Қазіргі қазақ қоғамы әлі күнге дейін Тәуелсіздік күнін жалпыхалықтық деңгейде



жүктеу 0.64 Mb.

бет1/6
Дата25.02.2017
өлшемі0.64 Mb.
  1   2   3   4   5   6

ИӘ

– Қазіргі қазақ қоғамы әлі күнге дейін 

Тәуелсіздік күнін жалпыхалықтық деңгейде

өз дәрежесіне лайық атап өте алмай келеді. 

Еліміздің басты мерекесі саналатын бұл күнді 

атап өтерде қаһарлы Желтоқсанда табан ды-

лық танытқан ұл-қыздарымызды да елеп-ес-

ке 


руіміз қажет. Ол үшін республикамыз 

бойын   ша жер-жерде кең көлемді үгіт-насихат 

жұ 

мыстары жүргізіліп, Тәуелсіздіктің қадір-



қа сиетін жас ұрпақтың санасына түсіретін ау-

қым  ды шаралар жүзеге асырылуы керек. Ал-

дағы 

жылы 


қасиетті 

Тәуелсіздігіміздің                 

20 жылдығын атап өтпекпіз. Осынау елеулі 

тари 


хи датамызды әр қазақтың жүрегіне 

сіңіруіміз қажет. Өкінішке қарай, ұлтымыздың 

ұлық мерекесінің бірі саналатын Тәуелсіздік 

күні жыл сайын әдеттегідей Жаңа жыл мей-

рамына дайындық жұмыстарының көлең-

кесінде қалып келеді. Біз тіпті Наурыз мере-

кесіне бұлай шашылып дайындалмайтын 

сияқ тымыз.   



ЖОҚ 

 – Тәуелсіздік күнін жоғары деңгейде атап 

өтуімізге Жаңа жыл мерекесіне дайын 

дық 


жұмыстары кедергі келтіреді дегенмен келіс-

пеймін. Бұл екеуі – мағынасы жағынан да, 

маңыздылығы жөнінен де бір-біріне қа ра ма-

қарсы мүлде бөлек мерекелер. Бұлар біріне-

бірі соншама кедергі келтіріп жатқан дүние-

лер  емес. Төл мерекеміз сана латын Тәуел сіз-

дік күнін тиісті деңгейде атап өтеміз десек, 

біз ге қой деп, қолымызды кім байлап отыр? 

Жалпы, бір мейрамды дұрыс тойлау үшін 

басқа бір мейрамға байланысты ұйым дас ты-

ры латын іс-шараларға шектеу қойып қаже ті 

жоқ. Қалай десек те, ел-жұрт Жаңа жылды 

қар сы алу үшін күні бұрын дайындала бе реді. 

Біз, ең бірінші, өзімізге өзіміз «бізге Тәуелсіздік 

күні қымбат па, әлде Жаңа жыл 

ды тойлау 

маңыздырақ па?» деген сұ 

рақ 


ты қоюымыз 

керек. Әрине, бізге қанмен кел ген, қасіретпен 

келген Тәуелсіздік аса қымбат. 

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

Ералы ТОҒЖАНОВ,  Қазақстан 

халқы Ассамблеясы төрағасының 

орынбасары: 

– Журналистер ұлтаралық мә-

 се лені қозғауда машықтанып, ма-

териал жазу барысында ма ман-

дардан кеңес алуы тиіс. 

– («Ұлттық мәдениет және 

БАҚ» деген тақырыпта өткен 

дөңгелек үстел барысында айт қа-

ны. www.abai.kz)

№202 (428) 

20 қараша

сенбі


2010 жыл

...де

дiм-ай, а

у!

3-бетте

Айдос САРЫМ,

саясаттанушы:

Хасен ҚОЖА-АХМЕТ,

қоғам қайраткері:

3-бет

4-бет

7-бет

ОЙ-КӨКПАР 

Ауыртпалықты көтеріп 

жүрген ауыр атлеттер ғана

Отырысқа кешігіп 

келген министр ашуын 

отырғандардан алды

Әлем мойындаған 

қазақ ғалымы аудио-

кітап шығарды



Келесі жылы Тәуелсіздігіміздің 20 

жылдығын атап өткелі отырмыз. Біз үшін бұл 

мерекенің өзге тойлардан жөні тіпті бөлек. 

Десек те, Тәуелсіздік күні Жаңа жыл мерекесі 

қарсаңындағы жан-жақты дайындық 

шараларының көлеңкесінде қалып қойып 

жататын сыңайлы. Бұл мәселе бұрыннан бері 

айтылып келе жатса да, жоғарыдағы тиісті 

орындар тарапынан тиісті шаралар қолға 

алынған емес. Кеш кіріссе де, депутаттардың 

осы сұрақ төңірегінде ойлана бастағаны 

көпшілікті қуаттандырып отыр. Осы орайда 

халық қалаулылары «Жаңа жылға әзірлікті 

Тәуелсіздік мерекесін өткізгеннен кейін ғана 

бастау керек» деген ұсынысты ортаға салуда. 

Қалай айтсақ та, Тәуелсіздік күні қазақта 

жалғыз. Әйтсе де «Тәуелсіздік мерекесін 

өткізіп алмайынша, Жаңа жылға дайындық 

жұмыстарына шектеу қою керек» деген 

ұсыныс-пікірмен келісе қоймайтындар да бар. 

Ал сіз қалай ойлайсыз? Тақырыпты ой-

көкпарына салып көрсек...

ҚА

ЗАҚ ЖЕРІНІҢ ХИКМЕ



ТТЕРІ

Сол кісінің басына дұға қылмай өткен жолау шы-

лардың жолы болмайды деген түсінік қалыптасқан. 

Біреулері түйеден аударылса, енді біреулерінің арбасы 

сынған, әйтеуір, зиратқа бас бұрмағандар әлдебір 

сәтсіздікке ұшырайтын болған. Жабағы батыр жайлы 

ел арасында түрлі аңыз әңгімелер бар. Жаугершілік 

заманда өмір сүріп, елін-жерін өмір бойы қалмақтардан 

қорғап өткен бабамыздың күштілігі сондай – тіпті 

ешқандай қарусыз, жалаң қолымен-ақ қасқыр соғып 

алатын болған. 

Жабағы батыр жолаушылап жүрсе не жорықта 

болса, міндетті түрде қорым басында түнейді екен. 

Себебі сол заманда ен далада қалса, өз қауіпсіздігі 

үшін жолаушылар зират басына қонатын болған. 

Осын 


дай жорықтардың бірінде Жабағы батыр 

жолдастарымен қорым басына түнейді. Көзі іліне 

бергенде ырылдаған дыбысты құлағы шалған батыр 

«бұл не болды екен?» деп, қамшысын алып, зират 

ішіне кіреді. Жан-жағына зер салып аңдыса, 

ағараңдаған әлдебірдеңені көзі шалады.



Қостанай өлкесінде Аят деген өзен 

бар. «Әйет деген кісінің құрметіне 

қойылған» деседі жұрт. Міне, кезінде 

осы Аяттың маңынан өткен кез келген 

керуен немесе жолаушы міндетті түрде 

өзеннің басына түнеген екен. Оның негізгі 

себебі – Аят өзенінің сол жақ бетінде өз 

заманының ержүрек батыры Жабағы 

деген  бабамыздың зираты бар. 

ДАТ!

6-б

етте

Зайда ЕЛҒОНДИНОВА:

Мен ешқашан 

екеу болған 

жоқпын... 

ТҮЙТКІЛ

Жезқазған қаласының әкімі Берік 

Әбдіғалиев мырза «қазір «Қазақмыс» 

түшкіріп қалса, барлығымыз ауыруға 

дайын тұрмыз» деп, ащы да болса бір 

шындықтың бетін ашқан болатын. 

Бұл – бүгін туындаған әңгіме емес, 

қаншама жылдан бері «мыс таусылса, 

күніміз не болмақ?» деген ой қала 

тұрғындарының түн ұйқысын 

бұзып, үрейін ұшырып келеді. 

Шындығында, Жезқазғанның жерасты 

байлығының түгесілуіне қанша қалды? 

Қазақстанның қақ жүрегіндегі қала 

Кентау, Арқалықтың күйін кешіп, 

қаңырап қалмақ па? 

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

147,40

201,95

4,76

22,20

1,37

11181,23

1606,20

1642,67

85,95

1352

Арқалықша ию-қию 

неке қию...

Некелерін салтанатты түрде 

қидырғысы кел ген Қостанай 

облысы Ар қалық қаласының 

жас жұ байларының жолы 

болмаған екен. Олай дей ті німіз 

– 25 000-ға жуық тұр ғыны бар 

бұл қалада он жылдан бері неке 

сарайы жоқ. Сарай дегеніміз тым 

артық айтқандық болар. Тым 

құрығанда, жастар үшін арнайы 

бір бөлме де бұйыр май тұр. 

Сондықтан некесін қидыратын 

жастар неке куәліктерін қала-

лық әділет басқармасының 

қызметкерлері жұмыс істеп 

отырған кабинеттен ала береді. 

Мәриям ӘБСАТТАР

Бұл қызметкерлерге де, той 

тойлап жүр гендерге де ың ғай сыз-

дық туды ратын көрінеді. Мұндай 

ың ғай сыз дық пен  олар  он  жылдан 

бері таныс. Де ген мен бұрындары 

қалалық  әділет  бас қар ма сы ның 

қызметкерлері жас жұбай лар дың 

қа лауы бойынша салтанатты неке 

қию үшін ша қырған жерге баратын. 

Бірақ енді бұған жол жоқ. Өйт кені 

министрліктен арнайы ше 

шім 

шығарылған. Сон дық тан неке қию 



сал танаты аядай ғана бір бөл меде 

өтеді. 


«Бұрындары Арқалық қала-

сын да неке сарайы болған» деп 

еске алады көпшілік. Бірақ оның 

дәурені өтіп, ұмытылғалы қашан?! 

Ол күндерді неке қию шы лар дың 

өздеріне еске алу бір мұң болды. 



Айна СҮЛЕЙМЕН, қалалық әділет 

басқармасының жетекші ма маны:

– Еске алып отырсақ, 2008 

жы  лы соңғы рет шақырумен ба-

рып, сал танатты түр де неке қи-

ған екен біз. Он жыл дай болды 

неке са райы біздің өңір де аты-

мен жоқ. Бұрындары мұн дай 

орын бол ған. Жағдай да жасал-

ған бо 

ла 

тын. Кейін ол орын 

өзге рт ілген соң, қайта ашыл-

мады. Бұл мә се ле көптен көте-

рі ліп ке леді. Бірақ еш нәтиже 

жоқ. Тіптен облыс әкімі С.

Кулагиннің өзі кел  ген де де, осы 

сұрақты қой дық. Ол кісі арнайы 

тапсырма  бер ген  бо ла тын,  бірақ 

орын дал май  қалды.  Әри не,  той 

болған соң, бәрі де әде мі, есте 

қала р лық тай  болғанын  қалай-

ды. Өмірде бір-ақ рет ақ көй лек 

киіп, салтанатты түрде неке қи-

ды р асың. Амал жоқ, ондай қы-

зық  тар аядай ғана осы кабинетте 

өтеді. Біз жұмыс істейміз, олар 

неке қиып жа тады. У-шу жерде 

қалай жұмыс істейсің? Жастар-

дың жанындағы туыс-туған да-

рының ренжіп кететіні де бар. 

Олар  «ай та мыз,  бұл  дұрыс 

емес» дегенімен, бұл мәселе 

сол қал пын да қалып отыр.

Баласы үшін тойдың қамымен 

жү гір ген ата-аналар, шынымен де, 

бү 


тін бір қалада тиісті жағдай 

жасал ма ға нын  осындайда  ғана 

біледі екен. «Бас қа түссе – бас-

пақшыл» деген осы бо лар. 



Бекзат ӘБДІЛДӘ

Қостанай облысы

Әлқисса, әу баста Жез қаз-

ғанның жерасты байлығы 

қалай табылып еді? Осы тұста 

күллі қазақтың мақтанышы, 

ғұлама ғалым Қаныш Сәтбаев-

тың есімі еріксіз ауызға түседі. 

Академик Сәтбаевтың Сары-

ар қаның сайын даласындағы 

әр тастың тамырында не 

жатқанын бүге-шігесіне дейін 

білетін қазақ 

тан шыққан 

тұңғыш ғалым екені даусыз. 

1928 жылдан бастап Ұлытау 

өңірін, Жезқазған жерін шар-

лап шығып, Орталық Қазақ -

станның қойнауындағы қазы-

наның болжамды карта 

сын 


жасау 

ға ғалым өзімен бірге 

 

 

11 геологті жұмыл 



дырғ 

ан. 


Олар 

дың барлығының да 

еңбек 

тері кеңес үкіметі 



басшылығы тарапынан жоғары 

бағаға ие болып, 1955 жылы 

Қаныш Сәтбаев бастаған 

геологтердің барлығына да 

Лениндік сыйлық берілді.

Қалмақ қырылған 

обада жатқан 

Жабағы батыр

Жеке және заңды тұлғалар үшін:  индекс – 64259. 

«Қазпошта» АҚ-тың барлық бөлімшелерінде жазылуға болады

БАСПАСӨЗ – 2011

«Алаш айнасына» 

«Алаш айнасына» 

жазылу басталды

жазылу басталды

Жалғасы 3-бетте

Жалғасы 5-бетте

Мысты қаланың мысы басылып қала ма?

А

б



ай ОМАРОВ (к

о

лла



ж)

Тәуелсіздік мерекесін өткізіп алмайынша, Жаңа жылға дайындық жұмыстарына шектеу қою керек пе?

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№202 (428) 20.11.2010 жыл, сенбі



www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz



?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Қытай «Нобельге» қарсы шығуда

Лукашенко – ең бай үміткер

Құбаш МЕҢДІҒАЛИЕВ

Биыл Нобель сыйлығының бейбітшілік аталымын Қытай түрмесінде 

жатқан азамат жеңіп алғаны белгілі. Осыған қатысты Қытай үкіметі 

ресми қарсылық білдіріп жатқан жоқ па?

Салтанат ҚАЗЫБЕК, Семей

Жуырда Қытай әкімшілігі «бұл сый-

лықтың Қытайда қылмыскер деп танылып, 

11 жылға бас бостандығынан айырылған 

есімге бе рілуі Қытайдың ішкі ісіне қол сұғу 

болып та бы лады» деп жариялап, еуропалық 

мем ле кеттерді  желтоқсанның  10-жұл ды-

зы на белгіленген Нобельдік сый лық тың 

бей біт шілік аталымын Лю Сябоаға табыс 

ету салтанатына бойкот жа риялауға шақыр-

ған болатын. Сонымен қатар үкімет тара-

пынан Норвегияның Қы тай дағы елшісіне 

«бұл шарадан кейін Қытай-Норвегия 

қарым-қатынасының на 

шарлайтыны» 

арнайы  ескер тілген  бо латын. 

Желтоқсан айындағы Нобельдік сый-

лық тың салтанатты түрде табысталу ша ра-

сына алты мемлекеттің арнайы елшілігі қа-

тыс пай тыны белгілі болып отыр. Олар: Қы-

тай, Ирак, Қазақстан, Ресей, Куба, Марок-

ко. Сондай-ақ тағы 16 мемлекет өкілдерінің 

бұл шараға қатысу-қатыспауы әзірге 

белгісіз. 



Келесі айда Белоруссияда президенттік сайлау болатыны белгілі. Менің білгім 

келетіні, ондағы үміткерлердің саны қанша?

Асқар ҚҰРМАШҰЛЫ, Қарағанды

Белоруссияның Орталық сайлау комитетіне 

10 үміткердің есімі тіркелген. Олардың арасында 

«Ақиқатты айт» және «Еуропалық Белоруссия» 

аза маттық компаниясының көшбасшылары Вла-

димир Некляев пен Андрей Санников, Біріккен 

азаматтық партиясынан Ярослав Романчук, «Мо-

дер низация үшін» одағының жетекшісі Алексей 

Михалевич, Белоруссиялық христиандық демо-

кра  тиялық партия жасақтау ұйымдастыру коми-

те тінің тең төрағасы Виталий Римашевский және 

тағы басқа тұлғалар бар. Президенттік сайлауға 

түсуге арыз берген үміткерлердің арасында жеке 

қара жаты жағынан қазіргі Президент Лукашенко 

алғаш қы орында. Себебі бұған дейін «ең бай 

үміт кер» ретінде танылып жүрген кәсіпкер Про-

валь скийдің кандидатурасын Орталық сайлау 

комитеті «сайлауға қатысу үшін қажетті дауыс 

ұпайын жинай алған жоқ» деген себеппен сызып 

тастаған болатын. Әзірге халық арасындағы 

алдын ала сауалнама жұмыстары үміткерлердің 

арасынан оқ бойы озық тұрған кандидатты 

байқаған жоқ. Есте рі ңізге сала кетейік, Лукашенко 

осымен төртінші рет президенттік сайлауға түсіп 

жатыр.

САЯСИ БЮРО



САММИТ

Каспийдің құқықтық мәртебесінің 

шешілуін бір жыл тосамыз

БҮКПЕСІЗ ӘҢГІМЕ

Саммитте сөйлеген сөзінде Каспий 

теңізіндегі елдердің ынтымақтастығының 

көкейкесті мәселелерін жоғары деңгейдегі 

бестарапты форматта талқылауға мүмк ін дік 

беріліп отырғанына тоқталған Пре зи дент 

Н.Назарбаев  «Ынтымақ тас тығымыз  тиімді 

болуы үшін біз Каспий теңізінің құқықтық 

мәртебесіне қатысты мәселені толықтай 

шешуіміз қажет. Каспий су айды 

ны 


ның 

бірегейлігі тек оның көмірсутегі ресурстары 

қорына иелігінде ғана емес, сонымен қатар 

Каспий мыңдаған жылдар бойы өзінің 

жағалауын мекендеген халық 

тар 


ды 

біріктірген достық пен тұрақтылықтың теңізі 

болып қалды», – деп атап өтіп, Кас пий дің 

құқықтық мәртебесіне байланысты арнайы 

жұмыс тобының отырыстарын кем дегенде 

жылына бес рет өткізіп тұру туралы ұсыныс 

жасады. Орынды ұсыныс өзге Пре зи денттер 

тарапынан қолдауға ие болды. «Каспийдің 

құқықтық мәртебесімен жұмыс жасайтын 

аталмыш жұмыс тобының қызметіне 

тоқтала кеткім келеді. Сөйтіп, үш жыл ішінде 

Tehpaн саммитінен кейін атал ған келіссөздер 

механизмі аясында алты кездесу өткізілді. 

Жеке кездесулер ара сын да үзілістер бір 

жылдан да асып кетті. Біз мемлекет 

басшылары жылына бір рет кездеседі деп 

келіскенбіз», – деген Елба сы ның сөзінен 

кейін келесі жылы өтетін саммитті өз 

міндетіне 

алған 


Ресей 

Прези ден ті     

Д.Медведев бұдан былай Каспий басқосуы 

жылына бір мәрте тұрақты түрде 

өткізілетініне сенім білдірді. Осы орайда 

Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі тура-

лы конвенция келесі саммитте қабылданып 

қалуы мүмкін екендігі айтылды. Олай 

болса, 20 жылдан бергі Каспий теңізінің 

құқықтық мәртебесі мәселесіне нүкте қоюға 

бір жыл қалды деуге болар. Елбасы 

Н.Назарбаев: «Келесі жылы Ресейде біз 

тарихи оқиғаның куәгері болатынымызға 

сенемін. Біз Каспий теңізінің құқықтық мәр-

тебесін анықтау мәселесінде бір-бірімізбен 

жақындаса түстік», – деп атап өтті. Сондай-

ақ саммитте Каспийдің био ре сурстарын 

пайдалану, қорғау және ұдайы өндіру 

тақырыбына ерекше мән берілді. Осы 

орайда, Қазақстан Президенті бекіре 

тұқымдас балықтың саны апатты жағдайда 

азайып бара жатқанына бай 

ла 

ныс 


ты 

күрделі ахуалды ескеріп, оларды аулауға 

уақытша, яғни бес жылға дейін бестарапты 

мораторий енгізу туралы бастама көтерді. 

Бұл мәселе бұдан бұрын 2007 жылғы 

Теһран кездесуінде де айтылған болатын. 

Президент  Н.Назар баев тың  айтуынша, 

осындай уақытша мораторий теңіз еркесі 

– бекіре тұқымдас балық түрлерінің 

популяциясын қайта қалпына келтіріп, 

оларды болашақ ұрпақ үшін сақтауға 

мүмкіндік береді. Расында, Мексика 

шығанағының фаунасы мен флорасына 

төнген апат Каспийдің ен байлығын игеріп 

отырған елдер үшін де сабақ болуға тиіс. 

Саммиттің қорытындысы бойынша 15 

тармақтан тұратын Бірлескен мәлімдеме 

қабылданып, Каспий теңізіндегі қауіпсіздік 

саласындағы ынтымақтастық туралы 15 

баптан түзілген келісімге қол қойылды. 

Келісімнің бірінші бабында көр сетіл гендей, 

Каспий теңізіндегі қауіпсіздікті қам тамасыз 

ету жағалау елдерінің айрық ша құзыреті 

(прерогатива) болып бекітілді. Жал пы, бес 

ел Каспий теңізіне қатысты барлық 

мәселелерді тек бейбіт түрде шешетін 

болады. Саммиттегі ерекше атап өтерлік 

оқиға Елбасы ұсыныстарының саммиттің 

хаттамалық шешімінің негізіне айналуы 

болды. Сонымен, хаттама бойынша тарап-

тар Каспий теңізіндегі бекіре тұқымдас 

балық түрлерін аулауға бес жыл бойына 

мора торий енгізу тетіктері туралы ұсы ныс-

тарды үш ай мерзім ішінде талқылауды 

және әзірлеуді тиісті ведомстволарға 

тапсыру туралы шешім қабылдады. Сондай-

ақ тараптар жағалаудағы мемлекеттердің 

меншігі болып есептелетін су кеңістігін қоса 

алғанда, 24-25 миль қашықтықтағы ұлттық 

аймақтың аумағын үш ай мерзімде тал-

қылауды және келісуді тиісті ведомстволарға 

тапсыру туралы шешім қабылдады. Осын-

дай шешімдерді Қазақстанның бұрыннан 

негіздеп келе жатқан өз позициясының 

өзгелер тарапынан мойындалғанын аңғар-

тады. Аймақтағы қауіпсіздікті қамтамасыз 

етуді мақсат еткен 15 баптық келісімге 

сәйкес, бес мемлекеттің өкілетті органдары 

осы салада өзара ынтымақтастық орната 

алады. Келісім бойынша, тараптар ақпарат 

пен өзара тәжірибе алмасады, кездесулер 

мен кеңестер өткізеді, терроризмге, 

ұйымдасқан қылмыс пен заңсыз қару және 

есірткі айналымына, контрабанда, адам 

саудасы, биоресурстарды заңсыз өндіру 

мен заңсыз көші-қонға қарсы күрес жөнінде 

өзара келісіп, бірлескен іс-шаралар өткізетін 

болады. Бұл бағыттағы жұмыстар бес елдің 

нақты ведомстволарына міндеттелді. Кас-

пий жағалауы елдері басшыларының ІІІ 

саммитінің жалпы отырысы аяқталғаннан 

кейін Әзірбайжан басшысы И.Әлиев «Кас-

пий бестігінің» президенттерінің құрметіне 

ресми қабылдау ұйымдастырды. Каспий 

маңы елдері мемлекет басшыларының 

саммиті аясында Қазақстан Президенті 

Н.Назар баев Ресей Президенті Д.Медве-

девпен кездесіп, онда екіжақты эконо-

микалық ынтымақтастықты одан әрі дамыту 

перспективаларын талқылады. Қазақстан 

басшысымен кездесуінде Ресей Президенті 

Д.Медведев: «Мен алдағы уақытта Астанада 

ЕҚЫҰ-ның саммиті жоғары деңгейде 

өтетініне сенемін, Сізге саммитті өткізуде 

табыс тілеймін», – деді. Сондай-ақ 

Президент Н.Назарбаев Иран Президенті 

М.Ахмадинежадпен кездесіп, екіжақты 

ынтымақтастық мәселесі сөз болды. Кеше 

Мемлекет басшысы Н.Назарбаев 

Португалия астанасы Лиссабондағы НАТО 

саммитіне қатысты. 

Атбегілік қабілетім ешкімнен кем емес

«ЕҚЫҰ саммитінде 

өзіміздің 

қонақжайлығымызды 

көрсетуіміз керек»

«Қазақстанға әлемдегі 55 мем ле-

кет тің,  ірі-ірі  халықаралық  ұйым да р-

дың  деле га ция  лары  келеді.  Біз  өзі-

міздің  қонақ жай лы ғы мызды  көр се туі-

міз керек. Мәртебелі мей мандарды 

лайықты қарсы алып, елі міздің сан-

алуан дығын,  этномәдени  бір лес тік-

тері 

міздің және Ассамблеямыздың 



жұмыс тәжірибесімен таныстыруымыз 

қа жет. Мен қазірдің өзінде әлемдік 

тарихқа еніп келе жатқан Астана Рухы 

деген  ұғым  ның  саналуандықтағы 

сенім, келісім, тө зім ділік және бірлік 

қағи дат тарына  негіз дел ген  әлем 

құрудағы жалпыға ортақ ұмты лыстың 

символы болатынына сенім ді мін!» – 

деді өз сөзінде Н.Назарбаев.

Мемлекет басшысы Бүкіләлемдік 

ру хани мәдениет форумына қаты су-

шы ларға арнаған Жолдауында ЕҚЫҰ 

саммитінің күн тәртібіне этносаралық 

төзімділік пен мәде ниет тер диалогы 

тақырыбы енетінін жария етті. «Сенім, 

төзімділік, ашықтық, диалог және 

мәде ни дәстүрлердің өзара бірін-бірі 

толықтыру тақырыбы ЕҚЫҰ-ның Аста-

на да ғы саммитінің күн тәртібіне енгі-

зілді», – делінген Жолдаудың мәтінін 

аталған фо рум ға қатысушыларға Пар-

ламент  Се на ты ның  төрағасы  Қасым-

Жомарт Тоқаев оқып берген еді. 

Қазақстан үшін жаһандық саммитті 

өт кізу – өзінің ЕҚЫҰ-ға төрағалығына 

то бық тай түйін жасайтын зор мүм-

кіндік. Бір аны ғы, осы мүмкіндік біздің 

төрағалық тізгінін ұстағаннан бері 

барлық сын-ескертпелерге жауап 

болмақ. Ескертпе демекші, біз төр аға-

лықты алардан бұрын, Мадридте 

жиыл 


 

ған батыс елдерінің өкілдері 

бірқатар мін деттемелерді мойнымызға 

артқаны рас. Атап айтарлығы, биылғы 

жылы біз сол мін деттемелерді талап 

деңгейінен асыра орын дадық. Мәсе-

лен, Қазақстан өзінің төрағалық қыз-

ме тінде ең алдымен жаһан дық қауіп-

сіздік мәселелеріне назар ау да р ды. 

Алайда ғаламның қауіпсіздігін ойлай 

оты рып,  біз  ЕҚЫҰ-ның  гума ни тар лық 

өлше мін де естен шығарған жоқпыз. 

Соның дәлелі – «2009-2012 жылдарға 

арналған ҚР-дағы адам құқықтарын 

қорғау  сала сын дағы  іс-шаралардың 

ұлттық жоспарын» қабылдадық.

Әлемдік саясатта «геосаяси мүд де-

лер» деген ұғым бар. Мәселен, сәл-

сәл шегініс жа 

сайтын болсақ, біз 

төрағалық тізгінді қо лы мызға алардың 

ал дында Ресей мен ЕҚЫҰ-ның ара-

сындағы қарым-қатынас қатты «суып» 

кетті. Батыс мемлекеттері ЕҚЫҰ-ның 

өміріндегі басты қағидат ретінде гу-

манитарлық өлшемді алға тарт 

қа-

нымен, олар осы өлшемді де геосаяси 



мәселелерді шешуге пайдалануға 

тырысты. Алайда Қазақ станға төр аға-

лықтың берілуі бұл мәселелердің 

түйінін шешуге әкелді. Яғни біз Ресей 

мен батыс елдерінің арасындағы 

мүдделер мәселесіне келгенде екі 

тарапқа да ұнамды ұстаным, сауатты 

саясат ұстан дық. Онымен қоса, биылғы 

жылы Ауған стан дағы ахуалдың шие-

ле нісіп кетуі де, Қыр ғызстандағы төң-

керіс те біздің беде лі міз дің өсуіне әсер 

етті. Өйткен себебі бақы лаушы тарап-

тардың барлығы да Орталық Азия мен 

Ауғанстан сияқты аймақ 

тардағы 

тұрақтылық аса маңызды екенін бірден 

түсінді. Әсіресе батыстың геосаяси 

мүд  де лері үшін тыныштық пен бей біт-

шілік керек екені байқалып қалды. 

Бұл жерде бірнеше жағдайларды 

мы сал ға  келтіруге  болады.  Біріншіден, 

ауған мәселесі батыс елдеріне осы 

аймақ та ғы  тұрақтандырушылық  рөл 

атқаратын ор нықты биліктің болғаны 

бәрінен де тиімді екенін аңғартты. 

Себебі батыс елдері әс ке ри күштерінің 

Ауғанстаннан  әкетілуі  тұ рақ ты лықтың 

кепілі емес еді. Екіншіден, Қыр ғыз-

стан дағы жанжал тұрақсыздық оша-

ғы 


ның одан әрі ұлғаю мүмкіндігін 

көрсетті. Яғни бұл жерде де ықпалды 

«ойын  шы лар дың»  араласуы  қажет 

болды деген сөз. Үшін шіден, бұрынғы 

Кеңес Одағының мұра гері – Ресейдің 

империялық күш-қуаты қайта қалпына 

келмеуі үшін Батыс Өзбекстан, Қазақ-

стан, Әзірбайжан сияқты тәуелсіз мем-

ле кеттердің сақталуын қос қолымен 

қолдайтыны белгілі. Ал сайып кел-

генде, Қазақстан геосаяси мүд де лер-

дің қарама-қайшылығынан әрі әдемі, 

әрі сәтті жол таба білді. Мінеки, сол 

тапқан жолымыз – Ас танадағы саммит. 

Бұл саммит біздің көп векторлық сая-

сатымыздың  құзар  шы ңы на  айна ла ты-

ны анық. Тіпті Астанадағы жаһандық 

деңгейдегі жиынға АҚШ, Франция 

сияқ 

ты алпауыт елдердің бірінші 



басшылары келмеген күннің өзінде, 

бұл саммит үлкен тарихи оқиға болып 

сана ла тынына  ешкім  дау  айта  алмас. 

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан 

Назар    баев  Қазақстан  халқы  Ассам блея-

 сының 


16-сессиясында 

сөй ле ген 

сөзінде: «Біз осы заманғы дүние ден 

сенім мен төзімділік дағдарысын көріп 

отырмыз. Сондықтан да биылғы жылы 

Еуропадағы қауіпсіздік және ынты мақ-

тастық  жөніндегі  ұйымды  бас  қар ған 

Қазақ стан этносаралық және дінаралық 

төзім ділік идеясын белсенді түрде ілге-

рі ле тіп келеді», – деп мәлімдеді. Елба-

сының пі кірінше, әрбір халық өз елінде 

тыныштық  сақ тау ға  жауап кер ші лікті  өзі 

мойнына ала 

 

ды. Өкінішке қарай, 



этносаралық  жә не  дін ара лық  қаты нас-

тардың  шие ле нісуіне  бай ланысты  алаң-

дау шылық  бү гінде  ғалам ша рымыздың 

көптеген өңір лерін қамтып отыр ғанын 

айта келе, Нұрсұлтан Назарбаев әлемде 

ді 


ни төзбеушіліктің артуы байқалып 

отыр  ғанына  тоқталды. 

«Бұл діни қасиетті заттарды өзара 

жа 


рия түрде келеке етуден көрініс 

беруде. Қа сиет ті кітаптарды өртеуден, 

храмдар мен молаларды қорлаудан, 

қандай дін дұ ры сырақ деген даулардан 

көрініс беруде. Осының бәрі, өкінішке 

қарай, жоғалмапты. Кері сінше, әлемді 

бүгін де дүрліктіруде. Кей бір елдерде 

ұлттық бірізділікті сақтау дың ра ди-

калды әдістері барған сайын жиі пай-

даланылуда. Жаһандануға деген мұн-

дай көзқарас тіпті ең дамыған еуро па-

лық елдерде көптеген этностық миг-

рант тар мен азшылықтың мүдделерін 

қозғап отыр. Өзара реніштер көбейіп, 

этносаралық алыстаушылық пен 

адамдардың бір-біріне сенбеушілігі 

өсе түсуде. Азия мен Африка елдерінен 

мономәдениетті және моно кон фес-

сиялы Еуропаға тартқан көші-қон 

арнасы мұндағы мұсылман тұр ғын-

дар дың 7 миллионнан 40 миллион 

адамға дейін өсуіне жеткізді. Осы 

азшылықпен өзара қарым-қатынас 

проблемасы  батыс еу ро палық  елдер 

күн тәртібінің аса маңызды мәсе лесіне 

айналуда», – деді Президент. 




  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал