Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис


тықтың  орындалуы  ойдағыдай  болмай  отыр



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет875/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   871   872   873   874   875   876   877   878   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
тықтың  орындалуы  ойдағыдай  болмай  отыр. 

( “ Ег.  Қ а з.” ).

Күрделі  н ақ осы ш ақты ң жіктелу үлгісі

жақ


ж екеш е

көпш е


I

тыңдап тұрмын

тыңдап отырмыз

II

тыңдап отырсың тыңдап отырсыңдар

тыңдап отырсыз

тыңдап отырсыздар



III

тыңдап отыр  (нөлдік тұлға)

2.  Ауыспалы  осы  шақ.  Ауыспалы  осы  ш ақ 

қимыл, іс-әрекетгің дағдылы қалыпта болып тұру- 

ын білдіреді. Ауыспалы осы ш ақ-а, -е,  -йтұлғалы 

көсемш енің  жіктелуі  арқы лы   жасалады.  М ыса- 

лы, Жиырма шақты жігіт жас қайыңдарды боре- 

нелердің  үстіне  лақтырады (М үсірепов).  Өзін- 

өзі күндейді,  жақынын ж алған мінейді (Абай).

Ауыспалы осы  ш ақтың болымсыз түрі етіст- 

ікке - м а /-м е ,  -б а /-б е ,  -па/-пе жұрнақтары ны ң 

ж алғануы   арқы лы   жасалады. Кобейту кестесін 



де жонді білмейді (Қалдыбаев).

Ауыспалы  осы  ш ақты ң жіктелу үлгісі:

жақ

жекеш е


көпше

I

айтамын


айтамыз

II

айтасың, айтасыз

айтасыңдар, айтасыздар

III

айтады



ЕТІСТІК

519


С о н ы м е н   бірге  п р о ц е с с у а л ь д ы қ   м ән д і 

білдіретін, әсіресе баспасоз тілінде  III жақта жиі 

қолданы лы п  жүрген  -уда,  -уде тұлғасы  (жатыс 

септіктегі тұйы қ етістіктің баяндауыш  қызметін- 

де  к е л у і)  д а  осы   ш а қ т ы ң   г р а м м а т и к а л ы қ  

көрсеткіш і  деп  беріліп  жүр.  Бүгінде  50-ге  таяу 




жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   871   872   873   874   875   876   877   878   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет