Қазір бізде Еуро-3 стан дартына дайындық басталып та



жүктеу 0.62 Mb.

бет1/6
Дата08.06.2017
өлшемі0.62 Mb.
  1   2   3   4   5   6

ИӘ

– Қазір бізде Еуро-3 стан-

дартына дайындық басталып та 

кетті. Тіпті тәжірибе түрінде 

қайсыбір аймақ тарда бұл үрдіс 

қолданылып та көр ді. Мәселен, 

Атыраудағы мұнай өң дейтін за-

уыттар бұл жайында кеңінен 

зерттеу жасап, дайын дықтарын 

сүзгіден өткізіп, іске кірісіп те 

кетті. Негізінде, бұл істің оң 

нәтиже беретініне көз жеткен-

діктен барып, осы мәселе 

қозғалып отыр. Егер біз келе-

шекте дүниежүзінің талап-тіле-

гіне сай бәсекеге қабілетті ел 

боламыз десек, бұған көшкені-

міз абзал. Мұны қолдауымыз 

керек. 

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

Сұрақ:  Төменгі жалақы алатын 

әлеуметтік топтарға салықты төмен-

детсе қалай болады?

Жауап: Қазіргі салық жүйесі 

пат 


шалық дәуірдегідей барлық қа-

зы наны жинап алып, тығып қою ды 

көздемейді... Егер белгілі бір ка те го-

рия дағы  адамдарға  қо йы латын  са-

лық тың көлемін екі есеге төмен де те тін 

болса,  онда  дәрі гер лердің,  мұ ға лім-

дердің, өрт сөн діру шілердің тең жар-

тысын автоматты түрде жұ мыс тан бо-

сатуға, халықты ары қа рай телефон-

мен, газбен қамта масыз ету ден бас 

тар туға тура келеді. Егер бәріміз осы-

ған келіссек, бұдан былай бая ғы ша 

киіз үйлерді мекендейтін боламыз. 

(http://megapolis.kz сайтынан)

№187 (413) 

28 қазан

бейсенбі


2010 жыл

...де

дiм-ай, а

у!

3-бетте

Тоқтамыс МЕҢДЕБАЕВ, 

техника ғылымының 

докторы, профессор:

Нәдір НӘДІРОВ, 

ҰҒА академигі:

2-бет

5-бет

7-бет

Қазақстан құрамасын 

кім түлете алады?

Ұлытау бармай, 

ұлтымды таныдым деме...

Елисей мен Ақорда 

арасы жақындай түсті

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

147,54

203,75

4,83

22,08

1,38

11169,46

1598,44

1533,85

82,83

1338

Дамыған елдерде қазір жанар-жағармай, дизельді отын, авиакеро-

син түрлері Еуро-5 стандартына сай етіп өндіріледі. Сондықтан болар, 

өзге елдің аталмыш өнімдері құнды әрі сапалы. Осыны ескерді ме, біздің 

құзырлы органдар былтырдан бері Еуро-2 стандартынан Еуро-3 стан-

дартына өту қажеттігін қаузап жүр. Бұл ретте біршама істер атқарылды 

да.  Бір қарағанда іс оңғарылып, түйінді шешім айтылар тұс таянған да 

тәрізді. Өйткені күні кеше атқарушы биліктегілердің бір парасы «2011 

жылдың 1 қаңтарынан бастап Еуро-3 стандартына енетініміз жайлы» 

құлаққағыс жасап қалды. Жалпы, Еуро-3 стандартына ену жайлы ой 

қозғап жүрген мамандардың дені: «Егер біз Еуро-3 стандартына енетін 

болсақ, елде ашық түсті мұнай өнімдерінің көлемі ұлғаяды. Ашық түсті 

мұнай өнімдеріне сұраныс бүгінде өте жоғары. Елде октанды және дизель 

жанар-жағармайын тұтынушылар да көп. Отандық көліктердің басым 

бөлігі октанды АИ-93, АИ-96, АИ-98 бензин маркаларын қолданады. 

Бұл көрсеткіш бүгінде республика бойынша 68 пайызға жетіп отыр. 

Сондықтан бізге қазірден бастап Еуро-3 стандартына енген тиімді», – де-

генді алға тартады. Осы тұста өз тарапымыздан арнаулы мамандарға: 

«Қазақ елі Еуро-3 стандартына енуге кешенді түрде дайын ба?», – деген 

сауал тастадық. Мамандардың пікірі төмендегідей өрбіді...

Депутат Үкіметке 19 мың 

оралманның арманын жеткізді

Жалғасы 2-бетте

САЛЫҚ САЯСАТЫНДА ТЕМЕКІ БИЗНЕСІНЕ 

ҚАТЫСТЫ ЛОББИЗМ БАР МА? 

Алдымен салық салу мәселелерін қамтитын жобаға 

келсек. Бұған дейін бірінші оқылымда мақұлданған 

құжатқа депутаттар тарапынан елеулі ұсыныстар ен-

гізілген екен. Оның басым бөлігі бойынша ымыра 

жасалғанымен, темекі акцизін көтеруге қатысты мәселе 

үлкен әңгімеге айналып кетті. Атап айтсақ, депутат Тито 

Сыздықов келесі жылдан бастап темекі өнімдеріне ак-

циздерді бірден көтеруді ұсынса, Қаржы және бюджет 

комитеті мұны алдағы үш жылда сатылап көтеруді алға 

тартады. «Біз жалпылама түрде комитет тарапынан 

қолдау таппаған бірқатар түзетулер енгізген едік. Соған 

қарамастан, темекі өнімдеріне акцизді 25 пайызға са-

тылап арттыру туралы комитеттің ұсынысы өтіп кетіпті. 

Бұған еш келіскім жоқ. Менің бір ғана ұсынысым – 

комитеттің (Қаржы және бюджет комитетінің – ред.

түзетуін қабылдамау керек, мұнда лоббизмнің иісі 

шығып, темекі компанияларын қолдау байқалады. 

Керек болса, тура осы мәселені түгел алып тастайық, 

комитет те өз ұсынысын қайтып алсын. Жалпы, мен 

келесі жылдан бастап акцизді 25 пайызға көтеру тура-

лы комитеттің ұсынысына мүлдем сенбеймін», – деді 

әңгіменің төркінінен төтеге көшкен Тито Уақапұлы. 

Мәжілістің кешегі отырысында 

дені «нұротандық» болып келетін 

депутаттар «2011-2013 жылдарға 

арналған республикалық 

бюджет туралы» заң жобасы 

талқыланғанда ынтымақтасқан 

түрде жақтап дауыс береміз» 

деген уәделерінде тұрды. Құжат 

Төменгі палатада бірауыздан 

мақұлданып, Сенатқа жол тартты. 

Отырыс барысында бұдан басқа 

да маңызды заң жобалары 

қаралды. 

Елдана СӘДУАҚАСОВА:

ДАТ!

6-б

етте

Елдана СӘДУАҚАСОВА:

6-б

етте

Қаржы полициясы 

бастығының 

орынбасары мерт болды

ОЙ-КӨКПАР 



Еуро-3 экологиялық стандартына өтуге кешенді дайындығымыз жеткілікті ме?

Ақтөбе қаласының ІІБ жедел іздестіру тобы 26 

қазан күні сағат 11.30 шамасында «Елек» өзенінің 

жағасынан іш тұсынан жараланған 45 жастағы жігіт 

ағасының мәйітін тапты. 

Марқұм суицид жасаған, яғни, өзіне-өзі қол жұм-

са ған болуы керек деген болжам бар. Әзірге суық қару-

дың иесі анықталу үстінде. Бір анығы, қайтыс бол ған 

адам — Ақтөбе облыстық қаржы полициясы басты ғының 

орынбасары Қайрат Жеңісбекұлы Жолшы беков. 

Қазіргі уақытта орын алған оқиғаға байланысты 

тергеу алды тексерулер жүргізіліп, мән-жай анықталып 

жатыр. 

Бақыт ЖАНШАЕВА, Ақтөбе 

ОҚИҒА


Қанат ҚАЗЫ

Әрбір кәсіпорын 

технологияларды 

жаңарту мен қайта 

құрылымдауға 

қызығушылық 

танытуы керек

ЖОҚ

– Мен бұған қатысты бірден 

қарсылық білдіремін. Себебі біз осы 

жылдар аралығында ең алдымен 

Еуро-2 стандартын дұрыстап мең-

герген жоқпыз. Ал енді бұдан кейін 

бірден Еуро-3 стандартын қалай 

меңгеріп кетеміз? Бұл – өте асығыс 

шешім. Мұндайда науқаншылдық-

қа бой алдырмаған жөн. Еуро-3 

стандарты – өте салмақты, байып пен 

қарайтын нәрсе. Ол үшін еліміздегі 

әрбір техникалық құжаттарды елек-

тен өткізу керек. Әрине, осы уақыт қа 

дейін межелі стандартқа жету үшін 

ішінара жұмыстар жасалынған 

шығар. Бірақ өз басым «Еуро-3 стан-

дартына өтуге біздің дайынды ғымыз 

жекіліксіз» деп айтар едім. 

Азиаданың он 

үздік әні сұрыпталды

2011 жылғы VII қысқы Азия ойындарының ресми 

әнұранын жазуға байқауға қатысқан он үздік ән 

іріктелді. Бұл туралы кеше, арнайы баспасөз 

мәслихатында, әнші, композитор Азиада 

ойындарына ресми әнұранды жазуға арналған 

байқаудың ұйымдастыру комитеті төрағасының 

орынбасары, Жеңіс Сейдолла мәлімдеді.

Ағымдағы жылдың 24 тамызында VII қыс қы Азия 

ойындарына арналған ән ұран ның сөзі мен әнін жазуға 

байқау басталғаны белгілі. Соған орай, байқаудың 

ұйымдас ты ру комитетіне 105 байқау жұ мысы келіп тү-

сіпті. 


БАЙҚА

У

Жалғасы 7-бетте



Дәулет 

ЕРҒОЖИН, 

ҚР Қаржы 

министрлігі 

Салық 

комите тінің 

төрағасы:

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№187 (413) 28.10.2010 жыл, бейсенбі



www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

САЯСИ БЮРО

САПАР


Елисей мен Ақорда 

арасы жақындай түсті

Басы 1-бетте

Сапар барысында Қазақстан Президен-

ті Нұрсұлтан Назарбаев ірі француз ком-

панияларының жетекшілерімен бірқа 

тар 

кездесулер өткізді. Мемлекет бас 



шы 

сы 


«Арева» компаниясының аға ат 

қарушы 


директоры А.Ловержон мен, «ЦЕЙС» ком-

паниясының  президенті  О.Да  ра зонмен, 

«ЕАДС-Еврокоптер» ком па ния сының прези-

денті  Л.Берт линг пен,  «То таль  Эксплорейшн 

энд Продак шн» ком па ниясының бас ди-

ректоры  И.Дар ри кар рэрмен  және  «Альст» 

компа ния сы ның  президенті  П.Кронмен 

кез десті. Әңгі мелесу барысында Қазақ стан-

Фран ция  инвестициялық  ынты мақтас ты-

ғын үл кен ауқымдағы перспек тивалық және 

өзара тиімді бағыт тар бойынша кеңейту 

мәсе лелері  талқыланды. 

Сондай-ақ Елбасы Н.Назарбаев Париж-

де Қазақстан-Франция бизнес-фору мының 

ашылуына қатысып, сөз сөйледі. Бизнес-

форумның жұмысына сондай-ақ Франция 

Республикасының сыртқы сауда жөніндегі 

Мемлекеттік хатшысы А-М.Идрак, MEDEF 

International  қа уым дастығының  президенті 

Ж.Бюрель қатысты. Екі елдің кәсіпкерлері 

алдында сөйлеген сөзінде, Н.Назарбаев 

Қазақ стан Франциядан инвестиция тартуға, 

француздық бизнесмендерді ынтымақ-

тастықты дамытуға мүдделі екендігін атап 

өтті. Бүгінде Орталық Азиядағы барлық ше-

телдік инвестицияның 80 пайызы – Қазақ-

станның еншісінде. Қазақстан Тәуел сіздік 

жылдары ішінде 119 миллиардтан астам 

доллар тікелей шетел инвес тициясын тарт-

ты. Бұл Қазақстан экономикасының сенімді 

өсімінің ең маңыз ды факторларының біріне 

айналды. Мемлекет басшысы өткен кезеңде 

екі ел ара сында ынтымақтастықтың көптеген 

бағыт тары бойынша едәуір нәтижеге қол 

жеткізілгенін атап көрсетті.

Бүгінгі күндері Қазақстанда қатары 

соңғы жылдары өсіп келе жатқан 100-ге 

жуық француздық компаниялар жұмыс 

істеуде. Олардың қатарында «Арева», «То-

таль», «ГазДеФранс», «Альстом», «ЕАДС», 

«Вика», «Талес» тәрізді әлемге белгілі 

фран 


цуздық компаниялар және өзге 

ком 


па 

ниялар бар. Елбасы Н.Назарбаев 

Париж дегі «Риц» қонақүйінде Қазақстан-

Сөйтсек, комитетке сенімсіздікпен қарайтын жалғыз 

ол емес екен. Аяқастынан сөз алған Нұртай Сабилья-

нов та өзі мүше болып отырған комитеттің қабылдаған 

шешіміне уәж айтып, айды аспаннан бір-ақ шығарды. 

«Арым таза болуы үшін айтып қалайын. Салыстырмалы 

кестеде көрсетілгендей, комитет 2012 жылдан бастап ак-

циздерді көтеру туралы шешім қабылдаған жоқ. Коми-

теттегі талқылау барысында 2011 жылдан бастап сатылап 

акцизді 25 пайызға көтеру туралы түзету қабылданып еді. 

Ал мында 2011 жылы ол көрсетілмейді. Ендеше, комитет 

шешімі бұрмаланып тұр. Алданбай тұрғанда мәселені 

күн тәртібінен алып тастайық», – деген Н.Салихұлы әлгі 

«қиғаш» кеткен мәселеге қатысты қызметтік тексеріс 

жүргізуді де сұрады. Табан астында әріптестерінің, оның 

ішінде өзі жетекшілік ететін комитет мүшесінің табасы-

на қала жаздаған депутат Гүлжан Қарағұсова кінәнің 

орынсыздығын дәлелдеп бақты. «Біз 2011 жылға қа-

тысты мәселені көрсеткен жоқпыз. Өйткені Үкіметтің өзі 

осы мерзімнен бастап акцизді 25 пайызға көтеру туралы 

ұсыныс жасап отыр. Сондықтан да біз Үкіметтің ұсынысын 

кеңейтіп, бұны 2013 жылға дейін сатылап жүзеге асыру-

ды көрсеттік. 2011 жылы акцизді көтеру туралы мәселе 

Салық кодексінде бар», – деді Г. Қарағұсова. Осылайша, 

үлкен даудың басы қарайып келе жатқан тұста «моде-

ратор» мырза оны өшірудің де амалын таба кетті. Нағыз 

демократиялық тәсілді пайдаланып, бәрін бірден дау-

ыс берумен шеше салды. Нәтижесінде, Қаржы комитеті 

ұсынған түзету қабыл болды. 

БАУЫРЛАРЫМЫЗҒА ЖАҒДАЙ 

ЖАСАЙ АЛМАСАҚ – БӘРІМІЗГЕ СЫН

Сөйтіп, бюджет мәселесіне қатысты фракцияның 

мүшесі болып табылмайтын, Ассамблеядан сайланған де-

путат Розақұл Халмұрадов қана сөз сөйлеу «мәртебесін» 

иеленді. Сөйтсек, шынымен депутаттың айтары да 

маңызды болып шықты. Розақұл Сатыбалдыұлы бюджетке 

қатысты өзінің оңтүстік өңірдегі ауызсу туралы ұсынысының 

өтпей қалғанына қынжылыс білдіріп, бірінші мәселесін 

сол тұрғыдан түйді. Екінші мәселе – оралмандар мәселесі. 

Депутаттың айтуынша, «Нұрлы көш» бағдарламасы аясын-

да Шымкенттегі «Асар» ықшамауданында оралмандарға 

арналған 1 мың 725 үй салынып жатыр. Бағдарламаға 

сәйкес, 2011 жылы құрылыс толығымен аяқталады. 

Шағын ауданға жалпы саны 19 мыңнан астам, 2 мың 

800 оралмандар отбасы көшіп келуге тиіс. Олардың сегіз 

мыңға жақыны мектеп жасындағы балалар екен. «Осы 

ауданда үш мектеп, алты балабақша салынуы тиіс. Алайда 

2011 жылы құрылысы аяқталатын 1 мың 200 оқу орынды 

бір мектепте үш ауысыммен оқытсақ та орын жетіспейді. 

Төрт мыңнан астам балалар жан-жақта оқуға мәжбүр бо-

лады. Осыған байланысты республикалық бюджет есебі-

нен 2011 жылдан бастап «Асар» ауданында бір мектеп, екі 

балабақша салуды жоспарлауды ұсынамын. Сондықтан да 

2011 жылғы бюджеттік инвестициялық жобалардың тіз-

бесін бекітер кезде, «Нұрлы көш» бағдарламасы бойынша 

оралмандардың балалары үшін, «Асар» ауданында бір 

мектеп, екі балабақша салуды тізімге енгізуді 19 мыңнан 

астам оралмандар атынан сұранамын», – деді депутат. 

Бұдан әрі Р.Халмұрадов соңғы жылдары шетелден көшіп 

келетін қандастарға мемлекеттік қолдау артқанымен, олар-

ды шынайы қазақы салт-дәстүрмен қарсы алмау шылыққа 

қынжылысын білдірді. «Ашаршылықта, қырғын-сүргінде, 

ке шегі сұрапыл соғыста да зорлықпен кө ші рілген барлық 

этнос өкілдерін қазақ халқы ыстық бауырына алып, 

төрінен жай берген ғой. Ал бүгін өз қандастарымызға, 

бауырларымызға жағдай жасай алмасақ – бәрімізге сын. 

Бұл — ойландыратын мәселе. Оралмандарды тұрғын 

үймен, жұмыспен толық қамтамасыз ете алмағанмен, 

олардың балаларын балабақшада тәрбие ленуіне, мектеп-

те білім алуына жағдай жасауға мүмкіндігіміз жеткілікті», 

– деді Р.Халмұрадов. 

ДЕПУТАТТЫҢ САУАЛЫН ҮКІМЕТ ТЕ ҚОЛДАДЫ

Депутаттың көтерген мәселесіне Үкі мет басшысы Кәрім 

Мәсімов те қолдау білдіріп, орынбасары Ө.Шөкеевке ар-

найы тапсырма жүктеді. «Нұр Отан» ХДП фракциясының 

отырысында, бүгінгі жал пы жиында талқыланған кезде 

бюджетке қатысты депутаттардың бірқатар ұсы ныстары 

бар екендігі белгілі болып отыр. Осында айтылған барлық 

мәселелер жерде қалмайды. Мен сауалдарды қажетінше 

дұрыстап рәсімдеу туралы тапсырма жүктеймін. Біз 

алдағы уақытта Үкіметтің селекторлық режимінде кеңес 

өткізіп, осы мәселелердің барлығын талқылайтын бола-

мыз», – деді К.Мәсімов. 

МӘЖІЛІС

Фран ция 



индустриялық-инновациялық 

жоба ла ры ның  тұсаукесеріне  қатысты. 

Онда екі ел ком паниялары арасындағы 

көлік, ғарыш, авиа ция, телекоммуника-

ция, атомдық эн 

ер 


гетика саласындағы 

бір лескен  жоба лар  таныс ты рылды. 

– Мен жаңа ғана көрмені, біздің өзара 

ықпалдастық мүмкіндіктерімізді қарап, 

бірқатар ірі әлемдік компаниялардың 

басшыларымен кездестім. Біз ынтымақ-

тастық мәселелерін, сондай-ақ бірқатар 

жобалардың жүзеге асырылуын талқы-

ладық. Мен көрген жобалар 4 млрд дол-

лардан астам сомаға бағаланады. Пре-

зидент Николя Саркозидің өткен жылғы 

қазандағы Қазақстанға сапары және 

менің осы сапарым біздің елдеріміздің 

ұзақ мерзімді ынтымақтастыққа өзара 

ұмтылысымыздың көрінісі болып табы-

лады, – деп атап өтті Нұрсұлтан Назар-

баев. Дүниежүзілік банктің мәліметтеріне 

сәйкес, Қазақстан жағымды ахуалы бар 

елдер рейтингінде 25 деңгейге дейін 

көтерілді. Қазақстан Тәуелсіздік жылда-

ры ішінде 120 миллиардтан астам дол-

лар тікелей шетел инвестициясын тартты. 

Қазақстан Президенті келтірген мәлімет-

тер бойынша, Франция тарапынан 1997 

жылдан 2007 жылға дейін 3 млрд доллар 

тартылды. Бірақ тек соңғы екі жыл ішінде 

біздің елімізге француздық қаржының 

ауқымы 3,2 млрд долларды құрады. 

– Біз француздық кәсіпкерлерге 

Қазақстанда өз бизнестерінің аясын кең-

ейтуді ұсына 

мыз. Осы ретте біз жаңа 

кәсіпорындар 

ды құратын, біздің эконо-

микамызға озық технологияны, инно-

вацияны, ноу-хауды енгізетін инвестор-

ларды ынталандыру ниетіндеміз, – де-

ген Қазақстан Президенті Н.Назарбаев 

француз инвесторларын елі міздің индус-

триялық-инновациялық да 

му бағдар 

-

ламасына енгізілген жоба ларға белсен ді 



қатысуға шақырады. Екі ел бас 

шыла-


рының бастамасымен Қазақстан-Франция 

технологиялар трансферті орта 

лығының 

үйлестіруімен Қазақстанда нақ 

ты ме-

ханика және кабель өндірісі бо 



йынша 

зертханалар құру және зауыттар салу, 

экстремалды температуралар мен си-

рек металдар бойынша зертханалар ашу 

жобалары белсенді жүзеге асырылуда. 

Сөз соңында Мемлекет басшысы фо-

румның барлық қатысушыларына же-

місті еңбек, табыс және гүлдену тіледі. 

Елбасы Н.Назарбаевтың Франция сапа-

ры бағдарламасында Елисей сарайында 

Франция Президенті Николя Саркозимен 

кездесуі, екі ел президенттерінің «Назар-

баев-Саркози» комиссиясының ал ғаш қы 

отырысы, «ҚР экономикасының Фран-

ция дағы күндері», сондай-ақ Матинь он 

са 


райында Франция премьер-министрі 

Франсуа Фийонмен кездесуі жос пар лан-

ған.  Келіссөздер  қорытын ды сын да  атом 

энергетикасы, көлік және қорғаныс са-

ла лары  бойынша  бірқатар  үкімет ара лық, 

ведомствоаралық келісімдерге, сон 

дай-

ақ бірқатар коммерциялық құ жат тар топ-



тамасына қол қойылмақ. Елбасы сапа-

ры барысында Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға 

төрағалығының бастамаларын іске асыру 

аясында Париж хартиясының 20 жыл-

дығына арналған дөңгелек үстел өтеді. 

Айта кету керек, Қазақстан және 

Франция президенттерінің «Назарбаев-

Саркози» комиссиясының алғашқы оты-

рысы аса маңызды оқиға болғалы отыр. 

«Назарбаев-Саркози» комиссиясы 2009 

жылы қазан айында Франция басшысы 

Николя Саркозидің Қазақстанға сапары 

барысында құрылған болатын. Биыл 16 

шілдеде «Ақбұлақ» курортында өткен 

ЕҚЫҰ СІМ-нің бейресми саммитінде 

еліміздің Мемлекеттік хатшысы-сыртқы 

істер министрі Қ.Саудабаев пен Франция 

сыртқы істер министрі Б.Кушнер оның 

хаттамасына қол қойған еді. «Назарбаев-

Саркози» комиссиясы екі ел арасындағы 

келісімдердің орындалуын қадағалайды. 

Елбасының Франциядағы ресми сапары 

бүгін жалғасады. 

?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Соңғы жылдары Қазақстан жемқорлықпен күресті күшейтіп жатқаны анық, бұл біздің халықаралық 

рейтингтердегі орнымызға әсер етіп жатыр ма?

Асқар ҚАЙСАҚҰЛЫ, Түркістан

Жуырда Кубада жеке кәсіпкерлікке рұқсат берілді деп естідім, мұны осы 

мемлекеттегі социализмнің күйреуі деп атауға бола ма?

Азамат КЕРІМБЕКҰЛЫ, Алматы

Кубада бірқатар заманауи реформа лар 

пайда болғаны рас, бірақ бұл шешімдерге 

«Кубадағы социализмнің күйреуі» деп 

баға беруге әлі ерте. Осы аптаның алғашқы 

күнінде Куба үкіметі жаңа салық кодексін 

жариялады. Сол бойынша, жеке сектордан 

салық жинау мәселесі жолға қойылды. Осы 

қаулының нәтижесінде қыркүйек айында 

қабылданған жеке кәсіпкерлік жөніндегі 

заң іске қосылды. Осылайша, бұдан бы-

лай Кубада жеке бизнеспен айналысуға 

рұқсат беріледі. Бірақ жергілікті әкімшілік 

нарықтық экономикалы елдер секілді кез 

келген саладағы жеке кәсіпкерлікке рұқсат 

беріп отырған жоқ. Олар жеке тұлғалардың 

айналысуына рұқсат берілетін кішігірім 

мамандықтардың тізімін жариялады. Осы 

178 мамандықтың негізгі бөлігін электр 

жөндеуші, үй жабдықтарын жөндеуші, 

шаштараз, таксист секілді ұсақ кәсіп түрлері 

құрайды. Осыған қатысты Куба басшысы 

Рауль Кастро арнайы мәлімдеме жасап, 

«үкіметтің бұл шешімі социализмнен бас 

тарту емес, кейбір заманауи жағдайларға 

бейімделу ғана» екенін ескерткен бола-

тын. 

Жемқорлықты ауыздықтап, жақсы көрсеткішке иек арттық



Куба социализмнен бас тартты ма?

Әсер еткенде қандай! Жуырда ғана жемқорлыққа қарсы 

шараларды зерттеуші Transparency International орталығы 

әлем елдері бойынша жемқорлықтың жыл сайынғы рей-

тингтік көрсеткішін жариялаған болатын. Зерттеу нысана-

сына 178 ел алынған болса, биыл Қазақстан 105-орынға 

көтерілді. Өткен жылы Қазақстан бұл тізімде 120-орында 

тұрған болатын, демек биыл тізімде 15 сатыға көтеріліп 

отыр. Бұл орталық – Азиядағы ең жоғарғы, ал посткеңестік 

кеңістікте жағымды көрсеткіштердің бірі. Мәселен, биыл 

Тәжікстан мемлекеті – 154-інші, Қырғызстан – 164-інші, 

Өзбекстан мен Түрікменстан – 172-інші, Ресей – 154-інші, 

Украина 134 орынға (2006 жылы ғана Украина 99-орын-

да тұрған болатын) табан тіреген. Посткеңестік елдерінің 

лидерлеріне Эстония (26-орын), Литва – 46, Латвия – 59, 

Грузия (68-орында) елдерін жатқызуға болады. Ал жал-

пы әлем бойынша «2010 жылдағы жемқорлық» зерттеу 

жұмысының тізімінде Дания, Жаңа Зеландия, Сингапур, 

Швеция, Финляндия, Норвегия елдері көш бастап тұр. 

Ал соңғы орындарға Ауғанстан, Мьянма, Сомали ел-

дері тіркелген. Жемқорлықты ерекше қарқынмен 

ауыздықтаған елдердің қатарында Бутан, Чили, Эк-

вадор, Македония, Гамбия, Гаити, Ямайка мемлекет-

тері аталады, бұлардың қатарына енді Қазақстанды 

да жатқызуға болады. Ал Чехия, Грекия, Венгрия, Ита-

лия, Мадагаскар, Нигерия, АҚШ сынды мемлекеттерде 

керісінше, құлдилау байқалады. 

Кеше де Астана қаласында осы сала-

дағы кемшіліктің күрмеуін шешу мақсатын 

көздеген «Қазақстанның тұрғын үй-ком-

муналдық шаруашылығы (ТКШ): пробле-

малар, оларды шешу жолдары және сала 

келешегі» атты халықаралық конференция 

өтті. Конференция аясында «Тұрғын үй 

-коммуналдық шаруашылығы – ЭКСПО-

2010» атты көрме ұйымдастырылды. Қос 

шараның ашылуына Үкімет басшысының 

бірінші орынбасары Өмірзақ Шөкеевтің 

өзі келіп қатысты. 

Ұйымдастырушылардың айтуынша, 

кон ференция мен көрменің негізгі мақ-

саты – осы саладағы ғылыми жетістіктер 

мен инновациялық технологияларды 

жұрт шылық назарына ұсыну және атал-

мыш бағдарламаны іске асыру тетіктерін 

халық аралық деңгейде талқылау. Яғни бұл 

шараның берері мол болмақ. Оны шараны 

ашу барысында Өмірзақ Естайұлының өзі 

де қуаттап жатты. «Қазақстанның тұрғын 

үй-коммуналдық шаруашылығы – ЭКС-

ПО-2010» бірінші халықаралық көрмесі 

осы саладағы реформаларды жүзеге 

асы руға тың серпін беруге тиіс. Өткен 10 

жылда ТКШ-ны дамытуға республикалық 

және жергілікті бюджеттен 63,9 млрд теңге 

қаржы жұмсалса, алдағы бес жыл ішінде 

коммуналдық шаруашылық саласындағы 

шараларды іске асыру үшін тағы 250 

млрд теңгеден астам қаржы бөлетін бола-

мыз. Бұл қаржы бағдарламаны іске асыру 

тұрғысында нақты жоспарлар жасауға, 

өзекті нәтижелер мен мақсаттарға қол 

жеткізуге мүмкіндік береді. Онда осы 

саладағы жаңа ұстанымдарды қолданып, 

ресурс үнемдейтін жаңа технологияларды 

енгізуге мүмкіндік беретін кешенді шара-

лар қарастырылды», – дейді Ө. Шөкеев. 

Бүгінгі таңда елімізде тұрғын үй-

коммуналдық шаруашылығында 2000-

нан астам кәсіпорын жұмыс істейді. 

Олардың 60 пайызы коммуналдық мен-

шік болып есептеледі. Әрі бұл салада 200 

мыңға жуық адам еңбек етеді. Тұрғын 

үй-коммуналдық шаруашылығы, сумен 

жабдықтау, жылу электр энергиясы, газ-

бен қамтамасыз ету саласында жұмыс 

істейтін компаниялар мен кәсіпорындар-

дың біразы аталмыш көрмеге өз жоба-

ларын жұртшылық назарына ұсынды. 

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық 

саласына отандық кәсіпорындар ғана 

емес, шетелдік компаниялар да қатысуға 

ниетті. Қазақстандық ТКШ-ны модер-

низациялау және дамыту орталығының 

басқарма төрағасының орынбасары Та-

лап Рахмановтың айтуынша, отандық 

құрылыс саласын Азия даму банкі де 

(АДБ) қолдауға дайын. Сейсенбі күні 

Филиппиннен АДБ өкілі Дражен Ку-

чен келді. Ол АДБ Қазақстандағы ТКШ 

саласындағы реформаға 5 млрд АҚШ 

долларын бөлу 

ге дайын екенін жет-

кізді. Бұл инвестицияларды үкімет қа-

былдаған салалық бағдарламаның 

шеңберінде емес, оған қосымша ретін-

де республикадағы ТКШ реформасы-

на бағыттау жоспарланып отыр. Қазіргі 

уақытта АДБ өкілдері Қазақ 

стандағы 

ТКШ саласын зерттеп, ағымдағы жағ-

дайға сараптама жасап, алдағы тиімді 

ынтымақтастық бағыттарын анықтап ал-

мақ. Келіссөздердің нәтижесі 2011 жыл-

дың қаңтарында үкіметтік деңгейде жа-

рия етіледі», – дейді Т.Рахманов.




  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал