реферат

Классификация

теориясы

1 апта


Рефератты

қорғау


8-ші апта

6 Межелік

бақылау


1-4 тақырыптары

коллоквиу

м

8-ші апта



7 Презентац

ия 


Линнеев

иерархиясы

2 апта

Презентац



ияны

қорғау


10-шы

апта


8 Презентац

ия 


Таксономиялық

таптамалар   мен

затты   анықтау

процессі 

2 апта

Презентац



ияны

қорғау


12-ші

апта


9 Межелік

бақылау


5-8 тақырыптары

коллоквиу

м

15- апта


11. Оқушылардың білімдерін тексеру кестесі

Дәріс және тәжірибе  (семинарлық,  зертханалық,  жеке,  студиялық)  сабақтарға  қатысу 0-100

балл болып бағаланады.

12. Студенттердің білімдерін анықтаудағы критерийлері

Сабақты  жалпы қорытындылауы тест түрінде аяқталады, бұл барлық өтілген материалдарды

қамтиды. Емтиханға жіберілуді алу үшін студент келесідей пән бойынша қамтылатын міндеттерді

атқаруы қажет:  

Әрбір тапсырма 0-100 баллмен бағаланады.

Жіберілу рейтингі   орташа арифметикалық барлық тапсырмаларды ағымдағы сабақтардағы

орындалған түрі бойынша есептеледі (дәрістерге қатысу, үй тапсырмалары, СӨЖ тапсырмалары,

тәжірибе және т.б. тапсырмалары, межелік бақылау).

  Жұмыс   оқу   бағдарламасындағы   барлық   орындалған   тапсырмалары   бойынша   (барлық

зертханалық жұмыстарды  орындау және тапсыру,  СӨЖ бойынша тапсырмаларды  орындау мен

тапсыру),  курстық жобаны қорғаудан  оң баға алуынан  және жіберілу рейтингі  50 баллдан кем

болмаған студент қорытынды бақылауға (ҚБ) жіберіледі.

Студенттердің оқу жетістіктерінің деңгейі әр бір пән бойынша, соның ішінде МЕ қорытынды

бақылауынан, қорытынды бағамен анықталады, ол ЖР мен ҚБ есебімен есептеледі.

Қ = ЖР*0,6 + ҚБ*0,4

Салмақтық үлесімі әр жыл сайын университеттің ғылыми кеңесімен бекітіледі және ЖР 0,6-

дан, ал ҚБ 0,3-тен кем болмауы керек.

КЖ/КЖ   комиссия   алдында   қорғалады.   Бағасы   көрсетілген   жұмысы   бойынша   және

жетекшісінің пікіімен қаралып есептеледі.

Қорытынды   бақылау   пән   бойынша   студенттің   оң   бағасымен   және   жіберілу   рейтингісімен

есептеледі.

Егер   де   қорытынды   бақылауға   себепсіз   жағдайлармен   келмеген   болса,   онда   ол

«қанағаттанарлықсыз» бағасымен сәйкескеледі.

Емтихан қорытындысы сол күні белгілі болады немесе келесі күні, себебі, егер емтиханның

екінші кезеңі сол күні түстен кейін жазбаша түрде өтілген болса.

ЖБ, ҚБ және ЕҚ 0 ден 100 пайыздық мөлшермен есептелінеді.

Межелік бақылаудың бағасы ағымдағы бағамен және межелік бақылау бағасымен есептеледі.

Оқу   жетістіктері,   яғни   студенттік   білімдері   біліммен,   дағды-машықтармен,   пән   бойынша

келесі әріптік жүйе және дәстүрлі баға шкаласымен бағаланады:

Әріптік   жүйе

бойынша бағасы

Балдардың

сандық

эквмваленті



Пайыздық

мөлшері


Дәстүрлі

 

баға



шкаласымен 

A

4,0


95-100

Өте жақсы

A-

3,67


90-94

B+

3,33



85-89

Жақсы


B

3,0


80-84

B-

2,67



75-79

C+

2,33



70-74

Қанағаттанарлық

C

2,0


65-69

C-

1,67



60-64

D+

1,33



55-59

D

1,0



50-54

F

0



0-49

Қанағаттанарлықсыз



13. Оқытушының талаптары, саясаты және рәсімдері

Студент дәріс сабақтарына міндетті түрде қатысуы тиіс.  Сабаққа   қатысу   әр   бір   сабақта

белгіленеді   (сабақтың   басында   немесе   аяғында).   Егер   белгілеу   кезінде   студент   болмаса,   бұл

деканаттың   қарастыруымен     қаралып   түсініктеме   қағазымен   беріледі.   Сабақта   2   рет   қана   жоқ

болуы жіберіледі. Сабаққа екі рет қалып келу, бұл бір рет жоқ деп есептелінеді. Егер де екі реттен

жоқ болса, бұл әкімшілдік шешім сұрағымен қарастырылады. Дәрісте басқа топтың студенттеріне

отыруға тыйым салынады.

Тапсырмаларды дәл уақытында тапсыру қажет. Ең соңғы кезі емтиханға дейін 3 күн қалғанда

қабылданады.   Осы   аталған   тапсырмалардың   барлығы   егер   тапсырылмаса,   студент   емтиханға

жіберілмейді.

Тақырыптарды қайталау және өткен материалдарды қамтуы әр кезде қаралып отыруы керек.

Оқу материалдарын меңгеруі тестпен немесе коллоквиуммен қаралып бағаланады. Тестілеу кезі

студенттерге айтылмай қабылдануы мүмкін.

  Студенттердің өздік жұмыстарын (СӨЖМ) мұғаліммен орындау кезіндегі төрт негізгі



қызметтері қарастырылып отырады. Бұлар:

Бірінші -  оқу пәні бойынша бастапқы сессия кезеңіндегі мұғалімдерден алынған мәліметтер

бойынша студенттердің белсенді қабылдауының негізін іске асыру



Екінші  -   курстық   және   бақылау   жұмыстарды,   үй   тапсырмаларын   орындауы,   әдеби   кітап

тізімдерін,   оқу-әдістемелік   нұсқауларын   оқып   тануының   барлығы   мұғалімнің   айтуы   бойынша

студенттің өздік жұмысымен істелінетін қызметі болып табылады. Осы деңгейде студенттің өзінің

білімін, жұмыс істеу әдістерін байқап, іске асыруы қажет. Өз-өзін ұйымдастыра білуі керек.



Үшінші   –  өздерінің   қиын   жағдайларындағы  оқу   материалдарын   талдау   және   жүйелеу.

Өздерінің   түсінбеген   тақырыптарын   мұғаліммен   келіп   сұраулары   қажет.   Өздерінің   берілген

тапсырмаларын реттеп оқуы керек.

Төртінші – студент мұғалімге келіп кеңес, түсіну үшін қосалқы материалдар алуы керек. 

  

Сіздерге сәттілік тілейміз!!!



14 Әдебиеттер тізімі

Негізгі

 

  

1. Бурко Л.Д., Балаш А.В., Бурко Н.Е. Систематика хордовых животных. – Минск, БГУ, 2002.

2. Джеффри Ч. Биологическая номенклатура. – М.: Мир, 1980.

3. Майр Э. Принципы зоологической систематики. – М., 1971.

4. Наумов Н.П., Карташев Н.Н. Зоология позвоночных: В 2 т., М. 1979.

Қосымша


5. Кузнецов Б.А. Определитель позвоночных фауны СССР. – Ч.3, 1975. – 208 с.

6. Майр Э. Популяции, виды и эволюция. - М.: Мир, 1974. 

7. Негробов О.П. Краткий справочник по зоологической систематике. - Воронеж: изд-во ВГУ,

1988.

8. Полоскан А., Хаитов В. Полевой определитель пресноводных беспозвоночных. – М., 2006.



9. Соколов В.Е. Систематика млекопитающих. – М: Высшая школа, 1973. – 430 с.

10. Шаталкин А.И. Биологическая систематика. – М.: Изд-во Моск-го унив-та, 1988.

11. Шкорбатов Г.Л. Вид и видообразование: Учеб. пособие. – Иваново, 1979.- 83 с.

12. Шипунов А.Б. Основы теории систематики. – М., 1999.

13. Шипунов А.Б. Обзор групп царства Protista. – М., 2001.

14. Яблоков А.В. Эволюционное учение. – М.: Высш. Школа, 2006.



Document Outline

  • С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
  • ПӘН БАҒДАРЛАМАСЫ (SYLLABUS)
  • Павлодар, 2013ж.
    • Пән бағдарламасы (Syllabus)
  • Негізгі




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал