Бағдарламасы ф со пгу 18. 2/06 Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі



жүктеу 83.86 Kb.

Дата15.09.2017
өлшемі83.86 Kb.
түріБағдарламасы

Жұмыс бағдарламасы 

                                                                         

Ф СО ПГУ 7.18.2/06

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті

Экология кафедрасы

050608-Экология мамандығы бойынша оқитын студенттер үшін

Биогеохимия және экотоксикология пәнінен



ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

Павлодар


 

Жұмыс

 

бағдарламасы



 

мамандықтың

Мемлекеттік   стандарты   ҚР  МЖМБС   және

типтік   оқу   бағдарламасы   негізінде

құрастырылған

Ф СО ПГУ 7.18.1/06



БЕКІТЕМІН

    Оқу бөлімінің проректоры

        _____________ Пфейфер Н. Э.

             «____»_______________2008 ж.

Құрастырушы:  аға оқытушы Бүркітбаева У.Д. _____________

                                          

Экология кафедрасы 

ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

Биогеохимия және экотоксикология пәні бойынша

050608-Экология мамандығы бойынша оқитын студенттер үшін

Жұмыс   бағдарламасы   мамандықтың     Мемлекеттік   стандарты   ҚР  МЖМБС

3.08.323-2006   және   типтік   оқу   бағдарламасы   2006   жыл   22   маусымынды

негізінде   құрастырылған   және   С.Торайғыров   атындағы   ПМУ-нің   Ғылыми

кеңесінің мәжілісінде бекітілген

2008 ж. «30» мамыр № 11 хататмасы

Кафедра мәжілісінде ұсынылды  2008 ж. «21» мамыр №10   

хаттамасы 

Кафедра меңгерушісі _______________________ Альмишев У.Х.

Биология–химия факультетінің оқу-әдістемелік кеңесінің келісімімен өтті 

2008 ж. «26» мамыр  №9 хаттамасы

ОӘК торайымы       ________________________  К.Х. Жапаргазинова

   

КЕЛІСІЛДІ

Факультет деканы ____________ К.У. Базарбеков  «___» _________

2008 ж. 

ЖБжӘҚ МАҚҰЛДАНДЫ 

ЖБжӘҚ


 

бастығы    ____________  Л.Т.Головерина  «___» _________ 

2008 ж.


Пәннің мақсаты мен міндеттері, оқу процессінде алатын орны

 

Пәнді   оқытудың   мақсаты:    студенттерге   биосфераның   биогеохимиялық

құрылымын,   химиялық   элементтер   миграциясының   негізгі   жолдары   және   бұл

процестегі тірі организмдердің рөлі жөніндегі түсініктерді беру болып табылады

.

Пәннің міндеттері

Студенттерді   экологиялық   процесстердің   анализімен   таныстыру   және

табиғатты қорғау аумағындағы маңызды шаруалар мен нақтылы міндеттерді шешу.

Биосфера   дамуының   заңдылықтарын   және   экологиялық   тепе-теңдікті   сақтау

жағдайларын   ашу,   сонымен   қатар,   қоршаған   ортаның   экологиялық   қауіпсіздігін

қамтамасыз ету. Пәнді игеруде алған білімдерін экологиялық мәселелерді шешуде

қолдана білуге уйрету.



Оқыту нәтижесінде студенттер білуі  тиіс:

-

химиялық   элементтердің   биосферада   географиялық   таралуының   негізгі



заңдылықтарын;

-

биосфераның   химиялық   құраушы   компоненттері   эволюциясына   тірі



организмдердің әсері мен олардың өзара байланысы;

-

биохимиялық процестердің ерекшеліктері мен элементтердің организмдердегі



биогеохимиялық айналымын;

-

экотоксиканттардың тірі организмдерге түсу жолдарын, олардың жинақталуы



мен қоршаған орта мен биотаға әсерін;

-

ксенобиотиктердің   организмдік,   популяциялық   және   экожүйелік   тіршілік



деңгейлеріне әсер етуін.

Оқыту нәтижесінде атқара білуі тиіс:

-

қоршаған орта мен биота жағдайына биогеохимиялық баға беру;



-

хмимялық   элементтердің   қоршаған   ортада   миграциялануының   негізгі

жолдарын қазіргі кезде және болашақта бағалау;

-

такбиғи   және   урбандық   территорияларға   антропогендік   әсер   ету   деңгейін



бағалау;

-

экотоксикологиялық



 

зерттеулерді-қоршаған

 

ортас


 

сапасының

биоиндикациясын жүргізу.

Пререквизиттер:  жалпы  биология, химия,  ботаника, география,  математика,

физика, жалпы экология.



Пәннің тақырыптық жоспары 

                                                             Ф СО ПГУ 7.18.2/07

                 

Пәннің мазмұны

Пәннің тақырыптық жоспары 

                                                        



Пәннің тақырыптарының аты

Дәр.

зерт

МСӨЖ

СӨЖ

1

І. Кіріспе.



Биогеохимияның   тарихи   тамыры.   В.И.Вернадский-

биогеохимияның   негізін   салушы.   Биогеохимияның

ХХ-ғ дамуы, басқа ғылыми пәндермен байланысы. 

1

3



1

4

2



ІІ. Элементтердің биосфераның әртүрлі ортасындағы

биогеохимиялық   айналымы.   Макро   және

микроэлементтер туралы түсінік.

2.1


 

Атмосферадағы

 

макроэлементтердің



биогеохимиялық айналымы.

2.2   Су   экожүйесіндегі   химиялық   элементтердің

биогеохимиялық айналымдары.

2.3 Топырақтың биогеохиимялық қызметі.

2

3

1



4

3

ІІІ. Қоршаған ортада адамдардың биогеохимиясы.



Биосфераның   биогеохимиялық   ұйымдасуы   және

популяцияның физиологиялық гетерогендігі

1

3

1



4

4

Табиғи   орталардың   биогеохимиясы   және   адам



денсаулығы.   Тіршілікке   қажетті   элементтердің

жетіспеушілігі

1

3

1



4

5

Экологиялық токсикологияның (экотоксикология) 



теориялық негіздері. 

Экотоксикологияға 

кіріспе.

1

3



1

4

6



Экотоксиканттардың жіктемесі, адамға және 

биоалуантүрлілікке ықпал ететін химиялық 

ластанудың әсері

3

2



1

4

7



Қоршаған ортаның уытты заттар мен 

ластануы. Элементтер мен қосылыстардың 

канцерогендігі және уыттылығы түсінігіне сипаттама

2

2



2

4

8



Қазіргі заманның аурулары.  Қоршаған ортаның 

сапасы және өмір сүру ұзақтығы.

1

2

3



4

9

Биотаға радиоактивті элементтердің 



әсері. Ауыр металдардың тірі ағзаларға 

уытты әсері.

1

2

1



4

10

Химиялық және мұнай өнідіру химиясы 



өнеркәсіптері және қоршаған ортаның 

жағдайы. 

1

3

2



5

11

Ноосфера ілімінің пайда болу тарихы. 



1

4

1



4

БАРЛЫҒЫ

15

30

15

45

 


Пәннің теориялық бөлімінің мазмұны

Дәріс сабақтарының мазмұны

1 Тақырып. Кіріспе

Биогеохимияның   пайда   болуының   тарихи   тамыры.   В.И.Вернадский-

биогеохимияның негізін салушы. Биогеохимияның міндеттері. Биогеохимияның ХХ-

ғ дамуы, басқа ғылыми пәндермен байланысы.



2   Тақырып.

 Элементтердің   биосфераның   әртүрлі   ортасындағы

биогеохимиялық айналымы.

  2.1   Атмосферадағы   макроэлементтердің   биогеохимиялық   айналымы.

Химиялық   қосылыстардың   атмосферада   болу   уақыты.   Атмосфераның   қазіргі

химиялық құрамы. 

2.2  Жердің су экожүйесіндегі элементтердің биогеохимиялық айналымы.

Табиғи   сулардағы   газдардың   ерігіштігі.   Табиғи   сулармен   заттардың

миграциясы. Табиғи сулардағы биогеохимиялық процесстердегі микробтардың ролі. 

2.3 Топырақтың биогеохимиялық қызметі

Биосфераның   дамуындағы   топырақтың   орны.   Органикалық   қосылыстардың

топырақта   орын   ауыстыруы.   Қарашіріктің   биогеохимиялық   ролі.   Топырақ   –ашық

биокосты жүйе.



3 Тақырып. Қоршаған ортада адамдардың биогеохимиясы

.

Биосфераның биогеохимиялық ұйымдасуы және популяцияның физиологиялық



гетерогендігі. Биосфераның биогеохимиялық гетерогендігіне адам денсаулығының

бейімдеушілігі. Химиялық заттардың ШРК және ШРМ туралы түсінік



4   Тақырып.  Табиғи   орталардың   биогеохимиясы   және   адам   денсаулығы.

Тіршілікке қажетті элементтердің жетіспеушіліг

Топырақ   суларындағы   тіршілікке   қажетті   және   зиянды   элементтер.   Адам

денсаулығына   табиғи   геохимиялық   факторлардың   (судың   тұтқырлығы,   қышқыл

сулар) әсері. Қоршаған орта факторларының әсерінен тірі организмдердің тірішілік

деңгейінде биологиялық процестердің өзгеруі



5   Тақырып.  Кіріспе.   Экологиялық   токсикологияның   (экотоксикология)

теориялық негіздері.

 Токсикологияға кіріспе. 

Экологиялық   токсикология   пәні   және   оның   міндеттері.

 

Басқа


ғылымдармен   өзара   байланысы,   даму   тарихы.   Қазіргі

токсикологиядағы   ғылыми   зерттеулердің   бағыттары.   Уытты

заттардың жіктемесі. Уланудың түрлері немесе жіктемесі.

6 Тақырып.  Экотоксиканттардың жіктемесі, адамға және биоалуантүрлілікке

ықпал ететін химиялық ластанудың әсері

Экотоксиканттардың   жіктемесі.   Токсиканттар   және   олардың   ерекше

биогеохимиялық   ерекшеліктері.   Биотаға   токсикалық   әсерді   бағалау.   Биотестілеу

және мониторинг.

7   Тақырып.  

Қоршаған   ортаның   уытты   заттар   мен   ластануы.

Элементтер   мен   қосылыстардың   канцерогендігі   және   уыттылығы   түсінігіне

сипаттама

Элементтер   мен   қосылыстардың   канцерогендігі   және   уыттылығына   ықпал

ететін қоршаған орта факторлары.



8 Тақырып. Қазіргі заманның аурулары.  Қоршаған ортаның сапасы және өмір

сүру ұзақтығы.

Организмдердің   алуантүрлілігі-қоршаған   ортаның   сапасының   көрсеткіші.

әскери   қақтығыстардың,   терроризм   актыларының   қоршаған   орта   мен   биотаға

тигізетін   кері  әсері,  тұрғындардың   әртүрлі  топтарының  денсаулығы.   Наркомания,

алкоголизм, токсикоманияға тәуелділік пайда болу маханизмі. Емдеу және алдын-

алу шаралары. Токсиканттарды жою және табиғи ортаны қорғау.

9   Тақырып.  

Биотаға   радиоактивті   элементтердің   әсері

.  

Ауыр


металдардың тірі ағзаларға уытты әсері. 

Радиоактивті элементтердің қоршаған ортада таралуы және оған әсері. Ядролық

энергетика және технологиялар. Ауыр металдардың (қорғасын, мырыш, мыс, сынап

және т.б.) химиялық сипаттамасы. Тірі ағзаларға ауыр металдардың уытты әсері. 



10   Тақырып.

 

Химиялық   және   мұнай   өнідіру   химиясы

өнеркәсіптері және қоршаған ортаның жағдайы.  

Мұнай   және   мұнай   өнімдерінің   биологиялық   нысандарға

уыттылық   әсері.   Мұнай   және   мұнай   өнімдерінің   биологиялық

нысандарға уыттылық әсері.



11 Тақырып: Ноосфера ілімінің пайда болу тарихы.

Ноосфералық   сана-сезімнің   пайда   болуы.   Ноосфералық   технологиялар.

Ноосфераны түсіну бүгіннен басталады.

  Зертханалық жұмыстардың мазмұны

  І. Макроэлементтердің биосферадағы биогеохимиялық айналымдары

1. Тақырып. Көміртегінің биогеохимиясы

Биосферада   көміртегінің   таралуы.   Жер   бетіндегі   экожүйеде   көміртегінің

айналымы.   Су   экожүйесіндегі   көміртегінің   биогеохимиялық   процесстері.

Көміртегінің әлемдік ағымы.



2. Тақырып. Азоттың биогеохимиясы

Азот   айналымының   процестері.   Азоттың   биогеохимиялық   айналымының

негізгі   параметрлері.   Азоттың   қазіргі   биогеохимиясы.   Азот   шайылуына

анторопогендік   ықпал.   Азоттың   әлемдік   айналымы.   Азоттың   әлемдік   қоры   және

ағымы. Минералды азотты тыңайтқыштар.

3. Тақырып. Фосфордың биогеохимиясы

Биосферадағы фосфордың қосылыстары. Биосферадағы фосфордың қры мен

ағымы.   Жер   бетіндегі   және   судағы   экожүйелердегі   фосфордың   биогеохимиялық

айналымдары. Фосфордың әлемдік биогеохимиялық айналымдары. 



4. Тақырып. Күкірттің биогеохимиясы

Жер бетіндегі күкірттің қосылыстары. Биосферадағы күкірт. Күкірттің әлемдік

қоры және ағымы. 

5. Тақырып. Кремнийдің биогеохимиясы

Биосферадағы кремний. Кремнийдің биогеохимиялық айналымы. Кремнийдің

әлемдік қоры және ағымы. 

6. Тақырып. Кальцийдің биогеохимиясы

Биосферадағы   кальций.   Табиғи   сулардағы   кальций   қосылыстарының

ерігіштігі. Кальцийдің әлемдік циклі.


ІІ. Негізгі микроэлементтердің биогеохимиясы

7. Тақырып. Мыстың биогеохимиясы.

Табиғаттағы   мыстың   түрлері.   Биосферадағы   мыс.   Ландшафтардағы   мыс.

Мыстың әлемдік айналымы. 

8 Тақырып. Мырыштың (цинк) биогеохимиясы.

Табиғаттағы   мырыштың   түрлері.   Биосферадағы   мырыш.   Табиғи   жүйелердегі

мырыштың табиғи және антропогендік көшіп-қонуы (миграциясы). Цинктің әлемдік

беохимиялық ағымы және қоры.



9 Тақырып. Қалалық жағдайда автокөліктерден шығатын қалдықтардың

мөлшерін анықтау

Қалалық   жағдайда   автокөліктерден   шығатын   қалдықтардың   қорытынды

мөлшерін   анықтау.   әртүрлі   аудандардан   ауа   үлгілерін   алу   әдістері   және   негізгі

ластаушы заттардың концентрациясын анықтау.



10   Тақырып.    Тірі   және   тірі   емес   объектілерде   ауыр

металл тұздарын анықтау әдістері

Ауыр   металдардың   тірі   ағзаларға   уытты   әсері.   Уытты

металдардың ағзаға әсер етуін зерттеу. Уытты металдар олардың

қоршаған ортаға, тірі ағзаларға түсу көздері, сақтану жолдары.



11 Тақырып. 

Адам ағзасына экотоксиканттардың әсерін 

зерттеу. 

Қоршаған   ораның   негізгі   уытты   заттары.   Қоршаған   ортаның

экологиялық жағдайын жақсарту тәсілдері. 

Уытты заттармен ластанған аймақтағы жауын-шашындардың уыттылығы мен

қышқылдылығын анықтау. 

Жауын-шашынның уыттылығын, рН мәнін анықтау.

Әдебиет: [1], [2], [3], [4], [6], [8]

СӨЖ-дің мазмұны



СӨЖ түрі

Есеп түрі 

Бақылау түрі

Сағат

көлемі

1

Дәріс сабақтарына дайындық



Дәріс сабақтарына

қатысу


15

2

Зертханалық  сабақтарға қатысу



Жұмыс дәптері

Конспект


10

Зертханалық  сабақтарға дайындық

Жұмыс дәптері

Ауызша және

жазбаша

10

3



Бақылау шараларға дайындық

Бақылау жұмыс

РК 1, РК 2

2

4



Аудиториялық

 

сабақтардың



мазмұнына   кірмеген   материалдарды

оқу


Конспект

Сабаққа қатысу

8

Барлығы 

45

Өздігінен оқуға арналған тақырыптар

1. Күн жүйесіндегі Жер шарының ерекшеліктері;

2. Биотаға   әсер   ететін   негізгі   табиғи   факторлар.   Биосфераға   әсер   ететін

факторлардың техногенді өзгерістері;

3. Ксенобионттардың   негізгі   көзі   және   оның   зардаптары   мен   алдын-алу


шаралары;

4. Экополютанттар туралы түсінік, олардың түрлерін және сипаттамасы.

       Әдебиет: [1], [2], [3], [4], [5], [7], [8], [9], [10], [11], [12]

Мамандықтың   оқу   жұмыс

жоспарының көшірмесі

 

           Ф СО ПГУ 7.18.1/10



Мамандықтардың оқу жұмыс жоспарының көшірмесі

050608 Экология



Пәннің аты: Биогеохимия және экотоксикология

 № Оқу түрі

Бақылау түрі

Студент


жұмысының

сағат   бойынша

көлемі 

Курс және семестр бойынша сағаттарды бөлу



2 курс

 3 семестр

 4 семестр

ем

т.



сы

н.

К



Ж

Б

ақ



 ж

. р


аб барлығы

Д

әр



са

р

зе



рт

С

Ө



Ж

М

С



Ө

Ж

Д



әр

са

р



зе

рт

С



Ө

Ж

М



С

Ө

Ж



жа

л

ауд



СӨ

Ж

1



Іштей

жалпы


білім

негізінде

3

90

30



45

15

30  45



15

ӘДЕБИЕТ

Негізгі әдебиеттер

1. Доброльский В.В. Основы биогеохимии: учебник для вузов  по спец «Почвоведение» /

Доброльский В.В.-М.:Академия, 2003.-327 с.

2. Бондоренко А.П. Биогеохимический потенциал и здоровье: уч пособие для студ естест-х

спец./А.П.Бондоренко, А.А.Калиева.-Павлодар:ПГУ им С.Торайғырова.-2006.-160с.

3. Бондоренко А.П. Биогеохимический потенциал и здоровье: уч пособие для студ естест-х

спец./А.П.Бондоренко, А.А.Калиева.-Павлодар:ПГУ им С.Торайғырова.-2007.-178 с.

4. Келина Н.Ю., Безручко Н.В. токсикология в таблицах и схемах /Н.Ю.Келина, 

Н.В.Безручко.-Ростов н/Д: Феникс, 2006. – 144 с.

5. Голиков С.Н. Общие механизмы токсического действия. – Л.:Медицина, 1986. 

6. Муравей Л.А. Экология и безопасность жизнедеятельности. – М.: ЮНИТИ, 2002.-447 с.

7. Землянская  И.Е. Яды и противоядия. - М.: Яуза, 2001.

8. Александров В.Н. Отравляющие вещества. – М.: Воениздат, 1990.

9. Бейсенова А.С., Шілдебаев Ж.Б., Сауытбаева Г.З. Экология. – Алматы: «Ғылым», 2001.

10.

Саданов 


А.К.,

 Сванбаева 

З.С.

 Экология.   –



 Алматы:

«Агроуниверситет», 1999.

11.

Акимова Т.А., Хаскин В.В. Экология. – М.: Изда-во ЮНИТИ, 1998.-546с.



Қосымша әдебиеттер 

12.


История взаимоотношений человека и природы. // Горелов А. Экология.- М.,1998.

Пәннің жұмыс

бағдарламасының

келісім парағы

 

Ф СО ПГУ 7.18.1/11



 

Пәннің жұмыс бағдарламасының келісім парағы

                                      ______Эко

   логия____________

                  

                                        (пәннің толық аты)



2008-2009 оқу жылына

КЕЛІСІМ ПАРАҒЫ



Бітіртуші кафедра

Кафедра

меңгерушісінің

аты-жөні

Қолы 

Келісім күні

1

2

3

4

Информатика және

ақпараттық жүйе

Нурбекова Ж.К.



Document Outline

  • Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
  • 050608-Экология мамандығы бойынша оқитын студенттер үшін
    • Биогеохимия және экотоксикология пәнінен
      • ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ
    • Павлодар
      • БЕКІТЕМІН
        • Оқу бөлімінің проректоры
        • ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ
  • 050608-Экология мамандығы бойынша оқитын студенттер үшін
  • КЕЛІСІЛДІ
  • ЖБжӘҚ МАҚҰЛДАНДЫ
  • 050608 Экология
  • Пәннің аты: Биогеохимия және экотоксикология
    • ______Экология____________
    • КЕЛІСІМ ПАРАҒЫ




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал