БАҒдарламасы бакалавриат



жүктеу 0.5 Mb.

бет3/6
Дата20.05.2017
өлшемі0.5 Mb.
1   2   3   4   5   6

 

Практикалық сабақтардың тақырыптық жоспарының үлгісі 

 

№ 

Тақырыптары 

1. 


 

Радиациялық  қауіпсіздік  нормалары  (РҚН  –  99).  Сыртқы  қабылдаудың 

дозалық шектері. Ішкі сәуле қабылдаудың рұқсат етілген шектері. 

2.  Радиометрлік зерттеулер үшін қоршаған орта нысандарынан сынама алу 

әдістері. Алынған сынамалардан  препарат дайындау.  

3.  Стационарлық  және  жылжымалы  радиометрлердің  көмегімен  ауаның 

және судың радиоактивтілігін гигинелық бағалау әдістері. 

4. 


 

Стационарлық  және  жылжымалы  радиометрлердің  көмегімен  тамақ 

өнімдері мен топырақтың  радиоактивтілігін гигинелық бағалау әдістері.. 

5.  «Радиациялық» және «ядролық» апаттар түсінігінің анықтамасы. Әртүрлі 

сапасы  бойынша  радиациялық  апаттардың  жіктелу.  АЭС-пен,  оның 

салдарымен  байланыссыз радиациялық апаттардың жіктелу. 

6  Радиациялық  және  ядролық  апаттарды  қызметтік  тексеру  бойынша 

шараларды ұйымдастыру. 



20 

 

7  Радиациялық  және  ядролық  апаттардың  салдарын  жою  бойынша 



шараларды ұйымдастыру. 

8  Радиациялық  апаттың  бұрынғы  және  аралық  сатысында  территоряның 

аймаққа  бөлу.  Радиациялық  апаттың  қалпына    келтіру  сатысында 

аймаққа бөлу. Дезактивация түсінігі және оған көрсеткіш. Дезактивация 

әдістері. 

9  Қоршаған  ортаның  радиоактивті  заттармен  ластушы  көздердің 

гигиеналық сипаттамасы. 

 

Қоршаған  ортаны  радиоактивті  заттармен  ластанудың  қорғау  



шараларының 

жүйесі. 


Санитарлық 

заңдылықта 

радиациялық 

қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидасы. 

 

Жалпы сағаты: 10  

 

Оқытушының жетекшілігімен орындалатын студенттердің өзіндік 

жұмысы (ОСӨЖ) тақырыптарының үлгісі 

№ 

Тақырыптары 

1.  Радиоактивті  заттар  мен  иондаушы  сәулелер  көздерін  пайдаланатын 

мекемелер мен өндірістерді санитарлық тексеру тәртібі. 

2.  Медициналық рентген кабинеттерін радиациялық-гигиеналық тексеру. 

3.  Иондаушы сәулделер көздерін пайдаланатын мекемелер мен өндірістерде 

жұмысты ұйымдастыру мен  радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету. 

Радиоактивті заттар мен иондаушы сәулелер көздерімен жұмыс істеудің 

санитарлық ережелері (негізгі  нормативті құжаттар).  

4.  Иондаушы  сәулелер  көздерімен  жұмыс  істеуге  арналған  мекемелер  мен 

қондырғылардың  орналасуына  қойылатын  гигиеналық  талаптар. 

Зертханалардың  ішкі  жоспарлануына,  санитарлық  өткізгіштер  мен 

саншлюздер қондырғысына қойылатын гигиеналық талаптар. 

5.  Иондаушы  сәулелер  көздерін  әкелуге,  тіркеуге  және  тасымалдауға 

қойылатын  гигиеналық  талаптар.  Ашық  көздермен  жұмыс  кезінде 

желдетуге,  газтазалауға,  сумен  қамтамасыз  етуге,  канализацияға 

қойылатын гигиеналық талаптар. 

6.  Атмосфералық  ауада    радиоактивті  газдар  мен    аэрозолдердің  жағдайы. 

Радиоактивті  изотоптардың  жерасты  суларында,  беткі  су  қоймалары 

суларында таралуы. 

Топырақтағы  радиоактивті  заттардың  тәртібі  және  олардың  өсімдіктер 



мен  жануарлар  әлемінде  таралуы.  Дискриминация  коэффициенті. 

Сыртқы ортаны радиоактивті заттармен ластану денгейі. 

8.  Биологиялық 

тізбек 


туралы 

түсінік. 

Түсу 

жолдары 


мен 

радионуклидтердің адам ағзасына жиналу процестері. 

9.  Радиоактивті  қалдықтардың  жүктелуі.  Радиоактвті  қалдықтарды  жинау, 

уақытша сақтау, тасымалдау мен залалсыздандыру. 

10.  Атмосфераға  жіберілген  құрамында  радионуклидтері  бар  қалдықтарды 


21 

 

залалсыздандыру  әдістері.  Фильтрация,  абсорбция,  шектеулі  уақытта 



өндеу. 

11  Сұйық  радиоактивті  қалдықтарды  қайтара  өндеу  әдістері.  Дистилляция, 

бірігей тұңбалау, коагуляция, ионды алмастыратын фильтрлерді қолдану, 

физикалық-химиялық, биологиялық әдістер. 

12  Радиоактивті қалдықтарды көмудің экологялық-гигиеналық мәселелері. 

13  Аралық бақылау 

 

Жалпы сағаты: 15 

 

Студенттердің өзіндік жұмысы (СӨЖ) тақырыптарыныңүлгісі 

 

№ 

                                  Тақырыптары 

1. 


Радиациялық  гигиенаның  даму  тарихы.  Ғылымның  қалыптасуының 

негізгі кезеңдер. 

2. 

Атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану. Радиоактивті  изотоптар 



мен иондаушы сәулелер көздерін медицинада қолдану. 

3. 


Халықтың  радиациялық  қауіпсіздігін  қамтамасыз  ету  мен  қоршаған 

ортаны радиоактивті заттардан қорғау дағы халықаралық ұйымдардың 

ролі. 

4. 


Атом  энергетикасы  өндірісі  мен  басқа  да  радиологиялық 

нысандардағы  апаттардың  себебінің  жіктелуі  және  олардың 

салдарының масштабы. 

Бөлменің радиациялық фоны. Радон мен оның өнімдерінің гигиеналық 



маңызы. 

Радиацияның  сыртқы  әсері  кезінде  фармакологиялық  және 



биологиялық қорғау. 

Халықтың  радиациялық  қауіпсіздігін  қамтамасыз  ету  мен  қоршаған 



ортаны  радиоактивті  ластанулардан  қорғау  бойынша  Қазақстан 

Республикасының негізгі заңды актілері. 

 

Жалпы сағаты: 15 

 

Ескерту: 

* - ЖОО пәннің мазмұнын 20%-ға дейін өзгерте алады.

                           

* - ЖОО  дәріс, практикалық сабақ, ОСӨЖ, СӨЖ тақырыптарының 40% -ын өзгерте алады 

 

4 ОҚУ ЖӘНЕ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІ 

 

  Дәрістер: шолу және мәселелік; 



  Практикалық  сабақтар:  жеке  тапсырмаларды  жазбаша  орындау.  Тест  

тапсырмаларын  орындау.  SAS,  SPSS,  STATISTICA  компьютерлік 

бағдарламаларын қолданып деректерге статистикалық өңдеулер жүргізу; 


22 

 

  Оқытушының  жетекшілігімен  орындалатын  студенттердің  өзіндік 



жұмысы  (ОСӨЖ):  ситуациялық  тапсырмаларды  шешу,  берілген 

бағдарлама  бойынша  деректерді  статистикалық  өңдеу,  компьютерлік 

бағдарламаларды  қолданып  статистикалық  талдау  жасау,  көпфакторлы 

дисперсиялық талдау жүргізу; 

  Студенттердің  өзіндік  жұмысы  (СӨЖ):  студенттердің  оқулықтарымен 

және 


қосымша 

әдебиеттермен, 

ақпараттарды 

электронды 

тасымалдағыштармен  жұмыс  істеуі;  есептерді  өз  бетімен  шешу,  өзіндік 

жұмыстың  тақырыбы  бойынша  дайындық  деңгейін  бағалау,    SAS,  SPSS, 

STATISTICA  компьютерлік  бағдарламаларды  қолданып  деректерге 

статистикалық өңдеулер жүргізу. 

                                    

                                 5 СТУДЕНТТІҢ БІЛІМІН БАҒАЛАУ 

 

  Ағымдық бақылау: ситуациялық тапсырмаларды орындау, ауызша және 

жазбаша сұрау, тестілік бақылау; 

  Аралық бақылау: коллоквиум;  

  Қорытынды  бақылау:  емтихан  (жазбаша/ауызша  сұхбаттасу,  тестілеу 

және тәжірибелік машықтарды бағалау). 

 

6 ҚҰРАЛ-ЖАБДЫҚТАР 

 

  компьютерлер,мультимедиалық проекторлар, графопроекторлар, 

видеоаппаратура, экран. 

  компьютерлік  бағдарламалар  және  мультимедиалық  оқу  құралдары  пакеті,   

тестілеу тапсырмалары мен ситуациялық есептер жиынтығы, математикалық 

кестелер, арнайы статистикалық кестелер, калькуляторлар, слайдтар.           



 

7 ҰСЫНЫЛАТЫН ӘДЕБИЕТТЕРДІҢ ТІЗІМІ* 

                                         

Орыс тіліндегі 

Негізгі:  

1.  Ильин  Л.И.,  Кириллов  В.Ф.,  Коренков  И.П.  Радиационная  гигиена: 

учебник+ СD. – М., 2010. – 475 с.  

2.  Архангельский  В.И.,  Кириллов  В.Ф.,  Коренков  И.П.  Радиационная 

гигиена: практикум: учебное пособие. – М., 2009. – 352 с.  

 

қосымша 

1. Раднационная гигиена. Ильин АА., Кириллов В.Ф., Коренков И.П..М., 1999- 

384 с. 

2.«Нормы радиационной безопасносги (НРБ-99), СП 2.6.1.758-99»  - Агентство 



РК по делам Здравоохранения, 1999 - 79 с. 

3.Закон РК «О радиационной безопасности населения». - Акмола, 23.04.1998г. 



23 

 

4.Указ  Президента  Казахской  ССР  «О  эакрытии  Семипалатинского 



испьггательного ядерного полигона». - Апма-Ата, 29 августа 1991г. 

5.Радиационная  гнгиена.  Кнриллов  В.Ф.,  Кннжников  В.А.,  Коренков  И.П.  - 

М.,"Медицина\і988. - 335 с.. 

6.Голиков  В.Я.,  Кириллов  В.Ф.,  Коренков  И.П.  Руководство  к  лабораторным 

занятиям по радиационноЙ гигиене і Под ред. Кроткова Ф.Г.  - М.: Медицина, 

1980. - 173 с. 

1.«Санитарно-гигиенические  требования  по  обеспечению  радиационной 

безопасности». СанІІиН. - Астана, 2003. 

2.«Гигиенические  требования  по  безопасности  и  пшцевой  ценности  пищевых 

продукгов» І-П т. СанПиН. - Астана, 2003. - 210 с. 

3.Муминов ТА., Кенесариев У.И., Бекмагамбетова Ж.Д.. Туберкулез в регионе 

влияния ракетно-ядерного полигона. - Алматы, 2002. - 328 с. 

4.Бекмагамбетова  Ж.Д.  Радиационно-экологические  аспекты  безопасности 

населения. Учебное пособие. - Алматы, 2002. - 304 с. 

5.Пивоваров  Ю.П.  и  соавт.  Гигиена  и  основы  экологии  человека.  Ростов  н/Д: 

«Феникс», 2002.-512с. 

6.Гигиена. Под общ.ред. Г.И. Румянцева. - М.: ГЭОТАР-МЕД, 2001. - 608 с. 

7.Кенесариев  У.И.,  Жакашов  Н.Ж.,  Бекмагамбетова  Ж.Д,  Снытин  И.А.. 

Методические рекомеидации по комплексной оценке загрязнеиия окружающей 

среды  в  региоңах  испытательных  рақетно-ядерных  полигонов  Казахстана  (на 

примере региона испытательного ракетно-ядерного полигона «Капустин Яр»). - 

Астана, 2000. - 20 с. 

8.Рыскулов С.Т. Экология и радиация. Алматы, 2000. - 40 с. 

9.Указ Презңдента Республики Казахстан № 3956 «О первоочередных мерах по 

улучшению состояния здоровья граждан Республики Казахстан». - 18.05.1998 г. 

10.Часников И.Я. Эхо ядерных взрывов. - Алматы, 1998. - 172 с. 

11.Контроль  радиационной  безопасности.  Под  ред.  Е.И.  Воробьева.  - 

М.,"Медицина",1989. - 169 с. 

12.Радиация  и  жизнь.  Э.Дж.  Холл  (перевод  с  англ.  М.И.  Харченко).  - 

М.."Медицина", 1989. - 284 с. 

13. В.Ф. Козлов/Радиациялық қауіпсіздік бойынша анықтама, 4-ші басылым., 

         қайтадан өндеу мен қосымша. Энергоатомиздат. – М., 1991 С. 352 

 

Қазақ тіліндегі  

 

1. «Пациенттерге медициналық рентгенологиялық тексеріс жүргізу барысында 

алынатын  сәуле  соккысының  тиімді  дозасьша  жүргізілетін  бақылау»  Бақьшау 

әдістері бойынша әдістемелік  нұсқау №5.05.012.03.  - Астана қаласы, 2003. -28 

б. 

2.  «Дозаның  аумаққа  көбейтіңдісін  өлшейтін  құралдарды  қолдана  отырып 



пациенттерді рентгенологиялық тексерістен өткізу барысында қабылдаған жеке 

24 

 

тиімді сәуле соққысының дозасын анықтау» Бақылау әдісі бойынша әдістемелік 



нұсқаулар № 5. 05. 011. 03. Астана қаласы, 2003.-14 б. 

 

Ескерту: * - әдебиеттер тізімі жыл сайын жаңаруы мүмкін.                                                        

 

 



Авторлар 

 

Петров  Виктор  Иванович  -  Қарағанды  мемлекеттік  медицина  университетінің 



тағам гигиенасы, жалпы гигиена және экология кафедрасының доценті. 

Имашева Б.С. - Медицина білімі мен ғылымының инновациялық технологиялар 

Республикалық орталығы директоры, профессор. 

Жаханов А.- С.Ж Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті, 

радиобиология курсы жетекшісі, б.ғ.к. профессор. 

Байдүйсенова  Ә.Ө.  -  Медицина  білімі  мен  ғылымының  инновациялық 

технологиялар Республикалық орталығы әдіскері, доцент. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

25 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

26 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

27 

 

ТИПОВАЯ УЧЕБНАЯ ПРОГРАММА 



__________________________________________________________________ 

 

БАКАЛАВРИАТ 



 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

РАДИАЦИОННАЯ ГИГИЕНА 

 

 



По  специальности: 5В110400 - «Медико-профилактическое дело»   

 

 



Объем часов – 90 (2 кредита) 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Министерство здравоохранения Республики Казахстан 

 

Астана 2011 



 

28 

 

ПРЕДИСЛОВИЕ 



 

1  РАЗРАБОТАНА 

И 

ВНЕСЕНА 

«Республиканским 

центром 

инновационных  технологий  медицинского  образования  и  науки», 

Казахским  национальным  медицинским  университетом  им.  С.Д. 

Асфендиярова, АО «Медицинский университет Астана», Карагандинским 

государственным  медицинским  университетом,  Западно-Казахстанским 

государственным  медицинским  университетом  им.  М.Оспанова, 

Государственным  медицинским  университетом  г.  Семей,  Южно-

Казахстанской государственной фармацевтической академией.  



 

2  ВВЕДЕНА впервые  

 

3  Типовая  учебная  программа  разработана  в  соответствии  с 

государственным 

общеобязательным 

стандартом 

образования 

Республики  Казахстан  2009  г.  по  специальности  5В110400  -  «Медико-

профилактическое дело» 

 

4  Типовая учебная программа утверждена и рекомендована к изданию  

приказом Министра здравоохранения РК №734  от 26 октября 2011 г. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


29 

 

СОДЕРЖАНИЕ 



 

   


 

1.    Пояснительная записка………………………………………………... 

30 

2.    Распределение часов дисциплины…………………….……………… 



35 

3.    Содержание дисциплины и примерные тематические планы 

лекций, практических занятий, СРСП, СРС ………………………… 

 

35 



4.    Методы обучения и преподавания……………………….……………  48 

5.    Оценка знаний……………………………………….……….…........... 

49 

6.    Оборудование и оснащение…………………………….…....………...  49 



7.    Список рекомендуемой литературы………………………..………… 

49 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

Настоящая  типовая  программа  не  может  быть  тиражирована  и 



распространена  без  разрешения  Министерства  здравоохранения  Республики 

Казахстан.   

 


30 

 

1 ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА 

  

Радиационная  гигиена  -  это  самостоятельная  гигиеническая  наука, 



изучающая  условия,  виды  и  последствия  воздействия  ионизирующих 

излучений  на  человека  и  разрабатывающая  мероприятия,  направленные  на 

охрану его здоровья. 

Изучению  вопросов  «Радиационной  гигиены»  при  подготовке  врача  по 

специальности «051103  - Медико-профилактическое дело» должно отводиться 

одно  из  важных  мест,  что  обусловливается  широким  применением 

радиоактивных  веществ  и  источников  ионизирующих  излучений  в  различных 

отраслях  народного  хозяйства,  в  том  числе  медицине,  представляющих 

потенциальную  опасность  для  окружающей  среды  и  человека.  Поэтому  при 

изучении  данной  дисциплины  должен  быть  охвачен  спектр  вопросов  по 

разработке  защитных  и  профилактических  мероприятий  при  работе  с 

источниками  ионизирующих  излучений,  а  также  проблемам  радиационной 

безопасности населения. 

Особую 


значимость 

усвоение 

данной 

дисциплины 



студентами 

специальности  «Медико-профилактическое  дело»  приобретает  в  условиях 

современного Казахстана, когда стали известны неблагоприятные последствия 

многолетних испытаний ядерного оружия на Семипалатинском испытательном 

ядерном  полигоне,  на  полигонах  «Азғыр»,  «Капустин  Яр»  и  других  для 

здоровья населения и обширных его территорий. 

          

Цель  дисциплины:  подготовка  высококвалифицированных  специалистов 

государственного 

санитарно-эпидемиологического 

надзора 


в 

области  

обеспечения  радиационной  безопасности  населения,  профессиональной 

категории лиц и охраны окружающей среды от радиоактивных загрязнений. 



  

Задачи дисциплины:   

  ознакомить  с  основными  законодательными  актами:  «Конституция 

Республики  Казахстан»,  Закон  РК  «О  радиационной  безопасности 

населения»,  «Нормы  радиационной  безопасности»,  Указ  Президента  РК 

«О закрытии Семипалатинского испытательного ядерного полигона», «О 

первоочередных  мерах  по  улучшению  состояния  здоровья  граждан 

Республики  Казахстан»  и  изучить  основные  их  положения, 

регулирующие деятельность санитарного врача; 

  дать  теоретические  основы  дисциплины  для  правильного  понимания 

взаимодействия  среды  и  организма  в  условиях  как  профессиональной 

деятельности  человека,  связанной  с  использованием  источников 

ионизирующих излучений, так и проживания населения

  научить 

изучить 


и 

освоить 


методы 

проведения 

санитарно-

дозиметрического  контроля  для  получения  объективной  информации  и 

оценки радиационной обстановки в конкретных условиях; 


31 

 

  изучить  теоретические  основы  и  овладеть  навыками  проведения 



предупредительного и текущего государственного санитарного надзора в 

области  радиационной  гигиены  и  разработки  научно  обоснованных 

рекомендаций 

по 


оптимизации 

радиационной 

обстановки 

на 


радиационно-опасных объектах.   

 

Конечные результаты обучения (компетенции) 

 

Студент 

должен:  

компетенции 

знать 

основные 

законодательные 

документы 

в 

области 


радиационной гигиены и охраны окружающей среды; 

 

историю  возникновения  и  развития  науки  «Радиационная 

гигиена»; 

 

организацию  и  структуру  отдела  радиационной  гигиены 

ДГСЭН и радиологической лаборатории ЦСЭЭ; 

 

элементы  ядерной  физики  (строение  атома,  основной  закон 

радиоактивного 

распада, 

основные 

величины, 

характеризующие  распад  –  период  полураспада,  активность, 

единицы измерения активности); 




1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал