БАҒдарламасы «Биосфера тұрақты даму концепциясы»



жүктеу 99.67 Kb.

Дата14.09.2017
өлшемі99.67 Kb.
түріБағдарламасы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНІСТРЛІГІ 

М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті 

 

 

 

 

 

 

 

 

      

 

ЖҰМЫС ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ 

 

 



«Биосфера тұрақты даму концепциясы» 

ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ 

 

6М06800 «Экология» 

 

 

мамандығы бойынша кредиттік оқу жүйесінде оқитын магистранттарға 

арналған  

 

 

 



 

 

(2 кредит) 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Орал  2013ж. 



1.ӘЗІРЛЕНГЕН ЖӘНЕ ЕНГІЗІЛГЕН 

М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті, 

Жаратылыстану-географиялық факультеті, Биология және экология кафедрасы, 

а.ш.ғ.к., доцент Мулдаханов Н.Р                                                                                 

.

        (Жұмыс бағдарламаны жасаған білім беру ұйымының атауы)                                           



 

2.РЕЦЕНЗЕНТТЕР 

 

Жәңгір  хан  атындағы  Батыс  Қазақстан  аграрлық-техникалықуниверситетінің 

ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкері, а.ш.ғ.к.,Сагинов Е.С. 

М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан Мемлекеттік Университетінің биология 

және экология кафедрасының доценті а.ш.ғ.к.Кадисова Г.Н. 

 

 



3.БЕКІТІЛГЕН ЖӘНЕ ҚОЛДАНЫСҚА ЕНГІЗІЛГЕН 

М.  Өтемісов  атындағы  Батыс  Қазақстан  мемлекеттік  университетінің  Оқу-

әдістемелік кеңес отырысында 2013жылғы  «26» 09 №1 хаттама 

 

 



 

4.ЖҰМЫС ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ 

______________________________6М06800 «Экология» (Мамандықтың атауы) 

мамандықтарының эликтивті пәндер каталогына сәйкес әзірленген 



 

 

5.ҚАРАЛҒАН  Жаратылыстану  географиялық  факультетінің  Оқу-әдістемелік 

кеңес отырысында 2013жылғы  «24» 09 №1 хаттама 

 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Түсіндірме жазба 

 

 

 

ҚР табиғатының бұзылу процесі, себептері мен салдары. Қазақстандағы  

экологиялық  жағдайды  жақсартудың  бағыттары.  Өндіріс  орындарының 

қалдықтарын  

азайту,  дәстүрлі  емес  энергия  көздерін  орнату,  өндірісте  аз  қалдықты  немесе 

қалдықсыз  технологияларды  құрастыру.  Өндіріс  орындарының  экологиялық 

экспертизасы.  

Мониторингтің  (химиялық,  физикалық,  биологиялық)  анықтамасы  және 

тапсырмалары.  

Мониторингтердің  барлық  түрін  ұйымдастырудың  негізгі  шешімін  ойластыру 

және  принциптері  (глобальды,  аймақтық,  фонды,  табиғи-шаруашылық, 

биоэкологиялық, 

геоэкологиялық, 

санитарлы-гигиеналық). 

Табиғат 

ресурстарының  жағдайын  кадастрлық  жүйе  ақпаратымен  бақылау.  Кадастрлар 

түрі 

және 


оларға 

қысқа 


сипаттама. 

Табиғат 


ортасының 

жағдайын 

автоматтандырылған  жүйемен  есептеу.  Тұрақты  даму  стратегиясы  және 

Қазақстанның тұрақты дамуын қамтитын механизмдер.  

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Пәннің мазмұны 

Кіріспе  

Курстың  мақсаты:  Студенттерді  жаратылыстану  және  гуманитарлық 

мәденетте,  олардың  өзара  бірлігі,  ғылыми  әдісі,  ғылымы  танымның  ерекшелігі 

мен ұрылымы, ғылымның даму логикасы мен заңдылықтарымен таныстыру  

  Курстың міндеті:  

1.  Студенттердің  қоршаған  ортаны  қорғау,табиғи  ресурстарды  ұтымды 

пайдалану,сондықтан  қоршаған  ортаны  қорғау  жөніндегі  қатынастарын 

реттеу  конститутциялық,  мемлекеттік,  әкімшілік,  азаматтық,  қаржылық, 

аграрлық, 

қылмыстық 

құқық 


салаларының 

нормаларын 

тығыз 

пайдалануын қамтамасыз ету. 



2.  Экология  саласындағы  заң  және  кодекс  негіздерінде  терең  біліммен 

қамтамасыз ету. 

3.  Студенттерде  ҚР  экологиялық  құқығының  барлық  өзекті  институттары 

туралы жүйелендірілген білімін қалыптастыру. 

4.  Студенттерді 

экологиялық 

құқық 

ғылымымен 



дайындалған 

көзқарастармен,концепциялармен және теориялармен  таныстыру. 

 

Курстың мазмұны:  

1. Кіріспе. Биосфера және ноосфера концепциялары. 

2. Қазіргі заманғы экологиялық концепциялар 

3. Тірі  материя құрылымының биологиялық деңгейлерінің  концепциясы 

4. Биологиялық эволюцияның принциптері 

5. Жаратылыстанудың ғылым мен мәдениет системасындағы орны  

6. Ғылым дамуының логикасы мен зандылықтары  

7. Адамзаттың материалдық және рухани мәдениет системасындағы 

жаратылыстанудың орны  

8. Дүниенің қазіргі жаратылыстану ғылыми көрінісінің ерешеліктері 

9.  Дүниенің  физикалық  құрылымы  жайлы  классикалық  жаратылыстанудың 

концепциялары 

10.Материяның 

микродүниелік 

құрылымының 

қазіргі 


физикалық 

концепциялары 

11.Мегадүние 

жайлы 


қазіргі 

астрофизикалық 

және 

космологиялық 



концепциялар 

12. Кеңістік пен уақыттың қазіргі заманғы жаратылыстану-ғылыми көрінісі 

13. Материя құрылымының химиялық концепциялары 

14. Адамның пайда болуы мен эволюциясы  

15.Қазіргі заманғы ғылым адам санасының мәні және шығу тегі туралы. 

 

 

 

 

 

 


ТАҚЫРЫПТЫҚ ЖОСПАР 

 

№ 

Тақырыбы 



Мазмұны 

Дәріс 


Практ жұмыс 

1   Кіріспе. Биосфера 

және ноосфера 

концепциялары. 

Экология деген не және 

оның атқаратын қызметі. 

Табиғат- биосфера- адам 

системасындағы 

қайшылықтар 



2   Қазіргі заманғы 

экологиялық 

концепциялар 

Биосфера және ноосфера  

ұғымдары. 

Табиғат - биосфера – адам. 



3   Тірі  материя 



құрылымының 

биологиялық 

деңгейлерінің  

концепциясы 

Биология пәні және оның 

құрылымы. Тіршіліктің 

мәні, оның негізгі 

белгілері 



4   Биологиялық 



эволюцияның 

принциптері 

Ч.Дарвин – эволюциялық 

теорияның  негізін салушы 

.Тіршіліктің пайда болу 

концепциялары . 



5   



Жаратылыстанудың 

ғылым мен 

мәдениет 

системасындағы 

орны  

Ғылыми дүниетанудың 



ерекшіліктері мен 

құрылысы. Ғылым 

танымының әдіс тәсілдері. 



6   Ғылым дамуының 

логикасы мен 

зандылықтары  

Ғылым ревалюциялар. 

Ғылымның тарихи- 

әлеуметтік жағдайлары. 



7   Адамзаттың 



материалдық және 

рухани мәдениет 

системасындағы 

жаратылыстанудың 

орны  

Мәдениет ұғымы. Ғылым 



мен білім –қазіргі заманғы 

мәдениеттің жетекші 

факторы 



8   Дүниенің қазіргі 

жаратылыстану 

ғылыми көрінісінің 

ерешеліктері 

Синергетика- материяның 

өздігінше ұйымдасу 

теориясы. Глобальды 

эволюционды принцип 



9   Дүниенің 



физикалық 

құрылымы жайлы 

1.Материяның 

құрылымдық 

деңгейлері.Дүниенің 



классикалық 

жаратылыстанудың 

концепциялары 

натурофилософиялық 

көріністері 

10  Материяның 

микродүниелік 

құрылымының 

қазіргі  физикалық 

концепциялары 

Микродүниені 

түсіндірудің кванттық-

механикалық 

концепциялары.Материя 

құрылымының атомистік 

концепциясы. 



11  Мегадүние  жайлы 



қазіргі 

астрофизикалық 

және 

космологиялық 



концепциялар 

Әлемнің қазіргі 

космологиялық модельі 

(бейнесі).Галактикалардың 

құрылысы мен 

эволюциясы. 



12  Кеңістік 



пен 

уақыттың 

қазіргі 

заманғы 


жаратылыстану-

ғылыми көрінісі 

Кеңістік пен уақыттың 

ғылым тарихындағы 

түсінігінің дамуы. Кеңістік 

пен уақыттың 

салыстырмалылық 

концепциясы 



13  Материя 



құрылымының 

химиялық 

концепциялары 

Химия ғылымының 

зерттеу пәні. Заттың 

құрамы жайлы ілім 



14   Адамның 



пайда 

болуы 


мен 

эволюциясы  

Адам табиғаттың перзенті. 

Айырмашылық (мәнді) 

белгілері 



15  Қазіргі 

заманғы 


ғылым 

адам 


санасының 

мәні 


және 

шығу 


тегі 

туралы. 


Қазіргі ғылым мен 

философияда сана 

проблемасының 

шиеленісуі. Өлі табиғит 

пен тірі табиғаттағы 

бейнелеу мен 

информациялар. Психика 

ұғымы.  


Барлығы 



15 

15 


 

 

 

 

 

 

Пән бойынша оқу-әдістемелік материалдар 

а) дәріс сабақтарының оқу-әдістемелік нұсқаулары 

 

1 апта 



Дәріс 1 

Дәріс тақырыбы: Кіріспе. Биосфера және ноосфера концепциялары. 

Дәріс мазмұны: 

1. Биосфера және ноосфера  ұғымдары 

2. Табиғат - биосфера - адам 

Лабораториялық жұмыс № 1  

Тақырыбы: Биосфера және ноосфера концепциялары  

Лабораторлық сабақ мазмұны: 

1. Адам  - биосфера - ноосфера 

2.  «Тірі  зат»  «биосфера»  «биоценоз»  және  «биогеоценоз»  ұғымдарының 

байланысы мен айырмашылықтары. 



МОӨЖ  1:  Тірі  ағзалардың  әр  алуандығы  биосфера  құрылымы  мен 

тұрақтылығының негізі 



МӨЖ 1:Ноосфера ұғымы. Биосфераның ноосфераға ауысуының сөзсіздігі.  

2 апта 

Дәріс 2 

Дәріс тақырыбы: Қазіргі заманғы экологиялық концепциялар 

Дәріс мазмұны: 

1.Экология деген не және оның атқаратын қызметі 

2.Табиғат- биосфера- адам системасындағы қайшылықтар 

МОӨЖ 2: Табиғи қорларды ұтымды пайдалану және биосфераны қорғау. 

МӨЖ 2: 

Халықаралық ғылыми қауымдастықтар. 



3 апта 

Дәріс 3 

Дәріс тақырыбы: Тірі  материя құрылымының биологиялық деңгейлерінің  

концепциясы 



Дәріс мазмұны: 

1. Биология пәні және оның құрылымы  

2.Тіршіліктің мәні, оның негізгі белгілері 

Лабораториялық жұмыс № 3  

Тақырыбы:Тірі 

материя 


құрылымының 

биологиялық 

деңгейлерінің 

концепциясы 



 Лабораторлық сабақ мазмұны: 

1. «Тірінің» құрылымдық деңгейлері 

2. Клетка – ең ұсақ тірі система оның құрылысы және атқаратын қызметі 

МОӨЖ 3: Биологияның мәселесі, оның құрылысы мен даму этаптары. 

МӨЖ 3:Тіршіліктің түрлері мен деңгейлері 

4 апта 

Дәріс 4 

Дәріс тақырыбы: Биологиялық эволюцияның принциптері  


Дәріс мазмұны: 

1.Тіршіліктің пайда болу концепциялары  

2.Ч.Дарвин – эволюциялық теорияның  негізін салушы 

Лабораториялық жұмыс № 4  

Тақырыбы:Биологиялық эволюцияның принциптері 

Лабораторлық сабақ мазмұны: 

1.Эволюцияның негізгі факторлары 

2.Эволюцияның негізгі қозғаушы күштері 

МОӨЖ 4Эволюциялық биология 

МӨЖ 4: Ч.Дарвин эволюциялық теорияның  қазіргі заманғы дамуы  

5 апта 

Дәріс 5 

Дәріс тақырыбы: Жаратылыстанудың ғылым мен мәдениет системасындағы 

орны  


Дәріс мазмұны: 1. Ғылыми дүниетанудың ерекшіліктері мен құрылысы 

2. Ғылым танымының әдіс тәсілдері  



Лабораториялық жұмыс № 5 

Тақырыбы: Жаратылыстанудың ғылым мен мәдениет системасындағы орны 

 Лабораторлық сабақ мазмұны: 

1.Танымның (білімнің) ғылымилығының критерийі 

2.Ғылым ұғымыныңкласификациясы 

МОӨЖ 5: Ғылымның дамуындағы қиындықтар мен парадоксар. 

МӨЖ 5:Ғылыми алмасуды ынталандыру. 

6 апта 

Дәріс 6 

Дәріс тақырыбы: Ғылым дамуының логикасы мен зандылықтары  

Дәріс мазмұны:1.Ғылымның тарихи- әлеуметтік жағдайлары  

2. Ғылым ревалюциялар 



Лабораториялық жұмыс № 6 

Тақырыбы: Ғылым дамуының логикасы мен зандылықтары 

Лабораторлық  сабақ  мазмұны:  1.Ғылыми  білімнің  дифференциясы  мен 

интеграциясы 2.Жаратылыстанудың математикалануы- даму заңдылығы 



МОӨЖ 6 Халықаралық ғылыми қоғамдастықтар 

МӨЖ 6: Қазіргі заманғы жаратылыстанудың жалпы заңдылықтары. 

7 апта 

Дәріс 7 

Дәріс тақырыбы: Адамзаттың материалдық және рухани мәдениет 

системасындағы жаратылыстанудың орны  



Дәріс мазмұны:1. Мәдениет ұғымы  

2.Ғылым мен білім –қазіргі заманғы мәдениеттің жетекші факторы 



Лабораторлық жұмыс № 7 

Тақырыбы:  Адамзаттың материалдық  және рухани мәдениет системасындағы 

жаратылыстанудың орны 



Лабораторлық сабақ мазмұны: 

1.Жаратылыстану-  ғылыми  және  гуманитарлық  мәдениеттерінің  бірлігі.2. 

Жаратылыстану- 

ғылыми 

және 


гуманитарлық 

мәдениеттерінің 

өзара 

байланыстылығы 



МОӨЖ 7:Әлемдік ғылыми қоғамдастықтардағы білім алмасу 

МӨЖ 7: Халықаралық келісімдер 

8 апта 

Дәріс 8 

Дәріс  тақырыбы:  Дүниенің  қазіргі  жаратылыстану  ғылыми  көрінісінің 

ерешеліктері 



Дәріс 

мазмұны: 

1.Глобальды 

эволюционды 

принцип 


2.Синергетика- 

материяның өздігінше ұйымдасу теориясы 



Лабораторлық жұмыс № 8 

Тақырыбы: Дүниенің қазіргі жаратылыстану ғылыми көрінісінің ерешеліктері 

Лабораторлық  сабақ  мазмұны:  1.Қазіргі  заманғы  дүниенің  жаратылыстану 

ғылыми  бейнесінің  жалпы  көрінісі  2.  Дүниенің  ғылыми  көрінісін  құрудың 

принциптері 

МОӨЖ 8: Әлемнің қазіргі заманғы ғылыми-жаратылыстану бейнесі 

МӨЖ 8: Эволюциялық процесс ретіндегі ғылым 

9 апта 

Дәріс 9 

Дәріс  тақырыбы:  Дүниенің  физикалық  құрылымы  жайлы  классикалық 

жаратылыстанудың концепциялары 



Дәріс 

мзмұны:1.Материяның 

құрылымдық 

деңгейлері.2.Дүниенің 

натурофилософиялық көріністері 



Лабораторлық жұмыс № 9 

Тақырыбы: 

Дүниенің 

физикалық 

құрылымы 

жайлы 

классикалық 



жаратылыстанудың концепциялары 

Лабораторлық 

сабақ 

мазмұны: 

1.Дүниенің 

механистік 

көріністері 

(картиналары)  2.Корпускулалық теория 

МОӨЖ 9:Астрофизика-физиканың бір бөлігі 

МӨЖ 9 Астрономиялық масштаптардағы материяның құрылымдық деңгейлері 

10 апта 

Дәріс 10 

Дәріс 

тақырыбы

Материяның  микродүниелік  құрылымының  қазіргі 

физикалық концепциялары 

Дәріс 

мазмұны:1.Микродүниені 

түсіндірудің 

кванттық-механикалық 

концепциялары. 2.Материя құрылымының атомистік концепциясы. 



Лабораторлық жұмыс № 10 

Тақырыбы:  Материяның  микродүниелік  құрылымының  қазіргі  физикалық 

концепциялары 



Лабораторлық  сабақ  мазмұны:  1.Атомдардың  кварктік  моделі  2.Атомистік 

концепция 



МОӨЖ 10: Кванттық механиканы жасау корпускулярлық- толқындық дуализм 

МӨЖ10: Эйнштейннің гравитациялық өріс теориясы. Салыстырмалықтың 

жалпы теориясы 



11 апта 

Дәріс 11 

Дәріс 

тақырыбы: 

Мегадүние 

жайлы 

қазіргі 


астрофизикалық 

және 


космологиялық концепциялар 

Дәріс 

мазмұны:1.Әлемнің 

қазіргі 


космологиялық 

модельі 


(бейнесі) 

2.Галактикалардың құрылысы мен эволюциясы. 



Лабораторлық жұмыс № 11 

Тақырыбы:  Мегадүние  жайлы  қазіргі  астрофизикалық  және  космологиялық 

концепциялар 



Лабораторлық сабақ мазмұны:  

1.Жұлдыздардың құрылымы мен эволюциясы 

2.Күн системасының құрылысы мен пайда болуы 

МОӨЖ 11: Жердің құрылысы мен эволюциясы 

МӨЖ 11 Әлемнің ғарыштық үлгілері 

12 апта 

Дәріс 12 

Дәріс  тақырыбы:  Кеңістік  пен  уақыттың  қазіргі  заманғы  жаратылыстану-

ғылыми көрінісі 



Дәріс  мазмұны:  1.Кеңістік  пен  уақыттың  ғылым  тарихындағы  түсінігінің 

дамуы. 2. Кеңістік пен уақыттың салыстырмалылық концепциясы 



Лабораторлық жұмыс № 12 

Тақырыбы:  Кеңістік  пен  уақыттың  қазіргі  заманғы  жаратылыстану-ғылыми 

көрінісі 



Лабораторлық  сабақ  мазмұны:  1.Кеңістік  пен  уақыттың  қасиеттері  2. 

Кеңістік пен уақыттың биологиялық әлеуметтік және психологиялық ұғымдары 



МОӨЖ  12:  Әлем  бейнесін  ғылыми  тұрғыдан  жүйеге  келтіру  әрекеті. 

Аристотельдің жаратылыстық ғылыми төңкерісі 



МӨЖ 12: Жаңа уақыт ғылыми кезеңі.Екінші жаратылыстық ғылыми төңкеріс 

13 апта 

Дәріс 13 

Дәріс тақырыбы:. Материя құрылымының химиялық концепциялары 

Дәріс  мазмұны:  1.  Химия  ғылымының  зерттеу  пәні  2.Заттың  құрамы  жайлы 

ілім 


Лабораторлық жұмыс № 13 

Тақырыбы: 

Материя 


құрылымының 

химиялық 

концепциялары   

Лабораторлық сабақ мазмұны: 1.Структуралық химияның деңгейі. 

2.Химиялық процестер және химиялық системалар эволюциясы 



МОӨЖ  13:  Эволюциялық  химия-химиялық  білімдер  дамуының  жоғарғы 

сатысы 


МӨЖ  13 :Химиялық эволюция мен  биогенез теориясы 

14 апта 

Дәріс 14 

Дәріс тақырыбы:.Адамның пайда болуы мен эволюциясы  

Дәріс мазмұны:1.Адам табиғаттың перзенті 2.Айырмашылық (мәнді) белгілері 

Лабораторлық жұмыс № 14 

Тақырыбы: Адамның пайда болуы мен эволюциясы 

Лабораторлық сабақ мазмұны:  1.Адамның табиғи пайда болуы  2. Адамның 

қалыптасу және даму кезеңдері 



МОӨЖ 

14: 

Адамның 


табиғи 

дамуының 

биологиялықтығымен 

әлеуметтілігі.Антропогенез мәселелері 



МӨЖ 14: Табиғат жаратылыстанудың бірыңғай зерттеу  объектісі ретінде.  

15 апта 

Дәріс 15 

Дәріс тақырыбы: Қазіргі заманғы ғылым адам санасының мәні және шығу тегі 

туралы. 


Дәріс  мазмұны:  1.Қазіргі  ғылым  мен  философияда  сана  проблемасының 

шиеленісуі  2.Өлі  табиғит  пен  тірі  табиғаттағы  бейнелеу  мен  информациялар. 

Психика ұғымы.  

Лабораторлық жұмыс № 15 

Тақырыбы:  Қазіргі  заманғы  ғылым  адам  санасының  мәні  және  шығу  тегі 

туралы. 


Лабораторлық  сабақ  мазмұны:  1.Жануарлар  психикасынан  адам  санасы  мен 

тіліне өту диалектикасы 



МОӨЖ 15: Қазіргі жаратылыстану дамуының тенденциялары 

МӨЖ 15: Әлемнің жаратылысты ғылыми бейнесі 

МОӨЖ 16: Эллинизм дәуіріндегі ғылымның дамуы 

МӨЖ 16: Архимедттің заттар тепе-теңдігі туралы ғылымы 

МОӨЖ 17: Араб әлемінің жаратылыстьануға қосқан үлесі 

МӨЖ 17: Ортағасырлық Европадағы жаратылыстану 

МОӨЖ 18: Коперниктің жүйесіне Галеллейдің қосқан үлесі 

МӨЖ 18:Кепнер және ғаламшарлардың қозғалысы туралы ғылымдары 

МОӨЖ 19:Ньтонныңбүкіләлемдік тартылыс заңы 

МӨЖ  19:Жаратылыстанудың  19  ғасырдың  соңымен  20  ғасырдың  бас  кеінде 

даму кезеңдері 



МОӨЖ 20:Синэнергетиканың пайда болуы мен дамуы 

МӨЖ 20:Синэнергетика мен термодинамика  

 

Әдебиеттер тізімі 



 

Негізгі әдебиеттер: 

 

 Тұрғынбаев Ә.Х. Қазіргі жаратылыстану концепциялары Алматы: Білім, 2003.  



Фазылов 

С.Д., 


Молдахметов 

З.М., 


Ғазалиев 

А.М. 


Қазіргі 

заманғы 


жаратылыстану концепциялары. Алматы, 2003. 

 

 






©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал