Бағдарламасы бо й ы н ш а ш ы ға ры л д ы лп Қ азақ грамматикасы. Ф онетика, сөзжасам, морфология, синтаксис



жүктеу 38.54 Mb.
Pdf просмотр
бет55/1319
Дата10.02.2022
өлшемі38.54 Mb.
#17147
1   ...   51   52   53   54   55   56   57   58   ...   1319
kazak grammatikasy fonetika sozzhasam morfologiia sintaksis
KORKEM-SOZ-ZHANE-PRAGMATIKA
Жасалым белгілері: ерін-еріңді, жуысыңқы, 

үнді дауыссыз дыбыс.

Қ азақ  тілінің  жасалым  қоры ндағы   барлық 

жасалым  нүктелер  үнді  дауыссы з  дыбыстарға 

қатысты.  Ерін  арқылы  М,^У,  тіл  ұшы  арқылы

Н,  Р, Л, тілшік арқылы  Ң,  Й дыбысы жасалады.

Қ азақ  тілінде  тіл  арты  арқы лы   жасалатын 

үнді дауыссыз дыбыс жоқ.

Қазақ тілінің жасалым  қоры ндағы жасалым 

тәсілдерінің  үнді  дауыссыз ды бы старға  қатыс- 

тысы тоғы сы ңқы , жуысыңқы, діріл, жанама бо- 

лып  шығады.  Ерін тоғысымы арқылы  М, тілшік 

тоғы сымы арқылы  Ң, тіл  ұшы тоғы сымы арқы- 

лы  Н,  тіл  ұшы  діріл  жуысымы  арқылы  Р,  тіл 

ұшы  ж анама жуысымы  арқылы Л,  тілш ік жуы- 

сымы  арқылы  Й,  ерін-ерін жуысымы  арқылы  У 

дыбысы жасалады.

Үнді дауыссыздар жеті дыбыстан  құралады.

Соны мен,  үнді дауыссыз дыбыстар тобына 

бір ортақ белгі  (дауыс  қатысы), екі айырым белгі 

(жасалу  орны  мен  жасалу  тәсілі)  тән,  Жасалу 

тэсілі  іштей тағы түрлене  береді.

Дауыссыз дыбыстардың толық жасалым  кес- 

тесінде  (5-кесте)  олардың  тілде  бар  барлық  ва- 

рианттары  ескерілді.  Ж  дауы ссы зы ны ң жабы- 

сы ңқы   Д Ж   варианты,  Ғ-Г  дауыссы зыны ң  сөз 

ортасындағы  жуысыңқы  варианттары,  сондай- 

ақ  Қ,  Ғ,  дауыссыздарының  “дәстүрлі”  жіңішке 

үндесім  варианттары  К,  Г  дауыссыздары  еніп 

отыр. Себебі, бұл дыбыстардың бэрі  қазіргі  қазақ 

әдеби тілінде озге дыбыстармен  тең жүр.



Ф У Н Ы И М

Ж асалу


дауыс

Ж асалу  орны

тосілі

қаты сы


ерін

тіл


тіл  ор-

тш

тіл-



үшы

тасы


арты

ш ік


тоғы сы ңқы

қ атаң


П

Т

К



Қ

ү я ң


Б

д

Г

Ғ



үнді

М

н



ң

ж

жа-



қатан

ш

V



йы -

ҮЯҢ



жүктеу 38.54 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   51   52   53   54   55   56   57   58   ...   1319




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет