БАҒдарламасы павлодар Мамандықтың элективті пәндер



жүктеу 153.16 Kb.

Дата11.01.2017
өлшемі153.16 Kb.
түріБағдарламасы

 

Жұмыс   оқу   бағдарламасының

титулдық парағы 

                   

Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.3/30



Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті

Қазақ филологиясы кафедрасы

«Соғыстан   кейінгі   жылдардағы   қазақ     әдебиетінің



тарихы (1945-1960)» пәні бойынша 5В011700 « Қазақ тілі

мен   әдебиеті»   мамандығының   сыртқы   бөлім   студенттеріне

арналған

ЖҰМЫС ОҚУ

  

БАҒДАРЛАМАСЫ

Павлодар


     

            



         

Мамандықтың элективті пәндер

каталогының негізінде әзірленген пәннің

жұмыс оқу бағдарламасын бекіту парағы 

Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.3/34



БЕКІТЕМІН 

ОІ жөніндегі проректор

___________  Н.Э.Пфейфер

                       

20__ж. «___»____________

Құрастырушы:

 _________      

ф.ғ.к.,доцент Мүтәлиева Р.М.

                            

                  

Қазақ филологиясы  кафедрасы  

                                                                                 

«Соғыстан   кейінгі   жылдардағы   қазақ     әдебиетінің

тарихы (1945-1960)» пәні бойынша 5В011700 « Қазақ тілі

мен   әдебиеті»   мамандығының   сыртқы   бөлім   студенттеріне

арналған

ЖҰМЫС ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ 

Жұмыс   бағдарламасы   жұмыс   оқу   жоспарларының   және

     

____________бекітілген



мамандықтың 

                                                                                           

      (бекіту күні)

            

элективті пәндер каталогы  негізінде әзірленген. 

20_ж.   «___»____________кафедра   отырысында   ұсынылған   №_____

Хаттама. 

Кафедра меңгерушісі ____________        Н.Қ.Жүсіпов 20__ж. «____» ________

            

        


Факультеттің оқу-әдістемелік кеңесімен мақұлданған  20_ ж. 

«_____»____________ №____ Хаттама 

ОӘК төрағасы  ________________        Е.Н.Жұманқұлова    

20_ ж. «_____»___________

    

                  



КЕЛІСІЛГЕН 

ГП факультет  деканы

   

________ Ж.Т.Сарбалаев   _________  



20_ ж. «_____»________

МАҚҰЛДАНДЫ:

ОҮЖжӘҚБ бастығы ____________      А.А.Варакута     

20_ ж. «_____»_______ 

             

Университеттің оқу-әдістемелік кеңесімен мақұлданған

20__ж. «___»______________  №____ Хаттама 



1 Пәннің мақсаты 

Қазақ   әдебиетінің   тарихындағы   маңызды   да   күрделі   кезең   болып

табылатын   ХХ   ғасырдың   орта   тұсындағы   (1945-1960)   әдеби   процесс   пен

әдебиет   тарихы   жөнінде   хронологиялық   ұстанымды   сақтай   отырып,

әдебиеттану   ғылымының   қол   жеткізген   бүгінгі   табыстары   негізінде

студенттерге барынша толық, тиянақты білім беру.



Пәннің міндеті

Осы пәнді меңгеру нәтижесінде студенттердің: 

ХХ   ғасырдың   орта   тұсында   жазылып,   жарық   көрген,   әдебиеттің

тарихы мен процесінде айрықша орны бар көркем шығармалар мен көрнекті

қаламгерлердің өмірбаяны жөнінде түсініктері болуы;

- Шығармашылық   ізденістерін,   олар   туралы   іргелі   зерттеулер   мен

еңбектерді толық білуі;

- жекелеген   автордың   шығармашылық   ерекшеліктерін

танытуда , ақындар өлеңдерін жатқа білуде икемді болуы;

-   шығарманың   идеялық,   жанрлық,   көркемдік-бейнелеу

тәсілдерін,   шеберлікті     айқындай   білуде,   образдар

жүйесіне   талдау   жасай   білуде  практикалық   машықтарды

иемдену қажет;

.

 2 Пререквезиттер:

  -  Қазақ халық ауыз әдебиеті

  -  Әдебиеттануға кіріспе.

  -  Әдебиет теориясы

  -  Ежелгі дәуір әдебиеті

  -  Қазақ Хандығы дәуіріндегі әдебиет

 3 Постреквизиттер 

-   Орыс әдебиеті

-   ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті

 -  Қазіргі  қазақ әдебиеті.

-  Түркі халықтары әдебиеті.





Пәннің мазмұны

4.1 Пәннің тақырыптық жоспары

Пәннің тақырыптық жоспары



Тақырып

Сабақ   түрлері   бойынша   қарым-

қатынастық сағаттар саны

дәріс


Пр Зе

рт

Ст



уд

же

ке



СӨЖ

1

Мұхтар Әуезов



7

2

32



2

Сәбит Мұқанов

2

1

10



3

Ғабит Мүсірепов

1

1

20



4

Ғали Орманов

1

1

5



5

Қасым Аманжолов

1

1

5



Барлығы:

12

6

72

4.2 Пәннің тақырыптарының мазмұны 

-тақырып Мұхтар Әуезов

Мұхтар Әуезов – қазақ әдебиетінің класигі. Жазушының

творчестволық өмірбаяны.

Жазушылық   сапарын   әңгіме   мен   пьеса   жазудан

бастауы.

Әңгімелері   «Қорғансыздың   күні»,   «Қаралы   сұлу»,

«Көксерек»,   «Білекке   білек»,   «Іздер»,   «Құм   мен   Асқар»,

«Шатқалаң»,   «Бүркітші»,   «Асыл   нәсілдер»т.б.   Олардың

тақырыбы   мен   проблематикасы,   көркемдік   әлемі,   образдар

жүйесі. Эпикалық және лирикалық сипаттары.

Драмалық   шығармалары:   «Еңлік-Кебек»,   «Қарагөз»,

«Айман-Шолпан»,   «Шекарада»,   «Тартыс»,   «Тас   түлек»,   «Ақ

қайың»,   «Сын   сағатта»,   «Қынаптан   қылыш»,   «Қарақыпшақ

Қобыланды», «Түнгі сарын». Олардың тақырыптық, идеялық

сипаты мен жанрлық құрамы, сюжеттік желісі, поэтикасы.

1930 жылдардан бастап түрлі жанрдағы шығармасында

Абай   образын   жасауға   бет   бұруы.   «Абай»   пьесасы,   «Абай

жырлары»   кинофильмінің   сценарийі,   «Абай»   операсының

либреттосы.

Л.Соболевпен бірігіп жазған «Абай» трагедиясы (1940).

Проза   жанрындағы   алғашқы   тарихи   шығармаларының

бірі   –   «Қараш-Қараш   оқиғасы»   (1927).Шығармадағы   қазақ



кедейлерінің   өмірі.Повестің   тарихи   негізі.Бақтығұлдың

шытырман   тағдыры,   бастан   кешкен   сан-қилыуақиғалары.

Шығарманың   халықтығы,   ұлттық   сипаты.   Повестің   тілі,

суреттілігі, сюжеті мен композициясы. «Қилы заман» (1928).

Шығарманың   тақырыбы   мен   идеясы.   Жанры.Шығармадағы

халық   өмірінің   көріністері,   олардың   тарихи   шындыққа

қатынасы. Ресейдің отаршылдық саясатының қаталдығы мен

сұрқиялығы. Жазушының образ жасау шеберлігі, суреткерлік

позициясы.

«Абай жолы» - тарихи эпопея. Оның қазақ прозасының

өсіп   дамуына   әсері.   Бүкілодақтық   әдебиет   көлеміне

көтерудегі мәні. Романдағы суреттелінетін дәуір шындығы.

Абай   образының   даму   заңдылығы.   Оның   гуманист,   азамат

ақын,   ағартушы   қайраткер,   ойшыл,   философ   бейнесінде

суреттелуі.   Дәркембай,   Базаралы,   Михайлов,   т.б.

бейнелері.Әйелдер   бейнесі:   Зере,   Ұлжан,   Әйгерім,   Тоғжан,

Салтанат, т.б. Құнанбай, Тәкежан, Ысқақ, Шұбар, Майбасар,

т.б. іс-әрекеті, образдары.

Жазушының шеберлігі, романның көркемдік ерекшелігі.

Эпопеяның   негізін   құраған   тарихи   өмір   шындығы,

этнографиялық   фактілер   және   олардың   көркемдік-

эстетикалық қызметі. Образ жасаудағы ойдан шығару, оның

өмір   шындығына   қатынасы,   психологиялық   талдау

(аналитикалық,   синтетикалық-лирикалық,   эпикалық)   Абай

жөніндегі барлық еңбектерінің жиынтығы «Абай жолы» атты

сериялы романы үшін жазушының Лениндік сыйлық алуы.

М.Әуезовтің   (халық)   ауыз   әдебиеті,   әдебиет   тарихы

саласындағы   зерттеу   еңбектері.   М.Әуезов   және

абайтанупроблемалары.   М.Әуезовтің   әлем   халықтары

әдебиеті   туралы   ойлары.   Қаламгер   еңбектерінде

жазушылық, шеберлік проблемаларының пайымдаулары.

Аудармалары:   Гогольдің   «Ревизоры»,   Шекспирдің

«Отеллосы»,   «Асауға   тұсауы»,   Н.Погодиннің   «Ақсүйектері»,

К.Треневтің «Любовь Яроваясы», А.Кронның «Флот офицері»,

А.Тургеневтің «Дворян ұясы», т.б. Жазушы творчествосының

зерттелуі.   М.Әуезовтің   көркемдік   дәстүрлері   және   оның

бүгінгі әдеби даму үшін маңызы.

2-тақырып Сәбит Мұқанов (1900-1973)

Шығармашылық өмірі. Өлеңдері. Поэмалары.

«Сұлушаш»   (1928).   Поэманың   сюжетіне   негіз   болған

материал.   Ақынның   ойдан   қосуы   және   оның   шығарманың

көркемдік-идеялық   жүйесіндегі   орны.   Сұлушаш,   Алтай,

Қайсар бейнелері. Поэманың көркемдік ерекшеліктері.



Ақынның   өз   заманы   туралы   жазған   шығармалары.

«Майға   сәлем»,   «Ақ   аю»,   «Колхозды   ауыл   осындай»,   «Сөз

Советтік армия», «Поэзия маршалы»,т.б. Олардағы ақындық

ізденіс іздері. Ақынның В.Маяковскийден үйренуі, қазақ өлең

құрылысына енгізген жаңалығы.

Прозалық шығармалары. «Адасқандар» (1931), «Жұмбақ

жалау»   (1938),   «Ботагөз».   Романның   қазақ   әдебиетінде

реализм әдісі негізінде көрінген шығарма екендігі. Жазылу

тарихы.   Тақырыбы   мен   көтерген   мәселесі.Романның

сюжеттік желісін құрған тарихи оқиғалар, оларды жинақтау

мен даралаудағы суреткерлік нысана.

«Менің мектептерім», «Өмір мектебі», «Есею жылдары».

Шығарманың жанрлық сипаты, онда қазақ халқының өмірінің

суреттелу   жолдары.   Баяндаушының   өз   бейнесі.   Дәуір

шындығы және көркемдік жинақтау.

«Сырдария»   романы   (1948-1951).   Тақырыбы.   Еңбек

адамдарының бейнелері. Байжан, Айбарша, Дәулет, Сырбай,

Анатолий,   Самархан,   Наталья,   Рахмет   сияқты   басты

кейіпкерлердің образдары, олардың өсу жолдары.Романдағы

халықтар достығы. Романның көркемдігі. Баяндау, суреттеу,

әңгімелеу жолдары. Шығарманың тілі.

«Мөлдір   махаббат»   (1959)   романы.   Шығарма

тақырыбының   тууы.   Жазушының   өмір   шындықтарын

жинақтау   жолдары.   Бүркіт   пен   Бәтестің   махаббат   тарихы,

олардың еркін өмір жолындағы әрекеттері. Романның басты

кейіпкерлері және олардың прототиптері.

Драмалық   шығармалары:   «Күрес   күндерінде»   (1938),

«Сәкен  Сейфуллин» (1964),  «Қашқар  қызы»  (1972),  «Шоқан

Уәлиханов» (1953).

«Аққан   жұлдыз»   (1967,   1970).   Романды   тетралогиялық

деңгейде   жазу   туралы   автордың   ойы.   Ол   ойдың   толық

жүзеге   аспауы.   Романның   алғашқы   екі   кітабында   көрініс

тапқан өмір шындықтары. Шоқан Уәлиханов бейнесі.

Әдебиет   сыны   мен   әдебиет   тарихын   зерттеудегі

еңбектері   «Өсу   жолдарымыз»,   «Халық   мұрасы»,   «Жарқын

жұлдыздар»,   «18-19   ғасырдағы   қазақ   әдебиеті   тарихының

очерктері»   оқулығы.   Жазушы   творчествосының   зерттелу

жайы, қазақ әдебиеті тарихында алатын орны.



3-тақырып Ғабит Мүсірепов 

Жазушының   творчестволық   өмірбаяны.   Жиырмасыншы

жылдардың   аяғындағы   әңгімелері   («Тулаған   толқында»,

«Қос   шалқар»,   «Талпақ   танау»,   «Үздіксіз   өсу»,   «Бір   адым

ілгері, екі адым кейін») , олардың тақырыбы.

Жазушының   ана   туралы   әңгімелері.   «Адамның   анасы»

(1933), «Өлімді жеңген ана» (1933), «Ананың анасы» (1934),

«Ананың   арашасы»   (1935),   «ана   жыры».   «Ашынған   ана»

новелласындағы   ауылдағы   озбыр   болыстардың   өктемдігі,

бас бостандығы үшін күреске көтерілген қазақ әйелі – Қапия

образы.   «Ананың   арашасы».   Мұндағы   азамат   соғысының

көріністері,   романтика   мен   реализмнің   ұштасуы.   Нағима.

Оның   ерлік   әрекеттері.   «Ер   ана»   (1942),   «Ақлима»   (1944)

атты   әңгімелері.   Ақлиманың   адамгершілік  қасиеті.  Наталья

образы.

 

«Ананың



 

анасы»


 

әңгімесі.

 

Жазушы


творчествосындағы ана тақырыбының алатын орны.

Драмалық   шығармалары.   Олардың   жанрлық   құрамы,

поэтикасы. «Қыз Жібек», «Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Ақан

сері   -   Ақтоқты»,   «Амангелді»   т.б.   Драматургия   саласында

алғашқы сәтті еңбегі – «Қыз Жібек» (1934) атты музыкалық

драмасы,   оның   кейінірек   операға   айналуы.   Пьесада

махаббат бостандығы, гуманизм сарынының суреттелуі.

«кездеспей   кеткен   бір   бейне»   (1967)   повесі.   «Ұлпан»

(1974) романы. Ұлы Отан соғысы тақырыбына арнап жазған

«қазақ   батыры»   (1945)   повесі.   Автордың   оны   «қазақ

солдаты»   (1950)   романына   айналдыруы.   Олардың

айырмашылығы,   өзгешелігі.   Романдағы   халықтар

достығының,   патриоттық   сезімінің   суреттелуі.   Жауынгер

өмірінің   суреттері.   Басты   образдар.   Қайырғали   Сарталиев,

Петр   Ушаков,   Владимир   Толстов,   Самед   Абдуллаев,   т.б.

Романның   көркемдік   ерекшелігі,   ұлттық   және

интернационалдық   сипаты,   көркемдеуіш-бейнелеуіш

құралдары. Романдағы пейзаж, оның көркемдік қызметі.

«Оянған   өлке»   (1953),   «Жат   қолында»   (1984)

романдары.

Қазақстанда   алғаш   өндіріс   орындары   ашылып,   қазақ

кедейлерінің өндіріс жұмысшыларына айналуы. Халық өмірі,

әлеуметтік   тартыс   көріністері.   Шығарманың   эпопеялық

сипаты. Орыс , қазақ жұмысшыларының тұрмысы. Қарағанды

шахталарындағы   Успен,   Ақбұйрат   мыс   заводындағы

жұмысшылардың   өмірі,   капиталистердің   өзара   тартысы.

«Оянған   өлкенің»   саяси-әлеуметтік   табиғаты.   «Жат

қолынданың»   әлеуметтік-психологиялық   сипаты.   Өлкенің

ояна бастауы. Сол кездегі қазақ ауылының өмірі, әлеуметтік


қарым-қатынастары,

 

тұрмыс-салтының



 

суреттелуі,

ерекшеліктері.   Басты   образдары:   Бұланбай,   Байжан,

Байшегір, Жабай, Сейіт, Назыкеш, Быковтар, Шило,т.б.Екінші

топтың   адамдары:   Жұман,   Игілік,   Рязанов,   Ушаков,

Сикорьский,т.б.   Кенжеғара   образының   ерекшелігі,   даму

логикасы. Роман-дилогияның көркемдік ерекшелігі, қазақтың

әдеби   тілінің,   көркем   ойының   соңғы   табыстарын   орынды

пайдалануы. Әр оқиғаны, табиғат суреттері мен адамның ой

толғаныстарын,

 

қарым-қатынастарын



 

суреттеудегі

шеберлігі,   тілі.   Ғ.Мүсірепов   творчествосының   қазақ

әдебиетіндегі орны.



4-тақырып  Ғали Орманов 

Өмірі   мен   шығармашылығының   басты   кезеңдерінен

мәлімет.

Ақынның   творчестволық   сапары   қысқа   лирикалық

өлеңдер жазудан басталған. Жаңарған ауыл, өзгерген дала,

туған   жер,   адамдардың   ойы   мен   арманы,   олардың   жаңа

қарым-қатынастары   Ғали   шығармаларының   негізгі

тақырыбы болуы.

1927—28   жвлдары   жазылған   «Қора»,   «Дихамбай»,

«Мойын Серік» сияқты өлеңдерінде жаңарған өмірді, кедей

шаруалардың жер бөлісіп, ұйымдасып, серіктесіп еңбек етуін

суреттеуі.   Ғали   атын   жұртшылыққа   молынан   танытқан

«Шеңбер»   атты   өлеңі.қысқа   сюжетке   құрылып,   көркем

жазылған «Алғашқы адым», «Жолда», «Кітап»,т.б. өлеңдері,

олардағы лиризм.

1930   жылдардан   бастап   эпикалық   жанрда   да

еңбектенуі.   Жаңарған   ауылдың   өткендегі   ауыр   халі   мен

бүгінгі   тұрмысын   көрсету   ниетімен   «Шәуілдір»   атты   ұзақ

поэма жазуы. Оның кемшіліктері, өмір құбылыстарын таңдап,

талғауы мен жинақтауындағы творчестволық белсенділіктің

жетіспеушілігі.   Челюскиншілердің   ерлік   сапарына   арналып

жазылған   «Алынған   қамал»   поэмасы.   Бірсыпыра

өлеңдерінде   ерлікті,   батырлықты   мадақтап,   майдан

уақытындағы   тылдағы   еңбекті   көрсетсе   («Батыр   ініме»,

«Мәлік», «Жар жалауы», т.б.), ал «Ана әңгімесі» деген ұзақ

өлеңінде   ақын   жас   баланың     ақыл-ойына     сыйымды   етіп

ертегі   мен   әңгіме   үлгісінде   неміс   фашистерінің

басқыншылық әрекетін әшкереледі.

Соғыстан   кейін   еңбек   тақырыбын   жырлауы   («Днепр

оттары», «Қорада», «Батпақ дала дастаны», «Егін - толқын»).



Халықтар   достығы   мен   бейбітшілік   тақырыбына   көптеген

өлеңдерін   арнауы   («Доллар   тағдыры»,   «Достық   жыры»,

«Асқанға тосқын»).

Ғ.Ормановтың   очерк,   әңгімелері   («Қаратаудың

Қамбары»),   «Жол»,   «Механик   ойы»,   «Жүрек»,   «Алыстағы

ауылда».   Аудармалар:   Л.Толстойдың   «Анна   Каренина»,

М.Бубенцовтың «Аққайың» романдарын , Н.В.Гогольдің «Нева

проспектісі» повесін тәржімәлауы.



5-тақырып Қасым Аманжолов 

Шығармашылық   өмірбаяны.   Творчествосының   алғашқы

кезеңінде   Қ.Аманжолов   саяси-әлеуметтік   тақырыптарға,   ел

өмірінде өтіп жатқан ірі уақиғаларға, халық тұрмысындағы

жаңалықтар   мен   өзгерістерге   арнап   көптеген   өлеңдер

жазды.


Ақын өмірінің Орал кезеңінің (Оралда тұрған жырлары)

шығармашылық   лабораториясында   айрықша   мәні   бар.

Қ.Аманжолов   өмір   уақиғаларын   сырттай   бейнелеуден

лирикалық   кейіпкер   ішкі   әлемі   мен   сезім   сырларына,

ойларын   бейнелеуге   көшеді.   Арман,   махаббат   жырларына

көңіл қояды.

Тұңғыш   өлеңдер   жинағындағы   ақын   шеберлігінің

көріністері : «Өмір сыры» (1938).

Соғыстан   кейінгі   өлеңдері.   1955-56   жылдары   ақынның

үш томдық «шығармаларының толық жинағы» шығарылуы.

Шығармадларының төрт томдық жинағы (1977-80).

Қасым   аманжолов   поэзиясындағы   Отан   соғысы

тақырыбы.   «Ұлы   Отан   соғысы   туралы   жыр»,   «Байкал»,

«Орал», «Үстімде сұр шинелім», «Жеңіс даусы», «Дариға, сол

қыз», «қызғалдақ», «Ақын өлімі туралы аңыз» т.б.

Поэмалары: «Жамбыл тойында» (1939), «Бикеш» (1939-

44),   «Құпия   қыз»   (1939),   «Ақын   өлімі   туралы   аңыз»   (1943),

«Біздің дастан» (1947).

Қ.Аманжоловтың

 

ақындық



 

әлемі.


 

Оның


творчествосындағы   соғыс   пен   бейбітшілік,   өмір   мен   өлім

суреттері.   Шығармаларындағы   достық   пен   махаббат,   ерлік

пен елдік, Геройлық пен трагедиялық пафос. Ой мен сезім.

Мазмұн тереңдігі мен түр жарастығы.

Аудармалары:   «Полтава»   (Пушкин),   «Маскарад»

(Лермонтов),   Низамиден,   Некрасовтан,   Шевченкодан,

Маяковскийден,   Твардовскийден   қазақшалаған   аударма

туындылары. Қ.Аманжолов творчествосының қазақ әдебиеті

тарихында алатын орны.


 Тәжірибешілік сабақтардың мазмұны мен тізімі 

1-тақырып Мұхтар Әуезов

Мұхтар Әуезов – қазақ әдебиетінің класигі. Жазушының

творчестволық өмірбаяны.

Жазушылық   сапарын   әңгіме   мен   пьеса   жазудан

бастауы.

Әңгімелері   «Қорғансыздың   күні»,   «Қаралы   сұлу»,

«Көксерек»,   «Білекке   білек»,   «Іздер»,   «Құм   мен   Асқар»,

«Шатқалаң»,   «Бүркітші»,   «Асыл   нәсілдер»т.б.   Олардың

тақырыбы   мен   проблематикасы,   көркемдік   әлемі,   образдар

жүйесі. Эпикалық және лирикалық сипаттары.

Драмалық   шығармалары:   «Еңлік-Кебек»,   «Қарагөз»,

«Айман-Шолпан»,   «Шекарада»,   «Тартыс»,   «Тас   түлек»,   «Ақ

қайың»,   «Сын   сағатта»,   «Қынаптан   қылыш»,   «Қарақыпшақ

Қобыланды», «Түнгі сарын». Олардың тақырыптық, идеялық

сипаты мен жанрлық құрамы, сюжеттік желісі, поэтикасы.

1930 жылдардан бастап түрлі жанрдағы шығармасында

Абай   образын   жасауға   бет   бұруы.   «Абай»   пьесасы,   «Абай

жырлары»   кинофильмінің   сценарийі,   «Абай»   операсының

либреттосы.

Л.Соболевпен бірігіп жазған «Абай» трагедиясы (1940).

Проза   жанрындағы   алғашқы   тарихи   шығармаларының

бірі   –   «Қараш-Қараш   оқиғасы»   (1927).Шығармадағы   қазақ

кедейлерінің   өмірі.Повестің   тарихи   негізі.Бақтығұлдың

шытырман   тағдыры,   бастан   кешкен   сан-қилыуақиғалары.

Шығарманың   халықтығы,   ұлттық   сипаты.   Повестің   тілі,

суреттілігі, сюжеті мен композициясы. «Қилы заман» (1928).

Шығарманың   тақырыбы   мен   идеясы.   Жанры.Шығармадағы

халық   өмірінің   көріністері,   олардың   тарихи   шындыққа

қатынасы. Ресейдің отаршылдық саясатының қаталдығы мен

сұрқиялығы. Жазушының образ жасау шеберлігі, суреткерлік

позициясы.

«Абай жолы» - тарихи эпопея. Оның қазақ прозасының

өсіп   дамуына   әсері.   Бүкілодақтық   әдебиет   көлеміне

көтерудегі мәні. Романдағы суреттелінетін дәуір шындығы.

Абай   образының   даму   заңдылығы.   Оның   гуманист,   азамат

ақын,   ағартушы   қайраткер,   ойшыл,   философ   бейнесінде

суреттелуі.   Дәркембай,   Базаралы,   Михайлов,   т.б.

бейнелері.Әйелдер   бейнесі:   Зере,   Ұлжан,   Әйгерім,   Тоғжан,

Салтанат, т.б. Құнанбай, Тәкежан, Ысқақ, Шұбар, Майбасар,

т.б. іс-әрекеті, образдары.

Жазушының шеберлігі, романның көркемдік ерекшелігі.

Эпопеяның   негізін   құраған   тарихи   өмір   шындығы,



этнографиялық   фактілер   және   олардың   көркемдік-

эстетикалық қызметі. Образ жасаудағы ойдан шығару, оның

өмір   шындығына   қатынасы,   психологиялық   талдау

(аналитикалық,   синтетикалық-лирикалық,   эпикалық)   Абай

жөніндегі барлық еңбектерінің жиынтығы «Абай жолы» атты

сериялы романы үшін жазушының Лениндік сыйлық алуы.

М.Әуезовтің   (халық)   ауыз   әдебиеті,   әдебиет   тарихы

саласындағы   зерттеу   еңбектері.   М.Әуезов   және

абайтанупроблемалары.   М.Әуезовтің   әлем   халықтары

әдебиеті   туралы   ойлары.   Қаламгер   еңбектерінде

жазушылық, шеберлік проблемаларының пайымдаулары.

Аудармалары:   Гогольдің   «Ревизоры»,   Шекспирдің

«Отеллосы»,   «Асауға   тұсауы»,   Н.Погодиннің   «Ақсүйектері»,

К.Треневтің «Любовь Яроваясы», А.Кронның «Флот офицері»,

А.Тургеневтің «Дворян ұясы», т.б. Жазушы творчествосының

зерттелуі.   М.Әуезовтің   көркемдік   дәстүрлері   және   оның

бүгінгі әдеби даму үшін маңызы.

2-тақырып Сәбит Мұқанов (1900-1973)

Шығармашылық өмірі. Өлеңдері. Поэмалары.

«Сұлушаш»   (1928).   Поэманың   сюжетіне   негіз   болған

материал.   Ақынның   ойдан   қосуы   және   оның   шығарманың

көркемдік-идеялық   жүйесіндегі   орны.   Сұлушаш,   Алтай,

Қайсар бейнелері. Поэманың көркемдік ерекшеліктері.

Ақынның   өз   заманы   туралы   жазған   шығармалары.

«Майға   сәлем»,   «Ақ   аю»,   «Колхозды   ауыл   осындай»,   «Сөз

Советтік армия», «Поэзия маршалы»,т.б. Олардағы ақындық

ізденіс іздері. Ақынның В.Маяковскийден үйренуі, қазақ өлең

құрылысына енгізген жаңалығы.

Прозалық шығармалары. «Адасқандар» (1931), «Жұмбақ

жалау»   (1938),   «Ботагөз».   Романның   қазақ   әдебиетінде

реализм әдісі негізінде көрінген шығарма екендігі. Жазылу

тарихы.   Тақырыбы   мен   көтерген   мәселесі.Романның

сюжеттік желісін құрған тарихи оқиғалар, оларды жинақтау

мен даралаудағы суреткерлік нысана.

«Менің мектептерім», «Өмір мектебі», «Есею жылдары».

Шығарманың жанрлық сипаты, онда қазақ халқының өмірінің

суреттелу   жолдары.   Баяндаушының   өз   бейнесі.   Дәуір

шындығы және көркемдік жинақтау.

«Сырдария»   романы   (1948-1951).   Тақырыбы.   Еңбек

адамдарының бейнелері. Байжан, Айбарша, Дәулет, Сырбай,

Анатолий,   Самархан,   Наталья,   Рахмет   сияқты   басты

кейіпкерлердің образдары, олардың өсу жолдары.Романдағы


халықтар достығы. Романның көркемдігі. Баяндау, суреттеу,

әңгімелеу жолдары. Шығарманың тілі.

«Мөлдір   махаббат»   (1959)   романы.   Шығарма

тақырыбының   тууы.   Жазушының   өмір   шындықтарын

жинақтау   жолдары.   Бүркіт   пен   Бәтестің   махаббат   тарихы,

олардың еркін өмір жолындағы әрекеттері. Романның басты

кейіпкерлері және олардың прототиптері.

Драмалық   шығармалары:   «Күрес   күндерінде»   (1938),

«Сәкен  Сейфуллин» (1964),  «Қашқар  қызы»  (1972),  «Шоқан

Уәлиханов» (1953).

«Аққан   жұлдыз»   (1967,   1970).   Романды   тетралогиялық

деңгейде   жазу   туралы   автордың   ойы.   Ол   ойдың   толық

жүзеге   аспауы.   Романның   алғашқы   екі   кітабында   көрініс

тапқан өмір шындықтары. Шоқан Уәлиханов бейнесі.

Әдебиет   сыны   мен   әдебиет   тарихын   зерттеудегі

еңбектері   «Өсу   жолдарымыз»,   «Халық   мұрасы»,   «Жарқын

жұлдыздар»,   «18-19   ғасырдағы   қазақ   әдебиеті   тарихының

очерктері»   оқулығы.   Жазушы   творчествосының   зерттелу

жайы, қазақ әдебиеті тарихында алатын орны.

3-тақырып Ғабит Мүсірепов 

Жазушының   творчестволық   өмірбаяны.   Жиырмасыншы

жылдардың   аяғындағы   әңгімелері   («Тулаған   толқында»,

«Қос   шалқар»,   «Талпақ   танау»,   «Үздіксіз   өсу»,   «Бір   адым

ілгері, екі адым кейін») , олардың тақырыбы.

Жазушының   ана   туралы   әңгімелері.   «Адамның   анасы»

(1933), «Өлімді жеңген ана» (1933), «Ананың анасы» (1934),

«Ананың   арашасы»   (1935),   «ана   жыры».   «Ашынған   ана»

новелласындағы   ауылдағы   озбыр   болыстардың   өктемдігі,

бас бостандығы үшін күреске көтерілген қазақ әйелі – Қапия

образы.   «Ананың   арашасы».   Мұндағы   азамат   соғысының

көріністері,   романтика   мен   реализмнің   ұштасуы.   Нағима.

Оның   ерлік   әрекеттері.   «Ер   ана»   (1942),   «Ақлима»   (1944)

атты   әңгімелері.   Ақлиманың   адамгершілік  қасиеті.   Наталья

образы.

 

«Ананың



 

анасы»


 

әңгімесі.

 

Жазушы


творчествосындағы ана тақырыбының алатын орны.

Драмалық   шығармалары.   Олардың   жанрлық   құрамы,

поэтикасы. «Қыз Жібек», «Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Ақан

сері   -   Ақтоқты»,   «Амангелді»   т.б.   Драматургия   саласында



алғашқы сәтті еңбегі – «Қыз Жібек» (1934) атты музыкалық

драмасы,   оның   кейінірек   операға   айналуы.   Пьесада

махаббат бостандығы, гуманизм сарынының суреттелуі.

«кездеспей   кеткен   бір   бейне»   (1967)   повесі.   «Ұлпан»

(1974) романы. Ұлы Отан соғысы тақырыбына арнап жазған

«қазақ   батыры»   (1945)   повесі.   Автордың   оны   «қазақ

солдаты»   (1950)   романына   айналдыруы.   Олардың

айырмашылығы,   өзгешелігі.   Романдағы   халықтар

достығының,   патриоттық   сезімінің   суреттелуі.   Жауынгер

өмірінің   суреттері.   Басты   образдар.   Қайырғали   Сарталиев,

Петр   Ушаков,   Владимир   Толстов,   Самед   Абдуллаев,   т.б.

Романның   көркемдік   ерекшелігі,   ұлттық   және

интернационалдық   сипаты,   көркемдеуіш-бейнелеуіш

құралдары. Романдағы пейзаж, оның көркемдік қызметі.

«Оянған   өлке»   (1953),   «Жат   қолында»   (1984)

романдары.

Қазақстанда   алғаш   өндіріс   орындары   ашылып,   қазақ

кедейлерінің өндіріс жұмысшыларына айналуы. Халық өмірі,

әлеуметтік   тартыс   көріністері.   Шығарманың   эпопеялық

сипаты. Орыс , қазақ жұмысшыларының тұрмысы. Қарағанды

шахталарындағы   Успен,   Ақбұйрат   мыс   заводындағы

жұмысшылардың   өмірі,   капиталистердің   өзара   тартысы.

«Оянған   өлкенің»   саяси-әлеуметтік   табиғаты.   «Жат

қолынданың»   әлеуметтік-психологиялық   сипаты.   Өлкенің

ояна бастауы. Сол кездегі қазақ ауылының өмірі, әлеуметтік

қарым-қатынастары,

 

тұрмыс-салтының



 

суреттелуі,

ерекшеліктері.   Басты   образдары:   Бұланбай,   Байжан,

Байшегір, Жабай, Сейіт, Назыкеш, Быковтар, Шило,т.б.Екінші

топтың   адамдары:   Жұман,   Игілік,   Рязанов,   Ушаков,

Сикорьский,т.б.   Кенжеғара   образының   ерекшелігі,   даму

логикасы. Роман-дилогияның көркемдік ерекшелігі, қазақтың

әдеби   тілінің,   көркем   ойының   соңғы   табыстарын   орынды

пайдалануы. Әр оқиғаны, табиғат суреттері мен адамның ой

толғаныстарын,

 

қарым-қатынастарын



 

суреттеудегі

шеберлігі,   тілі.   Ғ.Мүсірепов   творчествосының   қазақ

әдебиетіндегі орны.



4-тақырып  Ғали Орманов 

Өмірі   мен   шығармашылығының   басты   кезеңдерінен

мәлімет.

Ақынның   творчестволық   сапары   қысқа   лирикалық

өлеңдер жазудан басталған. Жаңарған ауыл, өзгерген дала,


туған   жер,   адамдардың   ойы   мен   арманы,   олардың   жаңа

қарым-қатынастары   Ғали   шығармаларының   негізгі

тақырыбы болуы.

1927—28   жвлдары   жазылған   «Қора»,   «Дихамбай»,

«Мойын Серік» сияқты өлеңдерінде жаңарған өмірді, кедей

шаруалардың жер бөлісіп, ұйымдасып, серіктесіп еңбек етуін

суреттеуі.   Ғали   атын   жұртшылыққа   молынан   танытқан

«Шеңбер»   атты   өлеңі.қысқа   сюжетке   құрылып,   көркем

жазылған «Алғашқы адым», «Жолда», «Кітап»,т.б. өлеңдері,

олардағы лиризм.

1930   жылдардан   бастап   эпикалық   жанрда   да

еңбектенуі.   Жаңарған   ауылдың   өткендегі   ауыр   халі   мен

бүгінгі   тұрмысын   көрсету   ниетімен   «Шәуілдір»   атты   ұзақ

поэма жазуы. Оның кемшіліктері, өмір құбылыстарын таңдап,

талғауы мен жинақтауындағы творчестволық белсенділіктің

жетіспеушілігі.   Челюскиншілердің   ерлік   сапарына   арналып

жазылған   «Алынған   қамал»   поэмасы.   Бірсыпыра

өлеңдерінде   ерлікті,   батырлықты   мадақтап,   майдан

уақытындағы   тылдағы   еңбекті   көрсетсе   («Батыр   ініме»,

«Мәлік», «Жар жалауы», т.б.), ал «Ана әңгімесі» деген ұзақ

өлеңінде   ақын   жас   баланың     ақыл-ойына     сыйымды   етіп

ертегі   мен   әңгіме   үлгісінде   неміс   фашистерінің

басқыншылық әрекетін әшкереледі.

Соғыстан   кейін   еңбек   тақырыбын   жырлауы   («Днепр

оттары», «Қорада», «Батпақ дала дастаны», «Егін - толқын»).

Халықтар   достығы   мен   бейбітшілік   тақырыбына   көптеген

өлеңдерін   арнауы   («Доллар   тағдыры»,   «Достық   жыры»,

«Асқанға тосқын»).

Ғ.Ормановтың   очерк,   әңгімелері   («Қаратаудың

Қамбары»),   «Жол»,   «Механик   ойы»,   «Жүрек»,   «Алыстағы

ауылда».   Аудармалар:   Л.Толстойдың   «Анна   Каренина»,

М.Бубенцовтың «Аққайың» романдарын , Н.В.Гогольдің «Нева

проспектісі» повесін тәржімәлауы.

5-тақырып Қасым Аманжолов 

Шығармашылық   өмірбаяны.   Творчествосының   алғашқы

кезеңінде   Қ.Аманжолов   саяси-әлеуметтік   тақырыптарға,   ел

өмірінде өтіп жатқан ірі уақиғаларға, халық тұрмысындағы

жаңалықтар   мен   өзгерістерге   арнап   көптеген   өлеңдер

жазды.


Ақын өмірінің Орал кезеңінің (Оралда тұрған жырлары)

шығармашылық   лабораториясында   айрықша   мәні   бар.

Қ.Аманжолов   өмір   уақиғаларын   сырттай   бейнелеуден

лирикалық   кейіпкер   ішкі   әлемі   мен   сезім   сырларына,



ойларын   бейнелеуге   көшеді.   Арман,   махаббат   жырларына

көңіл қояды.

Тұңғыш   өлеңдер   жинағындағы   ақын   шеберлігінің

көріністері : «Өмір сыры» (1938).

Соғыстан   кейінгі   өлеңдері.   1955-56   жылдары   ақынның

үш томдық «шығармаларының толық жинағы» шығарылуы.

Шығармадларының төрт томдық жинағы (1977-80).

Қасым   аманжолов   поэзиясындағы   Отан   соғысы

тақырыбы.   «Ұлы   Отан   соғысы   туралы   жыр»,   «Байкал»,

«Орал», «Үстімде сұр шинелім», «Жеңіс даусы», «Дариға, сол

қыз», «қызғалдақ», «Ақын өлімі туралы аңыз» т.б.

Поэмалары: «Жамбыл тойында» (1939), «Бикеш» (1939-

44),   «Құпия   қыз»   (1939),   «Ақын   өлімі   туралы   аңыз»   (1943),

«Біздің дастан» (1947).

Қ.Аманжоловтың

 

ақындық



 

әлемі.


 

Оның


творчествосындағы   соғыс   пен   бейбітшілік,   өмір   мен   өлім

суреттері.   Шығармаларындағы   достық   пен   махаббат,   ерлік

пен елдік, Геройлық пен трагедиялық пафос. Ой мен сезім.

Мазмұн тереңдігі мен түр жарастығы.

Аудармалары:   «Полтава»   (Пушкин),   «Маскарад»

(Лермонтов),   Низамиден,   Некрасовтан,   Шевченкодан,

Маяковскийден,   Твардовскийден   қазақшалаған   аударма

туындылары. Қ.Аманжолов творчествосының қазақ әдебиеті

тарихында алатын орны.

4.4 Студенттің өздік жұмысының мазмұны  

4.4.1 СӨЖ түрлерінің тізімі 

СӨЖ түрі


Есеп беру

түрі


Бақылау түрі

Сағатқа


шаққан

дағы


көлемі 

1

Дәріс сабақтарына дайындалу 



Сабаққа қатысу

12(1х12


)

2

Практикалық сабақтарға 



дайындалу (сабақтың тақырыбы 

бойынша материалды меңгеру,  

тапсырмаларды шешу және т.б.)

Жұмыс


дәптері

Сабаққа қатысу

6(1х6)

3

Аудиториялық сабақтың 



мазмұнына кірмеген қосымша 

материалды меңгеру  

Конспект 

(және т.б.)

Коллоквиум 

(және т.б.)

44

4

Бақылау шараларына дайындалу 



1 МБ, 2 МБ , 

коллоквиум, 

бақылау жұмысы, 

тестілеу және т.б.

10

       Барлығы:



72

4.4.2   Студенттердің   өздігінен   оқуына   бөлінген   тақырыптардың

тізімі 

1. М.Әуезовтің «Өскен өркен» романы

2. М.Әуезовтің «Қарақыпшақ Қобыланды» драмасы

          3. М.Әуезовтің «Қарагөз» трагедиясы

          4. М.Әуезовтің зерттеу еңбектері

          5. Ғ.Мүсіреповтің «Кездеспей кеткен бір бейне» 

поэмасы

6. Ғ.Мүсіреповтің «Ұлпан» романы



7. М.Әуезовтің «Абай жолы» романы бойынша картотека

жасау


8. Ғ.Мүсіреповтің «Оянған өлке» романы бойынша 

картотека жасау

11.  Ғ.Мүсіреповтің «Қыз Жібек» киносценарийі

12. Ғ.Мүсіреповтің «Жат қолында» романы



5 Әдебиеттер   тізімі 

Негізгі:

1. Қазақ   әдебиетінің   тарихы.   10   томдық.Алматы.   7,8,9   –

томдар.2008.

Қосымша


2. Қирабаев С. Кеңес дәуіріндегі қазақ әдебиеті.А.1998.

3. дәдебаев Ж. Қазіргі қазақ әдебиеті. А.2002.

4. Абдрахманова Т. Қасым Аманжоловтың поэтикасы.А.1975

5. Әуезов   және   әлем   әдебиеті.   1-кітап.А.1999.2-

кітап.А.2001.

6. Ғабдуллин Н.Ғабит Мүсірепов – драматург. А.1982.

7. Дәдебаев Ж.Мұхтар Әуезов. А.1991.

8. Ергөбеков Қ. Жазушы шеберханасы. А.2002.

9. Қабдолов З. Көзқарас. А. 1996.

10. Кәрбозов Б. Қазақ лирикасының ұлттық сипаты.А.1997.

11. Майтанов Б. Қазақ романы және психологиялық талдау.

12. Майтанов Б. Әуезов – суреткер.А.1996.

13. Мұқанов   С.,   Мүсірепов.Ғ.-   қазақ   әдебиетінің

классиктері.А.2002.

14. Мүсіреповтің көркемдік әлемі.А.2002.

15. Негимов С. М.Ғабдуллин. А.2001.

16. Нұрғалиев Р. Әуезов және алаш. А.1997.


17. Нұрқатов А. Мұхтар Әуезов творчествосы.А.1965.

Мамандық(тардың)   жұмыс   оқу

жоспарынан көшірме 

Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.3/32



050205 «Қазақ филологиясы» мамандығының жұмыс оқу жоспарынан

көшірме 

Ұлы Отан соғысы және соғыстан кейінгі жылдардағы қазақ әдебиетінің

тарихы (1941-1960)

Оқу


нысаны

Пәннің  


  еңбек

сыйымдылығы 

Семестр бойынша

бақылау түрлері 

Семе

стр


Семестр   бойынша   студенттердің

жұмыстарының  көлемі 

кре-

дит-


тер

академиялық

сағат 

кре


дит

тер


Аудиториялық сабақ 

(ак. сағат)

СӨЖ

(ак. сағат)



Бар-

лығы


ауд СӨЖ емт сын

КЖ



КЖ

бар-



лығы

дәр пр. зерт

бар

лығ


ы

ОСӨ


Ж

ЖОБ база-

сындағы

күндізгі


3

135


45 90

6

-



-

6

6



3

135


30 15

90 22,5


Кафедра меңгерушісі ______  _____________ 20__ж. «___» ________

                                                       (қолы)



           (аты-жөні)

Document Outline





©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал